Երևան. Իմ Սեր Ամփոփված Ճարտարապետական Արժեքների Պահպանման Մեջ

Երևան. Իմ Սեր Ամփոփված Ճարտարապետական Արժեքների Պահպանման Մեջ

Խորհրդային Միության տարիներին «Ձորագյուղ» ազգագրական թաղամաս ստեղծելու ծրագիր էր մեկնարկել: Այդ ծրագրի շրջանակում վերակառուցվեցին Սերգեյ Փարաջանովի տուն թանգարանը, ևս մի քանի շենքեր Հրազդան ձորի ձախ ափին՝ Հաղթանակի կամրջից դեպի վեր: Բայց ծրագիրը միության փլուզումից հետո կիսատ մնաց, շենքերը՝ մասնավորեցվեցին: Կիսով չափ վերակառուցված շենքերից մեկն անցավ Հայոց առաքելական եկեղեցուն: Հենց այդ շենքն էլ ստանձնեց վերակերտել «Երևան, իմ սեր» հիմնադրամը: Այսօր այստեղ գործում է Վերականգնողական կենտրոն, որի հարմարեցված լսարաններում վերականգնողական և ուսումնական տարբեր ծառայություններից անվճար կարող են օգտվել հաշմանդամություն ունեցող կամ սոցիալապես անապահով պայմաններում ապրող մոտ 200 երեխաներ: «Ի սկզբանե «Երևան, իմ սեր» հիմնադրամը երկու թիրախային նպատակ է ունեցել. առաջին՝ պահպանել և վերակերտել հին Երևանի ճարտարապետական նշանակություն ունեցող շենքերը, երկրորդ՝ դրանք օգտագործել բարեգործական նպատակներով: Այս կենտրոնը առաջին օրինակն է»,-ասում է հիմնադրամի տնօրեն Արշակ Կարապետյանը:

19-րդ Դարակեսի Երևանյան Կարմիր Գեղեցկուհիներից Մեկը

1987 թ. մշակվեց «Ձորագյուղ» ազգագրական թաղամասի թիվ 7 տան նախագիծն ու սկսվեց շինարարությունը: Այստեղ նախատեսվում էր տեղափոխել և վերակերտվել Մոլոկով 12-ի (այժմ Հանրապետության փողոց, 3-րդ նրբանցք) քանդված երկհարկանի հուշարձան-տունը: Նախատեսվում էր կառուցել նաև ներքին բակ և ձորահայաց շինություն՝ նկուղային հարկով: Ներքին բակը նաև կազմելու էր դեպի Սերգեյ Փարաջանովի թանգարան ձգվող հետիոտնի ճանապարհի մի հատվածը: Պատմական շենքի քարերով խորհրդային տարիներին Իսրայելյան փողոցի կողմից շարվեց ճակատային մասը, կանգնեցվեցին նաև ձորահայաց շենքի հիմնապատերը, կառուցվեց պարսպապատը մեծկտոր ծակոտկեն բազալտ քարի կիսասրբատաշ շարվածքով: Բայց Խորհրդային Միության փլուզումից հետո շինարարությունը ընդհատվեց: Մոտ 30 տարիների ընթացքում կիսակառույցը վերածվեց անօթևանների համար ապաստարանի, հարակից շենքերի բնակիչների համար՝ աղբանոցի: «Երևան, իմ սեր» հիմնադրամի տնօրեն Արշակ Կարապետյանը հիշում է, որ բազմաթիվ բեռնատարներով աղբ են հեռացրել տարածքից. «Այն աշխատանքները, որ իրականացվել էին խորհրդային տարիներին, կարելի է ասել, գրեթե զրոյացել էին: Ճարտարապետների հետ աշխատանքի արդյունքում հասկացանք, թե ինչպես է հնարավոր պահպանել ֆասադը, հետևում ամրացնել ու վերականգնել ամբողջ շենքը»:

Վերակերտված շենքի ճարտարապետը Հայնախագծի գլխավոր ճարտարապետ, արվեստանոցի վարիչ Հայկ Այվազյանն է: Նա, ներկայացնելով կառուցման ընթացքը, շեշտում է, որ պահպանել են նախկին մտահղացման հիմնական գաղափարը, բայց ըստ էության, ելնելով շինության անմխիթար վիճակից, լրիվ նոր նախագիծ են կազմել: Պահպանել են տուն-հուշարձանի ճարտարապետական տեսքը: Հայկ Այվազյանը հիշում է, որ այս շենքի նախատիպը, որքան էլ զարմանալի թվա, տեսել է Ֆլորենցիայում. «…ճիշտ նույն շենքը, նույն ճակատով, պատշգամբով, նույն քիվերով: Ընդհանրապես նմանատիպ քիվերը շատ տարածված են Եվրոպայում: Թե ինչպես է շենքը նույն ճարտարապետությամբ կրկնվել Երևանում, չենք կարող ասել, բայց երևանյան ճարտարապետության վրա, հատկապես Թամանյանից սկսած Եվրոպայի ազդեցությունը մեծ է եղել»:

Նոր նախագծով հին շենքի սեյսմիկ անվտանգությունը բարձրացնելու համար առաջին և երկրորդ հարկում գտնվող մեծ ու փոքր դահլիճները կամարակապ են արել: Մյուս մասնաշենքերի հետ կապելու համար էլ ներքին բակի կողմից ապակեպատ պատշգամբ ավելացրել: Սեյսմակայունության բարձրացման համար ձորահայաց շինությունը ձորի պռնկից հեռացրել են երկուսուկես մետրով: Ավելացրել են պարսպապատը նույն բազալտե կիսասրբատաշ շարվածքով: Պահպանել են նախկին նախագծի եզրային փոքր կախովի պատշգամբները, ավելացրել մեծ կախովի պատշգամբ, որը շենքի բաց տանիքի շարունակությունն է, և գեղեցիկ համահունչություն է ստեղծում հարակից շենքերի հետ: Բաց տանիքը (300 մ²) մետաղական կարկաս է՝ երեսպատված փայտով, և օգտագործվում է պաշտոնական ընդունելությունների, բացօթյա համերգների ու միջոցառումների անցկացման համար: Դեպի կենտրոն տանող մուտքը աստիճանավոր է, դա պարտադրված լուծում է եղել, պայմանավորված տեղանքի ռելիեֆով: Պահպանվել է նաև ներքին բակով ձգվող ճանապարհը՝ ելքի և մուտքի կամարներով:

Ճարտարապետական արժեքների պահպանման ու վերականգնման մեջ հիմնադրամի խնամքոտ դիրքորոշումը հաշվի առնելով՝ Քաղաքաշինության կոմիտեն որոշել է համագործակցել հիմնադրամի հետ ճարտարապետական արժեք ներկայացնող, բայց անմխիթար վիճակում գտնվող որևէ կառույց վերականգնելու համար: Սակայն այս հարցում կան որոշ օբյեկտիվ խնդիրներ, որոնք մանրամասնում է հիմնադրամի տնօրենը. «Ճարտարապետական նշանակություն ունեցող շենքերի գերակշիռ մասը մասնավորեցված է, իսկ քաղաքի կենտրոնում այդպիսի մի շենք հետ գնելը ամբողջ նոր բարեգործական ծրագրի բյուջե կարժենա: Պետք է գտնել այնպիսի հնակառույց, որը պետությանն է պատկանում և վերակերտումից հետո, համաձայն մեր սկզբունքի, պետք է ծառայի հանրությանը՝ սոցիալական, կրթական, բարեգործական ծրագրերի իրականացմամբ: Մեր վերակերտած շենքերում շահույթ հետապնդող գործունեություն չի կարող վարվել»:

Նոր Կենտրոն Էջմիածնում

«Երևան, իմ սեր» հիմնադրամի գործունեությունը Հայաստանի մայրաքաղաքով չի սահմանափակվում: Այն առաջիկա տարում կսկսի ծավալվել երկրի հոգևոր կենտրոնում՝ Էջմիածնում: Այստեղ հիմնադրամը նախատեսում է վերականգնել Էջմիածնի Մայր տաճարի հարակից այգին և այնտեղ կառուցել մանկական կենտրոն: Կենտրոնում կուսուցանվեն այգեգործություն, խոհարարություն, լանդշաֆտ դիզայն: «Մայր աթոռի տարածքում հիմա որոշակի շինարարական աշխատանքներ են ընթանում: Դրանց ավարտից հետո կսկսենք այգու վերանորոգումը և շենքի կառուցումը: Նպատակը Էջմիածնում ապրող երեխաներին այնպիսի հմտություններ սովորեցնելն է, որը կարող է նրանց համար ապագայում դառնալ մասնագիտություն և ապրուստի միջոց»,-ասում է Արշակ Կարապետյանը:

Կոնդի Չլուծվող Թնջուկը

Մեկ այլ շենք էլ հիմնադրամը պետք է վերակերտի Կոնդ թաղամասում՝ Սուրբ Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցուն հարակից տարածքում, որը 2013 թ. կառավարության որոշմամբ նվիրաբերվել էր «Երևան, իմ սեր» հիմանդրամին: Հիմնադրամն այստեղ պետք է կառուցեր 500 մ ² մակերեսով համայնքային կենտրոն: Կարմիր տուֆե շենքը՝ փայտե փոքրիկ կախովի պատշգամբով, Պարոնյան փողոցի կողմից երկհարկանի է լինելու, իսկ եկեղեցու կողմից միահարկ՝ պայմանավորված տեղանքի ռելիեֆով: «Նախագիծը պատրաստ է, բյուջեն առկա է, բայց շինարարությունը չենք սկսում՝ ընդառաջելով հենց կոնդեցիների խնդրանքին: Այդտեղ ապրող բնակիչների տները քանդվել են՝ տարածքում կառուցվող նոր բազմաբնակարան շենքում տուն ստանալու պայմանով: Բայց բնակիչները խոստացված բնակարանները չեն ստացել: Կոնդեցիները երկու անգամ դիմել են «Երևան, իմ սեր» հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդին, կենտրոնի շինարարությունը հետաձգելու խնդրանքով: Կոնկրետ հիմնադրամի հետ կապված նրանք որևէ խնդիր չունեն, պարզապես սկզբունքայնորեն դեմ են այդ տարածքում ցանկացած շինարարական աշխատանքի մեկնարկին, քանի դեռ իրենց բնակարանները չեն հատկացվել: Մարդիկ հուսահատ են, և համայնքային կենտրոնի շինարարության ձգձգմամբ փորձում են ուշադրություն գրավել իրենց խնդրի վրա»,- պարզաբանում է հիմնադրամի տնօրեն Արշակ Կարապետյանը: