Վերջերս Սադախլո-Բագրատաշեն տարածքում՝ Դեբեդ գետի վրա, մեկնարկեցին «Բարեկամություն» կամրջի շինարարական աշխատանքները, ինչի մասին ազդարարեց տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը։ Ի՞նչ փուլում են այդ աշխատանքները։ «Ներկայումս իրականացվում են առաջին ափային հենարանի նախապատրաստական շերտի բետոնացման աշխատանքները, արևմտյան առաջին միջանկյալ հենարանի ցցային հիմքերի հորատման և բետոնացման, ինչպես նաև մոտեցման ճանապարհների հողային աշխատանքները:»,- տեղեկացանք «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Ըստ նախագծի նախատեսված է կառուցել երկու զուգահեռ կամուրջ, յուրաքանչյուրը՝ երկու երթևեկելի գոտիներով և մայթով: Կամուրջներն ունենալու են 5 թռիչք, յուրաքանչյուրը՝ 32մ երկարությամբ։ Մինչ հողային աշխատանքները կավարտվեն, փորձեցինք ճշտել թե կոնստրուկտիվ ի՞նչ լուծումներով է կառուցվելու կամուրջը և ի՞նչ նյութեր են օգտագործվելու։ «Ճանապարհի երթևեկելի մասը բաղկացած է լինելու ասֆալտբետոնե երկու շերտից։ Կոնստրուկտիվ տեսակետից կամուրջը իրականացվելու է նախալարված երկաթբետոնյա հեծաններով։ Կառույցի միջանկյալ հենարանների հիմքերը, ըստ նախագծի նախատեսված է իրականացնել ցցային հորատման և բետոնացման եղանակով։»,-պարզաբանեցին «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Արդյո՞ք նախատեսվող կամուրջն իր կառուցվածքով և շինարարական լուծումներով տարբերվելու է Հայաստանում մինչ այժմ կառուցված կամուրջներից։ «Նոր կամրջի շինարարությունը համատեղ ծրագիր է երկու երկրների՝ Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև։ Կամրջի նախագծման ընթացքում օգտագործվել է միջազգային լավագույն փորձը, ինչպես նաև համադրվել են երկու երկրների շինարարական նորմերն ու ստանդարտները, ինչը կապահովի բարձր որակական հատկանիշներ և տվյալ ենթակառուցվածքի բարձր կիրառությունը երկար տարիների ընթացքում:»,- տեղեկացրեցին «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Նշենք, որ կամուրջը համալրված է լինելու արտաքին լուսավորության և ջրահեռացման համակարգերով: Ըստ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը՝ կամրջի շին աշխատանքների տեխնիկական հսկողությունն իրականացնում է Soosung Engineering Co., Ltd և Korea Consultants International Co., Ltd. (Կորեա) համատեղ գործող ընկերությունը։ Շինարարական աշխատանքները պետք է ավարտվեն 12 ամսում: Այլ կերպ ասած՝ 2022թ-ի ապրիլին կամուրջը պետք է շահագործման հանձնվի։ Կամրջի կառուցման աշխատանքները ֆինանսավորվում են Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ)‚ Հայաստանի և Վրաստանի կառավարությունների կողմից, համակարգվում՝ հայ-վրացական միջկառավարական համատեղ հանձնաժողովի կողմից: - Ըստ տարբեր խոսակցությունների, կամրջի շինարարական աշխատանքները ուշ են սկսվել՝ ինչո՞վ է դա պայմանավորված։ - Վարկային համաձայնագիրը կնքվել է 2014թ-ի դեկտեմբերի վերջին։ Համաձայնագրի վերջնաժամկետը 2022թ-ի մայիսի վերջին է։ Նախագծային աշխատանքների պաշտոնական մեկնարկը տրվել է 2018թ-ի նոյեմբերի 30-ին։ Նոր կամրջի շինարարությունը երկու երկրների միջև համատեղ ծրագիր է, ինչը բնականաբար ունի իր առանձնահատկությունները։ Վրաստանում՝ դաշտը կարգավորող օրենսդրական փոփոխություններ են տեղի ունեցել, ինչը որոշակիորեն երկարաձգել է գործընթացը, բացի այդ, մի կողմից 2020թ-ը համավարակով պայմանավորված կարանտինային տարի էր, մյուս կողմից՝ Հայաստանոմ պատերազմական իրավիճակ էր։ Այս բոլորը միասին որոշակիորեն անդրադարձել է ծրագրի ժամկետների վրա,- տեղեկացրեցին «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Հիշեցնենք, որ մենք 2018թ-ի փետրվարի 15-ին անդրադարձել էինք «Բարեկամություն» կամրջի կառուցմանը, որի համար Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի էլեկտրոնային հարթակի միջոցով իրականացվել էր «Բագրատաշենի կամրջի նախագծում և շինարարություն» միջազգային մրցույթը՝ մասնակցել էին 7 կազմակերպություն, որոնցից 3-ը որակավորվել էին և անցել մրցութային հաջորդ փուլ: Ի վերջո, միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանանչվել իրանական «Ariana Tunnel Dam Co.» շինարարական ընկերությունը, որը շահագործումից հետո դեռ երկու տարի էլ երաշխիքային սպասարկում է ապահովելու. կամրջի ասֆալտը վնասվի, թե անձրևաջրերի հեռացման համակարգը խափանվի՝ նորոգելու են իրենց հաշվին:
2 տարի տևած նախագծման և շինարարական աշխատանքներից հետո ճարտարապետական «ՅուԷն Ստուդիո» (UNStudio) ընկերությունը վերջնականապես հանրությանն է ներկայացրել Քութայիսի նոր օդանավակայանը: Օդանավակայանը փաստացիորեն գործում է անցած տարվա սեպտեմբերից, սակայն շինարարական աշխատանքները վերջնականապես ավարտվել են այս ամիս: Նոր օդանավակայանը կառուցված է նորարական և արդիական մեթոդներով, այնտեղ տեղադրված են մի շարք «կանաչ» տեխնոլոգիաներ: Համաձայն կանխատեսումների` մոտ ապագայում Քութայիսի օդանավակայանը դառնալու է Վրաստանի հիմնական միջազգային դարպասը, որը 2014-15 թթ-ից կարողանալու է սպասարկել մինչև միլիոն ուղևորի: Ճարտարապետները նախագծել են օդանավակայանի գլխավոր տերմինալն այնպես, որ այստեղ գերիշխի բաց տարածությունը և լույսը: Նմանօրինակ տեսք տերմինալին հաղորդում է բարձր, թափանցիկ և ալիքաձև տանիքը, որը յուրօրինակ պաշտպանիչ անձրևանոց է հանդիսանում տերմինալի համար: Օդանավակայանի տերմինալում այցելուների համար կա սրճարան և պատկերասրահ: Քութայիսի միջազգային օդանավակայանը կենտրոնական տերմինալից բացի ունի նաև 55 մետր բարձրությամբ «Բաբախող աշտարակ», որն օդանավակայանի համար յուրօրինակ փարոս է հանդիսանում: Ամբողջ աշտարակը պատված է լուսադիոդային լամպերով, որոնք քամու ուժգնության փոփոխությանը զուգահեռ փոխում են իրենց գույնը ստեղծելով յուրօրինակ տեսողական պատկեր գիշերվա մթում: Ինչպես նշել ենք, օդանավակայանում օգտագործված են մի շարք «կանաչ» տեխնոլոգիաներ: Օդանավակայանի հիմքում գտնվող ջրի ամբարը օգտագործվել է «ցնցուղային լողավազաններ» ստեղծելու համար, որոնց շնորհիվ ջուրը խողովակների միջոցով հոսում է դեպի տերմինալի մի քանի հարկերը և ապահովում հարմարվետ ջերմաստիճան ջեռուցման և հովացման համար: Տերմինալի հարավային և հարավ-արևմտյան հատվածում թեք և ալիքաձև տանիքը ապահովում է ստվեր, և նվազեցնում է տերմինալի վրա ազդող ջերմությունը: Օդափոխության ցածր ճնշման հիբրիդային համակարգը ապահովում է էներգիայի խնայողությունը: Բացի վերոնշյալից, տերմիալի ստորգետնյա հատվածում տեղադրված է նաև օգտագործված ջրերի հավաքման, վերամշակման և կրկնօգտագործման համակարգ:
Վրաստանում պաշտոնապես սկսվել է երկրի նախագահ Միխաիլ Սահակաշվիլիի երազանք «Լազիկա քաղաք» ծրագրի իրականացումը: Ինչպես տեղեկացնում է վրացական Georgiatoday ինտերնետային պարբերականը, սեպտեմբերի 27-ին Վրաստանի նախագահ Սահակաշվիլին հանդիսավոր կերպով բացեց «Լազիկա» քաղաքի առաջին շենքը՝ դրանով իսկ պաշտոնապես ազդարարելով ծրագրի սկիզբը: Նախատեսվում է, որ նորաբաց շենքը կդառնա ապագա քաղաքի ադմինիստրատիվ և նավահանգստային վարչական կենտրոնը: Բացման արարողության ժամանակ, նախագահը ներկայացրել է ծրագրի իրականացման անհրաժեշտությունը տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման հարցում: Ինչպես նաև նշել, որ այս ծրագիրը բացառիկ հնարավորություն է արտասահմանյան ներդրումները Վրաստան ներգրավելու տեսանկյունից: Նախագահի խոսքերով շինարարության ավարտից հետո «Լազիկան» կդառնա Սև ծովի խոշորագույն վրացական նավահանգիստներից մեկը: Սպասվում է, որ «Լազիկայի» նավահանգիստը կկարողանա իր առաջին բեռնատարներն ընդունել արդեն 2014 թ-ի աշնանը: Սև ծովի ափին, Անակլիյա զբոսաշրջային քաղաքի մոտակայքում, նոր քաղաք և նավահանգիստ կառուցելու մտադրության մասին Վրաստանի նախագահը հայտարարել էր անցած տարի: Նրա հավաստիացմամբ, արդեն 10 տարի հետո նոր քաղաքը կդառնա Վրաստանի խոշորագույն տնտեսական կենտրոնը, և մեծությամբ երկրորդ քաղաքը, Թբիլիսիից հետո: Երբ ներկայացվեց «Լազիկա» նախագիծը, բազմաթիվ քննադատություններ հնչեցին: Ընդդիմադիրները մասնավորապես անդրադառնում էին ծրագրի բնապահպանական խնդիրներիին: Բանն այն է, որ այն վայրը, որտեղ նախատեսվում է կառուցել վրացիների ապագայի քաղաքը, գտնվում է «Կոլխետի ազգային զբոսայգու» հարևանությամբ, և շինարարական աշխատանքները կարող են հսկայական վնաս հասցնել այգու կենդանական և բուսական աշխարհին: Ինչպես վերջերս տեղեկացրեց վրացական «Կոմերսանտ» ինտերնետային պարբերականը, եթե «Վրացական երազանք» ընդդիմադիր դաշինքն իշխանության գա, ապա չի պատրաստվում իրականացնել վերոնշյալ նախագիծը: Կուսակցությունը գտնում է, որ նախագիծը հսկայական վնաս կհասցնի տեղի բնապահպանությանը, բացի այդ ներկայում այս նախագիծը չունի ներդրողներ, իսկ պետական բյուջեյից այն հնարավոր չէ ֆինանսավորել: Հ.Գ. 2012 թ-ի հոկտեմբերի 1-ին Վրաստանի խորհրդարանական ընտրություններում 55.08 տոկոս ձայներով հաղթել է Բիդզինա Իվանիշվիլիի գլխավորած «Վրացական երազանք» դաշինքը:
Վրաստանը պատրաստ է իրականացնել «ԷյՋիԱրԱյ» (AGRI, Azerbaijan-Georgia-Romania Interconnector) գազատարի շինարարությունը, որը ենթադրում է Կասպյան տարածաշրջանի գազի արտահանում առանց Ռուսաստանի սահմաններն օգտագործելու: Ինչպես տեղեկացնում են վրացական ԶԼՄ-ները, Թբիլիսիում համոզված են, որ վերոնշյալ նախագիծն ավելի էժան է, քան «Նաբուկոն» (Nabucco): Այն բանից հետո, երբ Ստամբուլում հունիսի 26-ին Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ստորագրվեց միջկառավարական համաձայնագիր Տրանսանատոլիական գազատարի (TANAP) կառուցման վերաբերյալ , Վրաստանում ևս սկսեցին կրկին բարձրաձայնել «Նաբուկոյի» մեկ այլ մրցակից նախագծի մասին: Վրաստանի արտաքին գործերի նախարար Գրիգոլ Վաշաձեն հայտարարեց, որ Վրաստանը պատրաստ է իրականացնել «ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը: Նա նաև նշեց, որ «Նաբուկոն» սկզբունքորեն կարևոր է, սակայն հայտնի չէ այն կիրականան, թե՝ ոչ: Չէ որ վերջինս տարի առ տարի հետաձգվում է: Միևնույն ժամանակ վրացական կողմի ներկայացրած նախագիծն ավելի մատչելի է և արագ կառուցվող: «ԷյՋիԱրԱյ» նախագիծը ենթադրում է Կասպյան գազի արտահանում Եվրոպա՝ Ռուսաստանը շրջանցելով: Վերջինիս ստեղծման վերաբերյալ քաղաքական հռչակագիրը ստորագրվել է դեռևս 2010 թ-ին Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ռումինիայի նախագահների և Հունգարիայի վարչապետի կողմից: Ծրագրի նպատակն է ռուսական գազատարի այլընտրանքային տարբերակի կառուցումը: Ենթադրվում է, որ գազը Ադրբեջանից կհասնի Վրաստանի Սևծովյան ափ, այնտեղից էլ խտացվելուց հետո տանկերներով կհասնի ռումինական Կոնստանտա նավահանգիստ: Այնուհետև վառելիքը կրկին կվերածվի իր սկզբնական վիճակին և կհասնի Հունգարիա, այնտեղից էլ Արևմտյան Եվրոպա: Ինչպես տեղեկացնում է «Взгляд» գործարար պարբերականը, «Նաբուկոյի» հեռանկարները մշուշոտ են, քանի որ այն շատ թանկ է: Բանն այն է, որ մասնագետների վերջնական հաշվարկներից հետո ծրագրի հավանական բյուջեն կազմել է 19 մլրդ ԱՄՆ դոլար նախատեսված 10 մլրդի փոխարեն: Բացի այդ գազատարն ամբողջությամբ չի աշխատի: Ըստ նախնական հաշվարկների՝ «Նաբուկոյի» կառուցումից հետո ենթադրվում է գազը Ադրբեջանի «Շահ-Դենիզ-2» հանքավայրից հասցնել Եվրոպա: Այդ գազատարի պարունակությունը տարեկան կկազմի 10 մլրդ խորանարդ մետր, որը ընդհանուր գազատարի հզորության միայն մեկ երրորդ մասն է կազմում: Ընդ որում, Իրաքից և Թուրքմենստանից գազի արտահանման հնարավորություններ տեսականորեն չկան: Այդ իսկ պատճառով նախագծի ղեկավարները որոշեցին, իրականացնել ծրագրի ավելի մատչելի տարբերակը՝ գազատարի երկարությունը կրճատելով մոտ 3 անգամ: Կրճատված տարբերակը ենթադրում է 1300 կիլոմետր երկարությամբ գազատար, որը կանցնի 4 երկրների տարածքով՝ սկսվելով թուրք-բուլղարական սահմանից մինչև ավստրիական Բաումգարտեն քաղաք: Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի փորձագետների կարծիքով «Նաբուկոյի» առավել մատչելի «ԷյՋիԱրԱյ» մրցակից նախագծի իրականացման հնարավորությունները էականորեն ցածր են: Վերլուծաբան Գրիգորիյ Բիրգի խոսքերով, ներկայումս քննարկվող տարբերակներից ամենաէժանը «ԷյՋիԱրԱյ»-ն է, որի բյուջեն կկազմի 2-5 մլրդ ԱՄՆ դոլար տարեկան 2-8 մլրդ խորանարդ մետր գազի տեղափոխման հզորության պարագայում: Միևնույն ժամանակ «Հարավային հոսքի» բյուջեն կարող է հասնել 20-25 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ «Նաբուկոյինը» մի քիչ ավելի ցածր: Բայց պետք չէ մոռանալ, որ այդ նախագծերի տարեկան հզորությունները էականորեն բարձր է՝ տարեկան համապատասխանաբար կազմելով 63 և 31 մլրդ խորանարդ մետր:
Ապրիլի 21-ին միլիարդատեր Դոնալդ Թրամփը երկօրյա այցով կլինի Վրաստանում, տեղեկացնում է News-Georgia ինտերնետային պարբերականը՝ հղում կատարելով «Սիլք Ռոուդ Գրուփ» (Silk Road Group) ընկերության ներկայացուցչի հայտարարությանը: Նրա այցի ժամանակ Բաթում քաղաքում տեղի կունենա «Թրամփ Թաուեր» (Trump Tower) նախագծի շնորհանդեսը: Աշտարակի նախագծման աշխատանքներն արդեն ավարտված են, իսկ շինարարության համար անհրաժեշտ գումարը կսկսվի հավաքագրվել արդեն շնորհանդեսից հետո: Ինչպես ավելի վաղ տեղեկացրել էինք , 2 աշտարակների նախագծման և կառուցման համաձայնագիրը ստորագրվել էր անցյալ տարվա մարտ ամսին, Վրաստանի նախագահի Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ կատարած այցի ժամանակ, երբ Միխաիլ Սահակաշվիլին և միլիարդատեր Դոնալդ Թրամփը հանդիպել էին Մանհեթենի «Թրամփ Թաուեր»-ում տեղի ունեցած ընթրիքի ժամանակ: Ըստ նախնական տվյալների՝ աշտարակի շինարարության սկիզբը նախատեսվում է 2013 թ-ին, իսկ այդ աշխատանքները կվերահսկի «Սիլք Ռոուդ Գրուփ»-ի նախագահ Գեորգի Ռամիշվիլին: Թբիլիսիում և Բաթումում կառուցվելիք աշտարակների ընդհանուր բյուջեն գնահատվում է 250-300 մլն ԱՄՆ դոլար: Նշենք, որ «Թրամփ Թաուեր»-ը պետք է դառնա Սև ծովի ափին գտնվող ծովափնյա Բաթում քաղաքում կառուցվող «Սիլք Ռոուդ» համալիրի բաղկացուցիչ մասը: Աշտարակը կունենա 40 հարկ և 100 բնակարան: Ի դեպ, եթե 40 հարկ բարձրությունը Նյու Յորքի համար միջին չափանիշ է, ապա Բաթումի համար այն կրկնակի բարձր է, քան քաղաքի ամենաբարձր շինությունները:
