Այս հարյուր օրվա ընթացքում ուսումնասիրվել է քաղաքաշինական ոլորտի 4200 գործ, համաձայնեցվել 300 նախագիծ, տրվել է 170 շինթույլատվություն, կայացվել ապամոնտաժման 22 որոշում: Սրանք թվեր են, որոնք հրապարակում է Երևան քաղաքի գլխավոր ճարտարապետը: Իրականացված ոչ դյուրին աշխատանք, որովհետև այդ ընթացքում, Արթուր Մեսչյանը մեջբերում է իր երգի բառերը, հասցրեց ճաշակել «և՛ քեն, և՛ ոխ», որովհետև ոչ բոլորն են խրախուսում ազնիվ, օրենքի տառին համապատասխան, քաղաքանպաստ գործելաոճը: Չնայած դրան՝ Արթուր Մեսչյանը շարունակում է ամուր մնալ իր սկզբունքներում և ներկայացնում քաղաքի համար ստրատեգիական նշանակություն ունեցող մի քանի նախագծեր, որոնց իրականացումը կբարեփոխի մայրաքաղաքային միջավայրը: Կկառուցվեն Մետրոպոլիտենի Նոր Կայարաններ Աջափնյակում Նոր կայարանների կառուցումը քաղաքի համար ստրատեգիական նշանակություն ունի, բացի այդ կայարանները կիսակառույց վիճակում են, կազմված են նախագծեր, կան ինժեներական հաշվարկներ ու եզրակացություններ, այդ նպատակով արդեն ծախսվել է 250 մլն. դրամ: Երևանի գլխավոր ճարտարապետը մետրոպոլիտենի ընդլայնումը բավական իրատեսական է համարում: Փաթեթ է մշակվում կառավարությանը ներկայացնելու համար: Կկառուցվի Նոր Նորքը Կենտրոնի Հետ Կապող Նոր Ճոպանուղի Ճոպանուղու մարդատար վագոնները պետք է լինեն 12-14 տեղանոց, որ լուծեն Նոր Նորք-Կենտրոն ուղևորափոխադրման, փողոցների բեռնաթափման խնդիրը: Ճոպանուղին պետք է գործի մեծ հաճախականությամբ, բազմամոդուլ լինի: Կունենա երկու կանգառ, կանգառների տեղերը խիտ կառուցապատված Երևանում բարդ է որոշել, բայց այդ խնդիրն էլ է լուծելի, հավատացնում է գլխավոր ճարտարապետը: Համաձայնության են եկել երկու շվեյցարական և իտալական ընկերությունների հետ: Կան ևս երկու ընկերություններ, որոնք կմասնակցեն տենդերին: Եթե մետրոպոլիտենի կառուցումն ավելի երկարաժամկետ է, կախված ավելի մեծ ֆինանսների հետ, ապա ճոպանուղու կառուցումն ավելի արագ է հնարավոր կազմակերպել: Կլուծվեն Աջափնյակում Վթարային Շենքերի Բնակիչների Խնդիրները Քաղաքապետարանը համագործակցում է կառուցապատողների հետ և ամենավտանգավոր իրավիճակում հայտնված բնակիչների խնդիրները կլուծվեն մոտ ապագայում: Ալ. Սպենդիարյանի Անվան Օպերայի և Բալետի Շենքի Տարածքի Երկրորդ Գոտին Վերադարձնել Երևանին: Դա ոչ թե քաղաքի գլխավոր ճարտարապետի կամ քաղաքապետի ցանկությունն է, այլ երևանցու ընդհանրապես: Ինչքան շատ էին բողոքները ժամանակին, որ օպերայի շրջակայքը «այլանդակվում է»: «Զարմանալի է, որ այսօր, երբ ստեղծվել է հնարավորություն վերականգնել օպերայի կանաչ տարածքները, կան մարդիկ, ովքեր բողոքում են, թե «դեռ ոչինչ չարած, քանդում են», տուժում են բիզնեսները: Բիզնեսները չեն տուժում, միայն վերանում է դրանց մի գոտին, որը դուրս էր եկել մայթ, կարծում եմ՝ սեփականատերերը կհասկանան, որ դա քաղաքի պահանջն է»,-ասում է Ա. Մեսչյանը: Չնայած դժվարություններին՝ ծրագրի ավարտին Ազատության հրապարակը և թամանյանական շենքը նոր ու հետաքրքիր լուծումներ կստանան: Հրապարակի վերակառուցումից բացի կլուծվի նաև օպերայի և բալետի շենքի արտաքին ինքնատիպ լուսավորության հարցը: Գլխավոր Ճարտարապետի Հավաստմամբ Կարելի է Լուծված Համարել Նաև Արամի 23 Հուշարձան-Շենքի Հարցը: Ստորագրվել է պայմանագիր կառուցապատող «Էյ Էմ Սի» ընկերության և Մշակույթի նախարարության միջև առ այն, որ կառուցապատողի, տարածքի իրացնողը հեքեքյանը և մշակույթի նախարարությունը կստորագրեն պայմանագիր, ըստ որի կառուցապատողը կտրամադրի 14. մլն դրամ իտալացի ճարտարապետ Լուչիո Պեցցիին հրավիրելու և վերականգնման նախագիծ մշակելու համար: Ավտոտնակներն ու Կրպակները Չեն Սեփականաշնորհվելու Ավտոտնակներն ու կրպակները Երևանի խոցելի կողմերից մեկն են, դրանք գրավել են մեր բակերն ու կանաչապատ տարածքները: Այսուհետ, հավաստիացնում է Ա. Մեսչյանը, չի սեփականաշնորհվելու ոչ մի ավտոտնակ ու կրպակ: Դրանց հետ կկնքվի վարձակալության երկարաձգման պայմանագիր՝ պայմանով, որ ցանկացած պահի, քաղաքի պահանջներից ելնելով, կարող են ապամոնտաժվել: Մանսարդները Կբերվեն Ընդհանուր Տեսքի Մանսարդների կառուցման թույլտվություն Երևանի քաղաքապետարանը կտա միայն այն դեպքում, եթե դիմեն հարևանները միասին, լինի ընդհանուր մեկ նախագիծ ու շինարար: Առանձին դիմումները չեն ընդունվելու: Եթե հարևաններից մեկը չցանկանա մասնակցել, տաևածքը կտրվի կառուցապատողին: Սա արվում է շենքերի մանսարդներին ընդհանուր ճարտարապետական տեսք տալու համար: «Առանց այդ էլ Երևանի բնակֆոնդը քայքայվել է այդ կտոր-կտոր կառուցված մանսարդներով, տուժել են անգամ ամենաարժեքավոր բնակելիները: Ինչպես ժամանակին Նապոլեոն Բոնապարտի հրամանով Փարիզը մանսարդավորվեց, այնպես էլ Մարությանի օրոք կկարողանանք այդ հարցը լուծել: Ի դեպ կառուցապատողները պետք է վերանորոգեն շենքերի աստիճանավանդակները կամ վերելակները: Երկու փորձ արդեն ունենք, սպասում ենք ավարտին, եզրակացությունից հետո կշարունակենք»: Ասֆալտը Կփոխարինվի Սալաքարով Երևանի քաղաքապետարանը նախատեսում է սկսել փողոցների կահավորման ծրագիր, որի շրջանակում որոշ փողոցներ կսալարկվեն: Վերադարձը սալաքարին հնարավորություն կտա ազատվել ասֆալտից ու երկու տարին մեկ ասֆալտը նորոգելու ծախսատար աշխատանքից: Այդ վերակառուցվող փողոցներում հնարավոր կլինի գազի խողովակներն անցկացնել գետնի տակ: Գացախողվակների նման մոնտաժում իրականացվում է միայն երրորդ կարգի պետություններում, ցավոք մեր մայրաքաղաքը հայտնվել է գազախողովակների խայտառակ սարդոստայնում, որից ազատվել հնարավոր է միայն մասնակի, նման վերակառուցվող փողոցներում զուգակցելով նաև այդ աշխատանքները, ասում է Ա. Մեսչյանը:

Ճարտարապետ: Փոլ Կալուստյան Պատվիրատու: COAF (Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամ) Վայրը: ՀՀ, Լոռու մարզ Կառուցապատման մակերեսը: 5000 մ2 Ավարտման ամսաթիվը: 2018թ. Ծրագրի ղեկավար: Շողակ Հովհաննեսյան Կառուցվածք: Տիգրան Խաչիյան Էլեկտրա-մեխանիկական մասը: Ռուբեն և Սետա Մանգասարյաններ Տեղական ընկերություն: Ուրբան Յունիթ Ապակեպատում: Schuco Լուսավորությունը: Trilux Սմարթ Կամպուսը մեր երիտասարդներին հնարավորություն է ընձեռում բնակվել իրենց նախնիների երկրում, որտեղ նրանք կարող են ապրել բարեկեցիկ կյանքով: Միևնույն ժամանակ, դա մի պորտալ է, որը ծանոթացնում է նրանց համաշխարհային նվաճումների հետ: Շենքն ընդհանուր առմամբ պետք է մարմնավորի այս զանազան հասկացությունները: Այս ժամանակակից շենքը կապացուցի, որ մենք ի վիճակի ենք բարելավել մեր գյուղական համայնքների պայմանները և կենսամակարդակը: Ճարտարապետությունը լանդշաֆտի, Հայաստանի հողի օրհներգն է: Սմարթ նախաձեռնության օգնությամբ Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը նախատեսում է ընդլայնել իր գործունեությունը համայնքներում: Ծրագրի նպատակն է սոցիալական, կրթական, տնտեսական և հանրային ոլորտներում լավագույն տարածաշրջանային ծրագրերը փոխանցել գյուղական համայնքներին` շեշտը դնելով տեխնոլոգիաների, կայունության, արվեստի, երաժշտության, ժամանակակից առողջապահության և ապրելակերպի, լեզվաբանության, բիզնեսի և քաղաքացիական գործունեության վրա: Սմարթն աշխատելու է COAF- ի կողմից մոդելների հիման վրա մշակված բարելավված ծրագրերի հետ. մոդելների, որոնք վերջին տասնամյակի ընթացքում արդեն հաջողությամբ են պսակվել ՀՀ Արմավիրի և Արագածոտնի մարզերի 22 տարբեր համայնքներում: Կողմնորոշված լինելով դեպի գյուղական շրջանները, այս կամպուսները կօգնեն պահպանել գյուղական էսթետիկայի ամբողջականությունը ժամանակակից ճարտարապետական դիզայնի հետ միասին, պահպանել տարածաշրջանի ինքնությունը, միաժամանակ խթանելով առաջադեմ գաղափարախոսությանը: Յուրաքանչյուր կամպուսում կիրառվելու է կայուն էկոդիզայն և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ: Կամպուսներն իրենց կազմում ընդգրկում են. դասարաններ, բուժկետեր, արհեստանոցներ, համակարգչային սենյակներ, նիստերի սրահներ, դահլիճ, գրադարաններ, ռեստորաններ և այլ բաց և փակ տարածքներ զանազան պարապմունքների համար՝ արվեստից մինչև գյուղատնտեսություն, ինչպես նաև երեխաների և մեծահասակների ուսուցման սեմինարների համար: Կամպուսները կհյուրընկալեն ծրագրի մասնակիցներին և հյուրերին իրենց հյուրասենյակներում: Սմարթ կենտրոնի առաջին կամպուսը գտնվում է Լոռու մարզում Հայաստանի հյուսիսում: Տարածքի բնապատկերն անմիջապես գերում է յուրաքանչյուրին, ով անցնում է բարձր լեռների լանջերով: Ծառերով հողատարածքներին հաջորդում են լեռնային ստորոտները, այնուհետև, սահուն կերպով՝ գյուղի լանդշաֆտը: Անհրաժեշտ էր հետամուխ լինել արդեն գոյություն ունեցող լեզվին, ընդգծելով հովիտը լանդշաֆտի և ծառերի հետ համահունչ մեղմ օրգանական շնչով: Վերջինս, սակայն, պետք է իր ուրույն անհատականությունն ունենա, որպեսզի տարբերվի մնացած ամեն ինչից և դառնա ողջամիտ ուղեցույց անմիջապես ծառերի միջև: Սակայն, ճարտարապետությունը որպես կողմնորոշիչ ընդգծելու փոխարեն ինքը՝ լանդշաֆտն է դառնում կողմնորոշիչ: Այդ նպատակին հասնելու համար շենքի ճարտարապետական կառուցվածքը պետք է ընդգրկի լանդշաֆտը, մեծ ներքին բակի շուրջը ստեղծելով ոլորապտույտ ժապավենանման արահետ: Միահարկ շենքը հորիզոնական է, գետնի մակերևույթի հետ համահունչ: Դրանով իսկ կամպուսի ճարտարապետությունը բացահայտում է բնության և շինարարության նոր ըմբռնում, որը երկիմաստություն է ստեղծում իր և շրջակա աշխարհի միջև: Գլխավոր շենքն իրենից ներկայացնում է գեղեցիկ փակ գոգավոր կառույց ցանկապատով, որը տանում է դեպի մեկ այլ տարածք՝ պայծառ լուսավորությամբ: Թափանցիկ ապակու ետևից նշմարվող հսկայական ներքին բակը կարծես ինտերիերի շարունակությունը լինի: Հետո այս ամենը սահուն կերպով բարակում է, վերածվելով բաց երկնքի տակ գտնվող արահետի: Ցանկապատի ներսից թվում է, թե տեսարանը ինտերիերի մի մասն է, սակայն բակի կողմից լանդշաֆտի մեծ չափի պատճառով շենքը չի երևում: Կամպուսի գլխավոր շենքի ետևում ուղղաձիգ պատ է, որը թաքնված է լանդշաֆտի մեջ և ցույց է տալիս հյուրասենյակների մուտքը: Թափանցիկ պատը մեծ ծավալի պատրանք է ստեղծում, հենց որ այցելուները մտնում են դարպասներից ներս: Եվ նույն ձևով էլ ծավալն անհետանում է լանդշաֆտի նկատմամբ, որը բացվում է շենքի երկար ապակեպատ ճակատամասի ետևում: Միևնույն ժամանակ, կամպուսի լանդշաֆտը աչքի է ընկնում փոքր անկար գլանաձև մարմիններով, որոնք իրենց մեջ թաքցնում են վերնակառույցներ հսկայական բաց տարածքների համար: Լանդշաֆտի և շենքի մասշտաբների միջև եղած այս հակասական խաղը ջնջում է բոլոր ակնհայտ սահմանները: Եվ այս խառնուրդը դառնում է հիմնական ճարտարապետական լեզուն, որն ուղղված է լանդշաֆտից ճարտարապետության հետքերը հեռացնելու, իսկ լանդշաֆտը, իր հերթին, ընդունում է ճարտարապետությունը որպես իր շարունակություն:   COAF-ի մասին Հայաստանի մանուկներ հիմնադրամը (COAF – Children of Armenia Fund) շահույթ չհետապնդող ոչ կառավարական կազմակերպություն է: COAF-ը կիրառում է համայնքային մոտեցումներ գյուղական բնակավայրերում աղքատության նվազեցման ուղղությամբ, հատուկ ուշադրություն դարձնելով երիտասարդությանը: Իր ծրագրերի մեկնարկի պահից սկսած 2004թ. COAF-ը ֆինանսավորել և իրագործել է ծրագրեր կրթության, առողջապահության, սոցիալական ապահովության և տնտեսական զարգացման բնագավառում, որոնք ծառայում են Հայաստանի գյուղերի ավելի քան 28 000 բնակիչների: 2015թ. COAF-ը սկսեց Սմարթ կենտրոնի շինարարությունը, որը հանդիսանում է գյուղական վայրերում լավագույն ամբողջական կրթական ծրագրերի իրագործման աննախադեպ մոդել, շեշտը դնելով տեխնոլոգիաների, կայունության, արվեստի, առողջապահության, լեզուների, բիզնեսի և քաղաքական ակտիվության վրա: Մանրամասները տես այստեղ՝ www.coafkids.org Փոլ Կալուստյան Փոլ Կալուստյանի ստուդիան Բեյրութում ճարտարապետական գործունեություն է իրականացնում, աշխատելով տարբեր մասշտաբի նախագծերի վրա՝ սկսած շենքերից, վերջացրած ինտերիերով: Փոլ Կալուստյանը ստացել է իր մագիստրոսի կոչումը Դիզայնի բարձրագույն դպրոցում Հարվարդում (1999թ.) և աշխատել է Herzog և de Meuron ընկերությունում Բազելում (2000թ.): Փոլը դասավանդել է Բոստոնի ճարտարապետական կենտրոնում (2000թ.) և Բեյրութի ամերիկյան համալսարանում (2009-10թթ): Նա ստացել է Մուկբելի մրցանակ և Ինժեներների ու ճարտարապետների շքանշան: Նրա «Անտառի տուն» նախագիծը ցուցադրվել է Վենետիկի 13-րդ բիենալեում, Փարիզում՝ Արաբական աշխարհի ինստիտուտում և Լոնդոնում՝ «Չկառուցված աշխարհի ատլաս» ցուցահանդեսում: Նրա «Սմարթ կենտրոն» նախագիծը, որը դեռ շինարարության փուլում է եղել, ցուցադրվել է Վենետիկի 15-րդ բիենալեում: Վերջերս նա արժանացել է «Նիկոսիայում նոր Կիպրոսի թանգարան» միջազգային մրցույթի 3-րդ մրցանակին: Նրա աշխատանքների մասին շատ է գրվել միջազգային մամուլում:

Ի՞նչ փոխվեց հիշարժան «թավշյա» 2018 -ին մեր երկրի շինարարական կյանքում, ի՞նչ ստեղծվեց, կառուցվեց, քաղաքաշինական ի՞նչ խնդիրներ լուծվեցին: Ստեղծվեց ՀՀ ճարտարապետների Պալատը Մկրտիչ Մինասյան. ՀՀ ճարտարապետների պալատի նախագահ - Երկար սպասված իրադարձություն, որը վերջապես իրականություն դարձավ: Նախկինում որպես միություն մենք համարվում էինք հասարակական կազմակերպություն և ունեինք սահմանափակ գործառույթներ, բացի այդ, չկային ճարտարապետների, պետության ու կառուցապատողի հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմեր: Արդեն որպես պալատ մենք ինքնակառավարվող կառույց ենք, ունենք մեր օրենքները, որոնք այսուհետ պաշտպանելու են ճարտարապետի գործունեությունը, սահմանելու ճարտարապետական էթիկայի կանոնները: Կբացառվի այն տհաճ իրավիճակը, որը տիրապետող էր դարձել ճարտարապետ – կառուցապատող հարաբերություններում, երբ կառուցապատողը թելադրում էր իր ճաշակն ու ցանկությունները ճարտարապետին, կառուցապատման ընթացքում աղավաղվում էր ճարտարապետի մտահղացումը, և շատ հաճախ ճարտարապետը կեսից հրաժարվում էր իր նախագծից, որովհետև չէր ուզում իր անունը կապել այդ աղավաղումների հետ: Այսուհետ ճարտարապետական գործունեության արտոնագրերը տրամադրելու են հենց մասնագետներից կազմված որակավորման հանձնաժողովները: Արդեն մոտ հիսուն արտոնագրեր են պատրաստվել, որոնք սպասում են հրամանագրման և հանդիսավոր հանձնման արարողության: Որակավորման հանձնաժողովների միջոցով արտոնագրերի տրամադրումն արդեն ճարտարապետաշինարարական պրոցեսների նոր որակ կապահովի: Պալատի գործունեությունում կարևորում եմ նաև այն, որ մենք մեր շարքերում ընդգրկեցինք ճարտարագետ-կոնստրուկտորներին: Միայն ճարտարապետի և ճարտարագետ-կոնստրուկտորի համատեղ աշխատանքն է, որ տալիս է դրական արդյունք, ստեղծում մնայուն արժեքներ: Գրիգոր Ազիզյան. «Հայնախագիծ» ընկերության տնօրեն - ՀՀ ճարտարապետների պալատը կմիավորի ճարտարապետներին ու ճարտարագետ-կոնստրուկտորներին, և հույս ունեմ՝ հետագայում նաև ինժեներներին, որոնք աշխատում են ճարտարապետության և շինարարության ոլորտում: Իհարկե, ցանկալի է, որ շինարարների միությունն էլ պալատի վերածվի: Պալատի գործունեության արդյունքում կտրուկ բարձրանալու է ճարտարապետների և նախագծողների որակը: Հիմա արտոնագրման գործընթացն է սկսվել, ստեղծվել են հանձնաժողովներ՝ կազմված ոչ թե ինչ-որ չինովնիկներից, այլ ճարտարապետներից ու կոնստրուկտորներից: Առայժմ արտոնագրերը հանձնում ենք՝ հաշվի առնելով նրանց անցած ճանապարհը, նախագծերը: Սա որակի վերահսկման սկիզբն է, հետագայում արդեն կանցնենք քննական թեստավորման համակարգին: Պետք է հետևողական լինենք. եթե թույլ տանք այն սխալները, որ թույլ էր տալիս լիցենզիոն կոմիտեն, նորից կոտրած տաշտակի մոտ կկանգնենք: Բայց հանձնաժողովում այդ տղաները չեն: Ծանոթով արտոնագիր չի տրվի միանշանակ: Վերանայվեցին Պատմամշակութային Անշարժ Հուշարձանների Պահպանության Խնդիրները Սիրեկան Օհանյան. «Երևաննախագիծ» ընկերության ղեկավար - 2018 թ. վերջը առանձնացավ նրանով, որ սկսեցին քննարկել Քաղաքաշինության կոմիտեի կազմում ՀՀ մշակույթի նախարարության աշխատակազմի պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանության գործակալությունը ընդգրկելու հարցը: Անշարժ հուշարձանները քաղաքաշինական միավորներ են, դրանց պահպանման, շահագործման, վերականգնման, վերակառուցման խնդիրները քաղաքաշինական գործունեության տարրեր են: Մտավախությունը, թե մշակույթի նախարարության կազմում գտնվող գործակալությունը և քաղաքաշինության ոլորտի պետական կառավարման մարմինը հակասում են իրար, անհիմն է: Մենք վաղուց պիտի այդ ավանդական մտայնություններից հրաժարվենք: Հենց ճարտարապետներն ու քաղաքաշինարարներն են ի դեմս քաղաքաշինության կոմիտեի կոչված աշխատել պատշաճ պատմամշակութային միջավայրի վերականգնման և պահպանման համար: Եվ ընդհանրապես քաղաքաշինության ոլորտն այնպիսին է, որ պիտի պարտադիր լինի նախարարություն: Քաղաքաշինության ոլորտն է ապահովում ամբողջ հանրապետության տարաբնակեցման խնդիրները, անվտանգության խնդիրները, փոխադարձ հաղորդակցության ուղիների կազմակերպումը, բնակավայրերի բնական կենսագործունեությունը, տարածքային պլանավորումը: Գործառույթների այս մասշտաբով վերակազմավորումը նախարարության ճիշտ է: Մկրտիչ Մինասյան - 2018 թ. մի նշանակալի իրադարձություն էլ ունեցանք: Պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցուցակում ընդգրկվեցին յոթ կառույցներ («Զվարթնոց» օդանավակայանի հին մասնաշենքը, «Ռոսիա» («Այրարատ») կինոթատրոնը, «Մոսկվա» կինոթատրոնի ամառային դահլիճը, «Հրազդան» մարզադաշտը, Երևանի մետրոպոլիտենի «Հանրապետության հրապարակ» և «Երիտասարդական» կայարանները, «Գաֆեսճյան» արվեստի կենտրոնը (Կասկադ)): Դրա համար էլ էինք մենք շատ պայքարել: Վերջապես այդ որոշումն էլ կայացվեց: Ճիշտ է՝ դրանց ամրացմանն ու վերականգնմանն ուղղված քայլեր դեռ չեն արվել, բայց դա էլ քայլ էր, որ հուսով եմ շարունակական կլինի: Մենք երկնաքերերով աշխարհին զարմացնելու ռեսուրսներ չունենք, մենք պետք է պահպանենք այն ինչ ունենք: Մշակվեցին Սյունիքի և Արարատի Մարզերի Միկրոռեգիոնալ Քաղաքաշինական Փաստաթղթերը Գրիգոր Ազիզյան - «Հայնախագծի» 2018-ի և անցյալ տարվա խոշոր աշխատանքներից կառանձնացնեմ միկրոռեգիոնալ քաղաքաշինական փաստաթղթերի մշակումը: 2017 թ. ավարտեցինք Տավուշի մարզը, այս տարի՝ Սյունիքի և Արարատի մարզերի մեծ մասը, մնացածն արել են այլ կազմակերպություններ: Աշխատանքները կշարունակենք նաև հաջորդ տարում: Կազմվում են գյուղերի գլխավոր հատակագծերը, վերհանվում դրանց տնտեսական կապերը իրար միջև և ապագա զարգացման հնարավորությունները, մատնանշվում այն վայրերը, որտեղ հնարավոր է իրականացնել այս կամ այն ներդրումային ծրագիրը: Սիրեկան Օհանյան - «Երևաննախագծի» 2018 –ի մեծ աշխատանքներից է Քաղաքաշինության կոմիտեի պատվերով Արարատի մարզի Մասիսի տարածաշրջանի երեսուն բնակավայրերի միկրոռեգիոնալ հատակագծման նախագծերի իրականացումը: Այս փաստաթղթերի շնորհիվ վերհանվում է մեր գյուղերի պոտենցիալը, նրանց զարգացման հեռանկարները, ներդրումների համար նախանշում նոր վայրեր ու հնարավորություններ: 2018-ին կառուցվեցին… Սիրեկան Օհանյան - 2018 –ի սկզբին ավարտեցինք նախորդ տարում մեկնարկած Ջերմուկ քաղաքի բարեկարգման ու կանաչապատման նախագծային աշխատանքները: Դրանք ընդգրկում էին քաղաքի թաղամասերի, փողոցների, մայթերի բարեկարգման, մոտ 24 շենքերի տանիքների վերակառուցման, Շահումյան փողոցի շենքերի ճակատների արդիականացման, քաղաքային այգու վերակառուցման և այլ աշխատանքները: Նախագծի համաձայն շինարարական աշխատանքները ընթացքի մեջ են: Գրեթե ավարտվել է Ավանի մարզաուսումնական համալիրի շինարարությունը, մնում է զբոսապուրակի բարեկարգումը: Համալիրը ներառում է գեղասահքի մարզադպրոց, ֆիզկուլտառողջարանային համալիր, դպրոց և մանկապարտեզ: 2018-ին հանձնեցինք Մեսրոպ Մաշտոց պողոտա-Սարյան փողոց միջանկյալ հատվածի այգու և Կոմիտասի անվան պանթեոնի զբոսայգու բարեկարգումը: Մաշտոցի պողոտային հարող այգում կառուցվեց չոր կամ հետիոտն շատրվան՝ գունաձայնային ձևավորումով, որը նորություն է մեր քաղաքում: Գալիք տարում իրականացվելիք ամենախոշոր աշխատանքը կլինի Երևանի նոր գլխավոր հատակագծի մշակումը կամ ճշգրտումը (գործող հատակագծի գործողությունների ժամկետը մինչև 2020 թ. է), Երևանի ճանապարհափողոցային ցանցի զարգացման համալիր նախագծի մշակումը, որը ենթադրում է քաղաքի կենտրոնի երթևեկության կանոնակարգում, կենտրոնի և քաղաքի նկատմամբ տարանցիկ ճանապարհների նախագծում: Մկրտիչ Մինասյան - 2018 թ. հանձնվեցին երկու խոշոր օբյեկտներ. Վանաձորի բժշկական կենտրոնը և Շահումյան հրապարակի վրա «Կամար» բիզնես կենտրոնը: Լավ գործեր արվում են, ունենք ճարտարապետական լավ ներուժ, որը պալատի օժանդակությամբ այսուհետ ավելի արդյունավետ կաշխատի: Գրիգոր Ազիզյան - «Հայնախագիծը» այս տարի իրականացրեց համաշխարհային «Կեմպինսկի» հյուրանոցային ցանցի երևանյան մասնաճյուղի նախագիծը: Հյուրանոցը կառուցվում է Շառլ Ազնավուրի հրապարակում՝ Ստանիսլավսկու թատրոնի հարևանությամբ: Մյուս խոշոր նախագիծը կրկին համաշխարհային հյուրանոցային բրենդի նախագիծ է. Հանրապետական փողոցին հարող հատվածում՝ Էրեբունի բիզնես կենտրոնի հարևանությամբ կառուցվում է «Փարք Ինն» հյուրանոց: Այսպիսով՝ 2018-ը դարձավ անցյալ գործելաոճի վերանայման, վերափոխման ու բարեփոխման տարի, վերագնահատվեցին անցյալի պատմամշակութային ճարտարապետական արժեքները: Մեկնարկեց Գյումրու «Կումայրի» պատմական կենտրոնի վերակառուցումը: Աբովյան, Փավստոս Բուզանդի, Եզնիկ Կողբացու և Արամի փողոցներով պարփակված տարածքի նկատմամբ, որտեղ նախատեսվում է իրականացնել «Հին Երևան» պատմաճարտարապետական միջավայրը, ճանաչվեց հանրության գերակա շահ: Երևանի նոր գլխավոր ճարտարապետ Ա. Մեսչյանի նշանակումը հույս տվեց, որ վերջապես մայրաքաղաքում կլուծվեն ապօրինի կառուցապատումների, կենտրոնի բեռնաթափման, հուշարձան շենքերի պահպանման և այլ խնդիրներ: Հայաստանի Շինարարների միության 4-րդ համագումարի ժամանակ ՀՀ փոխվարչապետի պաշտոնակատար Տիգրան Ավինյանը հայտարարեց, որ շինարարության ընդհանուր ծավալները 2018 թվականի առաջին 10 ամսվա արդյունքներով աճել են 6,5 տոկոսով, այդ թվում` 25 տոկոսով աճել են պետական բյուջետային ֆինանսավորմամբ իրականացվող շինարարության ծավալները: 2018-ը շրջադարձային տարի էր Հայաստանի կյանքում, որքանով այն բարենպաստ հող նախապատրաստեց նոր ներդրումների և քաղաքաշինական նախագծերի համար, աստիճանաբար կբացահայտենք նոր տարվա ընթացքում:

2018 թ լեցուն էր բազում իրադարձություններով ոչ միայն քաղաքական, օրենսդրական այլև քաղաքաշինական առումով։ Երևանը իր 2800 ամյակին ունեցավ նոր ճարտարապետ ի դեմս Արթուր Մեսչյանի, մարդ ով մեզ հայտնի է ոչ միայն իր երգերով, այլ նաև հարուստ ճարտարապետական գործունեությամբ։ Ինչ խոսք, այս պաշտոնը ինչ որ տեղ խոցելի է այն տեսանկյունից, որ տարիների ընթացքում մայրաքաղաքը խիստ ձևափոխվել է, հաճախ նաև զարգացել ոչ ճիշտ ուղղությամբ, ինչը առաջացրել է մարդկանց դժգոհությունը, բայց որի պատասխանատուն նորանշանակ ճարտարապետը չէ։ Շատերս գիտենք, որ մեր մայրաքաղաքը ունի բազում խնդիրներ, թե քաղաքաշինական և թե ճարտարապետական, դրանցից որոնք՞ ունեն առաջնային լուծման կարիք, այս կարևոր հարցի պատասխանը ճշտեցինք Երևանի գլխավոր ճարտարապետից․ «Շինարարական տեխնոլոգիան, որով այսօր կառուցվում են այսօրվա բնակելի շենքերը, դա 50-60-ական թվականների տեխնոլոգիա է: Բոլորիս հայտնի մոնոլիտ կարկասները, արմատուրան և այն ամենը ինչ բոլորս գիտենք, այդ տեխնոլոգիան արդեն վաղուց ժամանակավրեպ է։ Միակ հնարավորությունը մեծածավալ բնակելի շինարարություն սկսել Երևանում՝ հնարավոր է միայն մեկ տարբերակում, եթե վերականգնվի ԴՍԿ հասկացողությունը, գործեն տնաշինական կոմբինատներ և արագ հավաքովի սենդվիչային և այլ տարբերակներով արտադրվեն բնակելի կառույցների մոդուլներ։ Այդ մոդուլներով արագ, մոտ մեկ տարվա ընթացքում կարելի է մեծ թաղամաս կառուցել։ Նման տեխնոլոգիայի կիրառման արժեքնել է էժան համեմատած մոնոլիտ շինարարության հետ, այն կլինի մեկ քարորդից նույնիսկ ավելի պակաս»։ Համաձայնենք, որ նման մոտեցումը իրոք շատ կարճ ժամանակահատվածում կլուծի բնակ ֆոնդի ապահովման, բնակչության զբաղվածության խնդիրները, ինչը իր հերթին կբերի տնտեսության աճին և կկրճատի արտագաղթը։ Սակայն կարծում եմ անհրաժեշտ է հաշվի առնել մի կարևոր հանգամանք, որը ևս բխում է քաղաքաշինության շահերից։ Կարևոր է որպեսզի հավաքովի մոդուլներով կառուցվող թաղամասերը մեկը մյուսին չնմանվեն։ Այսինք յուրաքանչյուր թաղամաս ունենա իր առանձնահատկությունը, որպեսզի խորհրդային տարիներին նկարահանված «Բաղնիքտ անուշ» ֆիլմը կրկին արդիական չդառնա։ Եթե պահպանվի ճարտարապետական առանձնահատկությունը, ապա հավաքովի տարբերակով իրականացվող շինարարությունը կնպաստի որպեսզի կենտրոնից դուրս թաղամասների բարեկարգումը ավելի արագ իրականացվի ինչը որ չափով կարող է լուծել նաև մայրաքաղաքի վարչական շրջանների անհամաչափ զարգացման խնդիրը, ինչի արդյունքում տուժում է փոքր կենտրոնը։ Այն, որ կենտրոնը բեռնաթափման կարիք ունի գաղտնիք չէ, սակայն հետաքրքիր է թե ինչպես է տեսնում այդ խնդրի լուծումը գլխավոր ճարտարապետը։ «Դա շատ կարևոր հարց է։ Պետք է հնարավորին չափով շինարարական ծրագրերը հանել քաղաքի կենտրոնից դուրս։ Վերջերս ինվեստորների հետ հանդիպում տեղի ունեցավ քաղաքապետի մոտ, և ես հարցրեցի նրանց ինչ՞ի չեք ուզում Սարի Թաղում Ձեզ հողատարածք տանք։ Եթե Դուք քաղաքի կենտրոնում ուզում եք մի 26 կամ 30 հարկանի կառույց անել ինչ՞ի չեք ուզում Սարի թաղում սկսեք շինարարություն անել, գնեք այնտեղի հողերը և ապահովեք տեղի բնակիչներին բնակարաններով, կառուցվող շենքերում ։ Եկեք ինձ մոտ և ես ձեզ 120 հարկի թույլտվություն էլ կտամ։ Ասում եմ, քաղաքի կենտրոնից դուրս եկեք։ Եվ այդ տենդենցը ոնց որ թե արդեն կա, արդեն հասկացան, որ քաղաքի կենտրոնը արդեն գերծանրաբեռնված է, արդեն էլ տեղ չկա»,- պարզաբանեց Արթուր Մեսչյանը։ Հույսով ենք, որ նորանշանակ գլխավոր ճարտարապետը նոր ծրագրեր հաստատելիս հաշվի կառնի շենքերի հարկայնությունը ոչ միայն տվյալ տեղանքի համար, այլև ելնելով քաղաքի տարբեր կետերից ստեղծվող համայնապատկերից։ Հույս ունեմ նաև, որ ճարտարապետներն ու շինարարները գլխավոր ճարտարապետի առաջարկը 120 հարկի մասին ուղղակիորեն չեն հասկանա։ Ինչէ։ Այն, որ Երևանը կորցրել և մինչ օրս կորցնում է իր կերպարը՝ հուշարձանների քանդմամբ , ներկմամբ՝ ժամանակին ասել է նաև Արթուր Մեսչյանը։ Այժմ ինչպիսի՞ քայլեր են ձեռնարկվելու, որպեսզի պահպանվի մեր քաղաքին բնորոշ ոգին։ «Մինչ ես գլխավոր ճարտարապետ եմ Երևանում այլևս ոչ մի հուշարձան չի քանդվելու։ Ճարտարապետները, որոնք նախագծեր կանեն այդ հուշարձանների մոտ, մտածողության սկզբնակետը կլինի այդ հուշարձանի գոյությունը։ Եվ ամենակարևորը սեփականատերերը, կառուցապատողները, որոնք կգնեն որոշակի հողատարածք, որտեղ կգտնվի որևիցէ հուշարձան, նրանք պարտավոր կլինեն ֆինանսավորել այդ հուշարձանի վերակառուցման աշխատանքները։ Երևանի կենտրոնում կան բավականին քանակի այդպիսի ծրագրեր, կան արդեն փորված հիմքեր, կան արդեն կատարված հողային աշխատանքներ՝ ես դրանք բոլորը կանգնեցրել եմ մինչև գանք որոշակի տրամաբանական լուծումների։ Ես կարծում եմ, որ հնարավորին չափով կպակասեցնեմ այն ցավը, որ այսօր տանջում է բնակիչներին և դրանով ինչ որ չափով կշահի և քաղաքը և բնակիչները» ,- վստահեցրեց Արթուր Մեսչյանը։

Չնայած Դուբայն ամբողջ աշխարհում հայտնի է իր յուրօրինակ և ռեկորդային շինություններով, այնուամենայնիվ, շարունակում է ընդլայնել յուրօրինակ ճարտարապետության սահմանները: Ինչպես տեղեկացնում է lonely Planet պարբերականը, տարեվերջին Դուբայի երկնակամարը կզարդարի 26 հարկանի բնակելի երկնաքերը, որն իր արտաքին տեսքով նման կլինի Apple ընկերության նախագծած iPod-ին և iPad-ին: «The Pad» անվանումը ստացած երկնաքերը կառուցվում է Դուբայի գործարար կենտրոնում: Ըստ պարբերականի ներկայացրած տվյալների՝ բնակելի յուրօրինակ աշտարակը նախագծել է հոնկոնգյան «James Law Cybertecture» ճարտարապետական ընկերությունը; Երկնաքերի շինարարությունը սկսվել է դեռևս 2007 թվականին, սակայն դադարեցվել է 2009-ին և վերսկսվել 2013 թվականին: Ըստ նախնական տվյալների՝ բնակելի շինությունն իր դռները կբացի ընթացիկ տարվա վերջում իր հաճախորդներին առաջարկելով 256 տարբեր մակերեսներով բնակարաններ: Բացի իր արտաքին տեսքին, որը բավականին նորարական է, շինությունում ներդրված են նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, որոնք հնարավորություն են տալիս բնակիչներին ունենալ սեփական բնակարանի ծրագրային ապահովում, որի միջոցով կարողանան տեխնիկական տարբեր հնարքների միջոցով կառավարել բնակարանը: Ինչպես ներկայացնում է նախագծի գլխավոր ճարտարապետ Ջեյմս Լոուն, ավանդական ճարտարապետությունը կարող է առաջարկել բետոնե ստանդարտ և միանման բնակարաններ և գրասենյակներ, իսկ ժամանակակից ճարտարապետությունը հնարավորություն է տալիս նաև կառավարել այդ բնակարանները սեփական պահանջմունքներին համապատասխան: