Արամի 23-ի Հարցը Փակված է

Արամի 23-ի Հարցը Փակված է

Երկար քննարկումների արդյունքում վերջապես լուծվեց Արամի 23-ի հարցը։ «Այսօր ստորագրվելու է եռակողմ պայմանագիր տարածքի իրացնողի՝ AMC-ի, «Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ» երգչախմբի գեղարվեստական ղեկավար Տիգրան Հեքեքյանի ու մշակույթի նախարարության միջև»,– հունվարի 24-ին հայտնել էր Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Արթուր Մեսչյանը։ Եվ չնայաց այն հանգամանքին, որ պատկան կառույցները երկար ժամանակ զբաղված էին խնդրի մեջ մեկը մյուսին մեղադրելով, արդյունքում հարցը լուծվեց ի օգուտ հուշարձանի։

Հուշարձանի վերականգման նախագիծը մշակելու է իտալացի ճարտարապետ Լուչիո Պեցցին։ Ըստ պայմանագրի կառուցապատողը 14 մլն դրամ է տրամադրելու իտալացի ճարտարապետին նախագծի համար։ Մեսչյանի խոսքով՝ Երևանի քաղաքապետարանի ներգրավվածությունը այս խնդրում միայն բարի կամքի դրսևորում է. «Երեւանի քաղաքապետարանը ոչ մի առնչություն սրա հետ չունի, բացի բարոյականից։ Ուղղակի մենք զորավիգ ենք կանգնում դրան, ուղղակի բարի կամքի արտահայտությունն է, կոնկրետ դեպքում հուշարձանի սեփականատերը և կառուցապատողը պետք է իրար մեջ այս հարցերը լուծեն»:

Հիշեցնենք, որ հունվարի 11-ի գիշերը Արամի 23-ի հասցեում գտնվող «Հայաստանի Փոքրիկ երգիչներ» մանկական ֆիլհարմոնիայի շենքում, տեղի է ունեցել փլուզում։ Անփութության, գործընթացի ձգձգման պատճառով փլուզվեց ոչ միայն հերթական ճարտարապետական հուշարձանը, այլև փոքրիկ երգիչների վստահությունը։ Ըստ ԱԻՆ-ի, ուրբաթ 21:48 «911» ահազանգ է ստացվել, որ Երևան քաղաքի Արամի 23 հասցեում՝ «Հայաստանի Փոքրիկ երգիչներ» մանկական ֆիլհարմոնիայի շենքում, տեղի է ունեցել փլուզում։ Դեպքի վայր ժամանած ԱԻՆ-ի Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնի օպերատիվ խմբի արած հայտարարության համաձայն պարզվել է, որ վերոնշյալ հասցեում փլուզվել են երգչախմբի փորձասենյակի արտաքին պատը (մոտ 35 քմ) և առաստաղը՝ մասնակի (մոտ 20 քմ), ինչպես նաև վնասվել է ընդունարանի առաստաղը (առաստաղին և պատին առաջացել են ճաքեր՝ մոտ 1.5 քմ): Փլուզվել են նաև ֆիլհարմոնիայի շենքին կից թիվ 23/3 տան հյուրասենյակի արտաքին պատը (մոտ 18 քմ) և առաստաղը (մոտ 20 քմ), ննջասենյակի արտաքին պատին և առաստաղին առաջացել են ճաքեր: Եթե քաղաքապետարանի այս բարի կամքի դրսևորումը չլիներ՝ նշված բնակելի տան և հուշարձանի փլուզումը անխուսափելի կլիներ: Շենքի փլուզումը լայն քննարկումներ էր առաջացրել մասնագետների շրջանում։ Կատարվածի վերաբերյալ արձագանքել էր նաև Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Արթուր Մեսչյանը․ «Փառք Աստծո, մարդկային զոհեր չկան, պատը հնարավոր է վերականգնել և վերադարձնել շենքի մշակութային արժեքը: Սա պետք է դաս լինի, որ մյուս կառույցների շրջակայքում կատարվող աշխատանքները տարվեն այնպես, որ չլինի նույն պատմությունը:

Կարծում եմ, որ Արամի 23-ի պատի փլուզումը խորհրդանշական էր, այն բավական անկազմակերպ և անտրամաբանական քաշքշուքների հետևանք էր: Կարելի էր պատը հանգիստ ամրացնել, խուսափել փլուզումից և հանգիստ շարունակել աշխատանքները»։ Ինչ խոսք սխալներից դասեր քաղելը անհրաժեշտություն է, սակայն այնպես չստացվի, որ այդ «դասերը» մի օր մեզ կանգնեցնեն կոտրված տաշտակի առջև։

Հիշեցնենք, որ հուշարձանի փլուզման պատճառ էին հանդիսացել հարակից տարածքում «Հին Երևան» ծրագրի շրջանակում իրականացվող շինարարական աշխատանքները։ Ինչպես գիտենք, այս կառույցը գտնվում է «Հին Երևան» նախագծի իրականացման տարածքում։ Նախագծի հեղինակ Լևոն Վարդանյանի խոսքերով շենքը պետք է ապամոնտաժվեր և 3մ ավելի հետ վերականգնվեր, քանի որ իր առջև խնդիր է դրված եղել լայնացնել մայթը։

Հիշեցնենք, որ գլխավոր ճարտարապետը իր առաջին ասուլիսի ժամանակ ասել էր․ «Քանի դեռ ես գլխավոր ճարտարապետ եմ, Երևանում այլևս ոչ մի հուշարձան չի քանդվելու։ Ճարտարապետները, որոնք նախագծեր կանեն այդ հուշարձանների մոտ, մտածողության սկզբնակետը կլինի այդ հուշարձանի գոյությունը և ամենակարևորը սեփականատերերը, կառուցապատողները, որոնք կգնեն որոշակի հողատարածք, որտեղ կգտնվի որևիցէ հուշարձան, նրանք պարտավոր են ֆինանսավորել այդ հուշարձանի վերակառուցման աշխատանքները»: Ավելին, 2018թ-ի նոյեմբերի 27-ին Նիկոլ Փաշինյանը Արամի 23 իր այցի ժամանակ կարևորել էր նշված շենքի խնդրի լուծումը և ընդգծել, որ «Հին Երևան» ծրագիրը պետք է իրականացվի առանց որևէ պատմամշակութային հուշարձան քանդելու: «Այս հարցում պայմանավորվել ենք ծրագիրն իրականացնող ներդնողի հետ, գնդակն այժմ ճարտարապետների դաշտում է, որոնք պետք է կարողանան համապատասխան լուծումներ առաջարկել: Պատմամշակույթային հուշարձանների պահպանման սկզբունքը պետք է հստակ դրվի և այսուհետ բոլոր շինարարություններն արվեն այդ սկզբունքը խստորեն պահպանելով»,- նշել էր վարչապետը։

Ամեն դեպքում փաստը մնում է փաստ, որ շենքի փլուզման առաջին քարը շենքի «տակից» հանեց «Հին Երևան» նախագիծը։ Բան այն է, որ Քոչինյան փողոցում ըստ նախագծի ստորգետնյա երեք հարկ է կառուցվում՝ փորվել է մեծ փոսորակ, ինչի արդյունքում էլ վնասվել է հուշարձանը։ Դեռևս սեպտեմբերին շինարարական աշխատանքների ընթացքում մեծ հարված հասցվեց «Հայաստանի Փոքրիկ երգիչներ» մանկական ֆիլհարմոնիայի շենքին, այն դարձնելով վթարային։ Այդ մասին դեռ 2018թ․-ի հոկտեմբերին հարցազրույցներից մեկում խոսել էր նախագծի հեղինակ՝ ճարտարապետ Լևոն Վարդանյանը․«Տեղում ժամանակին էլ ճիշտ չի սարքված եղել, ցավոք սրտի, մեր պապերի կողմից, այդ անկյունային երկու պատը իրար կարած չի՝ պատերը իրարից առանձին են կանգնած։ Եվ մենք ենթադրում ենք շինարարական աշխատանքների ընթացքում այդտեղ, երբ տուֆի շերտերին սկսել են հարվածել՝ այդ ցնցումներից էլ վտանգվել է Արամի 23-ը»։

Ի դեպ, այս խնդրի առաջացման առաջին իսկ օրվանից Մշակույթի նախարարության Պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալության պետ Արմեն Աբրոյանը տարբեր առիթներով ընգծել է, որ նախորդ քաղաքային իշխանությունների կողմից տրված թուլտվությունը ընդհանրապես Մշակույթի նախարարության հետ համաձայնեցված չի եղել․ «Հետագայում նաև պարզվել է, որ թույլտվությունը տրվել է քաղաքաշինական նորմերի խախտմամբ: Նախագծող կողմը, կառուցապատող կողմը, Հայաստանի Հանրապետության քաղաքաշինության կոմիտեն և ի վերջո քաղաքապետարանը, որևէ միջոց չեն ձեռնարկում: Ինքս եմ բանակցել կառուցապատողի ներկայացուցչի և «Հին Երևան» ծրագրի հեղինակի հետ, և պարզվել է, որ հեղինակը նույնիսկ Արամի 23-ի հուշարձան շենքի չափագրությունը չունի»:

Հուսանք, որ կնքված պայմանագիրը կգոհացնի բոլոր կողմերին, կլուծի խնդիրը և ամենակարևորը, չի զրկի երևանցիներին ու զբոսաջրջիկներին այս հուշարձանից, որը իր մեջ կրում է հայկական ճարտարապետության ոգին, ճաշակը և, ինչու ոչ, Հայաստանի մի փոքր պատմական հատված։