Ճապոնացի ճարտարապետ Շիգերու Բանը Արժանացել Է «Պրիտցկերյան Մրցանակի»

Ճապոնացի ճարտարապետ Շիգերու Բանը Արժանացել Է «Պրիտցկերյան Մրցանակի»

56 –ամյա ճապոնացի ճարտարապետ Շիգերու Բանը (Shigeru Ban), ով վերջին 30 տարիների ընթացքում ամբողջ աշխարհում հայտնի է իր ստվարաթղթե կոնստրուկցիաներով, դարձել է 2014 թ-ի «Պրիտցկերյան մրցանակի» դափնեկիր:

Իրենց ստեղծման առաջին օրվանից թուղթն ու ստվարաթուղթը եղել են ճարտարապետների գործունեության հիմնական միջոցները, սակայն ճապոնացի ճարտարապետը կարողացավ կոտրել այս կարծրատիպը, և վերջինները օգտագործել որպես շինանյութ:

«Երբ ես օգտագործում էի որևէ թուղթ, ապա դրանց օգտագործումից հետո մնում էին ստվարաթղթե խողովակներ, որոնք իմ ձեռքում այնքան ամուր և ուժեղ էին թվում: Դրանից հետո ես որոշեցի այցելել այն գործարանները, որտեղ արտադրվում են այդ թղթերը և հասկացա, որ դրանք կարող են լինել ցանկացած երկարության, հաստության և տրամագծի», նշում է ճարտարապետը:

Ինչպես նշում է հեղինակավոր մրցանակի ժյուրին, Բանն այս մրցանակն առաջին հերթին ստացել է իր մարդասիրական գործունեության համար, հետո նոր իր ստեղծած տների ու թանգարանների: Ժյուրիի անդամ Լորդ Պալամբոյի խոսքերով «Շիգերու Բանը բնության ուժն է, իսկ նրա կամավոր աշխատանքը լույս է բնական աղետներից տուժածների համար:»

Ճարտարապետն իր փորձը սկսել է ժամանակավոր ցուցահանդեսային կոնստրուկցիաներից, այնուհետև ընդլայնել իր գործունեությունը ընդհուպ մինչև Փարիզի իր ժամանակավոր գրասենյակի յուրօրինակ շրջանակը:

Բանը հանրաճանաչ դարձավ հիմնականում թղթից և ստվարաթղթից արագ կառուցվող ժամանակավոր կացարանների շնորհիվ: Նմանատիպ կացարանների առաջին նախագիծը ճարտարապետը իրականացրեց 1994 թ-ին Ռուանդայի փախստականների համար, այնուհետև ձեռք բերած փորձը օգտագործեց 1995 թ-ին ճապոնական Կոբե քաղաքում ավերիչ երկրաշարժից տուժածներին կացարաններով ապահովելու համար: 1995 թ-ին նա ստեղծեց «կամավոր ճարտարապետների ցանց», որպեսզի կարողանա օգնել բնական աղետներից տուժածներին Թուրքիայում, Հնդկաստանում, Չինաստանում, Հաիթիում և այլուր: Անցած տարի Նոր Զելանդիայի Քրայսթչըրչ (Christchurch) քաղաքում հանրության առաջ իր դռները բացեց ստվարաթղթե տաճարը: 2011 թ-ի փետրվարին տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի արդյունքում քանդվել էր տեղական տաճարը, ուստի ճարտարապետին հանձնարարվել էր նախագծել նոր ժամանակավոր կառույց, որը կփոխարիներ իր նախորդին:

Սակայն նշենք, որ ճարտարապետի գործունեությունը միայն մարդասիրությամբ չի սահմանափակվում: Նա նախագծել է նաև Փարիզի գեղարվեստական թանգարանի` «Պոմպիդու կենտրոնի» (Pompidou Centre) չինական գլխարկի տեսք ունեցող փայտե տանիքը, շվեյցարական հեռահաղորդակցության «Տամեդիա» (Tamedia) ընկերության 7-հարկանի գլխավոր գրասենյակի փայտե շրջանակը, որը չունի մետաղական միացումներ:

1979 թ-ից` «Պրիտցկերյան մրցանակի» ստեղծման օրվանից ի վեր ճապոնացի 7 ճարտարապետ արժանացել են այս հեղինակավոր մրցանակին: 1987 թ-ին այս մրցանակը ստացել է Կենզո Տանգեն (Kenzo Tange), 1993 թ-ին` Ֆումիհիկո Մակին (Fumihiko Maki), 1995 թ-ին` Տադաո Անդոն (Tadao Ando), 2010 թ-ին` Կազուո Սեջիմի և Ռյու Նիշիզավայի (Kazuyo Sejima and Ryue Nishizawa) համատեղ խումբը, իսկ անցած տարի այդ մրցանակը ստացել է Տոյո Իտոն (Toyo Ito):