«Փենդա» (Penda) և կանադական «Թմբեր» (Tmber) ընկերությունները յուրօրինակ նախագիծ են մշակել, որն անվանել են «Տորոնտո Թրի Թաուեր» (Toronto Tree Tower), գրում է Dezeen օնլայն պարբերականը: Ըստ նախնական տվյալների՝ 18 հարկանի և 62 մետր բարձրությամբ բնակելի շինությունը կկառուցվի բացառապես խաչաձև սոսնձված փայտանյութից, կառուցման ժամանակ ավանդականի փոխարեն կկիրառվի շինարարության «հավաքովի» մեթոդը և յուրաքանչյուր բնակարանի պատշգամբում կաճի մեկ ծառ: Նախագծի համահեղինակ Քրիս Փրեչթի (Chris Precht) խոսքերով, փայտի տաքուկ և բնական տեսքը, շինության դիմային հատվածում աճող ծառերը կարող են դառնալ էկոլոգիապես մաքուր շինարարության նոր մոդել: «Տորոնտո Թրի Թաուերում» բնակելի մակերեսը կկազմի 4500 քառակուսի մետր, իսկ հանրային տարածքը՝ 550 քառակուսի, որտեղ կտեղակայվեն սրճարան, մանկական և հասարակական սեմինարների սենյակներ: «Փենդա» ընկերությունը իր նախագծերում աշխատում է միշտ յուրօրինակ լուծումներ գտնել՝ ներառելով փայտանյութ և բուսականությամբ պատված ճակատային հատվածներ: Ընկերությունում գտնում են, որ փայտանյութը կարող է դառնալ «դարի հիանալի» շինանյութը և իր հետևում թողնել բետոնն ու ապակին: Փրեչի խոսքերով, մեր քաղաքները կառուցված են պողպատից, բետոնից և ապակուց: Նմանատիպ քաղաքներում փայտանյութից կառուցված և բուսականությամբ պատված շինությունը կարող է յուրօրինակ կոնտրաստ ստեղծել:

Կառավարության կողմից ներկայացվեց և համապատասխան օրենսդրական փոփոխություններով հաստատվեց Սևանա լճից լրացուցիչ ջրի ծավալների բացթողումները գյուղատնտեսական նպատակների համար: Իսկ ինչքանով՞ է ճիշտ իրականացնել Սևանա լճի մակարդակի բարձրացումը այսօրվա իրավիճակում: Եթե մենք նպատակ ունենք բարձրացնել լճի ջրի մակարդակը, փրկելու այս բնական հրաշքը, ապա միանշանակ պետք է իրականացվեն ափերի մաքրման և վերակառուցման մասշտաբային աշխատանքներ` նոր ճանապարհներով և ժամանցային գոտիներով, որոնք նախատեսված էին դեռ խորհրդային ժամանակաշրջանից: Ցավոք Սևանի օղակաձև կոյուղու աշխատանքները այդպես էլ ավարտին չհասան խորհրդային ժամանակահատվածում, իսկ հետագայում, կոյուղու բոլոր խողովակները վաճառվեցին... Եթե այժմ չիրակացվեն այս աշխատանքները, ապա ջրի որակը չի լավանա և բոլոր ուղղված ջանքերն ապարդյուն կանցնեն: Աշխատանքների արժեքը բավականին թանկ է և ՀՀ կառավարությունը չունի համապատասխան ֆինանսական հնարավորություններ իրականացնելու այս ամենը և բացի այդ, այս գործընթացը շատ-շատ առափնյա զբոսաշրջային գործարարների այսօրվա շահերին դեմ է: Եվ նորից գալիս ենք բոլոր հարցերի լուծման միակ հնարավոր տարբերակին՝ տնտեսության զարգացման տեմպերի անհավանական աճին և կառավարման համակարգի օպտիմալացմանը: Կառավարությունը փորձում է ինչ-որ քայլերով իրավիճակը փրկել, սակայն հարցի լուծումը մտածելակերպի և մոտեցումների «հեղափոխական» փոփոխությունների հարթակում է՝ այսինքն կարիք կա համակարգային լուրջ փոփոխությունների: Լուսանկարներն իրականացվել է Սևանի թերակղզուց Գավառ ընկած հատվածում:

Ամբողջ աշխարհում արագ տեմպերով զարգանում և էկոլոգիապես մաքուր շինարարության ոլորտում իր ուրույն տեղն է գրավում «փայտյա» շինարարությունը: Օրերս Սիդնեյում շահագործման է հանձնվել Ավստրալիայի ամենաընդարձակ ամբողջովին փայտյա շինությունը: «Միջազգային տունը» (International House), որը 7 հարկանի և 7920 քառակուսի մետր մակերեսով շինություն է՝ կառուցված բացառապես խաչաձև սոսնձված փայտանյութից, նախագծել է «Տզաննես Արքիթեքթ» ( Tzannes Architects) ընկերությունը: Ինչպես գրում է Archdaily պարբերականը, «Միջազգային տան» շինարարության իրականացման համար օգտագործվել է մոտ 3500 խորանարդ մետր փայտանյութ: Շատ գեղեցիկ փայտյա «Միջազգային տունը» գտնվում է քաղաքի պատմական կենտրոնի հարևանությամբ: Առևտրային գործունեության համար նախատեսված առաջին ստորգետնյա հարկը բետոնյա է, իսկ մնացած բոլոր հարկերը, սյուները, պատերը, տանիքը, անգամ վերելակի համար նախատեսված հորանցքերը կառուցված են բացառապես խաչաձև սոսնձված փայտանյութից: Ինպես նշված է «Տզաննես Արքիթեքթ» ընկերության կայքում, շինությունը կառուցելու համար ընտրվել է փայտյա հումք վերջինիս էկոլոգիապես մաքուր լինելու հատկանիշներից ելնելով, սակայն զուգահեռաբար նաև նախագծվել է այնպիսի շինություն, որը ուղենշային դառնա Սիդնեյի համար: Ըստ ճարտարապետական խմբի՝ այս յուրօրինակ նախագիծը շատ ուսանելի փորձ է և ապացուցում է, որ առևտրային շինարարության ոլորտում կարելի է ավանդական շինանյութի փոխարեն օգտագործել փայտյա հումք, որը զգալիորեն կրճատում է մթնոլորտ արտանետվող վնասակար գազերի քանակը: Դեռևս 2012 թվականին կանադական ճարտարապետական «ՄաքՖարլեյն Գրին Բիգգար Արքիթեքչր և Դիզայն» (McFarlane Green Biggar Architecture + Design) ընկերության տնօրեններից Մայքլ Գրինը (Micheal Green) հայտարարել էր, որ պատրաստվում է Վանկուվեր քաղաքում կառուցել 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր: Նա կանխատեսել էր, որ մոտ ապագայում քաղաքի բետոնե ջունգլիները կամաց-կամաց կվերածվեն անտառների: Գրինը ճիշտ էր: Այդ մասին են վկայում անընդհատ հանրությանը ներկայացվող փայտյա նախագծերը: Մոտ մեկ ամիս առաջ կրկին Ավստրալիայում՝ Բրիսբեյն քաղաքում, տեղի է ունեցել աշխարհի ամենաբարձր փայտյա գրասենյակային բարձրահարկի հիմնարկեքի արարողությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ շինարարությունը կավարտվի 2018 թվականին, 10 հարկանի երկնաքերը կունենա 52 մետր բարձրություն: Շինարարության ժամանակ կօգտագործվի նույն մեթոդը, որը կիրառել են «Միջազգային տան» շինարարության ժամանակ՝ բացառել պողպատն ու բետոնը, օգտագործել միայն սոսինձ և փայտանյութ:

Բարձրահարկ շենքերի և քաղաքային միջավայրի միջազգային Խորհուրդը (The Council on Tall Buildings and Urban Habitat- CTBUH) ամեն տարի անցկացնում է աշխարհի «Լավագույն բարձրահարկ շենք» մրցույթը: Նախապես ընտրվում են 4 աշխարհագրական տարածաշրջաններից լավագույնները, իսկ հետագայում նրանցից ամենալավը արժանանում է տարվա լավագույնի տիտղոսին: Այս տարվա աշխարհի «լավագույն բարձրահարկ շինություն» անվանակարգի հաղթողի անունը կհայտարարվի նոյեմբերի 12-ին Չիկագոյում կայանալիք հանդիսավոր արարողության ժամանակ, իսկ այժմ հայտնի են դարձել տարածաշրջանային 4 հաղթողները, որոնք էլ հավակնում են տարվա «լավագույն բարձրահարկ շենք» տիտղոսին: Այս մասին հաղորդում է խորհրդի պաշտոնական կայք ctbuh.org-ը: Այս տարի ամենամյա մրցանակաբաշխության մասնակցության հայտ ներկայացրել են 123 շինություններ 33 երկրներից, ինչը 40 տոկոսով ավել է նախորդ տարվա համեմատությամբ: Այս տարվա եզրափակիչ փուլ անցածները և հաղթողները իրենց նախորդներից տարբերվում են այնքանով, որ նախագծված և կառուցված են բացառապես «կանաչ» տեխնոլոգիաների օգտագործմամբ, առավել կայուն են և հնարավորինս քիչ ազդեցություն ունեն շրջակա միջավայրի վրա: Ինչպես ներկայացված է խորհրդի պաշտոնական կայքում, տարվա «լավագույն բարձրահարկ շինություն» տիտղոսի հավակնորդներն են, իրենց տարածաշրջաններում արդեն լավագույնը ճանաչված «Համաշխարհային առևտրի կենտրոն 1» (One World Trade Center) երկնաքերը Հյուսիսային և Հարավային Ամերիկա տարածաշրջանից, «Բուրջ Մուհամեդ բին Ռաշիդ Աշտարակը» (The Burj Mohammed Bin Rashid Tower) աշտարակը Մերձավոր Արևելք և Աֆրիկա տարածաշրջանից, Ասիա և Ավստրալիա տարածաշրջանից «ՔափիթաԳրին» երկնաքերը (CapitaGreen) և Եվրոպայից «Ուղղահայաց Անտառ» (Bosco Verticale) աշտարակը: «Համաշխարհային առևտրի կենտրոն 1» երկնաքերը, որն ամբողջ աշխարհում հայտնի է նաև որպես «Անկախության աշտարակ» գտնվում է Ներքին Մանհեթենում, որտեղ նախկինում կանգնած էին «Համաշխարհային առևտրի կենտրոնի» երկվորյակ աշտարակները: Նշենք, որ նախկին երկնաքերերin հիշեցնում է այս աշտարակի ոչ միայն անվանումը, այլև ձևը: Այն ութանկյան տեսք ունի, ինչն իր մեջ ամփոփում է նախորդ 2 աշտարակների պատերի քանակը: «Համաշխարհային առևտրի կենտրոն 1» երկնաքերը ամենաբարձրն է ոչ միայն ԱՄՆ-ում, այլև ամբողջ արևմտյան կիսագնդում: Երկնաքերի ընդհանուր բարձրությունը կազմում է 546.2 մետր: Այստեղ աշխատում են 73 վերելակ, որոնք այցելուներին հասցնում են ստորգետնյա 5 և վերգետնյա 94 հարկեր: Երկնաքերի հարկերի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 325 հազար քառակուսի մետր: 40 հարկանի և 242 մետր բարձրությամբ «ՔափիթաԳրին» երկնաքերը չունի ոչ մի ռեկորդ և ոչինչ չի խորհրդանշում: Ավելին՝ այն իր բարձրությամբ ընդամենը 11-րդ տեղն է զբաղեցնում Սինգապուրում և 175–րդ տեղն ամբողջ աշխարհում: Սակայն Տոյո Իտոյի նախագծած երկնաքերում կարևոր է ոչ թե բարձրությունը, այլ այն, որ երկնաքերը դարձել է մի փոքրիկ կանաչ կղզի Սինգապուրի կենտրոնում: Շենքն ամբողջությամբ շրջապատված է խիտ ծառերով, ներսում գտնվում են մի քանի այգիներ, իսկ երկնաքերի տանիքին գործում է յուրօրինակ ռեստորան, որտեղ սեղանները տեղադրված են ծառերի մեջ: Այս երկնաքերի կառուցման ժամանակ շինարարներն առաջին անգամ օգտագործել են գերկայուն «սուպերքրիթ» (Supercrete) շինանյութը, որը հնարավորություն է տալիս էականորեն նվազեցնել բետոնի օգտագործումը և հեշտացնել աշխատողների գործը: Շինության դիմային հատվածի կրկնակի ապակեպատումը հնարավորություն է տալիս 26 տոկոսով նվազեցնել ներքին տարածքների ջերմությունը, իսկ տանիքին տեղադրված «կարմիր տերևը» ոչ միայն նախագծի մի մասնիկ է, այլև այն կլանում է քամին և հատուկ համակարգի միջոցով հովացնում ամբողջ շենքը: Աշխարհի առաջին «Ուղղահայաց Անտառ» երկնաքերը կազմված է 2 շքեղ աշտարակներից, որոնք մոտ 10.2 հազար քառակուսի մետր ծածկույթով բուսականություն են ավելացնում Միլանում, որն այսօր համարվում է ամենաաղտոտված մթնոլորտ ունեցող քաղաքներից մեկն աշխարհում: Նորագույն նախագիծը, որի անգլերեն թարգմանությունը նշանակում է «ուղղահայաց անտառ», քաղաքի համար կդառնա 2 «կանաչ թոք», քանի որ մոտ 21 հազար բույսերով պատված երկնաքերերը կկլանեն մթնոլորտի ածխաթթու գազն ու պինդ մասնիկները, կնվազեցնեն քաղաքի ջերմային ֆոնը, կիջեցնեն աղմուկի մակարդակը, մթնոլորտը կհագեցնեն թթվածնով և կստեղծեն նպաստավոր միկրոկլիմա: «Ուղղահայաց Անտառ» բազմաֆունկցիոնալ նախագիծը, որի ընդհանուր բյուջեն կազմել է 2.5 մլրդ ԱՄՆ դոլար, կառուցվել է մասնավոր ներդրումների հաշվին Միլանի «Պորտա Նուովա» թաղամասի վերակառուցման շրջանակներում: 80 և 110 մետր բարձրությամբ երկնաքերերում տնկված են 3-9 մետր բարձրությամբ 800 ծառ, 4 հազար թուփ, 15 հազար հատակային բույս, այդ թվում խաղողի վազեր և բազմամյա բույսեր: Ի դեպ, բացի այն, որ երկնաքերերն ունեն խիտ կանաչ բուսականություն, վերջիններս հագեցած են նաև «կանաչ տեխնոլոգիաներով»: Երկնաքերերում տեղադրված են կեղտաջրերի վերամշակման և ոռոգման համակարգեր, ինչպես նաև ֆոտոգալվանային արևային վահանակներ: Աբու Դաբիի ամենաբարձր երկնաքերը «Բուրջ Մուհամեդ բին Ռաշիդ Աշտարակը» կառուցել է «Ալդար Փրոփերթիս» ընկերությունը: 93 հարկանի երկնաքերի բարձրությունը կազմում է 381 մետր: Այս երկնաքերի տարբերակիչ հատկանիշն այն է, որ վերջինս կարծես միաձուլվել է տեղական շուկային, որը սփռված է ինչպես աշտարակի ներսում, այնպես էլ շրջապատում է այն: Արաբական հին շուկան տևական ժամանակ գտնվել է հենց այն տարածքում, որտեղ կառուցվել է երկնաքերը: Կառուցապատողները հաջողությամբ կարողացել են միաձուլել հնագույնն ու արդիականը:

Հոլլիվուդյան աստղ Լեոնարդո ԴիԿապրիոն մտադիր է Կարիբյան ծովի կղզիներից մեկում մասնավոր էկո հանգստյան գոտի կառուցել, գրում է The New-York Times պարբերականը: «Բլեքադոր Քեյ» (Blackadore Caye Island) կղզին, որը պատկանում է դերասանին, գտնվում է Կենտրոնական Ամերիկայում՝ Բելիզի ափամերձ շրջանում: Մոտորանավակով կղզի հասնելու համար այցելուներից կպահանջվի 15 րոպե ժամանակ: Ըստ նախնական տվյալների՝ կղզու ընդհանուր մակերեսը կազմում է 42 հեկտար: Դերասանն այն գնել է 1.75 մլն ԱՄՆ դոլարով 10 տարի առաջ գործընկեր Ջեֆ Գրեմի (Jeff Gram) հետ համատեղ: Ինչպես նշում է ամերիկյան պարբերականը, Ջեֆ Գրեմը կղզու հարևանությամբ տեղակայված «Կայո Էսպանտո Այլանդ Ռեզորթ» (Cayo Espanto Island Resort) հանգստյան գոտու սեփականատերն է, որտեղ 1 գիշեր անցկացնելու համար զբոսաշրջիկները վճարում են 1.6-2.2 հազար ԱՄՆ դոլար: Էկո հանգստյան գոտու նախագծային աշխատանքներով զբաղվում է նյույորքյան «Դելոս» (Delos) կառուցապատող ընկերության գլխավոր մենեջեր Փոլ Սկիալլան (Paul Scialla): Նորագույն նախագիծը ստացել է «Բլեքադոր Քեյ, վերականգնողական կղզի» (Blackadore Caye, a Restorative Island) անվանումը: Ըստ նախնական տվյալների՝ հանգստյան գոտում կլինեն հյուրանոցային համալիր, սպա-կենտրոններ և մի շարք ափամերձ առանձնատներ: Սակայն նշենք, որ «վերականգնողական» անվանումը վերաբերում է հանգստյան գոտու ոչ թե ժամանցային գործառույթներին, այլ արտացոլում է կղզում բնական միջավայրի նկատմամբ բարեխիղճ մոտեցումը: Մասնավորապես, կղզում նկատվում են արևադարձային ծառերի և բուսականության սակավություն, ափամերձ գոտու էրոզիա, կորալային ստորջրյա ժայռերի հիվանդություններ: Այս ամենի հիմնական պատճառը մեքսիկացի ձկնորսներն են, ովքեր անխնա կերպով կտրտել են ծառերը և օգտագործել են կղզին քաղցրահամ ջրի պաշարների համար: Վերոնշյալ նախագծի հիմնական նպատակը, կղզու բնական միջավայրի վերականգնումը և բնության նկատմամբ բարեխիղճ վերաբերմունքի ձևավորումն է: Ինչպես տեղեկացնում է պարբերականը, հանգստյան գոտին կարող է միաժամանակ ընդունել 68 հյուրի: Հյուրանոցային համարների գները դեռևս հայտարարված չեն, սակայն արդեն հայտնի է, որ առանձնատները կարելի է գնել, և դրանց գները կկազմեն 5-15 մլն ԱՄՆ դոլար: Ծովափնյա առանձնատների յուրօրինակ կոնստրուկցիաները կօգնեն վերականգնել կորալային ստորջրյա ժայռերը: Կղզու գրեթե 45 տոկոս մակերեսը կլինի որպես բնական արգելոց: Հանգստյան գոտու շինարարության ժամանակ կօգտագործվի հնարավորինս շատ բնական շինանյութ: Բոլոր կառույցները կհամալրվեն նորագույն տեխնոլոգիաներով, որոնք հնարավորություն կտան ստանալ արևային և մակընթացային էներգիա: Ինչպես նշում է The New-York Times պարբերականը, սա մեկն է այն քիչ 5-աստղանի հանգստյան գոտիներից է, որ կկառուցվի «կանաչ» շինարարության սկզբունքներով: