Հայկական խաչքարերը ՅՈՒՆԵՍԿՕ –ի ժառանգության ցուցակում

Հայկական խաչքարերը ՅՈՒՆԵՍԿՕ –ի ժառանգության ցուցակում

Նոյեմբերի 17-ին Քենիայի մայրաքաղաք Նայրոբիում կայացած ՅՈՒՆԵՍԿՕ -ի հանձնաժողովի նիստի ժամանակ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ -ի համաշխարհային մշակութային ժառանգության ոչ նյութական արժեքների ցանկը համալրվել է աշխարհի 47 ժողովուրդների մշակութային ավանդույթներով: Այս ցուցակի մեջ է ընդգրկվել նաև հայկական խաչքարերի ստեղծման արվեստը, որպես սերնդեսերունդ փոխանցվող հայ ժողովրդի դարավոր ավանդույթ: Ինչպես հաղորդում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ -ի պաշտոնական կայքը, գոյություն ունեն ավելի քան 50,000 հայկական խաչքարեր, որոնց քանդակները նման չեն միմիանց և նույնիսկ հնարավոր չէ գտնել երկու միանման խաչքար: Աղբյուրը նաև նշում է, որ խաչքարերը կարող են մինչև 1.5 մ բարձրության հասնել. ամենայն հավանականությամբ հեղինակները մոռացել են այնպիսի հիասքանչ արվեստի գործերի մասին, ինչպիսին Սանահինի վանական համալիրի խաչքարերն են (Սանահինի վանքը 2000թ. ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի «Համաշխարհային մշակութային արժեքների» ցանկում), կամ Գոշավանքինը, որոնք զարմացնում են ոչ միայն իրենց չափսերով, այլ նաև վարպետների զարմանալի աշխատանքով: Կցանկանայինք նաև նշել, որ երբ նման նորություն հայտնվում է REGNUM.RU-ի պես հայտնի տեղեկատվական կայքում, (http://www.regnum.ru/news/fd-abroad/armenia/1347782.html), լուրը պետք է ուղեկցվի այնպիսի լուսանկարներով , որոնք իրական հնարավորություն կտան ընթերցողին ավելի լավ պատկերացնել խաչքարերի ստեղծման արվեստի արժանիքները: Ներկայացնենք այս «մշակութային ժառանգության» հանդեպ վերջերս տեղի ունեցած վանդալիզմի մի տխուր փաստ: 1987-2005 թվականներին Ադրբեջանի կազմում գտնվող Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքում՝ Նոր Ջուղայի վանքային համալիրում, հազարավոր գեղեցիկ խաչքարեր ամբողջությամբ ոչնչացվել են, և այս սարսափելի վանդալիզմի փաստերի մասին հայկական կողմը երկար տարիներ ահազահգում էր ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ին ու այլ միջազգային կազմակերպություններին: Նախիջևանում ընդհանուր առմամբ ոչնչացվել են 218 հայկական եկեղեցիներ և ավելի քան 500 գերեզմանոցներ խաչքարերով: Ադրբեջանական կողմի խաչքարերի ու եկեղեցիների այս ամբողջական ոչնչացման պատճառը, իհարկե, հասկանալի է. դա հայերի այս հողի վրա դարեր շարունակ գտնվելու բոլոր ապացույցների ոչնչացումն է: Բայց մենք այնքան ենք ուզում ապրել մի աշխարհում, որտեղ իսկապես գնահատվի այն ամենը, ինչ վերաբերում է պատմությանն ու մշակույթին, ապրել մի աշխարհում, որտեղ հարևանները, ի վերջո, կսկսեն հարգել միմյանց՝ ճանաչելով և հարգելով միմիանց պատմությունը ու ընդունելով իրականությունը:

Դիտել տեսանյութ Նոր Ջուղայի խաչքարերի ոչնչացման մասին: