Ուրբաթ օրը` դեկտեմբերի 18-ին, Բարաք Օբաման հանդիսավորապես ստորագրեց օրենսդրություն, որով շարունակեց նախկինում հանրապետականների կողմից ընդունված հարկային բեռի թեթևացման քաղաքականությունը 2011 թ համար նույնպես: Դա մի տեսակ Ամանորի նվեր էր ամերիկացիներին և հատկապես միջին խավին, որը ԱՄՆ-ում համարվում է տնտեսության հիմնական շարժիչ ուժը...

Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի սկզբին մեր կառավարությունը նույնպես որոշում կայացրեց երկու տարի ժամկետով (մինչև 2011 թ) դադարեցնել հարկային մարմինների կողմից փոքր և միջին կազմակերպություններում իրականացվող պլանային ստուգումները՝ ստեղծելու ավելի բարենպաստ պայմաններ ճգնաժամի հետևանքները հաղթահարելու համար: Օտարերկրյա ընթերցողի համար այս քայը՝ որպես գործարարության խթան, բավականին տարօրինակ կթվա, քանի որ հարկային բեռը տվյալ դեպքում բոլորովին էլ չի թեթևանում: Դա միայն մենք՝ Հայաստանում ապրող և աշխատող գործարարներս, կարող ենք արժանիորեն գնահատել կառավարության այս քայլը, ով իհարկե ժամանակավորապես, բայց փորձեց ինչ-որ կերպ թեթևացնել մեր հոգսերը՝ ազատելով անհեթեթ պլանային ստուգումներից, որոնք բացի կաշառակերության ռիսկերը ավելացնելուց և գործարարության համար ահավոր տհաճ մթնոլորտ ստեղծուց ոչ մի դրական արդյունքի չեն կարող բերել:

Նշենք նաև, որ այսօր կառավարությունը որոշ քայլեր է իրականացնում կոռուպցիոն ռիսկերը նվազեցնելու համար՝ կրճատելով գործատուի և « հարկայինի» շփումը ու նվազեցնլով ստվերայինի մասնաբաժինը տնտեսության մեջ: Սակայն շինարարության ոլորտում, և հատկապես փոքր և միջին լիցենզավորված շինարարական և նախագծային կազմակերպությունների կողմից մասնավոր հաճախորդներին ծառայությունների մատուցման մասով ստվերային հարաբերությունները մնում են որպես առավել ընդունված գործելակերպ: Այս հարցը, ինչպես նաև այլ խնդիրներ, բազմիցս բարձրացվել են մեր կողմից վերջին 12 տարիների ընթացքում, բայց լուծումներ մինչ այսօր դեռ «չեն գտնվել»: Քանզի ևս մեկ անգամ ցանկանում ենք արտահայտել հստակ մեր 2011 թվականի ցանկություն-երազանքները Ձմեռ Պապուն, միգուցե, նա կարողանա համոզել և ուժ տալ մեր կառավարությունը վերջապես լրջորեն անրադարնալ շինարարության ոլորտի անհետաձգելի հարցերին:

Մեր մեծագույն ցանկություն-երազանքն է ապահովել լիցենզավորված փոքր և միջին շինարարական ընկերությունների համար օրինական կայացման ու զարգացման հնարավորություններ, որոնք գործում են հիմնականում մասնավոր տների կառուցման և վերանորոգման ոլորտում՝ ստեղծելով հավասար մրցակցային պայմաններ այս «շուկայի» բոլոր մասնակիցների համար (Կարդալ Հոդվածը ): Չանել սա հակապետական է, քանզի բյուջեն կորցնում է խոշոր գումարներ, փոքր և միջին շինարարական ընկերությունները ոչ մի օրինական զարգացում չեն ունենում, տուժում է կատարված աշխատանքների որակը: Պետք է ամբողջովին ազատել 20 % ԱԱՀ-ից այս ծառայությունների մատուցումը, և աստիճանաբար այս լրիվ «ստվերային շուկան» բերել օրինական դաշտ: Մեր նախորդ տարվա պաշտոնական նամակը այս հարցի վերաբերյալ կառավարությունը փոխանցեց ֆինանսների նախարարությանը, որը տվեց «շաբլոնային» բյուրոկրատական պատասխան: Մասնավորապես մեջբերում ենք, - « ... տնտեսվարող սուբյեկտների համար գործնեության հավասար պայմանների ստեղծումը պետք է լուծվի ... ապօրինի գործնեությամբ զբաղվող տնտեսվարող սուբյեկտների դեմ պայքարի գործուն միջոցներով դրանց բացահայտման և օրինական հարկման դաշտ տեղափոխելու ճանապարհով:» Հետո, իհարկե, նշված են բոլոր պատժամիջոցները ապօրինի գործնեությամբ զբաղվողների համար... Հարցնում ենք մեզ պատասխանող ֆինանսների փոխնախարարից,- անցավ ևս 1 տարի, քանի՞ ապօրինի գործող ստվերային «տնային շինարար կամ արհեստավոր» են պատժվել այս ժամանակահատվածում: Միթե՞ հասկանալի չէ, որ հնարավոր չի պատժել մի ամբողջ ժողովրդի մի բանի համար, որն իրեն չեն սովորեցրել և իրենից չեն պահանջել: Կամ ինչ՞ բացահայտման մասին է խոսքը, եթե այս ամենը վաղուց հանընդհանուր բացահայտված իրականություն է: Եվ ինչպես կարելի է պատժել առանց այդ էլ աղքատ ու մի կերպ ընտանիքի մինիմալ կարիքները հոգացող արհեստավորներին: Նրանք բոլորովին էլ մեղավոր չեն, որ ապրում և աշխատում են ոչ թե գրված, այլ երկրի իրականության օրենքներով, այն օրենքներով, որոնց նրանց աննուղակիորեն սովորեցրել են հենց իշխանությունները: Իջեցրեք հարկերը, մշակեք պարզ և հստակ թղթաբանություն, շարունակական սովորեցրեք օրինականության պահանջներին և հետո միայն պահանջեք և պատժեք օրինախախտներին: Սրանք են իրականությունից բխող պարզ և տրամաբանական քայլերը, որոնք կարող են գործել և ընդունվել հասարակության կողմից:

Մեր երկրորդ ցանկություն-երազանքն է ստեղծել քաղաքակիրթ օրենսդրական և իրավական հիմք շինարարական ոլորտի համար: Սա ենթադրում է կառավարության կողմից հսկայական աշխատանք, զարգացած երկրների փորձի ուսումնասիրության և լավագույն տարբերակների ընտրություն գործում: Մենք շատ բաց՝ չկարգավորված տեղեր ունենք, սկսած տների վերանորոգումներից և ավարտած շինհրապարակներում դժբախտ պատահարներով ... Այս ամենը պետք է համապատասխանեցվի միջազգայնորեն ընդունված պահանջներին, որով և կապահովվի շինարարության բոլոր մասնակիցների իրավական պաշտպանվածությունը:

Մեր երրորդ ցանկություն-երազանքը ամենաակտուալն է այսօր: Երևանը գտնվում է երկրաշարժերի տեսակետից ամենախոցելի գոտում (Կարդալ Հոդվածը ), իսկ մենք չունենք սեյսմակայուն ոչ մի ժամանակակից հիվանդանոց... Պետք են ամենահրատապ քայլեր մայրաքաղաքում սեյսմիկ անվտանգության «կմախքի»՝ հիվանդանոցների, դպրոցների, մանկապարտեզների, գլխավոր վարչական շենքերի ստեղծման համար: Սա ոլորտի ամենաառաջնահերթ և երկրի անվտանգության ապահովման ամենակարևոր խնդիրների շարքում պետք է լինի:

Հարցերը շատ են ինչպես շինարարության, այնպես էլ տնտեսության այլ ոլորտներում: Դրանց լուծման համար պետք չեն թղթաբանության և ամենօրյա խնդիրների մեջ թաղված «չինովնիկներ», որոնք անգամ մեծ ցանկության դեպքում չեն կարող լուծումներ գտնել: Այս խնդիրների լուծման համար պետք է ներգրավվեն համապատասխան ոլորտի և մակրոտնտեսության խոշոր մասնագետներ, որոնք կարող են աշխատել առանց կողմնակի ճնշման և ստեղծել բարենպաստ հիմք երկրի օրիկանակ բարգավաճման համար, հիմնվելով միայն «պետություն- գործարարություն» երկկողմ շահերի վրա: Մենք դեռ հույսով ենք, որ ներկայիս կառավարությունը ի վիճակի կլինի գտնել անհրաժեշտ մարդկային ներուժը և կունենա բավականին կամք իրականացնելու այս բարեփոխումները: Հատկանշական է, որ Դեկտեմբերի 24-ին տեղի ունեցած Հայաստանի երրորդ ազգային մրցունակության զեկույցի շնորհանդեսի ողջույնի խոսքում նորանշանակ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Դավթյանը ասաց,- «Ամենակարևորն այն է, որ պետք է տնտեսական գործունեությունն իրականացնենք պրակտիկ գործունեությամբ և ռեալ արդյունքներով, ինչի համար պետք է գնահատենք իրական իրավիճակը»: Գնահատելի առաջնթաց է ...

Շնորհավոր Ամանոր և Սուրբ Ծնունդ, և ինչ՞ իմանաս, միգուցե, իսկապես, ինչպես բարի հեքիաթում՝ ամեն ինչ հենց այսպես էլ կլինի և կգա այն որը, երբ մեզ հնարավորություն կտրվի աշխատել օրինական, հարգել ինքներս մեզ և հպարտանալ որ Հայաստանցի ենք: