Կանադական Տորոնտո քաղաքում սկսվել է երկրի ամենաբարձր բնակելի աշտարակի շինարարությունը, տեղեկացնում է The Dezeen ինտերնետային պարբերականը: Ըստ նախնական տվյալների՝ երկնաքերի բարձրությունը հասնելու է 306 մետրի, ինչի արդյունքում աշտարակը դառնալու է երկրի ամենաբարձր բնակելի շինությունը և երկրորդ շինությունը իր բարձրությամբ ամբողջ Կանադայում: Երկրի ամենաբարձր շինությունն այսօր համարվում է 553 մետր բարձրությամբ հեռահաղորդակցական «ՍիԷն Թաուերը» (CN Tower) աշտարակը: «Դը Ուան» (The One) անվանումը ստացած երկնաքերը նախագծել են աշխարհահռչակ «Ֆոսթեր + Փարթներս» (Foster+Partners) և «Քոր Արքիթեքթս» (Core Architects) ճարտարապետական ընկերությունները: Ուղղանկյան ոճով նախագծված աշտարակին ճոխություն և յուրօրինակություն են հաղորդում բրոնզագույն երեսպատված հորիզոնական և ուղղահայաց կոնստրուկտիվ էլեմենտները: Ըստ նախնական տվյալների՝ 85 հարկանի երկնաքերի 8 ստորգետնյա հարկերում տեղակայվելու են բազմաթիվ վաճառասրահներ, ռեստորաններ, սրճարաններ, զվարճանքի կենտրոններ, սպա և ֆիթնես կենտրոն, գրադարան և այլն: Երկնաքերի վերին հարկերում կառուցվելու են շուրջ 560 բնակարաններ, ինչպես նաև մի քանի երկհարկանի փենթհաուսներ Օնտարիո լճի գեղեցիկ տեսարանով:

«Փենդա» (Penda) և կանադական «Թմբեր» (Tmber) ընկերությունները յուրօրինակ նախագիծ են մշակել, որն անվանել են «Տորոնտո Թրի Թաուեր» (Toronto Tree Tower), գրում է Dezeen օնլայն պարբերականը: Ըստ նախնական տվյալների՝ 18 հարկանի և 62 մետր բարձրությամբ բնակելի շինությունը կկառուցվի բացառապես խաչաձև սոսնձված փայտանյութից, կառուցման ժամանակ ավանդականի փոխարեն կկիրառվի շինարարության «հավաքովի» մեթոդը և յուրաքանչյուր բնակարանի պատշգամբում կաճի մեկ ծառ: Նախագծի համահեղինակ Քրիս Փրեչթի (Chris Precht) խոսքերով, փայտի տաքուկ և բնական տեսքը, շինության դիմային հատվածում աճող ծառերը կարող են դառնալ էկոլոգիապես մաքուր շինարարության նոր մոդել: «Տորոնտո Թրի Թաուերում» բնակելի մակերեսը կկազմի 4500 քառակուսի մետր, իսկ հանրային տարածքը՝ 550 քառակուսի, որտեղ կտեղակայվեն սրճարան, մանկական և հասարակական սեմինարների սենյակներ: «Փենդա» ընկերությունը իր նախագծերում աշխատում է միշտ յուրօրինակ լուծումներ գտնել՝ ներառելով փայտանյութ և բուսականությամբ պատված ճակատային հատվածներ: Ընկերությունում գտնում են, որ փայտանյութը կարող է դառնալ «դարի հիանալի» շինանյութը և իր հետևում թողնել բետոնն ու ապակին: Փրեչի խոսքերով, մեր քաղաքները կառուցված են պողպատից, բետոնից և ապակուց: Նմանատիպ քաղաքներում փայտանյութից կառուցված և բուսականությամբ պատված շինությունը կարող է յուրօրինակ կոնտրաստ ստեղծել:

Կանադական Վանկուվեր քաղաքում հաստատվել է նոր երկնաքերի կառուցման նախագիծ, որը պետք է դառնա Կանադայի «ամենականաչ» երկնաքերերից մեկը: «Իքսչեյնջ» (Exchange) անվանումը կրող երկնաքերը նախագծել է ճարտարապետ Հարրի Գուգերը (Harry Gugger), ով ավելի վաղ աշխատել է Herzog & de Meuron ճարտարապետական ընկերությունում և մասնակցել է այնպիսի հանրահայտ կառույցների նախագծման, ինչպիսին են «Թռչունի Բույն» (Bird's Nest) մարզադաշտը Պեկինում և «Թեյթ Մոդերն» (Tate Modern) ժամանակակից արվեստների պատկերասրահը Լոնդոնում: Ի դեպ, այս յուրօրինակ 31-հարկանի երկնաքերը կառուցվելու է դեռևս 1929 թ-ին կառուցված 11 հարկանի շենքի տանիքին: Ամբողջ նախագիծը հավակնում է «կանաչ» շինությունների գնահատման ամենաբարձր պարգևին՝ LEED Պլատինե հավաստագրմանը: Նորակառույց երկնաքերի մի մասը կառուցվելու է արդեն գոյություն ունեցող շենքի տանիքին, իսկ մյուսը՝ անմիջապես վերջինիս հարևանությամբ: Հին շենքը նախատեսվում է ամբողջությամբ վերանորոգել և հագեցնել էներգախնայող տեխնոլոգիաներով: Շենքի ճակատներին նախատեսվում է տեղադրել կարգավորվող շերտավարագույրներ, որոնք պետք է պաշտպանեն արևի ուղիղ ճառագայթների ներթափանցումից՝ միևնույն ժամանակ նվազեցնելով օդորակիչների օգտագործման անհրաժեշտությունը: Երկնաքերում կտեղադրվեն նաև բարձր էֆեկտիվություն ունեցող ջեռուցման և հովացման համակարգեր: Տանիքին տեղադրված արևային վահանակները կապահովեն շենքը տաք ջրով, իսկ նորագույն ջրամատակարարման համակարգը կհավաքի օգտագործած ջուրը և կզտի այն կրկնակի օգտագործման նպատակով: Ընդհանուր առմամբ այս «կանաչ» տեխնոլոգիաները կնվազեցնեն էներգիայի օգտագործումը մոտ 50 տոկոսով: Ըստ նախնական տվյալների՝ 200 մլն ԱՄՆ դոլար բյուջեյով այս երկնաքերի շինարարությունը նախատեսվում է սկսել այս տարվա Հոկտեմբերին և ավարտել 2017 թ-ին:

Կանադայի Քվեբեկի անվտանգության ծառայությունը համատեղ եկամուտների հետաքննության վարչության հետ, 2008 թվականից հետախուզություն են վարում՝ ստվերային շինարարության դեպքերի բացահայտման համար: Մինչև չորեքշաբթի արդեն ձեռք են բերվել 14 մարդու ձերբակալման հրամանագրեր: Ոստիկանությունը պատրաստվում է ռեյդեր անցկացնել Մոնրեալի և Լավալի տասնյակ տներում և կազմակերպություններում, որոնք կասկածվում են շինարարության վարման ստվերային մեթոդների կիրառման մեջ: Ձերբակալման հրամանագրերը տրված են հարկերից խուսափելու կամ որպես հարկերից խուսափելու վճարման սխեմաների օգտագործման մեղադրանքով: Շինարարները օգտագործում էին կեղծ (չձևակերպված) հաշիվ-ապրանքագրեր, աշխատողներին վճարում կանխիկ՝ առանց ձևակերպման և, բնականաբար, չմուծելով տեղական հարկերը: Ի տարբերություն Կանադայի, որտեղ ստվերային շինարարությունը և վերանորոգումը կարծես սպիտակ ագռավ լինի, Հայաստանում ստվերային է գրեթե ողջ սեփական տների շինարարությունն ու վերանորոգումը, որոնք հիմնականում իրականացվում են առանց որևէ ձևակերպման և հարկերից խուսափման բարդ սխեմաների: Հատկապես կարծես «տրամաբանական և բնական» է, երբ շինարարական աշխատանքները իրականացնում են ոչ թե կազմակերպությունները, այլ արհեստավորական խմբերը կամ առանձին արհեստավորները: Նշենք, որ Հայաստանում, լիցենզավորված շինարարական կազմակերպությունների հետ օրինական պայմանագրեր կնքելու ժամանակ աշխատանքների արժեքը կտրուկ աճում է մոտ 50%-ով՝ հաշվի առնելով ԱԱՀ-ն, այլ հարկերը և վճարները: Ահա և ստացվում է մի ահռելի տարբերություն՝ ստվերային և օրինական շուկաների միջև, և արդյունքում բարգավաճում է ստվերը, իսկ «օրինական կազմակերպությունները» չեն կարողանում գոյատևել: Մենք ունենք խորը կիրճերով անհավասար մրցակցային դաշտ, որը շտկելու համար կառավարությունը պետք է երկար և քրտնաջան աշխատանք կատարի, որպեսզի ինչ-որ կերպ մոտեցնի հարկային բեռը շինարարական շուկայի բոլոր մասնակիցների համար և ստեղծի «օրինական աշխատանքի» և կազմակերպությունների օրինական զարգացման համար իրական և գործող պայմաններ: Այս հավասար պայմանները ստեղծելուց հետո միայն միգուցե կարելի կլինի գործել ինչպես Կանադայում...