Սևանա լճի «փրկարարական» աշխատանքները
Աղբյուր՝ https://www.construction.am
Ի ուրախություն բոլոր ափամերձ հանգստյան գոտիների, ռեստորանների և սրճարանների սեփականատերերի` Արփա-Սևան թունելը (անվանափոխվել է Հայաստանի Կոմկուսի 1960-1966թթ. 1-ին քարտուղար Հակոբ Զորաբյանի անվամբ) վերակառուցվելու է, և Սևանա լճի մակարդակը չի կարողանալու բարձրանալ մինչ աշխատանքների ավարտը, իսկ մինչև ձմեռ այն նույնիսկ կիջնի 20 սմ-ով: Աշխատանքների կատարման համար հայտարարված մրցույթում հաղթող է ճանաչվել Արփա-Սևան համանուն կազմակերպությունը, որը նախատեսված աշխատանքների կատարման համար ամենացածր գինն է առաջարկել՝ 11.8 միլիարդ դրամ (32 միլիոն ԱՄՆ դոլլար):
Ծրագրի ֆինանսավորումը իրականացվելու է Հայաստանի կառավարության կողմից և Աբու Դաբիի (ՄԱԷ) զարգացման հիմնադրամի աջակցությամբ: 48.2 կմ երկարություն ունեցող Արփա-Սևան թունելի շինարարությունը սկսվել էր 1961 թ. և ավարտվել էր 1981թ.-ին: Գլխավոր կապալառուն եղել է «Արփասևանշին» տրեստը՝ Արփա-Սևան կազմակերպության իրավահաջորդը: Թունելի շահագործումից հետո որպես Սևանը փրկելու ծրագրի շարունակություն կառուցվեց 21.6 կմ երկարությամբ Որոտանի թունելը՝ Որոտան գետի ջուրը Արփա գետ փոխադրելու համար: Վերանորոգման աշխատանքները շատ տեղին են ոչ միայն ափամերձ ձեռնարկատերերի համար, այլ նաև կառավարության համար, քանի որ վերջինս ժամանակ կշահի նախկին սխալները ուղղելու համար:
Լճի ջրի բարձրացումը ծովի մակարդակից մինչև 1901մ բացարձակ նիշի (նախատեսվում է մինչև 2032 թվականը այն բարձրացնել մինչև 1903.5մ+1.5մ ալիքների համար) լուրջ խնդիրների հանգեցրեց՝ հեղեղելով ափամերձ տարածքները: Անհասկանալի է, թե ինչպես ջրի տակ հայտնվեցին անտառներ, բազմաթիվ կառույցներ, ճանապարհ ու խողովակաշարեր, և ինչու՞ ժամանակին չէր կարգավորվել ջրի հոսքը Արփա-Սևան թունելի միջով կամ լճից բացթողումներով, որպեսզի կանխվեր այս ամենը: Պետությանը հսկայական վնաս է հասցվել, քանի որ հեղեղված տարածքների մաքրումը արդեն իսկ շատ ավելի թանկ կարժենա: Համալիր միջոցառումները, որոնք մշակվել էին դեռևս 80-ականների սկզբին, նախատեսում էին մինչև 1905մ բարձրության ջրի բարձրացմանը զուգահեռ աստիճանաբար մաքրել ափամերձ տարածքները բոլոր կառույցներից, ծառերից ու բուսականությունից՝ բերրի հողի շերտից ամբողջությամբ: Նախատեսվում էր նոր անտառների, ինչպես նաև ճանապարհների և կառույցների ստեղծումը ավելի բարձր նիշերի վրա:
Նշենք, որ մինչ Սևանի ջրի պաշարների օգտագործումը լիճը աչքի էր ընկնում աշխարհում եզակի ձկնատեսակներով: Դեռևս 40-50 տարի առաջ արված կանխատեսումների համաձայն` Սևանի ջրի ցածր մակարդակը պետք է հանգեցներ լճի ճահճացմանը, ինչն այսօր տեղի է ունենում: Սևանը փրկելու համար ջրի մակարդակը պետք է բարձրացվի առնվազն մինչև 1903,5 մ` միաժամանակ կատարելով տարածքների մաքրման բոլոր նախատեսված գործողությունները, քանի որ առանց հատակի մաքրման լճի մակարդակի բարձրացումը կհանգեցնի հակառակ արդյունքի և ավելի կարագացնի լճի ճահճացումը:
Ծրագրի ֆինանսավորումը իրականացվելու է Հայաստանի կառավարության կողմից և Աբու Դաբիի (ՄԱԷ) զարգացման հիմնադրամի աջակցությամբ: 48.2 կմ երկարություն ունեցող Արփա-Սևան թունելի շինարարությունը սկսվել էր 1961 թ. և ավարտվել էր 1981թ.-ին: Գլխավոր կապալառուն եղել է «Արփասևանշին» տրեստը՝ Արփա-Սևան կազմակերպության իրավահաջորդը: Թունելի շահագործումից հետո որպես Սևանը փրկելու ծրագրի շարունակություն կառուցվեց 21.6 կմ երկարությամբ Որոտանի թունելը՝ Որոտան գետի ջուրը Արփա գետ փոխադրելու համար: Վերանորոգման աշխատանքները շատ տեղին են ոչ միայն ափամերձ ձեռնարկատերերի համար, այլ նաև կառավարության համար, քանի որ վերջինս ժամանակ կշահի նախկին սխալները ուղղելու համար:
Լճի ջրի բարձրացումը ծովի մակարդակից մինչև 1901մ բացարձակ նիշի (նախատեսվում է մինչև 2032 թվականը այն բարձրացնել մինչև 1903.5մ+1.5մ ալիքների համար) լուրջ խնդիրների հանգեցրեց՝ հեղեղելով ափամերձ տարածքները: Անհասկանալի է, թե ինչպես ջրի տակ հայտնվեցին անտառներ, բազմաթիվ կառույցներ, ճանապարհ ու խողովակաշարեր, և ինչու՞ ժամանակին չէր կարգավորվել ջրի հոսքը Արփա-Սևան թունելի միջով կամ լճից բացթողումներով, որպեսզի կանխվեր այս ամենը: Պետությանը հսկայական վնաս է հասցվել, քանի որ հեղեղված տարածքների մաքրումը արդեն իսկ շատ ավելի թանկ կարժենա: Համալիր միջոցառումները, որոնք մշակվել էին դեռևս 80-ականների սկզբին, նախատեսում էին մինչև 1905մ բարձրության ջրի բարձրացմանը զուգահեռ աստիճանաբար մաքրել ափամերձ տարածքները բոլոր կառույցներից, ծառերից ու բուսականությունից՝ բերրի հողի շերտից ամբողջությամբ: Նախատեսվում էր նոր անտառների, ինչպես նաև ճանապարհների և կառույցների ստեղծումը ավելի բարձր նիշերի վրա:
Նշենք, որ մինչ Սևանի ջրի պաշարների օգտագործումը լիճը աչքի էր ընկնում աշխարհում եզակի ձկնատեսակներով: Դեռևս 40-50 տարի առաջ արված կանխատեսումների համաձայն` Սևանի ջրի ցածր մակարդակը պետք է հանգեցներ լճի ճահճացմանը, ինչն այսօր տեղի է ունենում: Սևանը փրկելու համար ջրի մակարդակը պետք է բարձրացվի առնվազն մինչև 1903,5 մ` միաժամանակ կատարելով տարածքների մաքրման բոլոր նախատեսված գործողությունները, քանի որ առանց հատակի մաքրման լճի մակարդակի բարձրացումը կհանգեցնի հակառակ արդյունքի և ավելի կարագացնի լճի ճահճացումը:
