Հայաստանում Սկսվում Է Սոցիալական Բնակարանաշինության Նոր Ծրագիր
Աղբյուր՝ http://www.asba.am
Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքում այս շաբաթ կսկսվի սոցիալական բնակարանաշինության նոր ծրագրի շինարարությունը՝ լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է Ազգային սոցիալական բնակարանային ասոցիացիայի (ԱՍԲԱ) տնօրեն Արա Նազինյանը: Ծրագրի շինարարական փուլի մեկնարկը տրվել է 2012 թ-ի սեպտեմբերի 8-ին, երբ ԱՍԲԱ հիմնադրամի և Դիլիջանի քաղաքապետարանի միջև ստորագրվել է համաձայնագիր, որով արձանագրվել է մատչելի սոցիալական բնակարանային ծրագրի նախապատրաստական փուլի ավարտը և շինարարության փուլի մեկնարկը:
Սոցիալական բնակարանային ծրագրի առաջին փուլի ընթացքում նախատեսվում է շահագործման հանձնել 50 բնակարան, որոնցից 20-25-ը հիմնադրամի տնօրենի խոսքերով պատրաստ կլինեն արդեն մինչև տարեվերջ: Դիլիջան քաղաքում ցածր և միջին եկամուտ ունեցող ընտանիքներին մատչելի բնակարաններով ապահովելու ծրագրի համար վարկային ռեսուրսը տրամադրվել է հոլանդական «Դիգ» (DIGH) կազմակերպության կողմից: Նշենք, որ դեռևս 2011 թ-ին Հայաստանի Ազգային սոցիալական բնակարանային ասոցիացիայի (ԱՍԲԱ) խորհրդի նախագահ Արթուր Բաղդասարյանի և «Հոլանդական միջազգային բնակարանային երաշխիքներ» (Dutch international quarantees for housing) հիմնադրամի նախագահ Էրիկ Բերժենի միջև համաձայնագիր է ստորագրվել: Համաձայն վերոնշյալ փաստաթղթի՝ համագործակցության առաջին փուլում շուրջ 3 մլն եվրո կտրամադրվի Հայաստանում միջին և ցածր եկամուտներ ունեցող ընտանիքների բնակարանային խնդիրների լուծման նպատակով: Նախատեսվում է շուրջ 1000 բնակարան կառուցել Հայաստանի մի շարք քաղաքներում:
Այս նոր ծրագրի իրականացման արդյունքում նախատեսվում է բնակելի շենքերը շահագործման հանձնել 2013-2014 թթ-ին: Ընդհանուր բնակֆոնդի 52 տոկոսը կհանձնվի վարձակալությամբ, իսկ 48 տոկոսը կվաճառվի: Նոր կառուցվելիք 1.1 հեկտար ընդհանուր մակերեսով սոցիալական թաղամասը գտնվում է Դիլիջանի ժամանակին Մոլդովական թաղամաս անվանումը կրող արևմտյան շրջանում: Ծրագիրը նախատեսում է 9 կցաշար տիպի երկհարկանի շենքերի կառուցում և մեկ 4-հարկանի կիսակառույց բնակելի շենքի վերանորոգում: Նշենք, որ ծրագրի առավելությունն այն է, որ սոցիալական բնակարանները կառուցվում են առանձին թաղամասի տեսքով՝ մինչև վերջ հասցնելով բոլոր անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների շինարարությունը:
Այսօր նախապատրաստական փուլում են գտնվում Աշտարակ և Հրազդան քաղաքներում իրականացվելիք սոցիալական բնակարանաշինական ծրագրերը: Քաղաքապետարանների հետ պայմանագրերն արդեն ստորագրված են, համաձայն որոնց՝ հիմնադրամին ծրագրի իրականացման համար տարածք և կիսակառույց շինություններ կտրամադրվեն:
Հայաստանում առաջին սոցիալական բնակարանների շինարարության ծրագրերն իրականացրեց պետությունը՝ Երևանում, Գորիսում, Մարալիկում: Այսպես՝ Մարալիկում կառուցվեց 3 շենք 59 բնակարաններով: Դրանք ժամանակավոր օգտագործման են տրվել մանկատան սաներին, հաշմանդամներին ու միայնակ տարեցներին: Սակայն այդ ծրագրի թերությունն այն է, որ ենթակառուցվածքները բավարար չեն զարգացվել, բակային տարածքները բարեկարգված չեն:
2008-9 թթ-ին համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը շատ ուժեղ հարվածեց անշարժ գույքի շուկային: Նույնիսկ զարգացած երկրներում բնակարանաշինությունը դարձել է ոչ շահավետ՝ անշարժ գույքի նկատմամբ ցածր պահանջարկի պատճառով: Ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում, այսպես կոչված, սոցիալական բնակարաններին (social housing): Դրանք վարձով տրվող բնակարաններ են, որ պատկանում են համայնքին, պետությանը կամ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպություններին:
Սոցիալական բնակարանաշինության պատմությունն իրականում սկսում է 50-ական թվականներից, երբ Հոնգ Կոնգի կառավարությունը ստիպված էր վերականգնել քաղաքի այրված թաղամասերից մեկը: Իսկ ներկայում Հոնգ Կոնգի բնակիչների կեսն ապրում է սոցիալական բնակարաններում: Իդեալական է համարվում, երբ սոցիալական բնակարանային ֆոնդը երկրում կազմում է ընդհանուրի մոտ 30 տոկոսը: Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում մոտ 25 տոկոս է: Հյուսիսային խիստ կլիմա ունեցող երկրներում սոցիալական բնակարանային ֆոնդի տեսակարար կշիռը, որպես կանոն, ավելի բարձր է՝ 45-55 տոկոս:
Սոցիալական բնակարանաշինությունը սկզբնական շրջանում զարգանում էր որպես անապահով խավերի բնակարանային ապահովման ձև, սակայն համաշխարհային ճգնաժամից հետո դիտարկվում է նաև որպես այլընտրանք հիփոթեքին: Միջին խավերն ավելի ու ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում սոցիալական բնակարաններին՝ և մատչելիության, և հարմարավետության համար:
Սոցիալական բնակարանային ծրագրի առաջին փուլի ընթացքում նախատեսվում է շահագործման հանձնել 50 բնակարան, որոնցից 20-25-ը հիմնադրամի տնօրենի խոսքերով պատրաստ կլինեն արդեն մինչև տարեվերջ: Դիլիջան քաղաքում ցածր և միջին եկամուտ ունեցող ընտանիքներին մատչելի բնակարաններով ապահովելու ծրագրի համար վարկային ռեսուրսը տրամադրվել է հոլանդական «Դիգ» (DIGH) կազմակերպության կողմից: Նշենք, որ դեռևս 2011 թ-ին Հայաստանի Ազգային սոցիալական բնակարանային ասոցիացիայի (ԱՍԲԱ) խորհրդի նախագահ Արթուր Բաղդասարյանի և «Հոլանդական միջազգային բնակարանային երաշխիքներ» (Dutch international quarantees for housing) հիմնադրամի նախագահ Էրիկ Բերժենի միջև համաձայնագիր է ստորագրվել: Համաձայն վերոնշյալ փաստաթղթի՝ համագործակցության առաջին փուլում շուրջ 3 մլն եվրո կտրամադրվի Հայաստանում միջին և ցածր եկամուտներ ունեցող ընտանիքների բնակարանային խնդիրների լուծման նպատակով: Նախատեսվում է շուրջ 1000 բնակարան կառուցել Հայաստանի մի շարք քաղաքներում:
Այս նոր ծրագրի իրականացման արդյունքում նախատեսվում է բնակելի շենքերը շահագործման հանձնել 2013-2014 թթ-ին: Ընդհանուր բնակֆոնդի 52 տոկոսը կհանձնվի վարձակալությամբ, իսկ 48 տոկոսը կվաճառվի: Նոր կառուցվելիք 1.1 հեկտար ընդհանուր մակերեսով սոցիալական թաղամասը գտնվում է Դիլիջանի ժամանակին Մոլդովական թաղամաս անվանումը կրող արևմտյան շրջանում: Ծրագիրը նախատեսում է 9 կցաշար տիպի երկհարկանի շենքերի կառուցում և մեկ 4-հարկանի կիսակառույց բնակելի շենքի վերանորոգում: Նշենք, որ ծրագրի առավելությունն այն է, որ սոցիալական բնակարանները կառուցվում են առանձին թաղամասի տեսքով՝ մինչև վերջ հասցնելով բոլոր անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների շինարարությունը:
Այսօր նախապատրաստական փուլում են գտնվում Աշտարակ և Հրազդան քաղաքներում իրականացվելիք սոցիալական բնակարանաշինական ծրագրերը: Քաղաքապետարանների հետ պայմանագրերն արդեն ստորագրված են, համաձայն որոնց՝ հիմնադրամին ծրագրի իրականացման համար տարածք և կիսակառույց շինություններ կտրամադրվեն:
Հայաստանում առաջին սոցիալական բնակարանների շինարարության ծրագրերն իրականացրեց պետությունը՝ Երևանում, Գորիսում, Մարալիկում: Այսպես՝ Մարալիկում կառուցվեց 3 շենք 59 բնակարաններով: Դրանք ժամանակավոր օգտագործման են տրվել մանկատան սաներին, հաշմանդամներին ու միայնակ տարեցներին: Սակայն այդ ծրագրի թերությունն այն է, որ ենթակառուցվածքները բավարար չեն զարգացվել, բակային տարածքները բարեկարգված չեն:
2008-9 թթ-ին համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը շատ ուժեղ հարվածեց անշարժ գույքի շուկային: Նույնիսկ զարգացած երկրներում բնակարանաշինությունը դարձել է ոչ շահավետ՝ անշարժ գույքի նկատմամբ ցածր պահանջարկի պատճառով: Ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում, այսպես կոչված, սոցիալական բնակարաններին (social housing): Դրանք վարձով տրվող բնակարաններ են, որ պատկանում են համայնքին, պետությանը կամ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպություններին:
Սոցիալական բնակարանաշինության պատմությունն իրականում սկսում է 50-ական թվականներից, երբ Հոնգ Կոնգի կառավարությունը ստիպված էր վերականգնել քաղաքի այրված թաղամասերից մեկը: Իսկ ներկայում Հոնգ Կոնգի բնակիչների կեսն ապրում է սոցիալական բնակարաններում: Իդեալական է համարվում, երբ սոցիալական բնակարանային ֆոնդը երկրում կազմում է ընդհանուրի մոտ 30 տոկոսը: Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում մոտ 25 տոկոս է: Հյուսիսային խիստ կլիմա ունեցող երկրներում սոցիալական բնակարանային ֆոնդի տեսակարար կշիռը, որպես կանոն, ավելի բարձր է՝ 45-55 տոկոս:
Սոցիալական բնակարանաշինությունը սկզբնական շրջանում զարգանում էր որպես անապահով խավերի բնակարանային ապահովման ձև, սակայն համաշխարհային ճգնաժամից հետո դիտարկվում է նաև որպես այլընտրանք հիփոթեքին: Միջին խավերն ավելի ու ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում սոցիալական բնակարաններին՝ և մատչելիության, և հարմարավետության համար:
