Դավթաշեն-Աշտարակ արագընթաց ճանապարհի շինարարությունը մոտենում է ավարտին։ Կենտրոնի շրջանցիկ արագընթաց նշված ճանապարհահատվածի շինարարությունն իրականացնում է վրացական B.S Group ընկերությունը՝ հայկական «Վահագն և Սամվել» ՍՊԸ ընկերության հետ համատեղ: Ըստ Երևանի քաղաքապետարանի «Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ» ՀՈԱԿ–ից մեր կողմից ճշտած տեղեկության, Դավթաշեն – Աշտարակ արագընթաց ճանապարհի երթևեկելի գոտին կազմված է հետևյալ շերտերից՝ մեկ շերտ կոպճ ավազ, մեկ շերտ խիճ, մեկ շերտ սև խիճ , երկու շերտ ասֆալտ-բետոնյա ծածկույթ։ Դատելով մեր երկրում ամեն տարի կատարվող ճանապարհների վերանորոգումներին, մեզ մտահոգեց թե որքանո՞վ կառուցվող ճանապարհի նյութերը կհամապատասխանեն մեր կլիմայական պայմաններին և քանի՞ տարվա երաշխիք է տրվում՝ ի պատասխան մեր այս հարցին Երևանի քաղաքապետարանի «Երևանի կառուցապատման ներդրումային ծրագրերի իրականացման գրասենյակ» ՀՈԱԿ-ից մեզ ասացին, որ այդ շինարարական նյութերը բացի տեխնոլոգիական բաղադրիչ հանդիսանալուց, նաև միանշանակ համապատասխանում են մեր եղանակային պայմաններին: Բացի այդ, ըստ նախատեսվածի, ճանապարհը շահագործման հանձնելուց հետո մեկ տարվա ընթացքում թերությունները վերացնելու ժամկետ է նախատեսվել, որից հետո արդեն նորոգումները կիրականացվեն ըստ անհրաժեշտության։ Ինչ խոսք քաղաքաշինությունը սկսվում է ճանապարհաշինարարությունից, որը այն անկյունաքարերից է առանց որի քաղաքը չի կարող զարգացման հեռանկար ունենալ։Կառուցվող ճանապարհային ցանցը պետք է այնպիսի լինի, որ ոչ միայն հասանելի դարձնի քաղաքի բոլոր մասերը, այլև ճիշտ բաշխի տրանսպորտային հոսքերի բեռնվածությունը։ Նման մոտեցման դեպքում քաղաքը բռնում է կայուն զարգացման, էկոլոգիական մաքուր և համաչափ զարգացման ուղին։ Ճիշտ է ոչ միշտ է հնարավոր կանխատեսել թե ինչ կլինի հետագայում, սակայն ճիշտ մոտեցման դեպքում ցանցի հետագա զարգացումն ավելի արդյունավետ է լինում։ Այս տեսանկյունից պետք է ենթադրել, որ նոր կառուցվող ճանապարհը նոր հեռանկար է բացում քաղաքը մարզին կապելու, զարգացնելու և տրանսպորտային հոսքերը մայրաքաղաքում թեթևացնելու հարցում։ Հիշեցնենք, որ ողջ նախագծի հանձնման դեպքում մայրաքաղաքը գոտևորված կլինի՝ Երևանի հյուսիսային և հարավային մուտքերն ու Երևանի 4՝ Շենգավիթ, Մալաթիա-Սեբաստիա, Աջափնյակ և Դավթաշեն վարչական շրջաններն իրար կապող 23 կիլոմետր երկարությամբ միջազգային չափորոշիչներին համապատասխանող շրջանցիկ արագընթաց նոր ճանապարհով։ Դավթաշեն-Աշտարակ ճանապարհի կառուցման ծրագիրը ֆինանսավորվում է Ասիական զարգացման բանկի կողմից Քաղաքային կայուն զարգացման ներդրումային ծրագրի Տրանշ 2-ի շրջանակում։ Հիշեցնենք, որ Դավթաշեն-Աշտարակ անընդհատ երթևեկությամբ նոր ճանապարհահատվածը բաղկացած է լինելու 6 երթևեկելի գոտուց՝ միջինը 28 մետր լայնությամբ, շուրջ 5.4 կմ երկարությամբ: Ըստ նախագծի Դավթաշեն վարչական շրջանը նոր ճանապարհով կմիանա Աջափնյակ վարչական շրջանի Երևանի արևմտյան մուտքին՝ Աշտարակի խճուղուն։ Ճանապարհահատվածը ուղիղ կապ կհաստատի Չաուշի փողոց-Աշտարակի խճուղի և Հալաբյան փողոց-Եղվարդի խճուղի հանգույցների միջև և կապահովի անընդհատ երթևեկություն՝ առանց լուսացուցային կարգավորման: Անընդհատ երթևեկությունն ապահովելու նպատակով Չաուշի փողոց-Աշտարակի խճուղի և Հալաբյան փողոց-Եղվարդի խճուղի հանգույցներում կառուցվում են երկմակարդակ տրանսպորտային հանգույցներ: Դավթաշեն-Աշտարակի խճուղի նոր ճանապարհահատվածը կլինի միջազգային չափորոշիչներին համապատասխան՝ հագեցած նոր ենթակառուցվածքներով: Ասիական զարգացման բանկի ֆինանսավորմամբ, Քաղաքային կայուն զարգացման ծրագրի Տրանշ 2-ի շրջանակում ընթացքի մեջ է նաև շրջանցիկ ճանապարհի Բաբաջանյան-Աշտարակի խճուղի անընդհատ երթևեկությամբ նոր ճանապարհահատվածի կառուցումը, որը կունենա 9,4 կմ երկարություն, 6 երթևեկելի գոտի՝ միջինը 24 մ լայնությամբ: Բաբաջանյան-Աշտարակի խճուղի ճանապարհահատվածը կունենա 3 ուղեանց՝ Օհանով, Տիչինա փողոցներում, ևս մեկն էլ՝ Չաուշ - Նոր Սիլիկյան փողոցների խաչմերուկում: Ճանապարհի երկայնքով կկառուցվեն նաև 3 անցումներ՝ երկրորդային փողոցների համար, ինչպես նաև տրանսպորտային մեկ հանգույց՝ նոր կառուցվող ճանապարհի և Նոր Սիլիկյան փողոցի հատման վայրում։ Շինարարության ընթացքում երթևեկելի գոտուց ամբողջությամբ տեղափոխվում են անհրաժեշտ հաղորդուղիները: Ճանապարհի լուսավորությունը իրականացվում է լուսադիոդային (LED) լուսատուներով։
Մոտ ապագայում ավանդական հանրահայտ «Թուֆենկյան» հյուրանոցային համալիրը զբոսաշրջիկներին կհյուրընկալի նաև Արենի գյուղում։ Ըստ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջերս արած հայտարարության, Արենի համայնքը շատ կարևոր ներդրումային, տնտեսական հեղափոխության ամենակարևոր կենտրոններից մեկն է լինելու: Այստեղ շատ կարևոր ներդրումային ծրագիր է իրականացվում, որի արդյունքում կառուցվելու է «Թուֆենկյան» հյուրանոցային համալիրը։ «Շատ են խոսում՝ ներդրումներ կան Հայաստանում կամ չկան, բայց Արենի համայնքում հիմա շատ կարևոր ներդրումային ծրագիր է իրականացվում՝ «Թուֆենկյան» հյուրանոցային համալիր է կառուցվում: Դա տասնյակ միլիոն դոլարի ներդրում է Արենիում, և դա լինելու է «Թուֆենկյան» ամենամեծ հյուրանոցը Հայաստանում: Արենիում այս հյուրանոցի բացումը անելու է տնտեսական հեղափոխություն»,- ասաց Փաշինյանը: Հաշվի առնելով գյուղի հարուստ ավանդույթները, պատմամշակույթային հուշարձանները, տեղանքի գեղատեսիլ բնությունը, կլիման և ավանդական դարձած փառատոնը, նման ներդրումային դաշտի ստեղծումը զարմանալի չէ։ Սակայն կարևոր է որպեսզի այս բոլոր դրական փոփոխությունները պահպանեն գյուղական բնակավայրին հատուկ «համն ու հոտը»։ Ըստ նախագծի հյուրանոցային համալիրը զբաղեցնելու է 13 400 քմ տարածք, այն կառուցվում է H40 մայրուղու հարևանությամբ։ Հյուրանոցային համալիրը բաղկացած է 2-6 հարկանի 3 մասնաշենքերից։ Հյուրանոցում լինելու է 106 սենյակ: Համալիրն իր մեջ ներառելու է բացօթյա և փակ լողավազաններ, սպա կենտրոն, ռեստորան և բարձրակարգ հյուրանոցի այլ ենթակառուցվածքներ: Հյուրանոցի մասնաշենքին կից կառուցվելու է նաև միջոցառումների սրահ։ Համալիրի տարածքում գործելու է բացօթյա ավտոկայանատեղի։ Այժմ նախագիծը գտնվում է շինարարության փուլում՝ հանձինս կատարվում են հիմքերի լցման աշխատանքները։ Հյուրանոցը շահագործման կհանձնվի 2020 թվականին։
2018 թ լեցուն էր բազում իրադարձություններով ոչ միայն քաղաքական, օրենսդրական այլև քաղաքաշինական առումով։ Երևանը իր 2800 ամյակին ունեցավ նոր ճարտարապետ ի դեմս Արթուր Մեսչյանի, մարդ ով մեզ հայտնի է ոչ միայն իր երգերով, այլ նաև հարուստ ճարտարապետական գործունեությամբ։ Ինչ խոսք, այս պաշտոնը ինչ որ տեղ խոցելի է այն տեսանկյունից, որ տարիների ընթացքում մայրաքաղաքը խիստ ձևափոխվել է, հաճախ նաև զարգացել ոչ ճիշտ ուղղությամբ, ինչը առաջացրել է մարդկանց դժգոհությունը, բայց որի պատասխանատուն նորանշանակ ճարտարապետը չէ։ Շատերս գիտենք, որ մեր մայրաքաղաքը ունի բազում խնդիրներ, թե քաղաքաշինական և թե ճարտարապետական, դրանցից որոնք՞ ունեն առաջնային լուծման կարիք, այս կարևոր հարցի պատասխանը ճշտեցինք Երևանի գլխավոր ճարտարապետից․ «Շինարարական տեխնոլոգիան, որով այսօր կառուցվում են այսօրվա բնակելի շենքերը, դա 50-60-ական թվականների տեխնոլոգիա է: Բոլորիս հայտնի մոնոլիտ կարկասները, արմատուրան և այն ամենը ինչ բոլորս գիտենք, այդ տեխնոլոգիան արդեն վաղուց ժամանակավրեպ է։ Միակ հնարավորությունը մեծածավալ բնակելի շինարարություն սկսել Երևանում՝ հնարավոր է միայն մեկ տարբերակում, եթե վերականգնվի ԴՍԿ հասկացողությունը, գործեն տնաշինական կոմբինատներ և արագ հավաքովի սենդվիչային և այլ տարբերակներով արտադրվեն բնակելի կառույցների մոդուլներ։ Այդ մոդուլներով արագ, մոտ մեկ տարվա ընթացքում կարելի է մեծ թաղամաս կառուցել։ Նման տեխնոլոգիայի կիրառման արժեքնել է էժան համեմատած մոնոլիտ շինարարության հետ, այն կլինի մեկ քարորդից նույնիսկ ավելի պակաս»։ Համաձայնենք, որ նման մոտեցումը իրոք շատ կարճ ժամանակահատվածում կլուծի բնակ ֆոնդի ապահովման, բնակչության զբաղվածության խնդիրները, ինչը իր հերթին կբերի տնտեսության աճին և կկրճատի արտագաղթը։ Սակայն կարծում եմ անհրաժեշտ է հաշվի առնել մի կարևոր հանգամանք, որը ևս բխում է քաղաքաշինության շահերից։ Կարևոր է որպեսզի հավաքովի մոդուլներով կառուցվող թաղամասերը մեկը մյուսին չնմանվեն։ Այսինք յուրաքանչյուր թաղամաս ունենա իր առանձնահատկությունը, որպեսզի խորհրդային տարիներին նկարահանված «Բաղնիքտ անուշ» ֆիլմը կրկին արդիական չդառնա։ Եթե պահպանվի ճարտարապետական առանձնահատկությունը, ապա հավաքովի տարբերակով իրականացվող շինարարությունը կնպաստի որպեսզի կենտրոնից դուրս թաղամասների բարեկարգումը ավելի արագ իրականացվի ինչը որ չափով կարող է լուծել նաև մայրաքաղաքի վարչական շրջանների անհամաչափ զարգացման խնդիրը, ինչի արդյունքում տուժում է փոքր կենտրոնը։ Այն, որ կենտրոնը բեռնաթափման կարիք ունի գաղտնիք չէ, սակայն հետաքրքիր է թե ինչպես է տեսնում այդ խնդրի լուծումը գլխավոր ճարտարապետը։ «Դա շատ կարևոր հարց է։ Պետք է հնարավորին չափով շինարարական ծրագրերը հանել քաղաքի կենտրոնից դուրս։ Վերջերս ինվեստորների հետ հանդիպում տեղի ունեցավ քաղաքապետի մոտ, և ես հարցրեցի նրանց ինչ՞ի չեք ուզում Սարի Թաղում Ձեզ հողատարածք տանք։ Եթե Դուք քաղաքի կենտրոնում ուզում եք մի 26 կամ 30 հարկանի կառույց անել ինչ՞ի չեք ուզում Սարի թաղում սկսեք շինարարություն անել, գնեք այնտեղի հողերը և ապահովեք տեղի բնակիչներին բնակարաններով, կառուցվող շենքերում ։ Եկեք ինձ մոտ և ես ձեզ 120 հարկի թույլտվություն էլ կտամ։ Ասում եմ, քաղաքի կենտրոնից դուրս եկեք։ Եվ այդ տենդենցը ոնց որ թե արդեն կա, արդեն հասկացան, որ քաղաքի կենտրոնը արդեն գերծանրաբեռնված է, արդեն էլ տեղ չկա»,- պարզաբանեց Արթուր Մեսչյանը։ Հույսով ենք, որ նորանշանակ գլխավոր ճարտարապետը նոր ծրագրեր հաստատելիս հաշվի կառնի շենքերի հարկայնությունը ոչ միայն տվյալ տեղանքի համար, այլև ելնելով քաղաքի տարբեր կետերից ստեղծվող համայնապատկերից։ Հույս ունեմ նաև, որ ճարտարապետներն ու շինարարները գլխավոր ճարտարապետի առաջարկը 120 հարկի մասին ուղղակիորեն չեն հասկանա։ Ինչէ։ Այն, որ Երևանը կորցրել և մինչ օրս կորցնում է իր կերպարը՝ հուշարձանների քանդմամբ , ներկմամբ՝ ժամանակին ասել է նաև Արթուր Մեսչյանը։ Այժմ ինչպիսի՞ քայլեր են ձեռնարկվելու, որպեսզի պահպանվի մեր քաղաքին բնորոշ ոգին։ «Մինչ ես գլխավոր ճարտարապետ եմ Երևանում այլևս ոչ մի հուշարձան չի քանդվելու։ Ճարտարապետները, որոնք նախագծեր կանեն այդ հուշարձանների մոտ, մտածողության սկզբնակետը կլինի այդ հուշարձանի գոյությունը։ Եվ ամենակարևորը սեփականատերերը, կառուցապատողները, որոնք կգնեն որոշակի հողատարածք, որտեղ կգտնվի որևիցէ հուշարձան, նրանք պարտավոր կլինեն ֆինանսավորել այդ հուշարձանի վերակառուցման աշխատանքները։ Երևանի կենտրոնում կան բավականին քանակի այդպիսի ծրագրեր, կան արդեն փորված հիմքեր, կան արդեն կատարված հողային աշխատանքներ՝ ես դրանք բոլորը կանգնեցրել եմ մինչև գանք որոշակի տրամաբանական լուծումների։ Ես կարծում եմ, որ հնարավորին չափով կպակասեցնեմ այն ցավը, որ այսօր տանջում է բնակիչներին և դրանով ինչ որ չափով կշահի և քաղաքը և բնակիչները» ,- վստահեցրեց Արթուր Մեսչյանը։
Այս տարի Երևանը նշեց իր 2800 ամյակը, ինչը ոչ միայն հպարտության առիթ է տալիս, այլև պարտավորեցնում է ամեն մի բնակչին։ Իր 2800 տարիների պատմության ընթացքում մեր մայրաքաղաքը կերտել է իրեն հատուկ կերպարը։ Ինչ՞ ծննդյան տոն առանց նվերի, և այսպիսի նվերներ մեր մայրաքաղաքի համար դարձավ Երևանի 2800 ամյակին նվիրված այգին, Սարյան - Մաշտոցի պողատա միջանկյալ հատվածի այգու բարեկարգումը և նոր Սմարթ այգու կառուցումը։ Վարդանյանների ընտանիքի Երևանի 2800 ամյակին նվիրված այգու այս տարվա նոյեմբերին նախատեսված բացումը հետաձգվեց մինչ գարուն մի շարք օբյեկտիվ պատճառներով։ Մեր ուսումնասիրությունները փաստում են, որ այգում հիմնական աշխատանքները ավարտված են, սակայն շատրվանների շահագործման տեխնիկական նորմերի պատճառով նրանց գործարկումը անհնար է։ Շատրվանների շինարարությունը իրագործող հանրահայտ «Վոդալյուքս» ընկերության գլխավոր ինժեներ Վալենտին Բուկովսկու խոսքերով շատրվանները հանդիսանալով բարդ հիդրոտեխնիկական կառույցներ եղանակի հետ կապված հստակ տեխնիկական պահանջներ ունեն։Կոնկրետ այս դեպքում այնքան բարդ շատրվանային համակարգ է կառուցված, որ դրանց չհետևել չեն կարող և հաշվի առնելով կառուցվող համակարգի բարդությունը, անհնար է հաշվի չառնել եղանակային պայմանները, քանի որ տերևաթափից մինչև ցածր ջերմաստիճան կարող են խափանել և վնասել շատրվանների ողջ համակարգը։ Մինչ Վարդանյան ընտանիքի նվերը գարնանը իր դռները կբացի երևանցիների և զբոսաշրջիկների առջև, կենտրոնում այս տարի բացվեց «Տաշիր Գրուպ» ընկերության սեփականատեր Սամվել Կարապետյանի կողմից բարեկարգված բոլորիս հայտնի «Մալիբու»- ի այգին: Այգին համալրվել է մոտ 100 մ երկարությամբ նոր շատրվանային համակարգերով, երեխաների համար արհեստական խոտով ծածկված տնակներով նախագծի իրականացմամբ եռապատկվել է ծառերի թիվը և այլն։ Այս նախագծի իրականացումը անհրաժեշտություն էր, հաշվի առնելով նրա դիրքը քաղաքի կենտրոնում և այն հանգամանքը, որ մոտակա տարիների ընթացքում ավարտվելու է «Հին Երևան» նախագծի շինարարությունը։ Այդպիսով, իր ճարտարապետական հետաքրքիր լուծմամբ այս այգին կամբողջացնի գլխավոր պողոտայի պատկերը։ Հիշելով Երևանի գլխավոր ճարտարապետի վերջերս արած հայտարարությունը այն մասին, որ շինարարությունը պետք է դուրս հանվի քաղաքի կետրոնից հիմք է տալիս մտածելու, որ ոչ միայն մայրաքաղաքի վարչական շրջանները կհարստանան նորանոր լուծումներով, այգեպուրակային համալիրներով, այլև կենտրոնում կսկվի կանաչ ֆոնդի վերականգնման ծրագրեր՝ հանձինս օղակաձև զբոսայգու, որը ոչ միայն կարևոր դեր է գրավում քաղաքի հատակագծում, այլև բնապահպանական տեսանկյունից լուրջ դերակատարություն ունի մեքենաների արտանետումների կլանման հարցում։ Պետք է նկատենք, որ այգիների վերակառուցման տենդեցը օրեցօր աճում է, ինչը վաղուց սպասված քայլ է։ Այս կոնտեկսի մեջ կարևոր է նորանշանակ գլխավոր ճարտարապետի դիրքորոշումը․«Ես ուզում եմ զգուշացնեմ բոլոր սրճարանների սեփականատերերին՝ նրանք ովքեր վերջին ժամանակներում դուրս են եկել իրենց տրամադրված սահմաններից և զբաղեցրել են կանաչ տարածքները իրենց բեսեդկաններով և սեղանիկներով։ Ելնելով առիթից, որ տուրստական սեզոնը արդեն վերջացել է, խնդրում եմ Ձեզ մինչև գարուն բոլորդ վերադարձեք Ձեզ տրամադրված սահմանները, որովհետև ունենալու եք մեծ պրոբլեմներ։ Ես շատ ուրախ եմ, որ հիմա կենտրոն համայնքի ղեկավարի հետ մենք համախոհ ենք ։ Երևանի կենտրոնում՝ հատկապես կանաչ տարածքների մեջ կառուցվող սրճարանների և ընդհանրապես ցանկացած օբյեկտների կառուցման նկատմամբ լինելու ենք շատ, շատ խիստ։ Ես խնդրում եմ բոլոր սրճարանների սեփականատերերին վերադարձեք Ձեր սահմանները, իսկ նրանք, ովքեր ապօրինի են կառուցել կանաչ տարածքների մեջ, այ ես իրանց ուղակի չեմ նախանձում, որովհետև իրենք ունենալու են մեծ խնդիր»: Եթե հաշվի առնենք այն հանգամանքը, որ Երևան քաղաքը նախագծված լինելով որպես քաղաք-այգի, նախատեսված չի եղել այսքան բնակչության և տրանսպորտային հոսքերի համար, ապա հաշվի առնելով այսօրվա կյանքի տեմպը քաղաքում կանաչ գոտիների մեծացման կարիքը օրհասական է դարձել։ Իսկ նոր որդեգրած քաղաքականությունը տալիս է ստեղծագործական մեծ հնարավորություն, ինչից զրկված են բազմաթիվ հին քաղաքներ։ Երևանի 2800 ամյակին չանտեսվեց նաև Էրեբունի վարչական շրջանը, որտեղ կառուցվեց քաղաքում առաջին սմարթ այգին, այն նվեր է երևանցիներին Վահագն Բադալյան բարեգործական հիմնադրամի կողմից։ Նշենք, որ Էրեբունիում նման այգու կառուցման միտքը շատ կարևոր է, քանի որ այս վարչական շրջանից է սկսել Երևանի ծնունդը և հետագա զարգացումը։ Այգու կառուցման ավարտին մեծ անհամբերությամբ սպասում էին հատկապես տեղի բնակիչները, քանի որ շրջանում առկա ընդհամենը 2 այգիները գտնվում են իրարից մեծ հեռավորության վրա։ «Մեր երազանքն է եղել այգի կառուցել ու նվիրել Երևանին, և մեծ հաճույքով իրականացնում ենք այս նախագիծը։ Առանձնահատկությունն այն է, որ այգում չի լինելու որևէ կոմերցիոն կառույց, որևէ խանութ, սրճարան, ռեստորան, այսինքն՝ բիզնես շահ չի հետապնդվելու։ Սա նոր այգի է իր տեսակով, ամբողջությամբ լուսավորվելու է արևային էներգիայով, խելացի լույսերը նաև կխնայեն էներգիան: Այգին անտառի մի կտոր է լինելու Երևանում՝ առավելագույնս մոտեցված լինելով բնությանը»,- նշել էր Վահե Բադալյանը իր հարցազրույցներից մեկում։ Ի դեպ այս այգին երկար ժամանակ գտնվել է անմխիթար վիճակում։ Այգին համալրված է խաղահրապարակով, շախմատի հարթակով, սկեյտբորդի համար նախատեսված թեքահարթակներով, արհեստական լճով, բեմով, ընթերցասրահով, ամֆիթատրոնով և այլն։ Շատ կարևոր է այն հանգամանքը, որ այգու նախագծման ժամանակ հաշվի են առնվել նաև ֆիզիկական սահմանափակումներ ունեցող մարդկանց կարիքները։
Հայաստանի բազմաբնակարան շենքերի մոտ 90%-ը կառուցվել է խորհրդային տարիներին: Այդ շենքերի մեծ մասը բոլորել է հիսուն տարին. դրանք կրել են 1988 թվականի երկրաշարժի ազդեցությունը, ենթարկվել բնականոն մաշվածության: Բայցի այդ՝ շենքերը նախագծվել և կառուցվել են 7 բալ (Սպիտակի երկրաշարժից հետո վերանայվել է սեյսմիկ ազդեցություններից շենքերի և շինությունների պաշտպանության ոլորտի նորմատիվատեխնիկական փաստաթղթերի համալիրը և շենքերը նախագծվում են 9 բալի հաշվարկով) սեյսմակայունությամբ, ինչի արդյունքում ունենք բարելավման կարիք ունեցող, «ծերացած» բնակֆոնդի մեծ հատված: Խորհրդային Միության փլուզումից հետո այդ շենքերի վիճակն ավելի է վատթարացել, որովհետև դուրս են եկել պետական հոգածության շրջանակից, օրենսդրորեն տեղափոխվել բնակիչների հոգածության դաշտ: Բայց միայն օրենսդրորեն. բնակիչների մեջ շարունակում է կարծրացած մնալ խորհրդային մտածելակերպը՝ պետությունը կանի, պետությունը պարտավոր է: Եվ այդ պատճառով տարիներ շարունակ չեն լուծվում անբարեկարգ նկուղների, տանիքների, մուտքերի, վերելակների, ջրահեռացման խնդիրները, շենքը մնում է մենակ իր «հիվանդությունների» հետ՝ բռնելով «հաշմանդամ», նույնն է թե վթարային դառնալու ուղին: Անբավարար Տեխնիկական Վիճակում է Գտնվում Մոտ 550 Բազմաբնակարան Շենք Հայաստանյան բնակֆոնդի տեխնիկական վիճակի մասին պատկերն ամբողջական չէ: Քաղաքաշինության կոմիտեի բնակարանային ֆոնդի կառավարման և կոմունալ ենթակառուցվածքների վարչության պետ Տանյա Արզումանյանը նշում է, որ բնակֆոնդի տեխնիկական վիճակի վերաբերյալ հետազննություն պետք է իրականացվի առնվազն 10 տարին մեկ անգամ՝ սեփականատերերի միջոցների հաշվին: Սակայն քանի որ այն լիցենզավորված կազմակերպության վճարովի ծառայություն է, սեփականատերերի կողմից այդ ծառայությունը սահմանված պարբերականությամբ չի պատվիրվում: Պետական միջոցներով բնակֆոնդի տեխնիկական վիճակի համատարած հետազննություն արվել է 2003 թվականին: Ըստ նախնական հաշվարկի նոր համատարած հետազննության համար կպահանջվի մոտ 6 միլիարդ դրամ, որի իրականացումը պետական միջոցների հաշվին իրատեսական չէ՝ ելնելով հանրապետությունում առկա առաջնահերթ լուծում պահանջող հիմնախնդիրներից և պետական բյուջեի հնարավորությունից: Վերջին տարիներին տեխնիկական վիճակի հետազննությունների իրականացումը կրել է հատվածային և իրավիճակային բնույթ: Ըստ առկա եզրակացությունների մեր երկրի մոտ 19.000 բազմաբնակարան շենքերից 550-ն ունեն անբավարար տեխնիկական վիճակ. դրանցից 500-ն ունեն 3-րդ աստիճանի վնասվածություն (այս դեպքում ցուցվում է կատարել ուժեղացման, վերականգնման աշխատանքներ), իսկ 50-ն ունեն 4-րդ աստիճանի վնասվածություն և ենթակա են քանդման: Իսկ բնակիչների վերաբնակեցումից հետո շենքերի քանդումը պարտադիր է, որովհետև երբեմն տեղի է ունենում շենքի կրկնակի բնակեցում. հայտնվում են նոր բնակիչներ, ովքեր առանց օրինական հիմքերի բնակություն են հաստատում այդ շենքերում՝ հաշվի չառնելով սպառնացող վտանգները և խնդիրն ըստ էության մնում է չլուծված: Ինչ վերաբերում է 3-րդ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերին, ապա դրանց բնակիչները հաճախ չեն շտապում շենքի ամրացմանը միտված գործողություններ ձեռնարկել, շարունակում են սպասել պետության միջամտությանը: Այնինչ Քաղաքացիական օրենսգրքով սահմանված է, որ շենքը կրող կառուցվածքները, նկուղը, ձեղնահարկը, տեխնիկական հարկերը, տանիքը, մուտքերը, վերելակը և այլն, պատկանում են բազմաբնակարան շենքերի բնակիչներին ընդհանուր բաժնային սեփականության իրավունքով և դրանց պահպանման պարտականությունը, նույնիսկ կորստի ռիսկը, այդ թվում և պատահական, կրում է սեփականատերը: Անկանխատեսելի հետևանքներից խուսափելու համար պետությունը աջակցում է 4-րդ աստիճանի վնասվածության շենքերի բնակիչներին. «2000թ-ից այս կողմ հանրապետությունում 36 վթարային շենք է վերաբնակեցվել, ընտանիքների թիվը 1300-ից ավելի, և մոտ 1200 անհատական տան բնակիչների խնդիր է լուծվել: Երևանում 2014 թ. հունվարի մեկի դրությամբ 4-րդ աստիճանի վնասվածության եզրակացություն ունեցող բոլոր շենքերի խնդիրները լուծվել են: Հուսով ենք՝ պետություն-համայնք համագործակցությամբ աստիճանաբար կլուծվի նաև մնացած շենքերի բնակիչների վերաբնակեցման խնդիրը: Մարզերում խնդիրն այլ է, քանի որ այստեղ նոր բազմաբնակարան շենքերի կառուցման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների չափը հաճախ մի քանի անգամ գերազանցում է բնակարան ձեռք բերելու համար ֆինանսական աջակցության տրամադրման համար անհրաժեշտ գումարին: Այդ է պատճառը, որ մարզերում պետություն հիմնականում նոր բնակարան ձեռք բերելու համար սեփականատերերին ֆինանսական աջակցություն է տրամադրում: Մեծ ծախսեր են պահանջում նաև ուժեղացման աշխատանքները 3-րդ աստիճանի վնասվածություն ունեցող շենքերի դեպքում: Ընդ որում, հաճախ այդ ծախսերը գերազանցում են նմանատիպ շենք կառուցելու համար անհրաժեշտ ծախսերը: Այս դեպքերում, շենքի հուսալիության և տնտեսական նպատակահարության տեսանկյունից նպատակահարմար տարբերակ է դիտարկվում շենքի քանդումը և բնակիչների վերաբնակեցումը: Իհարկե, լինում են դեպքեր, երբ բնակիչները, չպատկերացնելով խնդրի տեխնիկական և տնտեսական մասը, շենքի վերականգնման հարց են բարձրացնում: Փաստորեն, լինում են քաղաքացի-պետություն փոխըմբնման դժվարություններ և բնակիչների մտայնությունների մեջ բեկում մտցնելու և պարտավորության գիտակցումը բարձրացնելու համար կարևոր է, որ համապատասխան ծրագրերի իրականացման ժամանակ սեփականատերերն ունենան իրենց ֆինանսական մասնակցությունը՝ թեկուզ նվազագույն չափով»,- մանրամասնում է Տանյա Արզումանյանը: Սեփականատերերն են Պատասխանատու Իրենց Գույքի Պահպանման Համար ԽՄ տարիներին բազմաբնակարան բնակարանային ֆոնդը պետական սեփականություն էր, որից բնակարանները քաղաքացիներին տրվում էին որպես սոցիալական բարիք և անհրաժեշտության դեպքում պետությունն էր հոգում ֆոնդի պահպահմանն ուղղված կարիքները: 27 տարի է Հայաստանն անկախ պետություն է, բայց խորհրդային տարիներից մնացած կարծրատիպերը դեռ չեն կոտրվել: Իրավական առումով սեփականատերերը պարտավոր են հոգալ շենքի պահպանման աշխատանքները, դրանք կազմակերպելով կառավարման մարմնի (համատիրություն) միջոցով, ինչպես նաև այդ աշխատանքների համար պարտաճանաչ կատարել ընդհանուր բաժնային սեփականություն հանդիսացող գույքի պահպանման և սպասարկման վճարները: Կառավարման մարմիններն էլ, իրենց հերթին, պետք է կազմակերպեն շենքերի համապատասխան զննումները, վերհանեն խնդիրները և սեփականատերերի կողմից նախանշված առաջնահերթությունների համաձայն՝ հավաքագրված գումարներով կազմակերպեն այդ խնդիրների լուծմանն ուղղված աշխատանքները: Ցավոք, մի կողմից բնակիչների չվճարելը կամ անկանոն վճարումները, մյուս կողմից կառավարման մարմինների հաճախ ոչ արդյունավետ գործունեությունը հանգեցրել են բազմաբնակարան բնակարանային ֆոնդի վիճակի վատթարացմանը: Բնակչության մեծ մասը չի զգում այդ պատասխանատվությունը շենքի ընդհանուր վիճակի համար, ոչ միայն չի վճարում, այլև բնակարանների ձևախախտումներով, կրող կոնստրուկցիաների ձևափոխմամբ վատթարացնում է շենքի սեյսմակայունությունը: Այն ինչ առաջին հերթին հենց սեփականատերը պետք է պատասխանատվություն զգա շենքի վիճակի համար, հետամուտ լինի կառավարման մարմնի աշխատանքներին, հանդես գա նախաձեռնություններով, կատարի ընդհանուր բաժնային սեփականություն հանդիսացող գույքի պահպանման և սպասարկման վճարները: Եթե նորակառույց շենքերում ունենք ավելի արդյունավետ գործող կառավարման մարմիններ, ապա գոյություն ունեցող բնակֆոնդում այդ պատկերն ավելի անմխիթար է: «Խնդրի կանոնակարգմանը կարող է նպաստել կառավարման մարմնի կարողությունների բարելավումը՝ նրանց հմտությունների, գիտելիքների մասով որոշակի չափանիշներ սահմանելու, ինչու չէ նաև մեկ կառավարման մարմնի կողմից կառավարվող շենքերի թվի սահմանափակման միջոցով: Այդ դեպքում կառավարման մարմնի արդյունավետ գործունեությունը կարող է դրդել և ոգևորել սեփականետերերին՝ առավել ակտիվ լինել իրենց իրավունքների իրացման, ինչպես նաև պարտավորությունների (այդ թվում՝ պարտաճանաչ վճարումների) կատարման հարցում»: Բազմաբնակարան շենքի սեփականատերերից յուրաքանչյուրը պետք է գիտակցի՝ շենքի ընդհանուր պահպանումը իր և իր ընտանիքի անվտանգ և հուսալի կեցության երաշխիքն է, ինչը հնարավոր է ունենալ սեփական պարտավորության և իրավունքի բարեխիղճ իրացման, կառավարման մարմնի հետ արդյունավետ համագործակցության արդյունքում:
