Առաջին Անգամ «Պրիտցկերի Մրցանակի» Արժանացել Է Չինացի Ճարտարապետ
Աղբյուր՝ http://www.pritzkerprize.com
Այս տարի աշխարհի ամենահեղինակավոր «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» (Pritzker Architectural Prize) դափնեկիր է դարձել չինացի ճարտարապետ Վան Շուն (Wang Shu): Ի դեպ, այս մրցանակի շնորհման ամբողջ պատմության ընթացքում առաջին անգամ է, որ դափնեկիրը չինացի ճարտարապետ է:
Աշխարհահռչակ չինացի ճարտարապետը իր կնոջ՝ Լյու Վենյուի (Lu Wenyu) հետ չինական Խանչժոու քաղաքում ղեկավարում է սեփական «Ամաթեուր Արքիթեքթս» (Amateur Architects) ճարտարապետական բյուրոն, ինչպես նաև հանդիսանում է Չինաստանի արվեստների ակադեմիայի ճարտարապետական բաժանմունքի (Architecture Department of the China Academy of Art) ղեկավարը: 48–ամյա ճարտարապետն իր առաջին կոչումը ստացել է 1985 թ-ին, երբ ավարտել է Նանկինի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը (Nanjing Institute of Technology Department of Architecture), իսկ 3 տարի անց նույն ինստիտուտում արժանացել ճարտարապետ-մագիստրոսի կոչմանը: Այնուհետև նա իր աշխատանքը շարունակել է Խանչժոու քաղաքի Գեղարվեստի ակադեմիայում (Zhejiang Academy of Fine Arts in Hangzhou), որտեղ էլ սկսել է ուսումնասիրություններն այն մասին՝ ինչպես կարող են հարաբերվել շրջակա միջավայրը, ճարտարապետությունը և հին շենքերի վերակառուցումը:
1990 թ-ին Վան Շուն ավարտել է իր առաջին աշխատանքը՝ Հայնինգ քաղաքի 3.6 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով «Երիտասարդական կենտրոնը» (Youth Center), իսկ ահա արդեն 2000 թ-ին իր ամենամեծ նախագիծը՝ Սուչժոույի համալսարանի Վենչժենյան քոլլեջը (Wenzheng College at Suzhou University): Հաջորդող տասնամյակի ընթացքում ամուսին ճարտարապետները նախագծել են բազմաթիվ շինություններ, այդ թվում մի շարք համալսարանական համալիրներ Սուչժոու և Խանչժոու քաղաքներում, մի շարք բնակելի համալիրներ, մասնավորապես՝ «Ուղղահայաց բակերը» (Vertical Courtyards Apartments) Խանչժոու քաղաքում և «Հինգ Ցրված տները» (Five Scattered Houses) Նինբո քաղաքում: Նշենք, որ իր ամբողջ ստեղծագործական կյանքի ընթացքում ճարտարապետը որևէ նախագիծ իրականացնելիս մեծ ուշադրություն է դարձնում այն շրջակա միջավայրին, որտեղ պիտի կյանքի կոչվի նախագիծը և այն շինանյութերին, ինչից վերջինս պիտի կառուցվի: Այսպես՝ իր «Քսինգշան Քամփուս» (Xingshan Campus) նախագիծն իրականացնելիս, ճարտարապետը շինության տանիքապատման համար օգտագործել է նախկինում քանդված տների ավելի քան 2 մլն կղմինդրե սալիկ:
Չինացի ճարտարապետ Վան Շուն իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում բազմաթիվ մրցանակներ է ստացել, որոնցից են՝ 2004 թ-ին «Չինական ճարտարապետական մշակույթի մրցանակը» (Architecture Art Award of China), 2010 թ-ին կնոջ հետ ստացած «Շելլինգյան մրցանակը» (Schelling Architecture Prize), 2011 թ-ին «Ֆրանսիական ճարտարապետական ակադեմիայի» ոսկե մեդալը (French Gold Medal from the Academy of Architecture) և այլն:
Ի դեպ, «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» ստանալու մասին լուրը լսելուց հետո ճարտարապետը հայտարարել է. «Սա ինձ համար մեծ անակնկալ է, և ես մեծ հպարտությամբ եմ ընդունում այս հեղինակավոր մրցանակը: Ես հանկարծ հասկացա, որ վերջին տասնամյակի ընթացքում հսկայական աշխատանք եմ կատարել, իսկ մրցանակի շնորհումն ապացուցում է, որ իմ տաժանակիր աշխատանքը հանգեցրել է դրական արդյունքի»:
«Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» շնորհվում է ամեն տարի ճարտարապետության ոլորտում գրանցած ձեռքբերումների համար: Այս մրցանակը շատ հայտնի է ամբողջ աշխարհում և նույնականացվում է «Նոբելյան մրցանակ»-ի հետ: Քանի որ ճարտարապետության ոլորտում «Նոբելյան մրցանակ» չի շնորհվում, 1979 թ-ին Պրիտցկերների ընտանիքը, ում պատկանում է «Հյաթ» (Hyatt) հյուրանոցային ցանցն ամբողջ աշխարհում, որոշում է ստեղծել այս մրցանակը: Նշենք, որ տարբեր տարիներին այս մրցանակին արժանացել են այնպիսի տաղանավոր ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Ֆրենկ Գերին, Նորման Ֆոսթերը, Ռենցո Պիանոն, Զահա Հադիդը, Ժան Նուվելը և այլք:
Այս տարի հեղինակավոր մրցանակի հանդիսավոր հանձնման արարողությունը տեղի կունենա Պեկինում մայիսի 25-ին, որտեղ Վան Շուն կստանա մրցանակի բրոնզե մեդալը և 100 հազար ԱՄՆ դոլար արժողությամբ կտրոնը:
Աշխարհահռչակ չինացի ճարտարապետը իր կնոջ՝ Լյու Վենյուի (Lu Wenyu) հետ չինական Խանչժոու քաղաքում ղեկավարում է սեփական «Ամաթեուր Արքիթեքթս» (Amateur Architects) ճարտարապետական բյուրոն, ինչպես նաև հանդիսանում է Չինաստանի արվեստների ակադեմիայի ճարտարապետական բաժանմունքի (Architecture Department of the China Academy of Art) ղեկավարը: 48–ամյա ճարտարապետն իր առաջին կոչումը ստացել է 1985 թ-ին, երբ ավարտել է Նանկինի տեխնոլոգիական ինստիտուտի ճարտարապետական ֆակուլտետը (Nanjing Institute of Technology Department of Architecture), իսկ 3 տարի անց նույն ինստիտուտում արժանացել ճարտարապետ-մագիստրոսի կոչմանը: Այնուհետև նա իր աշխատանքը շարունակել է Խանչժոու քաղաքի Գեղարվեստի ակադեմիայում (Zhejiang Academy of Fine Arts in Hangzhou), որտեղ էլ սկսել է ուսումնասիրություններն այն մասին՝ ինչպես կարող են հարաբերվել շրջակա միջավայրը, ճարտարապետությունը և հին շենքերի վերակառուցումը:
1990 թ-ին Վան Շուն ավարտել է իր առաջին աշխատանքը՝ Հայնինգ քաղաքի 3.6 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով «Երիտասարդական կենտրոնը» (Youth Center), իսկ ահա արդեն 2000 թ-ին իր ամենամեծ նախագիծը՝ Սուչժոույի համալսարանի Վենչժենյան քոլլեջը (Wenzheng College at Suzhou University): Հաջորդող տասնամյակի ընթացքում ամուսին ճարտարապետները նախագծել են բազմաթիվ շինություններ, այդ թվում մի շարք համալսարանական համալիրներ Սուչժոու և Խանչժոու քաղաքներում, մի շարք բնակելի համալիրներ, մասնավորապես՝ «Ուղղահայաց բակերը» (Vertical Courtyards Apartments) Խանչժոու քաղաքում և «Հինգ Ցրված տները» (Five Scattered Houses) Նինբո քաղաքում: Նշենք, որ իր ամբողջ ստեղծագործական կյանքի ընթացքում ճարտարապետը որևէ նախագիծ իրականացնելիս մեծ ուշադրություն է դարձնում այն շրջակա միջավայրին, որտեղ պիտի կյանքի կոչվի նախագիծը և այն շինանյութերին, ինչից վերջինս պիտի կառուցվի: Այսպես՝ իր «Քսինգշան Քամփուս» (Xingshan Campus) նախագիծն իրականացնելիս, ճարտարապետը շինության տանիքապատման համար օգտագործել է նախկինում քանդված տների ավելի քան 2 մլն կղմինդրե սալիկ:
Չինացի ճարտարապետ Վան Շուն իր ստեղծագործական կյանքի ընթացքում բազմաթիվ մրցանակներ է ստացել, որոնցից են՝ 2004 թ-ին «Չինական ճարտարապետական մշակույթի մրցանակը» (Architecture Art Award of China), 2010 թ-ին կնոջ հետ ստացած «Շելլինգյան մրցանակը» (Schelling Architecture Prize), 2011 թ-ին «Ֆրանսիական ճարտարապետական ակադեմիայի» ոսկե մեդալը (French Gold Medal from the Academy of Architecture) և այլն:
Ի դեպ, «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» ստանալու մասին լուրը լսելուց հետո ճարտարապետը հայտարարել է. «Սա ինձ համար մեծ անակնկալ է, և ես մեծ հպարտությամբ եմ ընդունում այս հեղինակավոր մրցանակը: Ես հանկարծ հասկացա, որ վերջին տասնամյակի ընթացքում հսկայական աշխատանք եմ կատարել, իսկ մրցանակի շնորհումն ապացուցում է, որ իմ տաժանակիր աշխատանքը հանգեցրել է դրական արդյունքի»:
«Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակը» շնորհվում է ամեն տարի ճարտարապետության ոլորտում գրանցած ձեռքբերումների համար: Այս մրցանակը շատ հայտնի է ամբողջ աշխարհում և նույնականացվում է «Նոբելյան մրցանակ»-ի հետ: Քանի որ ճարտարապետության ոլորտում «Նոբելյան մրցանակ» չի շնորհվում, 1979 թ-ին Պրիտցկերների ընտանիքը, ում պատկանում է «Հյաթ» (Hyatt) հյուրանոցային ցանցն ամբողջ աշխարհում, որոշում է ստեղծել այս մրցանակը: Նշենք, որ տարբեր տարիներին այս մրցանակին արժանացել են այնպիսի տաղանավոր ճարտարապետներ, ինչպիսիք են Ֆրենկ Գերին, Նորման Ֆոսթերը, Ռենցո Պիանոն, Զահա Հադիդը, Ժան Նուվելը և այլք:
Այս տարի հեղինակավոր մրցանակի հանդիսավոր հանձնման արարողությունը տեղի կունենա Պեկինում մայիսի 25-ին, որտեղ Վան Շուն կստանա մրցանակի բրոնզե մեդալը և 100 հազար ԱՄՆ դոլար արժողությամբ կտրոնը:
