Երկու հազար տարեկան շատ շինություններ, որոնք կառուցված են բետոնով հին հռոմեկան նավահանգիստներում այսօր կանգուն են, մինչդեռ բազմաթիվ ժամանակակից շինություններ մի քանի տասնամյակի ընթացքում չդիմանալով թուլանում և ավերվում են: Վերջապես գիտնականներին հաջողվել է պարզել այդ յուրօրինակ բետոնի բաղադրությունը և նրանք կարծում են, որ այս բացահայտումը հնարավորություն կտա ժամանակակից շինությունները կառուցել էկոլոգիապես մաքուր շինանյութից, և վերջինները ավելի ամուր ու վստահելի կլինեն: Հետազոտությունների արդյունքները ներկայացված են American Mineralogist ամսագրում տպագրված գիտական հոդվածում: Հռոմեացիները բետոն պատրաստելու համար իրար էին խառնում կրաքարը, ծովի ջուրը, հրաբխային մոխիրը և քարը: Այսօր գիտնականներին հաջողվել է պարզել, որ բետոնի ամրության գաղտնիքը ծովի ջրի և հրաբխային մոխիրի քիմիական բաղադրության մեջ է: Հետազոտությունների ընթացքում պարզ է դարձել, որ հրաբխային մոխիրը պարունակում է հազվադեպ հանքային հավելում՝ ալյումինի տոբերմորիտ, որը շփվելով ծովի ջրի հետ բյուրեղանում է և ամրացնում շինանյութը: Այս հանքանյութը բաղկացած է ջրից, կալցիումից, ալյումինից, սիլիցիումից ու թթվածնից, և սովորաբար առաջանում է հիդրոջերմային աղբյուրներում: Գիտնականները նշում են, որ ծովի ջրի երկարատև ազդեցությունը նպաստում է, որ բյուրեղացած մոխիրն անընդհատ հասունանա, ամրանա և կանխարգելի առաջացող ճաքերը: Հետազոտությունների մասնակից Սոլթ Լեյք Սիթիի Յուտայի Համալսարանի (University Of Utah) երկրաբան Մարի Ջեքսոնի (Marie Jackson) խոսքերով, հին հռոմեկան բետոնի բաղադրատոմսը վաղուց կորած է և ոչ ոք մինչ օրս չի կարողացել այն վերականգնել: Ժամանակակից գիտնականների խնդիրն է, բետոնի պատրաստման համար գտնել իրենց քիմիական բաղադրությամբ ծովի ջրին և հրաբխային մոխիրին համապատասխան հումք: Նման հայտնագործությունը հնարավորություն կտա ստանալ ոչ միայն այնպիսի ամուր շինանյութ, որի շնորհիվ շինությունները կանգուն կմնան հազարամյակներ՝ հատկապես ծովի ջրի ազդեցության տակ, այլ նաև ստեղծել էկոլոգիապես ավելի մաքուր շինանյութ: Բանն այն է, որ ներկայիս բետոնի պատրաստման ընթացքում մեծ քանակությամբ վնասակար նյութեր և գազեր են արտանետվում մթնոլորտ:

Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային վարչությունը (NASA) և 3D տպագրության հարցերով զբաղվող ԱՄՆ ազգային Ինստիտուտը մրցույթ են հայտարարել, որը ենթադրում է 3D տպագրված տների կառուցում այնպիսի մեթոդներով և նյութերից, որպեսզի վերջիններս հնարավոր լինի տեղադրել Մարսի և արեգակնային համակարգի այլ մոլորակների վրա: Ըստ նախնական տվյալների՝ երկու փուլերով անցկացվող մրցույթի ընդհանուր բյուջեն կազմում է 2,25 մլն ԱՄՆ դոլար: Նախագծի առաջին փուլն արդեն սկսվել է և կտևի մինչև սեպտեմբերի 27-ը: Առաջին փուլի ընթացքում մրցույթի մասնակիցները պետք է մշակեն և ներկայացնեն այնպիսի նախագծեր, որոնք հնարավոր է կառուցել 3D տպագրական սարքերի միջոցով օգտագործելով բացառապես տեղական շինանյութ: Բնակելի տարածքների շինարարության ժամանակ մասնակիցները կարող են օգտագործել նաև այն տեխնիկայի մասերը, որոնց շնորհիվ տպագրական սարքերը տեղափոխվելու են այլ մոլորակներ: Առաջին փուլի ընթացքում ընտրվելու են հաղթող 30 նախագծերը, նրանցից էլ՝ լավագույնը, ով կստանա սահմանված 50 հազար ԱՄՆ դոլար մրցանակը: Սեպտեմբերի 26-ից մեկնարկելու է նախագծի երկրորդ փուլը, որը կազմակերպվելու է 2 ենթափուլով: Առաջին ենթափուլը ենթադրում է 3D տեխնոլոգիաների ստեղծում, որոնք կօգտագործեն տեղական՝ մոլորակային շինանյութ: Երկրորդ ենթափուլի ընթացքում մրցույթի մասնակիցները տեղական շինանյութով պետք է կկառուցեն մրցույթի ընթացքում հաղթած բնակելի տարածքը: Յուրաքանչյուր ենթափուլի հաղթողը կստանա համապատասխանաբար 1,1 մլն ԱՄՆ դոլար:

Այսօր «Սիլիկոնե հովիտը» դարձել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում գրեթե բոլոր հսկա ընկերությունների «տունը»: Apple-ն և Facebook-ը արդեն կառուցում են իրենց նոր գլխավոր գրասենյակներն այստեղ: Այժմ հերթը Google ընկերությանն է նորովին ներկայանալու այս հովտում: Ընկերությունն էլ երկար սպասել չտվեց: Վերջերս Google-ը հայտարարել է, որ նախատեսում է կառուցել իր նոր գլխավոր գրասենյակը Մաունթին Վյու (Mountain View) քաղաքում, և արդեն դիմել է քաղաքային խորհրդին նախագծի հաստատման նպատակով; «Գուգլեփլեքս» (Googleplex) անվանումը ստացած գլխավոր գրասենյակի նախագծման աշխատանքներով զբաղվում են հանրահայտ «ԲիԱյՋի» (BIG) և «Հիդըրվիք Ստուդիո» (Heatherwick Studio) ճարտարապետական ընկերությունները: Ըստ նախնական տվյալների՝ Google ընկերությունը ճարտարապետներին պատվիրել է լանդշաֆտային նախագծի և կառույցների ձևերի միջոցով ջնջել շինության և բնության միջև եղած սահմանները՝ խնդիր, որը շատ ճարտարապետներ են այսօր փորձում իրականացնել: Հսկա գրասենյակային համալիրի բոլոր շինությունները ծածկված են լինելու թափանցիկ տանիքներով, ինչը թույլ է տալու արևի լույսին ու ջերմությանը ներթափանցել գրասենյակներ: Ինչպես նշում են ընկերությունում, նախագիծն ավելին կլինի քան հասարակ գրասենյակին համալիրը. տարածքը բաց կլինի հասարակության առջև: Այստեղ կհիմնվեն հսկայական կանաչ զբոսայգիներ, կկառուցվեն հեծանվային ուղիներ և առևտրային ցանցեր: Կսպասենք նոր մանրամասների և զարգացումների, քանի որ այս նախագիծը դեռևս հսկայական աշխատանքային ուղի ունի անցնելու: