«Փենդա» (Penda) և կանադական «Թմբեր» (Tmber) ընկերությունները յուրօրինակ նախագիծ են մշակել, որն անվանել են «Տորոնտո Թրի Թաուեր» (Toronto Tree Tower), գրում է Dezeen օնլայն պարբերականը: Ըստ նախնական տվյալների՝ 18 հարկանի և 62 մետր բարձրությամբ բնակելի շինությունը կկառուցվի բացառապես խաչաձև սոսնձված փայտանյութից, կառուցման ժամանակ ավանդականի փոխարեն կկիրառվի շինարարության «հավաքովի» մեթոդը և յուրաքանչյուր բնակարանի պատշգամբում կաճի մեկ ծառ: Նախագծի համահեղինակ Քրիս Փրեչթի (Chris Precht) խոսքերով, փայտի տաքուկ և բնական տեսքը, շինության դիմային հատվածում աճող ծառերը կարող են դառնալ էկոլոգիապես մաքուր շինարարության նոր մոդել: «Տորոնտո Թրի Թաուերում» բնակելի մակերեսը կկազմի 4500 քառակուսի մետր, իսկ հանրային տարածքը՝ 550 քառակուսի, որտեղ կտեղակայվեն սրճարան, մանկական և հասարակական սեմինարների սենյակներ: «Փենդա» ընկերությունը իր նախագծերում աշխատում է միշտ յուրօրինակ լուծումներ գտնել՝ ներառելով փայտանյութ և բուսականությամբ պատված ճակատային հատվածներ: Ընկերությունում գտնում են, որ փայտանյութը կարող է դառնալ «դարի հիանալի» շինանյութը և իր հետևում թողնել բետոնն ու ապակին: Փրեչի խոսքերով, մեր քաղաքները կառուցված են պողպատից, բետոնից և ապակուց: Նմանատիպ քաղաքներում փայտանյութից կառուցված և բուսականությամբ պատված շինությունը կարող է յուրօրինակ կոնտրաստ ստեղծել:

Ամբողջ աշխարհում արագ տեմպերով զարգանում և էկոլոգիապես մաքուր շինարարության ոլորտում իր ուրույն տեղն է գրավում «փայտյա» շինարարությունը: Օրերս Սիդնեյում շահագործման է հանձնվել Ավստրալիայի ամենաընդարձակ ամբողջովին փայտյա շինությունը: «Միջազգային տունը» (International House), որը 7 հարկանի և 7920 քառակուսի մետր մակերեսով շինություն է՝ կառուցված բացառապես խաչաձև սոսնձված փայտանյութից, նախագծել է «Տզաննես Արքիթեքթ» ( Tzannes Architects) ընկերությունը: Ինչպես գրում է Archdaily պարբերականը, «Միջազգային տան» շինարարության իրականացման համար օգտագործվել է մոտ 3500 խորանարդ մետր փայտանյութ: Շատ գեղեցիկ փայտյա «Միջազգային տունը» գտնվում է քաղաքի պատմական կենտրոնի հարևանությամբ: Առևտրային գործունեության համար նախատեսված առաջին ստորգետնյա հարկը բետոնյա է, իսկ մնացած բոլոր հարկերը, սյուները, պատերը, տանիքը, անգամ վերելակի համար նախատեսված հորանցքերը կառուցված են բացառապես խաչաձև սոսնձված փայտանյութից: Ինպես նշված է «Տզաննես Արքիթեքթ» ընկերության կայքում, շինությունը կառուցելու համար ընտրվել է փայտյա հումք վերջինիս էկոլոգիապես մաքուր լինելու հատկանիշներից ելնելով, սակայն զուգահեռաբար նաև նախագծվել է այնպիսի շինություն, որը ուղենշային դառնա Սիդնեյի համար: Ըստ ճարտարապետական խմբի՝ այս յուրօրինակ նախագիծը շատ ուսանելի փորձ է և ապացուցում է, որ առևտրային շինարարության ոլորտում կարելի է ավանդական շինանյութի փոխարեն օգտագործել փայտյա հումք, որը զգալիորեն կրճատում է մթնոլորտ արտանետվող վնասակար գազերի քանակը: Դեռևս 2012 թվականին կանադական ճարտարապետական «ՄաքՖարլեյն Գրին Բիգգար Արքիթեքչր և Դիզայն» (McFarlane Green Biggar Architecture + Design) ընկերության տնօրեններից Մայքլ Գրինը (Micheal Green) հայտարարել էր, որ պատրաստվում է Վանկուվեր քաղաքում կառուցել 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր: Նա կանխատեսել էր, որ մոտ ապագայում քաղաքի բետոնե ջունգլիները կամաց-կամաց կվերածվեն անտառների: Գրինը ճիշտ էր: Այդ մասին են վկայում անընդհատ հանրությանը ներկայացվող փայտյա նախագծերը: Մոտ մեկ ամիս առաջ կրկին Ավստրալիայում՝ Բրիսբեյն քաղաքում, տեղի է ունեցել աշխարհի ամենաբարձր փայտյա գրասենյակային բարձրահարկի հիմնարկեքի արարողությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ շինարարությունը կավարտվի 2018 թվականին, 10 հարկանի երկնաքերը կունենա 52 մետր բարձրություն: Շինարարության ժամանակ կօգտագործվի նույն մեթոդը, որը կիրառել են «Միջազգային տան» շինարարության ժամանակ՝ բացառել պողպատն ու բետոնը, օգտագործել միայն սոսինձ և փայտանյութ:

Փարիզում քաղաքի վերակառուցման նոր նախագիծ է ներկայացվել, որն առաջին հայացքից նման է աշխարհի մնացած բոլոր քաղաքներում ժամանակ առ ժամանակ իրականացվող ծրագրերին: Սակայն դա այդքան էլ այդպես չէ: Նախագիծը յուրօրինակ է այնքանով, որ առաջարված բարձրահարկերի գյուղ-թաղամասը կառուցվելու է բացառապես փայտանյութից, և վերջինիս կենտրոնում տեղակայվելու է աշխարհի խոշորագույն և ամենաբարձր փայտյա երկնաքերը: Նորագույն փայտյա երկնաքերը ստացել է «Բաոբաբ» անվանումը և նախատեսվում է, որ ներկայացված ժամկետներում շինարարությունն իրականացնելու պարագայում այն իր տեսակի մեջ կդառնա ամենաբարձրն աշխարհում: Նորագույն երկնաքերի նախագիծը հանրությանն է ներկայացվել 3 ընկերությունների համատեղ աշխատանքի արդյունքում: Նախագծման աշխատանքներին մասնակցել են փայտյա շինարարության առաջատարներից մեկը՝ Մայքլ Գրինի ճարտարապետական ընկերությունը, ֆրանսիական REI կառուցապատող ընկերությունը և DVVD ճարտարապետական ընկերությունը: Վերջին տասնամյակների ընթացքում փայտյա շինարարության ոլորտում արագընթաց զարգացման և էական ձեռքբերումների արդյունքում ստացվել է այնպես, որ այսօր փայտյա կառուցվածքները համարվում են ավելի ամուր, ապահով և խնայող, քան պողպատը: Այս ամենը կարելի է բացատրել այնպես, որ ներկայումս ավանդական փայտյա հեծանները փոխարինվել են իրար ամուր սոսնձված փայտաշերտերից պատրաստված վահանակներով, որն էլ համարվում է գերամուր շինանյութ: Բացի վերոնշյալից, փայտանյութի արտադրությունն ավելի խնայող է, պահանջում է ավելի քիչ էներգիա և նվազեցնում է մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը: Վստահորեն կարելի է պնդել նաև, որ փայտանյութն ավելի ապահով է հրդեհների ժամանակ, քանի որ ինչպես ծառերն անտառային հրդեհների ժամանակ, այնպես փայտանյութը հրդեհի ընթացքում ստեղծում է իրեն պաշտպանող յուրօրինակ մեկուսիչ շերտ: Փայտյա թաղամասի շինարարությունը ֆրանսիական մայրաքաղաքի վերակառուցման՝ «Փարիզի վերակառուցում» (Reinventer Paris) նախագծի շրջանակներում է ներկայացված: Ըստ նախնական տվյալների՝ Փարիզում նախատեսվում է վերակառուցել և ավելի նորարական դարձնել 23 թաղամաս: Հեղինակները համոզված են, որ այս վերակառուցման նախագծի իրականացումը հավասարազոր է 2207 ավտոմեքենաների դուրս բերման Փարիզի ճանապարհներից: 35 հարկանի «Բաոբաբը» բազմաֆունկցիոնալ համալիր է լինելու: Այնտեղ տեղակայվելու են սոցիալական բնակարաններ, ուսանողների համար նախատեսված հյուրանոց և քաղաքային գյուղատնտեսության համար նախատեսված տարածքներ: Հարյուրամյակներ առաջ, երբ Փարիզում կառուցվեց երկաթյա թագուհի «Էյֆելյան աշտարակը», քաղաքի բնակիչները փոխեցին գեղեցիկի իրենց պատկերացումները: Վերոնշյալ նախագծի հեղինակները համոզված են, որ այսօր փարիզեցիները պատրաստ են նույն կերպ ընդունելու այս նորարարությունը: Նախորդ 4 տարիներին ևս 3 փայտյա երկնաքերի նախագիծ է ներկայացվել հանրությանը: Այսպես՝ 2012 թ-ին ճարտարապետ Մայքլ Գրինը հայտարարեց Վանկուվերում 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր կառուցելու պլանների մասին: 2 տարի անց նորվեգական «Բերգեն և Օմեգն բիլդինք սըսայեթի» (Bergen и Omegn Building Society) ընկերությունը նույնպես ներկայացրեց փայտյա երկնաքերի նախագիծ, որն անվանակոչեց «Դը Թրի» (The Tree) : Ընթացիկ տարվա սկզբին «Ռյուդիգեր Լայներ և Փարթներս» (Rüdiger Lainer and Partner) ճարտարապետական ընկերությունը հանրությանը ներկայացրեց նոր փայտյա երկնաքերի նախագիծ: 84 մետր բարձրությամբ «ՀոՀո» (HoHo) երկնաքերը նախատեսվում է կառուցել Վիեննայի «Սիսթադ էսփըրն» (Seestadt Aspern) շրջանում:

Երբ դեռևս 1884 թ-ին ամերիկացի ճարտարագետ Վիլիամ Լե Բարոն Ջեննին (William Le Baron Jenney) նախագծեց առաջին երկնաքերը, ոչ ոք չէր հավատում, որ կգա մի ժամանակ, երբ ճարտարապետները իրենց հայացքը շինարարական ավանդական եղանակներից կշեղեն դեպի ոչ ավանդականը: Բայց արի ու տես, որ այսօր շատ ճարտարապետներ նախատեսում են շինարարության ընթացքում օգտագործել այլընտրանքային շինանյութ և ամբողջ աշխարհում կառուցել փայտյա երկնաքերեր: Վերջիններս համոզված են, որ փայտը կարող է փոխարինել ցեմենտին ու պողպատին՝ դառնալով մասսայական օգտագործման շինանյութ: Օրերս «Ռյուդիգեր Լայներ և Փարթներս» (Rüdiger Lainer and Partner) ճարտարապետական ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել նոր փայտյա երկնաքերի նախագիծ, որը շինարարության ավատից հետո հավակնում է դառնալ ամենաբարձրն աշխարհում: Նոր հայտարարված 84 մետր բարձրությամբ «ՀոՀո» (HoHo) երկնաքերը կկառուցվի Վիեննայի «Սիսթադ Էսփըրն» (Seestadt Aspern) շրջանում: 24 հարկանի երկնաքերում կտեղակայվեն հյուրանոց, բնակարաններ, ռեստորան, առողջարանային համալիր և գրասենյակներ: Ըստ նախնական տվյալների՝ երկնաքերի կառուցվածքի 76 տոկոսը կկառուցվի փայտից, ինչը հնարավորություն կտա կրճատել մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի հսկայական ծավալներ: Կոլումբիական Համալսարանի հետազոտության տվյալներով, բետոնի արտադրության ժամանակ մթնոլորտ է արտանետվում հսկայական քանակությամբ ածխաթթու գազ: Ինչպես ապացուցում է հետազոտությունը, այս շինանյութի արտադրության ընթացքում մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի ծավալները կազմում են ընդհանուր արտանետումների 5 տոկոսը: Պողպատից ու բետոնից կառուցված նույնանման շինության համեմատությամբ փայտյա շինությունը հնարավորություն կտա կրճատել մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը 2800 տոննայով: Ինչպես գրում է The Guardian պարբերականը, նախագծի հեղինակներից Քերոլայն Պալֆին (Caroline Palfy) բացատրել է, որ այսօր շատ կարևոր է ոչ ավանդական մտածելակերպը: Փայտը որպես շինանյութ օգտագործվել է դարեր շարունակ, և այսօր էլ այն կարող է ծառայել իբրև իդեալական շինանյութ: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր փայտյա երկնաքերը «ֆորտեն» (Forte) գտնվում է Մելբուրնում: 32 մետր բարձրությամբ երկնաքերի շինարարությունն ավարտվել է 2012 թ-ին: Մյուս հանրությանը քաջ ծանոթ փայտյա երկնաքերը գտնվում է Լոնդոնում: 9 հարկանի «Ստադաուս» (Stadthaus) բնակելի շենքը կառուցել է ճարտարապետ Մյուրեյ Գրովը (Murray Grove): 30 մետր բարձրությամբ շինությունը կառուցված է բացառապես փայտից՝ փայտից են անգամ սանդուղքները: Նախորդ 4 տարիներին ևս 2 փայտյա երկնաքերի նախագիծ է ներկայացվել հանրության: Այսպես՝ 2012 թ-ին ճարտարապետ Մայքլ Գրինը հայտարարեց Վանկուվերում 30 հարկանի փայտյա երկնաքեր կառուցելու պլանների մասին: 2 տարի անց նորվեգական «Բերգեն և Օմեգն բիլդինք սըսայեթի» (Bergen и Omegn Building Society) ընկերությունը նույնպես ներկայացրեց փայտյա երկնաքերի նախագիծ, որն անվանակոչեց «Դը Թրի» (The Tree) :

Այսօր, ամբողջ աշխարհում, շատ ճարտարապետներ նախատեսում են կառուցել փայտե երկնաքերեր: Կարող՞ է, արդյոք, էկոլոգիապես մաքուր փայտանյութը փոխարինել ցեմենտին ու պողպատին, կարող՞ են, արդյոք, բետոնե ջունգլիները վերափոխվել փայտե երկնաքերերով քաղաքային անտառների: Նորվեգիայում «Բերգեն և Օմեգա Բիլդինգ Սըսայըթի» (Bergen and Omegn Building Society) ընկերությունները նախատեսում են այս ամիս սկսել աշխարհի ամենաբարձր փայտե շենքի շինարարական աշխատանքները: Ինչպես գրում է The Local պարբերականը, 14 հարկանի շենքի բարձրությունը կկազմի 49 մետր: «Թրիթ» (Treet) կամ «Դը Թրի» (The Tree) անվանումը կրող շենքը կկառուցվի Բերգեն (Bergen) քաղաքի կենտրոնում: Շինության կոնստրուկցիոն շրջանակը կկառուցվի 1 մետր հաստությամբ շերտավոր լամինացված փայտանյութից, իսկ ապակի, բետոն և այլ շինանյութեր կօգտագործվեն բացառապես ֆասադային աշխատանքների իրականացման փուլում: Նախագծի կառուցապատող ընկերության պնդմամբ, սա անհրաժեշտ է, որպեսզի փայտանյութը պաշտպանվի արտաքին խոնավ միջավայրի ազդեցությունից: Բարձրահարկի կոնստրուկցիաների կառուցումը նախատեսվում է ավարտել 2015 թ-ի սկզբին, այնինչ 62 բնակարանների կեսն արդեն վաճառված է: Նշենք, որ «Թրիթ» նախագծի մասին հայտարարվել է 1 տարի առաջ, իսկ վերջինիս նպատակն է ցուցադրել, որ հնարավոր է փայտանյութից կառուցել բարձրահարկ էկոլոգիապես մաքուր շինություններ: Ի դեպ, վերջերս Յելի համալսարանի (Yale University) գիտնականները հաստատել են, որ շինարարության մեջ փայտանյութի օգտագործումը կբերի մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի ծավալների գլոբալ կրճատման անգամ անտառահատության ավելացման և անտառանյութի ավելի մեծ քանակությամբ սպառման պարագայում: Այսօր աշխարհի ամենաբարձր փայտե շենքը գտնվում է ավստրալիական Մելբուրն քաղաքում: 32 մետր բարձրությամբ «Ֆորտե» (Forte) անվանումը կրող շենքը շահագործման է հանձնվել 2012 թ-ի վերջին: Նշենք նաև, որ դեռևս 2012 թ-ին ճարտարապետ Մայքլ Գրինը հայտարարել էր Վանկուվերում 30 հարկանի փայտյա երկնաքերի կառուցման նախագծի մասին: