Գերմանացի Ճարտարապետ Ֆրայ Օտտոն Ետմահու Արժանացել Է Պրիտցկերյան Մրցանակին
Աղբյուր՝ http://www.dezeen.com
Այս տարի աշխարհահռչակ «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակին» (the Pritzker Architecture Prize) արժանացել է գերմանացի ճարտարապետ Ֆրայ Օտտոն (Frei Otto): Մրցանակը նրան շնորհվել է ետմահու, մրցանակաբաշխության պաշտոնական արարողությունից՝ մարտի 23-ից 2 շաբաթ առաջ: Հանրահայտ ճարտարապետը մահացավ մարտի 9-ին, 89 տարեկան հասակում:
Որպես կանոն՝ այս մրցանակը շնորհվում է միայն կենդանի ճարտարապետներին: Արդարության համար նշենք, որ ճարտարապետն իրեն շնորհված մեծագույն պարգևի մասին տեղեկացել է մինչև իր մահը, բայց ցավոք չի արժանացել այն անձամբ ստանալու հնարավորությանը: Մրցանակի հանձնման մասին ճարտարապետին դեռևս կենդանության օրոք հայտնել է մրցանակի գործադիր տնօրեն Մարտա Թորնը (Martha Thorne):
Ֆրայ Օտտոյի ճարտարապետական գործունեությունը սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո: Այդ ժամանակների շինանյութի սղությունը ստիպել է ճարտարապետին դիմել նորարարությունների: Ինչպես կենդանության օրոք նշել է նա, իր հիմնական ոգեշնչման առարկան եղել է «օճառե պղպջակը», քանի որ դրա կառուցվածքը տալիս է պարզ պատկերացում այն մասին, թե ինչպես կառուցել մաքսիմալ տարածք նվազագույն շինանյութերով: Նշենք, որ առանց Օտտոյի նորարարությունների վերջին 50 տարիներին կառուցված բազմաթիվ հիանալի շինություններ պարզապես գոյություն չէին ունենա: Նա ոչ միայն ճարտարապետ էր, այլև հիանալի ճարտարագետ և գյուտարար:
Ինչպես հայտարարության մեջ նշել է «Պրիտցկերյան մրցանակի» ժյուրին, իր ամբողջ ճարտարապետական գործունեության ընթացքում Ֆրայ Օտտոն նախագծել է ստեղծագործական, թարմ և աննախադեպ կառույցներ:
Ֆրայ Օտտոյի կողմից նախագծված աշխարհահռչակ կառույցներն են՝ 1967 թ-ին Մոնրեալի միջազգային և համաշխարհային ցուցահանդեսի շրջանակներում կառուցված Գերմանիայի տաղավարը, 1972 թ-ին Մյունխենի «Օլիմպիական» մարզադաշտի տանիքը, «Թյուվեյքի Պալատը» (Tuwaiq Palace) Սաուդյան Արաբիայում 1985 թվականին, Հաննովերի «Էքսպո 2000»-ում Ճապոնիայի տաղավարը և այլն:
Մրցանակի հանձնման արարողությունը, որն իր մեջ ներառում է 100 հազար ԱՄՆ դոլար և բրոնզե մեդալ, տեղի կունենա մայիսի 15-ին Մայամի Բիչում (Miami Beach): Արարողության ժամանակ մրցանակն կհանձնվի ճարտարապետի ներկայացուցչին:
«Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» շնորհվում է ամեն տարի ճարտարապետության ոլորտում գրանցած ձեռքբերումների համար: Այս մրցանակը շատ հայտնի է ամբողջ աշխարհում և նույնականացվում է «Նոբելյան մրցանակ»-ի հետ: Քանի որ ճարտարապետության ոլորտում «Նոբելյան մրցանակ» չի շնորհվում, 1979 թ-ին Պրիտցկերների ընտանիքը, ում պատկանում է «Հյաթ» (Hyatt) համաշխարհային հյուրանոցային ցանցը, որոշում է ստեղծել այս մրցանակը: Նշենք, որ տարբեր տարիներին այս մրցանակին արժանացել են այնպիսի տաղանադվոր ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Ֆրենկ Գերին, Նորման Ֆոսթերը, Ռենցո Պիանոն, Զահա Հադիդը, Ժան Նուվելը, Օսկար Նիմեյերը, Վան Շուն, Տոյո Իտոն և այլք: Օտտոն երկրորդ գերմանացի ճարտարապետն է, ով արժանացել ճարտարապետության առավելագույն գնահատանքի: Առաջինն այս մրցանակին արժանացել է Գոտֆրիդ Բյոմը (Gottfried Boehm) 1986 թվականին:
Որպես կանոն՝ այս մրցանակը շնորհվում է միայն կենդանի ճարտարապետներին: Արդարության համար նշենք, որ ճարտարապետն իրեն շնորհված մեծագույն պարգևի մասին տեղեկացել է մինչև իր մահը, բայց ցավոք չի արժանացել այն անձամբ ստանալու հնարավորությանը: Մրցանակի հանձնման մասին ճարտարապետին դեռևս կենդանության օրոք հայտնել է մրցանակի գործադիր տնօրեն Մարտա Թորնը (Martha Thorne):
Ֆրայ Օտտոյի ճարտարապետական գործունեությունը սկսվել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո: Այդ ժամանակների շինանյութի սղությունը ստիպել է ճարտարապետին դիմել նորարարությունների: Ինչպես կենդանության օրոք նշել է նա, իր հիմնական ոգեշնչման առարկան եղել է «օճառե պղպջակը», քանի որ դրա կառուցվածքը տալիս է պարզ պատկերացում այն մասին, թե ինչպես կառուցել մաքսիմալ տարածք նվազագույն շինանյութերով: Նշենք, որ առանց Օտտոյի նորարարությունների վերջին 50 տարիներին կառուցված բազմաթիվ հիանալի շինություններ պարզապես գոյություն չէին ունենա: Նա ոչ միայն ճարտարապետ էր, այլև հիանալի ճարտարագետ և գյուտարար:
Ինչպես հայտարարության մեջ նշել է «Պրիտցկերյան մրցանակի» ժյուրին, իր ամբողջ ճարտարապետական գործունեության ընթացքում Ֆրայ Օտտոն նախագծել է ստեղծագործական, թարմ և աննախադեպ կառույցներ:
Ֆրայ Օտտոյի կողմից նախագծված աշխարհահռչակ կառույցներն են՝ 1967 թ-ին Մոնրեալի միջազգային և համաշխարհային ցուցահանդեսի շրջանակներում կառուցված Գերմանիայի տաղավարը, 1972 թ-ին Մյունխենի «Օլիմպիական» մարզադաշտի տանիքը, «Թյուվեյքի Պալատը» (Tuwaiq Palace) Սաուդյան Արաբիայում 1985 թվականին, Հաննովերի «Էքսպո 2000»-ում Ճապոնիայի տաղավարը և այլն:
Մրցանակի հանձնման արարողությունը, որն իր մեջ ներառում է 100 հազար ԱՄՆ դոլար և բրոնզե մեդալ, տեղի կունենա մայիսի 15-ին Մայամի Բիչում (Miami Beach): Արարողության ժամանակ մրցանակն կհանձնվի ճարտարապետի ներկայացուցչին:
«Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» շնորհվում է ամեն տարի ճարտարապետության ոլորտում գրանցած ձեռքբերումների համար: Այս մրցանակը շատ հայտնի է ամբողջ աշխարհում և նույնականացվում է «Նոբելյան մրցանակ»-ի հետ: Քանի որ ճարտարապետության ոլորտում «Նոբելյան մրցանակ» չի շնորհվում, 1979 թ-ին Պրիտցկերների ընտանիքը, ում պատկանում է «Հյաթ» (Hyatt) համաշխարհային հյուրանոցային ցանցը, որոշում է ստեղծել այս մրցանակը: Նշենք, որ տարբեր տարիներին այս մրցանակին արժանացել են այնպիսի տաղանադվոր ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Ֆրենկ Գերին, Նորման Ֆոսթերը, Ռենցո Պիանոն, Զահա Հադիդը, Ժան Նուվելը, Օսկար Նիմեյերը, Վան Շուն, Տոյո Իտոն և այլք: Օտտոն երկրորդ գերմանացի ճարտարապետն է, ով արժանացել ճարտարապետության առավելագույն գնահատանքի: Առաջինն այս մրցանակին արժանացել է Գոտֆրիդ Բյոմը (Gottfried Boehm) 1986 թվականին:
