Կասկադը Սպասում է
Կասկադը երևանցիների և մայրաքաղաքի այցելուների ամենասիրված հանգստի ու զբոսանքի վայրերից մեկն է: Լինել Երևանում և չտեսնել Կասկադը, նույնն է թե լինել Փարիզում ու չտեսնել Էյֆելյան աշտարակը: Բայց Երևանի ճարտարապետությունում ու կյանքում մեծ նշանակություն ունեցող Կասկադը դեռ կիսակառույց է, այն մինչև հիմա չի ստացել իր ավարտուն տեսքը այնպես, ինչպես նախագծել էին համահեղինակ ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանը, Սարգիս Գուրզադյանն ու Ասլան Մխիթարյանը և մտահղացել Ալ. Թամանյանը:
Ինչու՞ Կասկադի կառուցապատումը մնաց կիսատ
Կասկադով բարձրանալը հետաքրքիր ու հաճելի հաղթահարման մարտահրավեր է, որի պարգևատրումը լինում է քաղաքի տեսարանով վերևից հիանալու հնարավորությունը: Բայց Կասկադի չորրորդ հարթակից հետո սպիտակ տրավերտինե հրաշքը կտրուկ ընդհատվում է. մեր առջև բացվում է արգելապատնեշ և կիսակառույցի հսկա սև ցանկապատված փոսորակ: Այն փորվել է 2007 թ., Կասկադի շարունակությունը կառուցելու և այն ավարտուն տեսքի բերելու համար: Ջերարդ Գաֆէսճյանը, ում բարերարությամբ բարեկարգվել ու կառուցապատվել է ամբողջ Կասկադ համալիրը, այստեղ նախատեսում էր թանգարան կառուցել՝ նորարական ու ինքնատիպ լուծումներով: Թանգարանը պիտի կառուցվեր նյույորքաբնակ ճարտարապետ Դեյվիդ Հաթսոնի նախագծով: Սկսվեցին հիմնային աշխատանքները: Բայց ընթացքում պարզվեց, որ նախագիծը մի քանի անգամ գերազանցում էր պատվիրատուի նախատեսած բյուջեն: Պատվիրատուի և ճարտարապետի անհամաձայնության պատճառով ծրագիրը կասեցվեց, այդ հատվածի ճակատագիրը, որը մինչև հուշակոթողը կազմում է 78 մ և գրավում մոտ 9.8 հա տարածք, մնաց անորոշ:
Կասկադի համահեղինակ ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադի շարունակության 2 նախագծային տարբերակ է ներկայացրել ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան
Ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադ համալիրի համահեղինակներից է: Նա Կասկադի շարունակության երկու նախագծային տարբերակ է մշակել: Դրանք ուղարկել է ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետին: Հույս ունի մի օր Կասկադը տեսնել որպես ավարտուն, լիարժեք մի կառույց այնպես, ինչպես պատկերացնում էին ինքն ու իր գործընկերները: «Առաջարկելու եմ Երևանի սրտում ստեղծել Արվեստի կամ Թանգարանային մղոն, որը կսկսվի Ազգային պատկերասրահից ու կավարտվի Կասկադում՝ Գաֆէսճյան կենտրոնում: Կասկադի շարունակությունն էլ պետք է կազմի «Գաֆէսճյան» կենտրոնի մի մասը, որովհետև այն, ինչ արեց Գաֆէսճյանը Կասկադի ու մեր քաղաքի համար, անգնահատելի է»:
Առաջին տարբերակ
ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան ուղարկված նախագծերից առաջինում Ասլան Մխիթարյանը կենտրոնական հատվածում նախատեսում է կառուցել Շառլ Ազնավուրի անվան ունիվերսալ համերգասրահ: Այսպես հեղինակը նաև ցանկացել է կապ ստեղծել մոտակայքում գտնվող «Ազնավուր» կենտրոնի հետ: Կասկադի ձախակողմյան հատվածում նախատեսվում է հյուրանոցային համալիր, իսկ աջակողմյան հատվածում՝ 3000 տեղանոց բացօթյա դահլիճ, որն իր չափերով ու տեղակայությամբ բավական հարմար կլինի խոշոր նշանակության միջոցառումներ իրականացնելու համար, և հնարավոր կլինի այստեղ տեղափոխել Հանրապետության հրապարակի միջոցառումները՝ խուսափելով խցանումներից և քաղաքի կենտրոնը տոնական միջոցառումների օրերին ծանրաբեռնելուց:
Երկրորդ տարբերակ
Մյուս տարբերակում հյուրանոցի փոխարեն առաջարկվում է կառուցել թանգարան (1200 քմ), ինչպես որ պլանավորում էր Ջ. Գաֆէսճյանը, իսկ աջ հատվածում՝ Շառլ Ազնավուրի անվան 1500 տեղանոց դահլիճ: Նախագծով նախատեսվում է նաև 1600 քմ բակային տարածք՝ ագորա, և շատրվաններ, նաև սրճարաններ, հանգստի ու ժամանցի վայրեր: Թանգարանն ու համերգասրահը ծածկված կլինեն արևային պանելներով, որոնք կապահովեն տարածքի էլեկտրաէներգիան: Կգործեն նաև դեպի հուշակոթող բարձրացող բաց շարժասանդուղքներ: «Նախատեսում ենք Կասկադի այս հատվածը դարձնել հրապարակի նման հանգստի ու ժամանցի մի վայր, որտեղ հանգստանալուց և Երևանի տեսարանով զմայլվելուց հետո մարդիկ կշարունակեն իրենց զբոսանքը, որ ուղղությամբ հարմար գտնեն՝ դեպի վերև՝ Հաղթանակի այգի, կամ դեպի ներքև՝ քաղաքի կենտրոն»,-ասում է ճարտարապետը:
Կասկադի անավարտ ոդիսականը
Կասկադ համալիրը նախագծման ու կառուցապատման շատ երկար ուղի անցավ ու դեռ անցնում է: Այն մտահղացավ Թամանյանը 1924 թ., իրականություն սկսեց դառնալ 1976 թվականից ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանի, Սարգիս Գուրզադյանի և Ասլան Մխիթարյանի նախագծով: Կառուցվեց բազմաբնույթ կիրառությամբ մի կառույց՝ մոնումենտալ արտաքին աստիճաններով, ներսի երկար շարժասանդուղքներով թունելով, բակերի և բացօթյա պարտեզների բարդ ցանցով՝ այս ամենը մարմնացած սպիտակ տրավերտինե քարով, որը ներդաշնակորեն համադրվում է շրջակա միջավայրի հետ: Ի դեպ, կառուցապատման ընթացքում Կասկադի նախագիծը մի քանի անգամ փոփոխվեց: «Երևաննախագիծ» ինստիտուտի արխիվում պահպանվում է Կասկադի վերջնական նախագիծը, որը հեղինակներն ավարտել էին 1987-88 թթ.: Ըստ այդ նախագծի Կասկադի շարունակությունը պիտի կազմեր շատրվաններով բացօթյա ցուցասրահ՝ նվիրված հայկական միջնադարյան ճարտարապետությանը: Բացօթյա ցուցասրահից աստիճանները պիտի ձգվեին դեպի Հայաստանի զարթոնքը խորհրդանշող հուշակոթողի հարթակ: Բայց շինարարական աշխատանքներն ընդհատվեցին 1988 թ. երկրաշարժի և 1991 թ. Խորհրդային Միության փլուզման պատճառով: Նախատեսվող բացօթյա ցուցասրահը չկառուցվեց:
2002 թ. «Գաֆէսճեան Թանգարան» հիմնադրամի ստեղծումով հույս ծնվեց, որ Կասկադի շինարարությունը կավարտվի: 2009թ. նոյեմբերին Կասկադ համալիրն իր 10 նոր ցուցասրահներով և քանդակների պարտեզով վերաբացվեց որպես «Գաֆէսճեան» արվեստի կենտրոն: Բայց վերջնամասը դեռ կիսատ է, համալիրը դեռ չի ստացել իր ավարտուն տեսքը, չի հասել իր վերջնակետին՝ մնալով իր կիսաճանապարհին:
Ինչու՞ Կասկադի կառուցապատումը մնաց կիսատ
Կասկադով բարձրանալը հետաքրքիր ու հաճելի հաղթահարման մարտահրավեր է, որի պարգևատրումը լինում է քաղաքի տեսարանով վերևից հիանալու հնարավորությունը: Բայց Կասկադի չորրորդ հարթակից հետո սպիտակ տրավերտինե հրաշքը կտրուկ ընդհատվում է. մեր առջև բացվում է արգելապատնեշ և կիսակառույցի հսկա սև ցանկապատված փոսորակ: Այն փորվել է 2007 թ., Կասկադի շարունակությունը կառուցելու և այն ավարտուն տեսքի բերելու համար: Ջերարդ Գաֆէսճյանը, ում բարերարությամբ բարեկարգվել ու կառուցապատվել է ամբողջ Կասկադ համալիրը, այստեղ նախատեսում էր թանգարան կառուցել՝ նորարական ու ինքնատիպ լուծումներով: Թանգարանը պիտի կառուցվեր նյույորքաբնակ ճարտարապետ Դեյվիդ Հաթսոնի նախագծով: Սկսվեցին հիմնային աշխատանքները: Բայց ընթացքում պարզվեց, որ նախագիծը մի քանի անգամ գերազանցում էր պատվիրատուի նախատեսած բյուջեն: Պատվիրատուի և ճարտարապետի անհամաձայնության պատճառով ծրագիրը կասեցվեց, այդ հատվածի ճակատագիրը, որը մինչև հուշակոթողը կազմում է 78 մ և գրավում մոտ 9.8 հա տարածք, մնաց անորոշ:
Կասկադի համահեղինակ ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադի շարունակության 2 նախագծային տարբերակ է ներկայացրել ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան
Ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադ համալիրի համահեղինակներից է: Նա Կասկադի շարունակության երկու նախագծային տարբերակ է մշակել: Դրանք ուղարկել է ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետին: Հույս ունի մի օր Կասկադը տեսնել որպես ավարտուն, լիարժեք մի կառույց այնպես, ինչպես պատկերացնում էին ինքն ու իր գործընկերները: «Առաջարկելու եմ Երևանի սրտում ստեղծել Արվեստի կամ Թանգարանային մղոն, որը կսկսվի Ազգային պատկերասրահից ու կավարտվի Կասկադում՝ Գաֆէսճյան կենտրոնում: Կասկադի շարունակությունն էլ պետք է կազմի «Գաֆէսճյան» կենտրոնի մի մասը, որովհետև այն, ինչ արեց Գաֆէսճյանը Կասկադի ու մեր քաղաքի համար, անգնահատելի է»:
Առաջին տարբերակ
ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան ուղարկված նախագծերից առաջինում Ասլան Մխիթարյանը կենտրոնական հատվածում նախատեսում է կառուցել Շառլ Ազնավուրի անվան ունիվերսալ համերգասրահ: Այսպես հեղինակը նաև ցանկացել է կապ ստեղծել մոտակայքում գտնվող «Ազնավուր» կենտրոնի հետ: Կասկադի ձախակողմյան հատվածում նախատեսվում է հյուրանոցային համալիր, իսկ աջակողմյան հատվածում՝ 3000 տեղանոց բացօթյա դահլիճ, որն իր չափերով ու տեղակայությամբ բավական հարմար կլինի խոշոր նշանակության միջոցառումներ իրականացնելու համար, և հնարավոր կլինի այստեղ տեղափոխել Հանրապետության հրապարակի միջոցառումները՝ խուսափելով խցանումներից և քաղաքի կենտրոնը տոնական միջոցառումների օրերին ծանրաբեռնելուց:
Երկրորդ տարբերակ
Մյուս տարբերակում հյուրանոցի փոխարեն առաջարկվում է կառուցել թանգարան (1200 քմ), ինչպես որ պլանավորում էր Ջ. Գաֆէսճյանը, իսկ աջ հատվածում՝ Շառլ Ազնավուրի անվան 1500 տեղանոց դահլիճ: Նախագծով նախատեսվում է նաև 1600 քմ բակային տարածք՝ ագորա, և շատրվաններ, նաև սրճարաններ, հանգստի ու ժամանցի վայրեր: Թանգարանն ու համերգասրահը ծածկված կլինեն արևային պանելներով, որոնք կապահովեն տարածքի էլեկտրաէներգիան: Կգործեն նաև դեպի հուշակոթող բարձրացող բաց շարժասանդուղքներ: «Նախատեսում ենք Կասկադի այս հատվածը դարձնել հրապարակի նման հանգստի ու ժամանցի մի վայր, որտեղ հանգստանալուց և Երևանի տեսարանով զմայլվելուց հետո մարդիկ կշարունակեն իրենց զբոսանքը, որ ուղղությամբ հարմար գտնեն՝ դեպի վերև՝ Հաղթանակի այգի, կամ դեպի ներքև՝ քաղաքի կենտրոն»,-ասում է ճարտարապետը:
Կասկադի անավարտ ոդիսականը
Կասկադ համալիրը նախագծման ու կառուցապատման շատ երկար ուղի անցավ ու դեռ անցնում է: Այն մտահղացավ Թամանյանը 1924 թ., իրականություն սկսեց դառնալ 1976 թվականից ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանի, Սարգիս Գուրզադյանի և Ասլան Մխիթարյանի նախագծով: Կառուցվեց բազմաբնույթ կիրառությամբ մի կառույց՝ մոնումենտալ արտաքին աստիճաններով, ներսի երկար շարժասանդուղքներով թունելով, բակերի և բացօթյա պարտեզների բարդ ցանցով՝ այս ամենը մարմնացած սպիտակ տրավերտինե քարով, որը ներդաշնակորեն համադրվում է շրջակա միջավայրի հետ: Ի դեպ, կառուցապատման ընթացքում Կասկադի նախագիծը մի քանի անգամ փոփոխվեց: «Երևաննախագիծ» ինստիտուտի արխիվում պահպանվում է Կասկադի վերջնական նախագիծը, որը հեղինակներն ավարտել էին 1987-88 թթ.: Ըստ այդ նախագծի Կասկադի շարունակությունը պիտի կազմեր շատրվաններով բացօթյա ցուցասրահ՝ նվիրված հայկական միջնադարյան ճարտարապետությանը: Բացօթյա ցուցասրահից աստիճանները պիտի ձգվեին դեպի Հայաստանի զարթոնքը խորհրդանշող հուշակոթողի հարթակ: Բայց շինարարական աշխատանքներն ընդհատվեցին 1988 թ. երկրաշարժի և 1991 թ. Խորհրդային Միության փլուզման պատճառով: Նախատեսվող բացօթյա ցուցասրահը չկառուցվեց:
2002 թ. «Գաֆէսճեան Թանգարան» հիմնադրամի ստեղծումով հույս ծնվեց, որ Կասկադի շինարարությունը կավարտվի: 2009թ. նոյեմբերին Կասկադ համալիրն իր 10 նոր ցուցասրահներով և քանդակների պարտեզով վերաբացվեց որպես «Գաֆէսճեան» արվեստի կենտրոն: Բայց վերջնամասը դեռ կիսատ է, համալիրը դեռ չի ստացել իր ավարտուն տեսքը, չի հասել իր վերջնակետին՝ մնալով իր կիսաճանապարհին:
