Այս ամառ մեկնարկել է «Պոլ Էլյուարի Տուն Ֆրանկոֆոնիայի Կենտրոն» նախագծի շինարարությունը։ Նախագիծն իրականացնում է «Պորտալ» ճարտարապետական արվեստանոցը, իսկ ծրագիրն իրականացվում է Հայաստանի համահայկական հիմնադրամի և Արցախի կառավարության կողմից։ Տարածքը գտնվում է Ստեփանակերտ քաղաքի Թումանյան փողոցին կից՝ 2277 մ2 մակերեսով, Շառլ Ազնավուրի մշակույթի կենտրոնի հարևանությամբ։ Շենքը զբաղեցնում է 700 մ2 տարածք: Նախագիծը կատարված է ըստ ճարտարապետահատակագծային առաջադրանքի և գործող շինարարական նորմերի: Շինարարության ավարտը նախատեսվում է 2020թ.-ի ամռանը։ Ֆրանկոֆոնիայի Կենտրոնի անմիջապես հարևանությամբ նախատեսվում է կառուցել նաև ՏՏ դպրոց 450 աշակերտի համար և մատուռ: Ֆրանկոֆոնիայի կենտրոնը բաղկացած է երեք մասից՝ ոչ կոմերցիոն մաս, կոմերցիոն մաս և պարտեզ: Գլխավոր մուտքը կազմակերպված է Թումանյան փողոցից: Ծածկած միջանցքը կապ է հանդիսանում մայթի և պարտեզի միջև, որտեղից և կազմակերպված են կոմերցիոն և ոչ կոմերցիոն մասերի գլխավոր մուտքերը: Ունենք նաև երկրորդ մուտք, որը կազմակերպված է արևմտյան կողմից, այս մուտքին կից կազմակերպված են նաև ավտոկանգառներ: Գլխավոր մուտքին կից կտեղադրվի Պոլ Էլյուարի քանդակը: Բնականաբար, այս նախագծի շուրջ հետաքրքրությունը մեծ է։ Կենտրոնը բաղկացած է լինելու երեք մասից, որի շուրջ զրուցեցինք «Պորտալ» ճարտարապետական արվեստանոցի ճարտարապետ Սևակ Ասրյանի հետ։ -Սկսեմ ոչ կոմերցիոն մասից, այն կազմում է 488քմ։ Այս մասում տեղակայված է գլխավոր դահլիճը՝ 135 մ2 մակերեսով, 5մ առաստաղի բարձրությամբ։ Այն ունիվերսալ տրանսֆորմացվող դահլիճ է, որը շարժական միջնապատի միջոցով բաժանվում է երկու մասի՝ այստեղ կարելի է կազմակերպել բազմազան միջոցառումներ, փոխելով աթոռների և սեղանների դիրքերը։ Դահլիճը բացվող վիտրաժների միջոցով ունի ելք դեպի պարտեզ։ Նույն հարկի +600 նիշի վրա կազմակերպված են. նիստերի դահլիճ, դասասենյակ, գրադարան-դասասենյակ, հանդերձարան, սանհանգույց և տեխնիկական սենյակ: Երկրորդ հարկում կազմակերպված են երեք հյուրասենյակներ, որոնց պատշգամբները բացվում են դեպի Շառլ Ազնավուրի զբոսայգի: Հարկում նախատեսված է նաև տնօրենի կաբինետ, բացօթյա տեռաս և լվացքատուն: Իսկ կոմերցիոն մասի մակերեսը կազմում է 327 քմ։ Այստեղ կազմակերպված են ճաշասրահը՝ 127 մ2 մակերեսով, սպասարկող խոհանոցային մասով, որն ունի անմիջապես ելք դեպի պարտեզ և բացօթյա ճաշասրահ: Այս նիշի վրա կազմակերպված է նաև հացաբուլկեղենի պատրաստման և վաճառքի մասը, տեխնիկական սենյակ, հանդերձարան և սանհանգույցներ: Կոմերցիոն մասի ստորգետնյա հարկում նախատեսվում է մառան, որի մուտքը լինելու է պարտեզից: -Պարոն Ասրյան որքան գիտեմ, երրորդ մակերեսը հատկացված է պարտեզի համար, որքա՞ն տարածք է այն կազմելու և ինչպիսի՞ն է այն լինելու։ - Պարտեզի մակերեսը կազմում 850 քմ։ Պարտեզը կանաչապատ, ընդհարձակ տարածք է լինելու, որի կենտրոնական մասում լինելու է ջրային ոչ մեծ մակերես՝ շատրվաններով: Այստեղ նախատեսված է կազմակերպել տարբեր միջոցառումներ, ունենք նաև պերգոլաներով շվաքարան: Պարտեզը կից է նախագծվող ՏՏ դպրոցի տարածքին՝ իր սպորտային խաղադաշտով, որը կսպասարկի նաև ֆրանկոֆոնիայի կենտրոնին: Պարտեզում կտեղադրվեն փայտե 3 արձանիկներ: -Ին՞չ ոճի մեջ է կառուցվելու կենտրոնը։ -Նախագծի ճարտարապետությունը կատարված է ժամանակակից ոճով, տանիքները հարթ են, արտաքին հարդարման աշխատանքներում օգտագործված է տեղի բնական քար, տուֆ, փայտ, ապակի և մետաղ: Բնական նյութեր են օգտագործված նաև ինտերյերներում:
«Ստեփանակերտի կենտրոնում երկու նոր թաղամաս կկառուցվի»,- մեզ հետ հեռախոսազրույցում ասացին Ստեփանակերտի քաղաքապետարանից և նշեցին, որ աշխատանքները գտնվում են նախագծման փուլում։ «Շինությունները կառուցվելու են ժամանակակից բոլոր պահանջներին համապատասխան: Տիգրան Մեծ փողոցի վրա կառուցվող շենքերում նախատեսում ենք շինարարության համար օգտագործել սեյսմակայուն բարձիկներ, որոնք հուսալի են դարձնելու շենքի սեյսմակայունությունը: Նոր շենքերը լինելու են գազաֆիկացված: Բոլոր բնակարաններում տեղադրվելու են գազի ազդանշանային համակարգեր: Երկու նոր թաղամասերի տարածքների շինհարթակները արդեն պատրաստ են շինարարություն սկսելու համար: Ներկայումս աշխատանքները գտնվում են նախագծային փուլում: Շին աշխատանքները նախատեսված է ավարտին հասցնել 2020 թվականին», -մանրամասնել էր ԱՀ քաղաքաշինության նախարար Կարեն Շահրամանյանը՝ ընդգծելով, որ այդ բնակարանները քաղաքացիներին է տրամադրվելու հիփոթեքային նոր՝ ավելի մատչելի պայմաններով։ Թաղամասերից մեկը գտնվելու է փրկարարների ծառայության նախկին հասցեում։ Նախագծի հեղինակն է ռուսաստանաբնակ ճարտարապետ Մաքսիմ Աթայանցը։ Տիգրան Մեծ-Ալեք Մանուկյան խաչմերուկի հարևանությամբ գտնվող թաղամասի տարածքը կազմում է 3.5 hա: Այն կլինի ուրույն ոճով թաղամաս, հետաքրքիր լուծումներով: Ըստ նախագծի թաղամասը կառուցապատվելու է 7 և 9 հարկանի շենքերով։ Շենքերն ունենալու են սեյսմակայուն բարձիկներ և կառուցվելու են նորագույն տեխնոլոգիաների կիրառմամբ։ ԱՀ քաղաքաշինության նախարարի խոսքերով․ «Նոր տեխնոլոգիաների օգտագործումը և կէժանացնի շինարարության արժեքը և մյուս կողմից ավելի հուսալի կլինի այդ շենքերի սեյսմիկ անվտանգությունը»։ Հարկ է նշել, որ կառուցվող թաղամասը չի խանգարի արդեն կանգուն բարձրահարկերին և ավելին, նույն սեյսմակայուն բարձիկներով կզինվեն նաև Տիգրան Մեծ փողոցի 9 հարկանի շենքերը։ Կարեն Շահրամանյանի խոսքերով առանց բնակիչներին տարհանելու արդեն իսկ կանգուն շենքերը հիմքերից ամրացվելու և տեղադրվելու են սեյսմակայուն բարձիկներ։ Այս քայլի արդյունքում մի քանի անգամ բարձրանալու է շենքերի սեյսմակայունությունը: Ահա այսպիսի մոտեցումներով է իրականացվում քաղաքաշինությունը Արցախում։ Հուսանք, որ նման տեխնոլոգիան կիրագործվի և մեզ մոտ, պատմագեղարվեստական արժեք ունեցող բնակելի շենքերի կյանքը երկարացնելու հարցում։ Կառուցվող շենքերում առկա բնակարանները ունենալու են հետևյալ մակերեսները՝ 2 սենյականոցները – մինչև 67 քմ, 3 սենյականոցները 80-96քմ և 4 սենյականոցները -110քմ: Հատակագծային լուծումներով, ընդհանուր առմամբ բնակարանները համալրված են լինելու առանձին խոհանոցներով և հյուրասենյակներով։ Երեք և չորս սենյականոց բնակարաններում նախատեսված են 2-ական սանհանգույցներ։ Երկրորդ բնակելի թաղամասը գտնվելու է շինանյութերի նախկին կոմբինատի տարածքում։ Թաղամասի նախագծմամբ է զբաղված «Պորտալ» ճարտարապետական արվեստանոցը։ Բնակելի թաղամասի տարածքը զբաղեցնում է մոտ 2.5 հա տարածք: Այն գտնվում է Թումանյան փողոցի հարակից տարածքում՝ սպայական թաղամասի հարևանությամբ: Նախատեսվում է հիմնականում ունենալ մինչև 5 հարկանի բնակելի շենքեր։ Արվեստանոցի ճարտարապետները կանաչ տարածքների կողմնակից են, ինչը և արտահայտվում է նախագծում։ Թաղամասը կառուցվելու է բակային համակարգով։ Ճարտարապետ Սևակ Ասրյանի խոսքով փորձել են կատարելագործել Թումանյան փողոցի սպայական թաղամասը․ «Երկկողմանի օրիենտացիայով կազմակերպված բնակարաններ են լինելու՝ այսինքն բնակարանների պատուհանները ուղղված են լինելու և՛ դեպի արտաքին փողոց և՛ դեպի բակային տարածք։ Նման մոտեցումը շատ կարևոր է և ինսոլյացիայի և բնակարանների օդափոխության համար»։ Այս մոտեցումը խորթ չէ մեր ճարտարապետությանը։ Ավելին, հիմնականում նման մոտեցմամբ են կառուցվել 19-20 դարերի բնակելի տները, ինչը ելնում էր մեր բնակլիմայական պայմաններից։ Կարևոր է նաև այն, որ Թումանյան փողոցի նոր թաղամասում կկառուցվեն անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներ՝ դպրոց, մանկապարտեզ։ Ճարտարապետի խոսքերով ․«Դպրոցը նախատեսված է մոտ 450-500 աշակերտի համար, իսկ մանկապարտեզը նախատեսված է 3 խմբի համար։ Մանկապարտեզը ընդհամենը մի քանի մետր հեռավորության վրա գտնվելու ընդհանուր թաղամասից»։ Շատ կարևոր հանգամանք է, որ նախատեսվող թաղամասերում բնակարանները կլինեն բավականին մատչելի։ Կառուցվող բյուջետային բնակարանները կլինեն առանց ավելորդ ճոխության։ Չնայած այդ հանգամանքի ԱՀ պետնախարար Գրիգորի Մարտիրոսյանը վստահեցնում է, որ դա չի նշանակում թե նորակառույցները կզիջեն գործող չափանիշներին․ «Կան մի քանի գնային տարբերակներ, որոնցից կընտրվի համեմատաբար մատչելի, համեստ և որակին համապատասխան շինանյութը, բայց բնական է, որ պետական վերահսկողություն է լինելու բացի հիմնական տեխնիկական հսկողությունից։ Այդ շենքերի բնակարանները միանշանակ կապահովեն անհրաժեշտ որակը, թող մեր քաղաքացիները լինեն անհոգ այդ տեսակետից»։ Բնակարանային պայմանների բարելավման համար կառավարությունը կյանքի է կոչել մատչելի հիփոթեքի ծրագիրը։ Առկա բնակարանային ֆոնդը հին է, իսկ նոր բնակարանների պահանջարկը շատ։ Կառավարություններում վստահ են, որ հիփոթեքի նոր կարգից կօգտվեն ավելի շատ ընտանիքներ: «Շեշտը դրվում է այսպիսի ծրագրի վրա և մենք համապատասխան ֆինանսական միջոցները նույնպես նախատեսել ենք պետական բյուջեում և այդ ծրագրի իրականացնողը կլինի Արցախի ներդրումային հիմնադրամը, որին ուղղվող միջոցները այս տարվա պետական բյուջեում ավելացվել են շուրջ 1,5 մլրդ դրամով»,- նշել էր Գրիգորի Մարտիրոսյանը։ Ստեփանակերտի նոր թաղամասերում կբնակվեն նաև կարգավիճակ ունեցող ընտանիքներ՝ նրանք ում նկատմամբ պետությունը պարտավորություն ունի։ Անկախ բնակիչների սոցիալական վիճակից բնակարանները կլինեն նույնատիպ։
