Վրաստանը Ռուսաստանը Շրջանցող Գազատար Կկառուցի
Աղբյուր՝ http://www.apsny.ge
Վրաստանը պատրաստ է իրականացնել «ԷյՋիԱրԱյ» (AGRI, Azerbaijan-Georgia-Romania Interconnector) գազատարի շինարարությունը, որը ենթադրում է Կասպյան տարածաշրջանի գազի արտահանում առանց Ռուսաստանի սահմաններն օգտագործելու: Ինչպես տեղեկացնում են վրացական ԶԼՄ-ները, Թբիլիսիում համոզված են, որ վերոնշյալ նախագիծն ավելի էժան է, քան «Նաբուկոն» (Nabucco):
Այն բանից հետո, երբ Ստամբուլում հունիսի 26-ին Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ստորագրվեց միջկառավարական համաձայնագիր Տրանսանատոլիական գազատարի (TANAP) կառուցման վերաբերյալ , Վրաստանում ևս սկսեցին կրկին բարձրաձայնել «Նաբուկոյի» մեկ այլ մրցակից նախագծի մասին: Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար Գրիգոլ Վաշաձեն հայտարարեց, որ Վրաստանը պատրաստ է իրականացնել «ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը: Նա նաև նշեց, որ «Նաբուկոն» սկզբունքորեն կարևոր է, սակայն հայտնի չէ այն կիրականան, թե՝ ոչ: Չէ որ վերջինս տարի առ տարի հետաձգվում է: Միևնույն ժամանակ վրացական կողմի ներկայացրած նախագիծն ավելի մատչելի է և արագ կառուցվող:
«ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը ենթադրում է Կասպյան գազի արտահանում Եվրոպա՝ Ռուսաստանը շրջանցելով: Վերջինիս ստեղծման վերաբերյալ քաղաքական հռչակագիրը ստորագրվել է դեռևս 2010 թ-ին Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ռումինիայի նախագահների և Հունգարիայի վարչապետի կողմից: Ծրագրի նպատակն է ռուսական գազատարի այլընտրանքային տարբերակի կառուցումը: Ենթադրվում է, որ գազը Ադրբեջանից կհասնի Վրաստանի Սևծովյան ափ, այնտեղից էլ խտացվելուց հետո տանկերներով կհասնի ռումինական Կոնստանտա նավահանգիստ: Այնուհետև վառելիքը կրկին կվերածվի իր սկզբնական վիճակին և կհասնի Հունգարիա, այնտեղից էլ Արևմտյան Եվրոպա:
Ինչպես տեղեկացնում է «Взгляд» գործարար պարբերականը, «Նաբուկոյի» հեռանկարները մշուշոտ են, քանի որ այն շատ թանկ է: Բանն այն է, որ մասնագետների վերջնական հաշվարկներից հետո ծրագրի հավանական բյուջեն կազմել է 19 մլրդ ԱՄՆ դոլար նախատեսված 10 մլրդի փոխարեն: Բացի այդ գազատարն ամբողջությամբ չի աշխատի: Ըստ նախնական հաշվարկների՝ «Նաբուկոյի» կառուցումից հետո ենթադրվում է գազը Ադրբեջանի «Շահ-Դենիզ-2» հանքավայրից հասցնել Եվրոպա: Այդ գազատարի պարունակությունը տարեկան կկազմի 10 մլրդ խորանարդ մետր, որը ընդհանուր գազատարի հզորության միայն մեկ երրորդ մասն է կազմում: Ընդ որում, Իրաքից և Թուրքմենստանից գազի արտահանման հնարավորություններ տեսականորեն չկան: Այդ իսկ պատճառով նախագծի ղեկավարները որոշեցին, իրականացնել ծրագրի ավելի մատչելի տարբերակը՝ գազատարի երկարությունը կրճատելով մոտ 3 անգամ: Կրճատված տարբերակը ենթադրում է 1300 կիլոմետր երկարությամբ գազատար, որը կանցնի 4 երկրների տարածքով՝ սկսվելով թուրք-բուլղարական սահմանից մինչև ավստրիական Բաումգարտեն քաղաք:
Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի փորձագետների կարծիքով «Նաբուկոյի» առավել մատչելի «ԷյՋիԱրԱյ» մրցակից նախագծի իրականացման հնարավորությունները էականորեն ցածր են: Վերլուծաբան Գրիգորիյ Բիրգի խոսքերով, ներկայումս քննարկվող տարբերակներից ամենաէժանը «ԷյՋիԱրԱյ»-ն է, որի բյուջեն կկազմի 2-5 մլրդ ԱՄՆ դոլար տարեկան 2-8 մլրդ խորանարդ մետր գազի տեղափոխման հզորության պարագայում: Միևնույն ժամանակ «Հարավային հոսքի» բյուջեն կարող է հասնել 20-25 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ «Նաբուկոյինը» մի քիչ ավելի ցածր: Բայց պետք չէ մոռանալ, որ այդ նախագծերի տարեկան հզորությունները էականորեն բարձր է՝ տարեկան համապատասխանաբար կազմելով 63 և 31 մլրդ խորանարդ մետր:
Այն բանից հետո, երբ Ստամբուլում հունիսի 26-ին Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ստորագրվեց միջկառավարական համաձայնագիր Տրանսանատոլիական գազատարի (TANAP) կառուցման վերաբերյալ , Վրաստանում ևս սկսեցին կրկին բարձրաձայնել «Նաբուկոյի» մեկ այլ մրցակից նախագծի մասին: Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար Գրիգոլ Վաշաձեն հայտարարեց, որ Վրաստանը պատրաստ է իրականացնել «ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը: Նա նաև նշեց, որ «Նաբուկոն» սկզբունքորեն կարևոր է, սակայն հայտնի չէ այն կիրականան, թե՝ ոչ: Չէ որ վերջինս տարի առ տարի հետաձգվում է: Միևնույն ժամանակ վրացական կողմի ներկայացրած նախագիծն ավելի մատչելի է և արագ կառուցվող:
«ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը ենթադրում է Կասպյան գազի արտահանում Եվրոպա՝ Ռուսաստանը շրջանցելով: Վերջինիս ստեղծման վերաբերյալ քաղաքական հռչակագիրը ստորագրվել է դեռևս 2010 թ-ին Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ռումինիայի նախագահների և Հունգարիայի վարչապետի կողմից: Ծրագրի նպատակն է ռուսական գազատարի այլընտրանքային տարբերակի կառուցումը: Ենթադրվում է, որ գազը Ադրբեջանից կհասնի Վրաստանի Սևծովյան ափ, այնտեղից էլ խտացվելուց հետո տանկերներով կհասնի ռումինական Կոնստանտա նավահանգիստ: Այնուհետև վառելիքը կրկին կվերածվի իր սկզբնական վիճակին և կհասնի Հունգարիա, այնտեղից էլ Արևմտյան Եվրոպա:
Ինչպես տեղեկացնում է «Взгляд» գործարար պարբերականը, «Նաբուկոյի» հեռանկարները մշուշոտ են, քանի որ այն շատ թանկ է: Բանն այն է, որ մասնագետների վերջնական հաշվարկներից հետո ծրագրի հավանական բյուջեն կազմել է 19 մլրդ ԱՄՆ դոլար նախատեսված 10 մլրդի փոխարեն: Բացի այդ գազատարն ամբողջությամբ չի աշխատի: Ըստ նախնական հաշվարկների՝ «Նաբուկոյի» կառուցումից հետո ենթադրվում է գազը Ադրբեջանի «Շահ-Դենիզ-2» հանքավայրից հասցնել Եվրոպա: Այդ գազատարի պարունակությունը տարեկան կկազմի 10 մլրդ խորանարդ մետր, որը ընդհանուր գազատարի հզորության միայն մեկ երրորդ մասն է կազմում: Ընդ որում, Իրաքից և Թուրքմենստանից գազի արտահանման հնարավորություններ տեսականորեն չկան: Այդ իսկ պատճառով նախագծի ղեկավարները որոշեցին, իրականացնել ծրագրի ավելի մատչելի տարբերակը՝ գազատարի երկարությունը կրճատելով մոտ 3 անգամ: Կրճատված տարբերակը ենթադրում է 1300 կիլոմետր երկարությամբ գազատար, որը կանցնի 4 երկրների տարածքով՝ սկսվելով թուրք-բուլղարական սահմանից մինչև ավստրիական Բաումգարտեն քաղաք:
Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի փորձագետների կարծիքով «Նաբուկոյի» առավել մատչելի «ԷյՋիԱրԱյ» մրցակից նախագծի իրականացման հնարավորությունները էականորեն ցածր են: Վերլուծաբան Գրիգորիյ Բիրգի խոսքերով, ներկայումս քննարկվող տարբերակներից ամենաէժանը «ԷյՋիԱրԱյ»-ն է, որի բյուջեն կկազմի 2-5 մլրդ ԱՄՆ դոլար տարեկան 2-8 մլրդ խորանարդ մետր գազի տեղափոխման հզորության պարագայում: Միևնույն ժամանակ «Հարավային հոսքի» բյուջեն կարող է հասնել 20-25 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ «Նաբուկոյինը» մի քիչ ավելի ցածր: Բայց պետք չէ մոռանալ, որ այդ նախագծերի տարեկան հզորությունները էականորեն բարձր է՝ տարեկան համապատասխանաբար կազմելով 63 և 31 մլրդ խորանարդ մետր:
