Ճարտարապետ: Փոլ Կալուստյան Պատվիրատու: COAF (Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամ) Վայրը: ՀՀ, Լոռու մարզ Կառուցապատման մակերեսը: 5000 մ2 Ավարտման ամսաթիվը: 2018թ. Ծրագրի ղեկավար: Շողակ Հովհաննեսյան Կառուցվածք: Տիգրան Խաչիյան Էլեկտրա-մեխանիկական մասը: Ռուբեն և Սետա Մանգասարյաններ Տեղական ընկերություն: Ուրբան Յունիթ Ապակեպատում: Schuco Լուսավորությունը: Trilux Սմարթ Կամպուսը մեր երիտասարդներին հնարավորություն է ընձեռում բնակվել իրենց նախնիների երկրում, որտեղ նրանք կարող են ապրել բարեկեցիկ կյանքով: Միևնույն ժամանակ, դա մի պորտալ է, որը ծանոթացնում է նրանց համաշխարհային նվաճումների հետ: Շենքն ընդհանուր առմամբ պետք է մարմնավորի այս զանազան հասկացությունները: Այս ժամանակակից շենքը կապացուցի, որ մենք ի վիճակի ենք բարելավել մեր գյուղական համայնքների պայմանները և կենսամակարդակը: Ճարտարապետությունը լանդշաֆտի, Հայաստանի հողի օրհներգն է: Սմարթ նախաձեռնության օգնությամբ Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը նախատեսում է ընդլայնել իր գործունեությունը համայնքներում: Ծրագրի նպատակն է սոցիալական, կրթական, տնտեսական և հանրային ոլորտներում լավագույն տարածաշրջանային ծրագրերը փոխանցել գյուղական համայնքներին` շեշտը դնելով տեխնոլոգիաների, կայունության, արվեստի, երաժշտության, ժամանակակից առողջապահության և ապրելակերպի, լեզվաբանության, բիզնեսի և քաղաքացիական գործունեության վրա: Սմարթն աշխատելու է COAF- ի կողմից մոդելների հիման վրա մշակված բարելավված ծրագրերի հետ. մոդելների, որոնք վերջին տասնամյակի ընթացքում արդեն հաջողությամբ են պսակվել ՀՀ Արմավիրի և Արագածոտնի մարզերի 22 տարբեր համայնքներում: Կողմնորոշված լինելով դեպի գյուղական շրջանները, այս կամպուսները կօգնեն պահպանել գյուղական էսթետիկայի ամբողջականությունը ժամանակակից ճարտարապետական դիզայնի հետ միասին, պահպանել տարածաշրջանի ինքնությունը, միաժամանակ խթանելով առաջադեմ գաղափարախոսությանը: Յուրաքանչյուր կամպուսում կիրառվելու է կայուն էկոդիզայն և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ: Կամպուսներն իրենց կազմում ընդգրկում են. դասարաններ, բուժկետեր, արհեստանոցներ, համակարգչային սենյակներ, նիստերի սրահներ, դահլիճ, գրադարաններ, ռեստորաններ և այլ բաց և փակ տարածքներ զանազան պարապմունքների համար՝ արվեստից մինչև գյուղատնտեսություն, ինչպես նաև երեխաների և մեծահասակների ուսուցման սեմինարների համար: Կամպուսները կհյուրընկալեն ծրագրի մասնակիցներին և հյուրերին իրենց հյուրասենյակներում: Սմարթ կենտրոնի առաջին կամպուսը գտնվում է Լոռու մարզում Հայաստանի հյուսիսում: Տարածքի բնապատկերն անմիջապես գերում է յուրաքանչյուրին, ով անցնում է բարձր լեռների լանջերով: Ծառերով հողատարածքներին հաջորդում են լեռնային ստորոտները, այնուհետև, սահուն կերպով՝ գյուղի լանդշաֆտը: Անհրաժեշտ էր հետամուխ լինել արդեն գոյություն ունեցող լեզվին, ընդգծելով հովիտը լանդշաֆտի և ծառերի հետ համահունչ մեղմ օրգանական շնչով: Վերջինս, սակայն, պետք է իր ուրույն անհատականությունն ունենա, որպեսզի տարբերվի մնացած ամեն ինչից և դառնա ողջամիտ ուղեցույց անմիջապես ծառերի միջև: Սակայն, ճարտարապետությունը որպես կողմնորոշիչ ընդգծելու փոխարեն ինքը՝ լանդշաֆտն է դառնում կողմնորոշիչ: Այդ նպատակին հասնելու համար շենքի ճարտարապետական կառուցվածքը պետք է ընդգրկի լանդշաֆտը, մեծ ներքին բակի շուրջը ստեղծելով ոլորապտույտ ժապավենանման արահետ: Միահարկ շենքը հորիզոնական է, գետնի մակերևույթի հետ համահունչ: Դրանով իսկ կամպուսի ճարտարապետությունը բացահայտում է բնության և շինարարության նոր ըմբռնում, որը երկիմաստություն է ստեղծում իր և շրջակա աշխարհի միջև: Գլխավոր շենքն իրենից ներկայացնում է գեղեցիկ փակ գոգավոր կառույց ցանկապատով, որը տանում է դեպի մեկ այլ տարածք՝ պայծառ լուսավորությամբ: Թափանցիկ ապակու ետևից նշմարվող հսկայական ներքին բակը կարծես ինտերիերի շարունակությունը լինի: Հետո այս ամենը սահուն կերպով բարակում է, վերածվելով բաց երկնքի տակ գտնվող արահետի: Ցանկապատի ներսից թվում է, թե տեսարանը ինտերիերի մի մասն է, սակայն բակի կողմից լանդշաֆտի մեծ չափի պատճառով շենքը չի երևում: Կամպուսի գլխավոր շենքի ետևում ուղղաձիգ պատ է, որը թաքնված է լանդշաֆտի մեջ և ցույց է տալիս հյուրասենյակների մուտքը: Թափանցիկ պատը մեծ ծավալի պատրանք է ստեղծում, հենց որ այցելուները մտնում են դարպասներից ներս: Եվ նույն ձևով էլ ծավալն անհետանում է լանդշաֆտի նկատմամբ, որը բացվում է շենքի երկար ապակեպատ ճակատամասի ետևում: Միևնույն ժամանակ, կամպուսի լանդշաֆտը աչքի է ընկնում փոքր անկար գլանաձև մարմիններով, որոնք իրենց մեջ թաքցնում են վերնակառույցներ հսկայական բաց տարածքների համար: Լանդշաֆտի և շենքի մասշտաբների միջև եղած այս հակասական խաղը ջնջում է բոլոր ակնհայտ սահմանները: Եվ այս խառնուրդը դառնում է հիմնական ճարտարապետական լեզուն, որն ուղղված է լանդշաֆտից ճարտարապետության հետքերը հեռացնելու, իսկ լանդշաֆտը, իր հերթին, ընդունում է ճարտարապետությունը որպես իր շարունակություն:   COAF-ի մասին Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը (COAF – Children of Armenia Fund) շահույթ չհետապնդող ոչ կառավարական կազմակերպություն է: COAF-ը կիրառում է համայնքային մոտեցումներ գյուղական բնակավայրերում աղքատության նվազեցման ուղղությամբ, հատուկ ուշադրություն դարձնելով երիտասարդությանը: Իր ծրագրերի մեկնարկի պահից սկսած 2004թ. COAF-ը ֆինանսավորել և իրագործել է ծրագրեր կրթության, առողջապահության, սոցիալական ապահովության և տնտեսական զարգացման բնագավառում, որոնք ծառայում են Հայաստանի գյուղերի ավելի քան 28 000 բնակիչների: 2015թ. COAF-ը սկսեց Սմարթ կենտրոնի շինարարությունը, որը հանդիսանում է գյուղական վայրերում լավագույն ամբողջական կրթական ծրագրերի իրագործման աննախադեպ մոդել, շեշտը դնելով տեխնոլոգիաների, կայունության, արվեստի, առողջապահության, լեզուների, բիզնեսի և քաղաքական ակտիվության վրա: Մանրամասները տես այստեղ՝ www.coafkids.org Փոլ Կալուստյան Փոլ Կալուստյանի ստուդիան Բեյրութում ճարտարապետական գործունեություն է իրականացնում, աշխատելով տարբեր մասշտաբի նախագծերի վրա՝ սկսած շենքերից, վերջացրած ինտերիերով: Փոլ Կալուստյանը ստացել է իր մագիստրոսի կոչումը Դիզայնի բարձրագույն դպրոցում Հարվարդում (1999թ.) և աշխատել է Herzog և de Meuron ընկերությունում Բազելում (2000թ.): Փոլը դասավանդել է Բոստոնի ճարտարապետական կենտրոնում (2000թ.) և Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում (2009-10թթ): Նա ստացել է Մուկբելի մրցանակ և Ինժեներների ու ճարտարապետների շքանշան: Նրա «Անտառի տուն» նախագիծը ցուցադրվել է Վենետիկի 13-րդ բիենալեում, Փարիզում՝ Արաբական աշխարհի ինստիտուտում և Լոնդոնում՝ «Չկառուցված աշխարհի ատլաս» ցուցահանդեսում: Նրա «Սմարթ կենտրոն» նախագիծը, որը դեռ շինարարության փուլում է եղել, ցուցադրվել է Վենետիկի 15-րդ բիենալեում: Վերջերս նա արժանացել է «Նիկոսիայում նոր Կիպրոսի թանգարան» միջազգային մրցույթի 3-րդ մրցանակին: Նրա աշխատանքների մասին շատ է գրվել միջազգային մամուլում:

«Կանաչ» շինարարությունը աշխարհում գնալով ավելի մեծ պահանջարկ է ձեռք բերում: Շինարարությունում նոր աշխարհայացքի, էկոլոգիական նոր նորմերի ու պահանջների ներդրումը դանդաղ, բայց անխուսափելի պրոցես է: Ուրախալի է, որ Հայաստանն արդեն այդ պրոցեսի մեջ է. Երևանի կենտրոնում՝ Շահումյան հրապարակում կառուցվել է BREEAM համակարգի կողմից Երևանում հավաստագրված առաջին «կանաչ» շենքը: «Կանաչը» Պարզապես Գույն Չէ Էկոլոգիական ճգնաժամի մեր օրերում «կանաչը» դարձել է էներգախնայող, շրջակա միջավայրի համար անվտանգ շինարարության խորհրդանիշ: Աշխարհում «կանաչ» շինությունների էկոլոգիական գնահատման և դասակարգման առաջատար համակարգերից է BREEAM-ը (անգլ. Building Research Establishment Environmental Assessment Method), որը ստեղծել է բրիտանական BRE Global ընկերությունը 1990 թ.: Մեծ Բրիտանիայի սահմաններից դուրս BREEAM հավաստագիր են ստացել ավելի քան 200.000 շինություններ, իսկ մոտ 1 միլիոնը գտնվում է հավաստագրման գործընթացում: «Կամար» բիզնես – կենտրոնն արդեն ունի այդ հավաստագիրը: Այն Երևանի BREEAM հավաստագիր ստացած առաջին շենքն է՝ կառուցված էկոշինարարության բոլոր ստանդարտներին համապատասխան: Ի դեպ BREEAM հավաստագիրն առաջինը Հայաստան «բերեց» Դիլիջանի միջազգային դպրոցը, որը գործում է 2014 թվականից: BREEAM հավաստագրի ստացումը ենթադրում է բարձրակարգ չափանիշների ապահովում կառույցի երեք հիմնական՝ նախագծման, շինարարական և հետշինարարական փուլերում: Կամար» բիզնես-կենտրոնն անցել է քննության բոլոր փուլերը և արժանացել «կանաչ» շինություն համարվելու պատվին: Ի՞նչ է Նշանակում Լինել «Կանաչ» BREEAM չափանիշների համաձայն՝ «Կամար» բիզնես-կենտրոնի շինարարությունն իրականացվել է խստագույն պահանջների համապատասխան. դա նշանակում է փոշու տարածման սահմանափակում, մեքենաների լվացում՝ շինհրապարակից քաղաքի փողոցներ դուրս գալուց առաջ, սորուն նյութերի օգտագործման նվազեցում, դրանք բաց վիճակում պահպանելու արգելք, ճիշտ նյութերի ընտրություն և այլն: Շենքն ունի օդորակման և ջերմաստիճանի կառավարման բարձրակարգ տեխնոլոգիաներով համակարգեր, որոնք ապահովում են շինության ներսում մաքուր օդ և կայուն ջերմաստիճան: Բացի այդ, եռաշերտ ապակիներով և հատուկ տեխնոլոգիաներով արտադրված պատուհանների շնորհիվ այստեղ չի թափանցում փողոցի աղմուկը: «Կամար» բիզնես-կենտրոնը նաև ապահովված է հաստատուն էներգամատակարարմամբ. ունի էլեկտրասնուցման երկու առանձին հիմնական գիծ, պահուստային դիզելային գեներատոր, պահուստային ջեռուցման, օդորակման, օդափոխության և կլիմայի կառավարման համակարգեր` ըստ անհրաժեշտության օգտագործման համար: Տանիքում տեղադրված է արևային կայան, որը հնարավորություն կտա հոգալ էներգիայի մշտական կարիքները: Էներգախնայողության նպատակով շենքում օգտագործվում են հեղուկ կրիստալներով լուսադիոդներ, որոնք ոչ միայն շատ էներգախնայող են, այլ նաև պակասեցնում են կարբոնային արտանետումները: Ընդհանուր առմամբ Կենտրոնում ներդված էներգախնայող համակարգերի շնորհիվ ծախսերը կկրճատվեն մինչև 35%: Այսպիսով՝ «Կամարն» էկոարդյունավետությամբ գերազանցում է Հայաստանի գրեթե բոլոր շինություններին: Ոչ Միայն՝ Բնապահպան, այլև՝ Հնապահպան «Ա» դասի բարձրակարգ գործարար այս համալիրը առանձնահատուկ է ոչ միայն «կանաչ» տեխնոլոգիաների ներդրմամբ: Այն նաև ներկայացնում է պատմական անցյալի և ճարտարապետական նորագույն լուծումների համադրություն: «Կամար» բիզնես կենտրոնի տարածքում նախկինում տեղակայված են եղել իրենց ժամանակին հայտնի Թիֆլիսի առևտրային բանկի Էրիվանյան մասնաճյուղը, որի շենքում ավելի քան մեկ դար գործել են նշանավոր բանկային կառույցներ, և Գյուղատնտեսական բանկը: Շենքի սեփականատեր «Փրոփերթի դիվելոփմենթ քամփնի» ՓԲԸ-ն իր առջև նպատակ էր դրել իրականացնել այնպիսի վերակառուցում, որ չխաթարվի շրջակայքի ընդհանուր ճարտարապետական միջավայրը, միաժամանակ նոր շունչ տա հին կառույցներին` ներդաշնակորեն համադրելով ժամանակակից ճարտարապետական լուծումների հետ: Դեռևս 2010թ. ընկերությունը նախաձեռնեց բիզնես-կենտրոնի ճարտարապետական հայեցակարգի մշակման մրցույթ: Հանձնաժողովի կազմում ընդգրկվեցին հայտնի ճարտարապետներ ու մշակութաբաններ ինչպես Հայաստանից, այնպես էլ մասնագետներ ԱՄՆ-ից, Ֆրանսիայից, Ռուսաստանից: Մրցույթի արդյունքների քննարկման ժամանակ ժյուրին կայացրեց համատեղ որոշում` առաջին մրցանակ չշնորհելու վերաբերյալ Նախաձեռնվեցին նաև հանրային լսումներ Երևանի քաղաքապետին կից քաղաքաշինական խորհրդի հանձնաժողովի և ՀՀ Մշակույթի նախարարության գիտամեթոդական խորհրդի նիստերի ժամանակ և ուսանողության շրջանում: Միայն 2013 թ. ընդունվեց ճարտարապետներ Ռուբեն և Միքայել Հասրաթյանների կողմից մշակված վերակառուցման վերջնական տարբերակը: Եվ Արդյունքում… Շահումյան հրապարակում՝ Վ. Սարգսյանի, Դեղատան և Խորենացու փողոցների հատույթում, շինարարական վերջին տեխնոլոգիաների ներդրմամբ կառուցվել է շենք՝ միաձուլված երկու հնակառույցների հետ: Շենքի մուտքը մեծ կամար է` տպավորիչ մեծ, պղնձե ծառի քանդակով: «Կամարն» ունի 23 100 քմ ընդհանուր մակերես, 9 վերգետնյա հարկ՝ արագընթաց 7 ուղևորատար վերելակներով՝ նախատեսված 525 անձի համար: Կենտրոնն ունի երկհարկանի ստորգետնյա ավտոկայանատեղի 100 մեքենայի համար: Ի դեպ սա առաջին կենտրոնն է, որն ունի նաև էլ.մեքենաների լիցքավորման կայան: «Կամարում» կլինի առանձին կայանատեղի հեծանիվների համար: Կառույցը նաև ունի բավական յուրօրինակ արտաքին գիշերային լուսավորություն: Այս շենքը քաղաքային միջավայրում էկոլոգիական շինարարության իրականացման օրինակ է տվել. հետևել դրան՝ նշանակում է որոշակիորեն թեթևացնել քաղաքի էկոլոգիական վիճակը, չավելացնել շրջակա միջավայրի աղտոտվածությունն ու թափոնները: Հուսանք՝ մոտ ապագայում խոսելու առիթ կունենանք Հայաստանում արդեն հաջորդ էկոշենքի կառուցման մասին:

Հայաստանում հողմային խոշոր կայանների կառուցման հետաքրքրությունը տարեցտարի աճում է: Այդ գաղափարը անտարբեր չի թողել նաև էմիրաթական «Access Infra Central Asia Limited» ընկերությանը, որը քամու ռեսուրսի չափման նպատակով Գեղարքունիքի մարզում աշտարակ է տեղադրել, ինչպիսին մինչ այժմ Հայաստանի տարածքում չի եղել: Աշտարակի բարձրությունը կազմում է 80 մ, այն կգործարվի մոտ օրերս: Ապրիլին նախատեսվում է տեղադրել ևս մեկ աշտարակ՝ այլ վայրում: Դեռ անցած տարվա մարտի 30-ին էմիրաթական «Access Infra Central Asia Limited» ընկերության հետ պայմանագիր է կնքվել, ըստ որի Հայաստանի Հանրապետությունը աջակցելով, առանց մրցույթի՝ վարձակալության իրավունքով ընկերությանը տրամադրել է Գեղարքունիքի մարզի՝ Ծաղկունքի, Դդմաշենի, Զովաբերի համայնքների, Կոտայքի մարզի, Մեղրաձորի, Հրազդանի համայնքների վարչական սահմաններում գտնվող ընդհանուր մինչև 1250 հեկտար տարածք՝ վերջինիս կողմից մինչև 150 մեգավատանոց գումարային հզորությամբ քամու կայաններ կառուցելու նպատակով: Հայաստանում հողմային էլեկտրակայանի կառուցմամբ հետաքրքված է ևս մեկ այլ ընկերություն, դա իսպանական «Acciona Energia Global S.L» ընկերությունն է: Որի հետ անցած տարվա մարտին ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը փոխըմբռման հուշագիր է ստորագրել՝100-150 ՄՎտ հզորությամբ հողմաէլեկտրակայանների կառուցման վերաբերյալ: «Ընկերությունը սկսել է քամու ներուժի գնահատման աշխատանքների իրականացումը: Տեղադրվել է 80 մետր բարձրությամբ երկու մոնիթորինգային կայան և մեկ «Sodar» համակարգ: Յուրաքանչյուր կայան համալրված է 8 հողմաչափով, 3 հողմացուցիչով, 2 ջերմախոնավաչափով և մեկ մթնոլորտային ճնշաչափով»,- տեղեկացրել է նախարարի տեղակալ Հայկ Հարությունյանը: Կայուն զարգացումն անհնար է իրագործել միայն շինարարության ծավալների աճով: Միևնույն ժամանակ էկոնոմիկայի այս կամ այն ճյուղի զարգացման գործընթացում շինարարությունը ուղղակի փոխկապակցված է: Եվ այսպես, Հայաստանն ունի այլընտրանքային էներգիայի զարգացման մեծ ներուժ: Այդ ոլորտի զարգացումը նոր հնարավորություններ է ընձեռնում: Մասնավորապես ՀՀ տնտեսական և էներգետիկ անկախության ամրապնդման, տնտեսական և էներգետիկ անվտանգության բարձրացման, նոր արտադրությունների ստեղծման և ծառայությունների կազմակերպման տեսանկյունից: Այս ամբողջ գործընթացը, սակայն, անհնար կլինի իրականացնել առանց կարևոր և առաջնային ոլորտի՝ շինարարության ներգրավմամբ: Բնականաբար ըստ հողմաէլեկրակայանների քանակի ավելացման՝ որոշ չափով կավելանան նաև շինարարության ծավալները: Հարկ է նշել, որ 2005թ-ի դեկտեմբերին Պուշկինի լեռնանցքում շահագործման հանձնվեց առաջինը Հայաստանում, ինչպես նաև Կովկասում ցանցային հողմաէլեկտրակայանը 2.6 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ: Այստեղ նախատեսվում է կառուցել մինչև 50 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ հողմաէլեկտրոկայան: Ժամանակով ապացուցված փաստ է, որքան զարգանում է գիտությունը, այնքան մեծանում են էկոլոգիական խնդիրները: Կատարելագործելով և զարգացնելով արդյունաբերությունը, շինարարական և տրանսպորտային ինդուստրիան, մարդկությունը դարեր շարունակ օգտագործել և օգտագործում է բնական պաշարները՝ չմտածելով, որ դրանք անսպառ չեն: Այդ տեսակետից ճարտարապետական և շինարարական ոլորտը ևս լուրջ խնդիրներ ունի: Հենց այս գլոբալ խնդրի լուծման կարևոր օղակներից մեկն է ալտերնատիվ էներգիայի գործածումը: Այսպիսով, այս ոլորտի զարգացումը կխթանի էներգոխնայողության և վերականգնողական էներգետիակայի զարգացմանը, կնվազի նաև շրջակա միջավայրի և մարդու առողջության վրա տեխնոգեն ազդեցությունը: Նշենք, որ 2003թ-ին ԱՄՆ-ի վերականգնող էներգետիկայի ազգային լաբորատորիաի (NREL) կողմից մշակվել են Հայաստանի հողմաէներգետիկ պաշարների քարտեզները, ըստ որոնց տնտեսապես շահավետ հողմաէլեկտրակայանների ընդհանուր հզորությունը գնահատվում է մոտ 450 ՄՎտ և 1.26 մլրդ. կվտժ էլեկրաէներգիայի տարեկան արտադրանքով: Հեռանկարային հիմնական տեղանքներն են ՝ Զոդի լեռնանցք, Բազումի լեռներ՝ Քարախաչի և Պուշկինի լեռնանցք, Ջաջուռի լեռնանցք, Գեղամա լեռների շրջանը, Սևանի լեռնանցք, Ապարանի շրջանը, Սիսիանի և Գորիսի միջև գտնվող բարձրունքային գոտին և Մեղրիի շրջանը: Որոշ այլ գնահատումների համաձայն Հայաստանում տեսականորեն հողմային կայանների կարողությունը կարող է կազմել մինչև 5000 ՄՎտ: Ինչպես տեղեկանում ենք ՀՀ Էներգետիկայի ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարության կայքէջից ՝ Sanders and Partners ընկերության կողմից գերմանական KFW բանկի աջակցությամբ 2012թ-ին պատրաստվել և Էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարությանն է տրամադրվել Հայաստանի տարածքում քամու ներուժը գնահատող համակարգչային մոդելաին ծրագիրը: Այն իրենից ներկայացնում է 1981-2011թթ ժամանակահատվածում ՀՀ տարածքն ընդգրկող քամու ներուժը գնահատող բազա: Նշենք նաև, որ հողմաէլեկրակայանի կառուցման նպատակով «Zod Wind» ընկերությունն ավարտել է իր մոնիթորինգային աշխատանքները Սոտքի լեռնանցքի տարածքում: Ընկերությունը նպատակ ունի կառուցել մոտ 20 ՄՎտ գումարային դրվածքային հզորությամբ «Zod» հողմակայան և բանակցություններ է վարում տարբեր կազմակերպությունների հետ ներդրումներ ներգրավելու ուղղությամբ: Իր հերթին հայ-իտալական «Ar Energy» մասնավոր ընկերությունը ավարտել է մոնիթորինգային աշխատանքները Շիրակի մարզի Քարախաչ լեռնանցքի տարածքում: Ընկերությունը արդեն Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովից ստացել է կառուցման լիցենզիա մինչև 20 ՄՎտ գումարային դրվածքային հզորությամբ «Քարախաչ 1» հողմակաէլեկրակայանի կառուցման համար: Հետագայում նպատակ կա հզորությունը հասցնել 140 ՄՎտ-ի: Ինչպես նաև Եվրամիության TACIS-ի «Օժանդականություն` Հայաստանի էներգետիկ քաղաքականությանը» ծրագրի շրջանակներում ավարտվել են մոնիթորինգային աշխատանքները Սևանի Սեմյոնովկա լեռնանցքում, ինչի հիման վրա կազմվել է նախնական տեխնիկատնտեսական հիմնավորում 35 ՄՎտ գումարային դրվածքային հզորությամբ, հողմաէլեկտրակայանի կառուցման համար: Չնայաց այն հանգամանքի, որ Հայաստանը ունի մեծ ներուժ վերականգնվող էներգիայի անյպիսի ոլորտի զարգացման համար ինչպիսին է հողմային էներգետիկան, սակայն հաշվի առնելով աշխարհագրական և բարդ լեռնային պայմանները այն լիովին չի օգտագործվում, ինչը պայմանավորված է կիրառման հնարավորության սահմանափակմամբ: Այս հանգամանքը պայմանավորված է տեղափոխման և տեղադրման ծախսերի մեծացմամբ: