Օրերս ճապոնական «Շիմիզու Քորփորեյշն» (Shimizu Corporation) ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել ցնցող մի նախագիծ, որի նախապատրաստական աշխատանքները տևել են շուրջ 2 տարի: Ըստ տարածված տեղեկատվության՝ ընկերությունը ցանկանում է կյանքը տեղափոխել ստորջրյա հարթություն՝ կառուցելով յուրօրինակ ստորջրյա մի քաղաք: Ինչպես պնդում են նախագծի հեղինակները՝ քաղաքի կառուցման համար կպահանջվի մոտ 26 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ տեխնոլոգիաները, որոնք թույլ կտան իրականացնել այն, միայն հասանելի կլինեն 2030 թվականին: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Օվկիանոսի պարուրակ» (Ocean Spiral) անվանումը ստացած ստորջրյա քաղաքում կկարողանա ապրել մոտ 5000 բնակիչ: Ստորջրյա քաղաքն իրենից ներկայացնում է ջրի մեջ ընկղմված հսկա գունդ: Այն բաղկացած կլինի 3 հատվածներից: Առաջին հատվածը, որն իրենից ներկայացնելու է 500 մետր տրամագծով գունդ, կիսով չափ կտեղակայվի ջրի մակերեսին: Ապա այդ շրջանը ստորին հատվածին կմիանա 15 կիլոմետր երկարությամբ պարուրաձև արահետով: Ստորին հատվածում կգտնվի ստորջրյա հիմնական բաղադրիչը: Այն ոչ միայն հիմք կհանդիսանա հսկայական կառույցի համար, այլ այստեղ կտեղակայվի գիտահետազոտական հսկա մի կենտրոն: Այս կենտրոնում նախատեսվում է էներգիա արտադրել, ինչը հնարավոր կլինի ծովի հատակի սառը և մակերեսային տաք ջրերի ջերմաստիճանների տարբերության շնորհիվ: Բացի այդ, նախատեսվում է մեթանոգենների օգնությամբ ածխաթթու գազից մեթան ստանալ, ինչպես նաև թորած ջուր արտադրել: «Շիմիզու Քորփորեյշն» ընկերության մամլո քարտուղար Մասատակա Նոգուչին (Masataka Noguchi) The Wall Street Journal պարբերականին տրված հարցազրույցում խոստովանել է, որ սա ընդամենը նախագիծ է, որի օգնությամբ ընկերությունը ձգտում է մշակել այնպիսի տեխնոլոգիաներ, որոնք հնարավորություն կտան կյանք ապահովել ստորջրյա տարածության մեջ: «Շիմիզու Քորփորեյշն» ընկերությունն այս նախագիծը մշակել է Տոկիոյի ինստիտուտի, Ճապոնիայի ջրային երկրաբանական գիտությունների գործակալության (Japan Agency for Marine-Earth Science) և երկրի Ձկնաբուծական տնտեսության հետազոտությունների (Fisheries Research Agency) հետ համատեղ: Ըստ նախատեսվածի՝ «Օվկիանոսի պարուրակ» նախագիծը հիմնականում կիրականացնի գիտական, ինչպես նաև արտադրական գործառույթներ:

Աշխարհում ամենահայտնի ճապոնական շինություններից մեկը` «Նակագին պարկուճներից աշտարակը» (Nakagin Capsule Tower), կանգնած է քանդման վտանգի առաջ: Աշտարակը կառուցվել է 1972 թ-ին ճարտարապետ Կիսյո Կուրոկավայի (Kisho Kurokawa) նախագծով և միանգամից դարձել հայտնի ամբողջ աշխարհում իր կառուցվածքի և չափազանց փոքր բնակելի տարածքների շնորհիվ: Սակայն երբեմնի հանրահայտ շինության մի մասը կիսավեր և անբնակելի է: Այսօր 140 բնակելի տարածքները օգտագործվում են որպես գրասենյակներ, արվեստանոցներ, երկրորդական բնակարաններ, և միայն քսանն են ծառայում իրենց սկզբնական նպատակին: Նշենք, որ յուրաքանչյուր բնակարանի մակերեսը կազմում է 10 քառակուսի մետր, որտեղ տեղակայված է մահճակալ, հավաքովի սեղան և չափազանց փոքրիկ լոգարան: Բացի այդ յուրաքանչյուր սենյակ ունի շրջանաձև պատուհան, ռետրո ժամացույց և ձայնային համակարգեր: Նշենք, որ այս փոքրիկ բնակարանի տարեկան վարձը կազմում է 540 ԱՄՆ դոլար: Այսօր աշտարակը գտնվում է կիսավեր վիճակում: Շենքի ասբեստե ճակատային մեկուսացումը քայքայվում է, ինչի արդյունքում ձմեռները ցուրտ է լինում, իսկ ամառները՝ շոգ: Խողովակների քայքայումը և աղտոտված ջուրը սեփականատերերից շատերին ստիպել են լքել իրենց բնակարանները: Նախագծի հեղինակների մտահղացմամբ աշտարակի «պարկուճները» պետք է փոխարինվեին շինարարության ավարտից 25 տարի հետո, սակայն դա տեղի չունեցավ: Նշենք, որ սա «Նակագին աշտարակի» ապամոնտաժման առաջին փորձը չէ: Դեռևս 2007 թ-ին շինության կառավարման ղեկավարությունը որոշել էր այն ապամոնտաժել, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով ծրագիրը չիրականացվեց: Նշենք, որ փոքրիկ բնակարանների սեփականատերերի մի մասը կողմ է շենքի վերականգնմանը, իսկ մյուսը կարծում է, որ ստեղծված իրավիճակից լավագույն ելքը շենքի քանդումն է: Այս բոլոր իրադարձությունների արդյունքում Ճապոնիայում ստեղծվել է «Պահպանել Նակագին աշտարակը» (Save The Nakagin Capsule Tower Campaign) շարժումը: Վերջինիս մասնակիցները գտնում են, որ աշտարակը ճապոնական ճարտարապետության պատմության մի մասն է կազմում և անթույլատրելի է այն քանդելը: Շարժման ղեկավարները ցանկանում են աշխարհով մեկ նվիրատվություններ հավաքել աշտարակի վերականգնման նպատակով: Սակայն ինչպես պնդում է Տոկիոյի համալսարանի քաղաքագրության պրոֆեսոր Կրիստիան Դիմմերը, Ճապոնիան, ինչպես և մյուս ասիական երկները, նախընտրում է նորը հնին:

56 –ամյա ճապոնացի ճարտարապետ Շիգերու Բանը (Shigeru Ban), ով վերջին 30 տարիների ընթացքում ամբողջ աշխարհում հայտնի է իր ստվարաթղթե կոնստրուկցիաներով, դարձել է 2014 թ-ի «Պրիտցկերյան մրցանակի» դափնեկիր: Իրենց ստեղծման առաջին օրվանից թուղթն ու ստվարաթուղթը եղել են ճարտարապետների գործունեության հիմնական միջոցները, սակայն ճապոնացի ճարտարապետը կարողացավ կոտրել այս կարծրատիպը, և վերջինները օգտագործել որպես շինանյութ: «Երբ ես օգտագործում էի որևէ թուղթ, ապա դրանց օգտագործումից հետո մնում էին ստվարաթղթե խողովակներ, որոնք իմ ձեռքում այնքան ամուր և ուժեղ էին թվում: Դրանից հետո ես որոշեցի այցելել այն գործարանները, որտեղ արտադրվում են այդ թղթերը և հասկացա, որ դրանք կարող են լինել ցանկացած երկարության, հաստության և տրամագծի», նշում է ճարտարապետը: Ինչպես նշում է հեղինակավոր մրցանակի ժյուրին, Բանն այս մրցանակն առաջին հերթին ստացել է իր մարդասիրական գործունեության համար, հետո նոր իր ստեղծած տների ու թանգարանների: Ժյուրիի անդամ Լորդ Պալամբոյի խոսքերով «Շիգերու Բանը բնության ուժն է, իսկ նրա կամավոր աշխատանքը լույս է բնական աղետներից տուժածների համար:» Ճարտարապետն իր փորձը սկսել է ժամանակավոր ցուցահանդեսային կոնստրուկցիաներից, այնուհետև ընդլայնել իր գործունեությունը ընդհուպ մինչև Փարիզի իր ժամանակավոր գրասենյակի յուրօրինակ շրջանակը: Բանը հանրաճանաչ դարձավ հիմնականում թղթից և ստվարաթղթից արագ կառուցվող ժամանակավոր կացարանների շնորհիվ: Նմանատիպ կացարանների առաջին նախագիծը ճարտարապետը իրականացրեց 1994 թ-ին Ռուանդայի փախստականների համար, այնուհետև ձեռք բերած փորձը օգտագործեց 1995 թ-ին ճապոնական Կոբե քաղաքում ավերիչ երկրաշարժից տուժածներին կացարաններով ապահովելու համար: 1995 թ-ին նա ստեղծեց «կամավոր ճարտարապետների ցանց», որպեսզի կարողանա օգնել բնական աղետներից տուժածներին Թուրքիայում, Հնդկաստանում, Չինաստանում, Հաիթիում և այլուր: Անցած տարի Նոր Զելանդիայի Քրայսթչըրչ (Christchurch) քաղաքում հանրության առաջ իր դռները բացեց ստվարաթղթե տաճարը: 2011 թ-ի փետրվարին տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժի արդյունքում քանդվել էր տեղական տաճարը, ուստի ճարտարապետին հանձնարարվել էր նախագծել նոր ժամանակավոր կառույց, որը կփոխարիներ իր նախորդին: Սակայն նշենք, որ ճարտարապետի գործունեությունը միայն մարդասիրությամբ չի սահմանափակվում: Նա նախագծել է նաև Փարիզի գեղարվեստական թանգարանի` «Պոմպիդու կենտրոնի» (Pompidou Centre) չինական գլխարկի տեսք ունեցող փայտե տանիքը, շվեյցարական հեռահաղորդակցության «Տամեդիա» (Tamedia) ընկերության 7-հարկանի գլխավոր գրասենյակի փայտե շրջանակը, որը չունի մետաղական միացումներ: 1979 թ-ից` «Պրիտցկերյան մրցանակի» ստեղծման օրվանից ի վեր ճապոնացի 7 ճարտարապետ արժանացել են այս հեղինակավոր մրցանակին: 1987 թ-ին այս մրցանակը ստացել է Կենզո Տանգեն (Kenzo Tange), 1993 թ-ին` Ֆումիհիկո Մակին (Fumihiko Maki), 1995 թ-ին` Տադաո Անդոն (Tadao Ando), 2010 թ-ին` Կազուո Սեջիմի և Ռյու Նիշիզավայի (Kazuyo Sejima and Ryue Nishizawa) համատեղ խումբը, իսկ անցած տարի այդ մրցանակը ստացել է Տոյո Իտոն (Toyo Ito):

Ճապոնիայի Օսակա քաղաքում շահագործման է հանձնվել երկրի ամենաբարձր աշտարակը: 300 մետր բարձրությամբ երկնաքերի շինարարությունը տևել է 4 տարի: Նախագծի գլխավոր կառուցապատող «Կինտեցու Քորփորեյշնը» (Kintetsu Corporation) ավելի քան 1.3 մլրդ ԱՄՆ դոլար է ներդրել երկնաքերի շինարարության մեջ: «Աբենո Հարուկաս» (Abeno Harukas) անվանումը ստացած երկնաքերն իր նախկին տիտղոսակրին առաջ է անցել ընդամենը 4 մետրով: Մինչ օրս Ճապոնիայի ամենբարձր երկնաքերը համարվում էր 296 մետր բարձրությամբ «Լենդմարք Թաուերը» (Landmark Tower) Յոկոհամա քաղաքում: 60 հարկանի նորակառույց աշտարակում տեղակայված են բազմաթիվ նշանակության տարածքներ, «Մարրիոթ Ինթերնեշնլ» հյուրանոցը, հսկայական խաղասրահ, ինչպես նաև «Հարուկաս 300» (Harukas 300) դիտահարթակը, որը գտնվում է աշտարակի 58-60-րդ հարկերում 288 մետր բարձրության վրա: ի դեպ, երկրի ամենաբարձր դիտահարթակը տեղակայված է 450 մետր բարձրության վրա «Երկնային ծառ» (Sky Tree) աշխարհի ամենաբարձր հեռուստաաշտարակում:

Ճապոնիայում շահագործման է հանձնվել երկրի խոշորագույն արևային էլեկտրակայանը, որը գտնվում է ոչ թե ցամաքում, այլ Կագոսիմա քաղաքի ծովափին մոտ կառուցված արհեստական կզղու վրա: Kagoshima Nanatsujima Mega Solar Power Plant անվանումը ստացած էլեկտրակայանը գտնվում է Ճապոնիայի հարավ-արևմտյան Կագոսիմա շրջանի համանուն քաղաքում, ափից ոչ հեռու: Նշենք, որ Կագոսիման Ճապոնիայի այն բացառիկ շրջաններից է, որտեղ տարվա մեջ 40 օր կապույտ և արևային երկինք է, ինչը համապատասխանում է արևային էներգիայի հավաքման և գեներացման պահանջներին: 1.27 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով նորագույն արևային էլեկտրակայանում տեղադրված է 290 հազար արևային վահանակ: Հատուկ այս էլեկտրակայանի համար ծովափին կառուցվել է արհեստական կղզի: Այս էլեկտրակայանը ունակ է արտադրել 70 մեգավատ էներգիա, ինչը բավական է 22 հազար բնակարաններին էլեկտրականությամբ ապահովելու համար: «Ֆուկուսիմա 1» ատոմակայանում տեղի ունեցած վթարից հետո Ճապոնիայի շատ փորձագետներ և քաղաքական գործիչներ սկսեցին կողմ արտահայտվել էներգիայի արտադրության այլընտրանքային տարբերակներին: Այդ իսկ պատճառով երկրում մեծ արագությամբ աճում է այն կայանների քանակը, որոնք աշխատում են բնական վերականգնվող ռեսուրսներով` քամու, արևի, ծովի ալիքների: Հենց այս քաղաքականության շրջանակներում էլ կառուցվել է երկրի խոշորագույն ոչ ցամաքային արևային էլեկտրակայանը: Ինչպես պնդում են արևային էլեկտրակայանը կառուցող և կառավարող «Կագոսիմա Կորպորացիա» -ում, այս էլեկտրակայանը էներգիա արտադրելուց բացի ունի նաև ուսուցողական բնույթ: Նախագծի հեղինակները ցանկանում են հանրությանն էլ ավելի տեղեկացնել այլընտրանքային էներգիայի օգտակարության և արդյունավետության մասին: Այդ իսկ նպատակով արևային էլեկտրակայանում ստեղված է «ուղևորություն կառույցում» (tour facility) ծառայությունը, որն այցելուներին ոչ միայն տեղափոխում է կլոր սենյակ, որտեղից երևում են 290 հազար արևային վահանակները, այլև ներկայացնում է էլեկտրակայանի էությունը: Նշենք նաև, որ այս սենյակից գեղեցիկ տեսարան է բացվում նաև դեպի Սակուրաձիմա հրաբուխը և ծովածոցը: