Երկու հազար տարեկան շատ շինություններ, որոնք կառուցված են բետոնով հին հռոմեկան նավահանգիստներում այսօր կանգուն են, մինչդեռ բազմաթիվ ժամանակակից շինություններ մի քանի տասնամյակի ընթացքում չդիմանալով թուլանում և ավերվում են: Վերջապես գիտնականներին հաջողվել է պարզել այդ յուրօրինակ բետոնի բաղադրությունը և նրանք կարծում են, որ այս բացահայտումը հնարավորություն կտա ժամանակակից շինությունները կառուցել էկոլոգիապես մաքուր շինանյութից, և վերջինները ավելի ամուր ու վստահելի կլինեն: Հետազոտությունների արդյունքները ներկայացված են American Mineralogist ամսագրում տպագրված գիտական հոդվածում: Հռոմեացիները բետոն պատրաստելու համար իրար էին խառնում կրաքարը, ծովի ջուրը, հրաբխային մոխիրը և քարը: Այսօր գիտնականներին հաջողվել է պարզել, որ բետոնի ամրության գաղտնիքը ծովի ջրի և հրաբխային մոխիրի քիմիական բաղադրության մեջ է: Հետազոտությունների ընթացքում պարզ է դարձել, որ հրաբխային մոխիրը պարունակում է հազվադեպ հանքային հավելում՝ ալյումինի տոբերմորիտ, որը շփվելով ծովի ջրի հետ բյուրեղանում է և ամրացնում շինանյութը: Այս հանքանյութը բաղկացած է ջրից, կալցիումից, ալյումինից, սիլիցիումից ու թթվածնից, և սովորաբար առաջանում է հիդրոջերմային աղբյուրներում: Գիտնականները նշում են, որ ծովի ջրի երկարատև ազդեցությունը նպաստում է, որ բյուրեղացած մոխիրն անընդհատ հասունանա, ամրանա և կանխարգելի առաջացող ճաքերը: Հետազոտությունների մասնակից Սոլթ Լեյք Սիթիի Յուտայի Համալսարանի (University Of Utah) երկրաբան Մարի Ջեքսոնի (Marie Jackson) խոսքերով, հին հռոմեկան բետոնի բաղադրատոմսը վաղուց կորած է և ոչ ոք մինչ օրս չի կարողացել այն վերականգնել: Ժամանակակից գիտնականների խնդիրն է, բետոնի պատրաստման համար գտնել իրենց քիմիական բաղադրությամբ ծովի ջրին և հրաբխային մոխիրին համապատասխան հումք: Նման հայտնագործությունը հնարավորություն կտա ստանալ ոչ միայն այնպիսի ամուր շինանյութ, որի շնորհիվ շինությունները կանգուն կմնան հազարամյակներ՝ հատկապես ծովի ջրի ազդեցության տակ, այլ նաև ստեղծել էկոլոգիապես ավելի մաքուր շինանյութ: Բանն այն է, որ ներկայիս բետոնի պատրաստման ընթացքում մեծ քանակությամբ վնասակար նյութեր և գազեր են արտանետվում մթնոլորտ:

Օդագնացության և տիեզերական տարածության հետազոտությունների ազգային վարչությունը (NASA) և 3D տպագրության հարցերով զբաղվող ԱՄՆ ազգային Ինստիտուտը մրցույթ են հայտարարել, որը ենթադրում է 3D տպագրված տների կառուցում այնպիսի մեթոդներով և նյութերից, որպեսզի վերջիններս հնարավոր լինի տեղադրել Մարսի և արեգակնային համակարգի այլ մոլորակների վրա: Ըստ նախնական տվյալների՝ երկու փուլերով անցկացվող մրցույթի ընդհանուր բյուջեն կազմում է 2,25 մլն ԱՄՆ դոլար: Նախագծի առաջին փուլն արդեն սկսվել է և կտևի մինչև սեպտեմբերի 27-ը: Առաջին փուլի ընթացքում մրցույթի մասնակիցները պետք է մշակեն և ներկայացնեն այնպիսի նախագծեր, որոնք հնարավոր է կառուցել 3D տպագրական սարքերի միջոցով օգտագործելով բացառապես տեղական շինանյութ: Բնակելի տարածքների շինարարության ժամանակ մասնակիցները կարող են օգտագործել նաև այն տեխնիկայի մասերը, որոնց շնորհիվ տպագրական սարքերը տեղափոխվելու են այլ մոլորակներ: Առաջին փուլի ընթացքում ընտրվելու են հաղթող 30 նախագծերը, նրանցից էլ՝ լավագույնը, ով կստանա սահմանված 50 հազար ԱՄՆ դոլար մրցանակը: Սեպտեմբերի 26-ից մեկնարկելու է նախագծի երկրորդ փուլը, որը կազմակերպվելու է 2 ենթափուլով: Առաջին ենթափուլը ենթադրում է 3D տեխնոլոգիաների ստեղծում, որոնք կօգտագործեն տեղական՝ մոլորակային շինանյութ: Երկրորդ ենթափուլի ընթացքում մրցույթի մասնակիցները տեղական շինանյութով պետք է կկառուցեն մրցույթի ընթացքում հաղթած բնակելի տարածքը: Յուրաքանչյուր ենթափուլի հաղթողը կստանա համապատասխանաբար 1,1 մլն ԱՄՆ դոլար:

Այսօր 3D տպիչներն ամենուր են, և դրանցով հնարավոր է տպել ամեն բան: Վերջերս չինական WinSun ընկերությունը տպագրության համար հատուկ պատրաստված շինանյութից բավականին հաջող տպագրել է 5-հարկանի բնակելի շենք և 110 քառակուսի մետր մակերեսով առանձնատուն: 3D տպագրություն կազմակերպելու համար «Վինսան» ընկերությունը նախ կառուցել է հսկայական 3D տպիչ, որի բարձրությունը կազմում է 6.6 մետր, լայնությունը 10 մետր, իսկ երկարությունը 40 մետր: Ցանկացած շինություն կառուցելու համար տպիչը նախ իրար է խառնում վերամշակված շինանյութն ու չոր ցեմենտը, հետո հորիզոնական շերտ առ շերտ լցնում է մածուցիկ դարձած շինանյութը, որն այնուհետև չորանում և ամրանում է: Հաջորդ փուլում տպագրված հատվածները ամրացվում են պողպատով և մեկուսացվում են: Չինաստանի նորագույն 3D-տպագրված առանձնատունը պատրաստված է վերամշակված նյութերից: Այս կառուցվել է շինարարական թափոններից և վերամշակված քարերի խառնուրդից առաջացած շինանյութից: Բացի այս առանձնատնից, ընկերությունը վերոնշյալ տպագրիչի օգնությամբ կառուցել է նաև 5-հարկանի բնակելի շենք: Շինության հատվածների տպագրության համար անհրաժեշտ է եղել ընդամենը 1 օր և ևս 5 օր, որպեսզի տպագրված հատվածները հավաքվեն և ամրացվեն շինհրապարակում: Ինչպես պնդում են WinSun ընկերության ղեկավարները, շինարարության այս մեթոդն ունի մի շարք առավելություններ՝ շինարարական նվազագույն թափոններ, ամենակարճ ժամկետներ, նվազագույն աշխատուժ և ծախսեր: Անցած տարվա մարտին, այս ընկերությունը նաև տպել է 10 մատչելի բնակարաններ, որոնցից յուրաքանչյուրն արժեցել է 5000 ԱՄՆ դոլար: Բացի արդեն գրանցած հաջողությունների ընկերությունն ապագայի հսկայական նախագծեր ունի: Այսօր այստեղ փորձում են մշակել այնպիսի նախագիծ, որը հնարավոր կդարձնի կամուրջների և երկնաքերերի «տպագրությունը»: Նշենք նաև, որ անցած տարի DUS Architects ճարտարապետական բյուրոն Նիդեռլանդներից ևս նմանատիպ փորձ է արել և կառուցել է 3D-տպագրված տուն՝ որպես շինանյութ օգտագործելով բիոպլաստիկը: