Անցած տարվա սկզբին «ՋիԴիԷս Արքիթեքթս» (GDS Architects) ճարտարապետական ընկերության պաշտոնական կայքը հայտարարել էր, որ պատրաստվում է նախագծել աշխարհի առաջին անտեսանելի աշտարակը: Ի դեպ, «ՋիԴիԷս Արքիթեքթս» ընկերության այս նախագիծը լավագույն աշտարակի մրցույթում հաղթել էր դեռևս 2008 թ-ին, և միայն 5 տարի անց ընկերությունը հնարավորություն է ստանում այն կյանքի կոչել: Այսօր արդեն նրանք ունեն շինարարությունը սկսելու Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլի իշխանությունների թույլատվությունը: 450 մետր բարձրությամբ «Անվերջության աշտարակը» (Infinity Tower) լինելու է անտեսանելի: Ինչպես պնդում են նախագծի հեղինակները, օպտիկական պատրանքների և լուսավորության շնորհիվ, այս աշտարակը հայտնվելու և անհայտանալու է երկնքում: Նոր յուրօրինակ աշտարակը կառուցվելու է Ինչհոն միջազգային օդանավակայանի (Incheon International Airport) հարևանությամբ Յոնսան միջազգային գործարար շրջանի (Yongsan International Business District) սրտում: Կառուցապատող ընկերության համոզմամբ՝ «Անվերջության աշտարակը» դառնալու է շրջանի խորհրդանիշը և գլխավոր տեսարժան վայրը հյուրերի ու զբոսաշրջիկների համար: Հիմնականում դիտահարթակ աշտարակն ունենալու է ժամանցային բնույթ՝ այստեղ տեղակայվելու են դիտահարթակներ, հարսանյաց սրահներ, թատրոններ, ռեստորաններ, ջրային կենտրոններ, բնապատկերներով զարդարված այգիներ և այլն:

Ամենաթանկ երկնաքերի` «Յոնգսան Աշտարակի» (Yongsan Landmark Tower) շինարարությունը: 500 մետր բարձրությամբ, 100 հարկանի աշտարակի շինարարությունը նախատեսվում է ավարտել 2016 թ-ի վերջին: Սեուլի Յոնգսան (Yongsan) գործարար թաղամասում կառուցվող աշտարակը չի գերազանցի Դուբայի «Բուրջ Խալիֆի» (Burj Khalifa) երկնաքերի (828 մետր բարձրություն, 162 Ինչպես տեղեկացնում է English.chosen.com կայքը, այս շաբաթ Սեուլում սկսվել է աշխարհի հարկ) և Ջամսիլի «Լոտտե Սուպեր Աշտարակի» (Lotte Super Tower) (555 մետր, 123 հարկ) բարձրությունը, սակայն այն կլինի աշխարհի ամենաթանկ երկնաքերը մեկ քառակուսի մետր տարածքի արժեքով: Ըստ նախնական տվյալների՝ աշտարակի մեկ քառակուսի մետր մակերեսի շինարարությունը կարժենա մոտ 3150 ԱՄՆ դոլար, շենքի արժեքը՝ 1,2 մլրդ. ԱՄՆ դոլար, իսկ ամբողջ նախագծի բյուջեն ՝ ներառյալ հողի գինը կարող է հասնել 3,4 մլրդ. ԱՄՆ դոլարի: Պետք է նշել, որ սա ավելի թանկ է, քան ներկայիս աշխարհի ամենաբարձր աշտարակի շինարարությունը, որտեղ մեկ քառակուսի մետրի շինարարությունն արժեցել է մոտ 3000 ԱՄՆ դոլար և 40 տոկոսով ավելի թանկ, քան արժեցել է «Սամսունգ Գրուփ» ընկերության գլխավոր գրասենյակի շենքի մեկ քառակուսի մետրի շինարարությունը: «Յոնգսան Աշտարակը» նախագծել է հանրահայտ ճարտարապետ Ռենցո Պիանոի (Renzo Piano) գրասենյակը, որը նաև Փարիզի «Պոմպիդու» կենտրոնի (Pompidou Center) և Լոնդոնի «Թաուեր» կամրջի (Bridge Tower) հեղինակն է: Որպես նախագծի գլխավոր կապալառու հանդես է գալիս «Սամսունգ Գրուփ» (Samsung Group) ընկերությունը, որը նաև կառուցել է «Բուրջ Խալիֆի» և «Թայբեյ 101» աշտարակները: Համաձայն նախնական տվյալների՝ երկնաքերում կտեղադրվեն աշխարհի ամենաարագ վերելակները, որոնք կշարժվեն 800 մետր րոպեում արագությամբ, ինչը 6 անգամ ավելի արագ է, քան Կորեայի մյուս բարձրահարկերում աշխատող վերելակների արագությունը (120մ/ր): Շինարարության համար կօգտագործվի հատուկ հավելանյութերով պատրաստված գերխիտ բարձրորակ բետոն, որի ամրությունը մի քանի անգամ գերազանցում է սովորական բետոնների ամրությունը:

Թումո ստեղծարար տեխնոլոգիաների առաջին կենտրոնը բացվեց Երևանում 2011 թ.: Թումո անունն էլ վերցրին կենտրոնի հարակից այգու անունից՝ Թումանյան՝ կրճատ Թումո: Երկու տարի անց Թումո կենտրոն բացվեց Դիլիջան քաղաքում, հետո Գյումրիում ու Ստեփանակերտում: Բայց «թումոյակենտրոնացումը» այդքանով չավարտվեց. նախատեսվում է նոր կենտրոնների կառուցում նոր բնակավայրերում: Ավելի մոտ Թումո Թումոն ստեղծարար տեխնոլոգիաների ուսուցումը փորձում է հասանելի դարձնել հնարավորինս մեծ թվով հայ պատանիների համար, որ յուրաքանչյուրը, ով սիրում է սովորել, կարողանա հաճախել ավելի մոտ Թումո կենտրոն: Թումոն գործընկերներ է գտնում տարբեր բնակավայրերում և միշտ բաց է քննարկումների և նոր համագործակցությունների համար: «Սիմոնյան» կրթական հիմնադրամի նախաձեռնության առաջին համագործակցությամբ բացվեց կենտրոն Երևանում, հետո Կենտրոնական բանկի հետ համագործակցության արդյունքում հիմնվեց Թումո Դիլիջանը, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության (ՀԲԸՄ) օժանդակությամբ՝ Գյումրու և Ստեփանակերտի կենտրոնները, շուտով նոր կենտրոններ կբացվեն նաև Կողբում՝ «Կողբ» հիմնադրամի և Մասիսում՝ Մասիսի զարգացման հիմնադրամի հետ համագործակցությամբ: Թումոյի կրթական մոդելը հետաքրքրել է նաև արտասահմանցիներին: Այսօր արդեն բացվել է Թումո Փարիզը քաղաքի գլխավոր կայարանում՝ Forum des Images կենտրոնում՝ Les Halles շրջանի գլխավոր հատվածում, ինչպես նաև արդեն գործում է Թումո Բեյրութը, որը գտնվում է Լիբանանի մայրաքաղաքի թվային կենտրոնում (Beirut Digital District): Երեք նոր շենք, մեկ ճարտարապետ Թումոյի հաղորդակցման բաժնի ղեկավար Լիլիթ Թովմասյանը ներկայացնում է այն հիմնական պահանջները, որոնք Թումոն ներկայացնում են իր հետ համագործակցող ճարտարապետներին. «Մեզ համար կարևոր է, որ տարածքը արտացոլի Թումոյի կրթական մոդելի բոլոր 4 բաղադրիչները, որոնք մեզ համար կարևոր են. թափանցիկություն, ընտրություն, ճկունություն, հասանելիություն: Կարևոր է, որ շենքը լինի հնարավորինս ընդարձակ միջանցքներով ու սրահներով, բարձր առաստաղներով: Թումո կենտրոնների սենյակները հիմնականում ապակեպատ են այնպես, որ պատանիները սովորելիս տեսնեն, թե ինչ են անում իրենց ընկերները մեկ այլ սենյակում: Ու եթե ինքնուսուցմամբ են զբաղվում, տեսնեն, որ մյուս պատանիները դասընթացների են մասնակցում, հաջողություններ ունենում, մոտիվացվեն»: Թումոյի պահանջներն ու առաքելությունը շատ լավ է հասկացել լիբանանցի ճարտարապետ Բեռնար Խուրին: Նա հայտնի լիբանանցի ճարտարապետ է՝ թե՛մոդեռնիստական նախագծերի իրականացման, թե՛ պատմական շենքերի վերակառուցման հարուստ փորձով: Հենց նրա նախագծով է կառուցվել Թումոյի առաջին շենքի ինտերիերը 2011թ.: Հիմա էլ կառուցվում են Կողբի, Մասիսի և Գյումրու կենտրոնները: Իր հարցազրույցներից մեկում Բեռնար Խուրին ասել է. «Մենք չենք հետևում ճանաչելի էսթետիկային: Թումոն, առաջին հերթին, գաղափար է, ոգի, որ պիտի պահպանվի, ուր էլ գնանք՝ անկախ շինությունից կամ տեղանքից»: Թումոյի պահանջներին համապատասխան կառուցվող կենտրոնները նաև համապատասխանում են իրենց շրջակա միջավայրին, ձուլվում են դրան՝ դառնալով դրա հարազատ մասնիկը: Տավուշի մարզի սահմանամերձ Կողբ գյուղում Թումո կենտրոնը նախատեսված է 600-1000 պատանու համար: Այստեղ կարող են պատանիներ հաճախել ինչպես Կողբից, այնպես էլ Նոյեմբերյանից, Բերդավանից և այլ մերձակա բնակավայրերից։ Կենտրոնը կներառի նորագույն տեխնոլոգիաներով դասասենյակներ, ինքնուսուցման կայաններ, ձայնագրման ստուդիա, կինոսրահ և մեծ մարզադաշտ: Մասիս քաղաքի Թումո կենտրոնը, նախատեսված մինչև 1000 ուսանողի համար, կկառուցվի Հյուսիս-հարավ ավտոմայրուղուն հարակից հատվածում՝ մերձակա համայնքներից, նաև Արմավիրից Թումո հաճախող պատանիների հարմարավետության համար: Թումո Մասիսը մյուս կենտրոններից առանձնանալու է ֆրանկոֆոն կողմնորոշմամբ՝ կենտրոնում ֆրանսերենը կավելացվի որպես Թումոյի ծրագրի դասավանդման լեզուներից մեկը: Երրորդ նոր շենքը, որը կառուցվում, ավելի ճիշտ վերակառուցվում է Բեռնար Խուրիի նախագծով, Գյումրիի առաջին թատրոնի շենքն է: «Կումայրի» պատմամշակութային արգելոցում ընդգրկված այս բացառիկ շենք-հուշարձանը վթարային է և լուրջ վերակառուցման կարիք ունի: Գյումրու Թումոն այժմ գործում է Տեխնոպարկում, և շենքը պատրաստ լինելուն պես կտեղափոխվի այնտեղ: Թումոն համագործակցում է նաև հայկական ճարտարապետական արվեստանոցների հետ: Թումոյին հատուկ ճկունությամբ, թափանցիկությամբ ու տեխնոլոգիական ստեղծարարությամբ են աչքի ընկնում «դ՛Արվեստանոցն» ստուդիայի իրականացրած ներքին հարդարանքը Թումո Դիլիջանի համար, ինչպես նաև «Ստորակետ» ստուդիայի ինտերիերի նախագիծը Թումո Ստեփանակերտում: Հուշարձան շենքերի հանդեպ հոգածություն սերմանող Թումոն Թումոն առանձնահատուկ վերաբերմունք ունի հին, պատմական արժեք ներկայացնող շենքերի հանդեպ, հետաքրքրվում է հատկապես այն կառույցներով, որոնք այս կամ այն բաղադրիչներով համապատասխանում են իրենց գաղափարին: «Ճարտարապետական նշանակություն ունեցող շենքերը, եթե չեն գործածվում զրկվում են իրենց պոտենցիալից ու նշանակությունից: Մենք ուզում ենք դրանց մեջ նոր կյանք դնել, երիտասարդ ու ստեղծագործական կյանք: Մյուս կողմից դա նաև ճիշտ վերաբերմունք ու մոտեցում է կրթում այդ շենք մտնող պատանիների մեջ: Նրանք տեսնում են հին, գեղեցիկ շենք, որի վրա մեծ ջանքեր են ներդրվել, այդ արժեքները նրանց մեջ էլ են սերմանվում»,- ասում է Թումոյի հաղորդակցման բաժնի ղեկավար Լիլիթ Թովմասյանը: Եվ այսպես. Թումո Ստեփանակերտը գտնվում է քաղաքի հին շենքերից մեկում, որը նախկինում եղել է Պետական անվտանգության կոմիտեի (КГБ) շենքը: Երևանի Թումո ստուդիաները գտնվում են Պուշկին 38 հասցեի երկրորդ հարկում, որտեղ պահպանվել է հին երևանյան շենքի կոլորիտը՝ նախշազարդ առաստաղներ, բուխարիներ, կլոր աստիճանավանդակ: Իսկ Գյումրու կենտրոնը հավակնում է դառնալ Թումոյի հուշարձանապահպան առաքելության գլուխգործոցը: Շենքը մինչև տարվա վերջ կհառնի ամբողջովին վերականգնված, պահպանված որմնաքանդակներով, գյումրեցիների աչքին սովոր սպիտակ արտաքին պատերով, որոնց հակառակ կողմում մոդեռնիստ Բեռնար Խուրին ստեղծել է լրիվ արդիական, Թումոյի կրթական պահանջներին համապատասխան նորարարական միջավայր: ԵՄ Թումո Պատահական չէ, որ Թումոն անցյալ տարի ՏՏ համաշխարհային համաժողովում հատուկ մրցանակ ստացավ «Թվային դարի խորհուրդը իրագործելու» համար: Նրա գործունեությունը գնալով ավելի մեծ մասշտաբներ է ընդգրկում և դրա ապացույցը Եվրոպական միության և Թումոյի համագործակցությամբ ինժեներական և կիրառական գիտությունների համալիրի կառուցումն է: Համալիրի համար Երևանում` Թումոյին կից հատկացվել է 15.000 քմ տարածք, որտեղ կկառուցվի 25,000 քմ տարածք գրավող համալիր: Կառույցն իր մեջ կներառի կրթական ծրագրավորման ենթակառուցվածք STEM հետազոտությունների լաբորատորիա, կոնֆերանսների կենտրոն և կոմերցիոն տարածք` կենտրոնի երկարաժամկետ ֆինանսական կայունությունն ապահովելու համար: Հայտարարվել էր ապագա համալիրի նախագծի միջազգային ճարտարապետական մրցույթ, որին հայտ էին ներկայացրել 67 անհատ ճարտարապետ և կազմակերպություն 24 երկրից: Մրցույթի ժյուրին գլխավորում է Մասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ճարտարապետության և նախագծման բաժնի դեկան և 2020 թվականի Վենետիկի բիենալեի համադրող Հաշիմ Սարկիսը: Արդեն ընտրվել են ու մրցույթի եզրափակիչ փուլում կմրցեն ճարտարապետության աշխարհի երեք հսկաներ`RCR Arquitectes-ը, BIG-ը և MVRDV-ն: Եզրափակչի մասնակիցները ժյուրիի և ԵՄ Թումո համալիրի թիմի հետ Երևանում երկօրյա ինտենսիվ աշխատանքներ կանցկացնեն, ինչին կհաջորդի հաղթողի ընտրությունը: Նրանցից մեկը սեպտեմբերին հաղթող կճանաչվի և կնախագծի ԵՄ Թումո համալիրը: Շինարարությունը կմեկնարկի 2020 թվականի գարնանը և ավարտին կհասցվի հաջորդող 2-ից 3 տարվա ընթացքում: