Հյուսիսային Նորվեգիայում կկառուցվի ռեստորան, որը մասամբ մխրճված կլինի ծովի մեջ, հնարավորություն տալով իր այցելուներին ճաշել ալիքներից ներքև, գրում է The Dezeen պարբերականը: Ինչպես նկարագրում է ճարտարապետական «Սնոհետտա» (Snohetta) ընկերությունը «Եվրոպայի առաջին ստորջրյա ռեստորանը» իրենից կներկայացնի բետոնե տուփը՝ մի մասը ծովափին, մյուս մասը ջրի մեջ մխրճված: Ըստ նախնական տվյալների՝ այս յուրօրինակ ռեստորանն ի վիճակի կլինի սպասարկել մոտ 100 այցելուի, սակայն ազատ ժամանակ այն կիրականցնի իր վրա դրված մյուս գործառույթը՝ գիտականորեն ուսումնասիրել ստորջրյա կյանքը: Ճարտարապետական ընկերությունը ռեստորանի անունը կնքել է «Անդր» (Under), ինչը նորվեգերեն թարգմանելուց հետո շատ նման է «Հրաշք» բառին: Ռեստորանը կկառուցվի Նորվեգիայի հարավային Լինդեսնես (Lindesnes) շրջանի Բոլի (Båly) գյուղում: Կառույցի բետոնե պատերը կունենան 1 մետր հաստություն, որպեսզի կարողանան դիմակայել ծովի ալիքների ճնշմանը: Ռեստորանը կունենա շատ գեղեցիկ ներքին հարդարում, ինչը կմիաձուլվի ծովի ներքին աշխարհին: Ռեստորանի նախասրահը կձևավորվի փայտյա կամարով, որն այցելուներին կտանի դեպի ճաշասրահ: Հիմնական սրահը կներկվի մուգ կապույտ և կանաչ երանգներով՝ ներշնչված ծովի գույներից: Իսկ ահա բարը կներկվի տարբեր գույներով՝ ներշնչված ավազի և ժայռերի երանգներից: Սակայն ռեստորանի հիմնական առավելությունը 11 մետր լայնությամբ հսկայական պատուհանը կլինի, որտեղից այցելուների համար կբացվի ստորջրյա յուրօրինակ աշխարհը: Մինչ այս յուրօրինակ ռեստորանի այցելուները կհիանան ստորջրյա հրաշքներով, կառույցում ներառված փոքրիկ գիտական կենտրոնը հնարավորություն կտա հետազոտողներին ուսումնասիրել ստորջրյա կյանքը, ձկների կենսակերպը տարվա տարբեր եղանակներին, նրանց արձագանքը տարբեր ձայներին և այլն:

Ավանդական թենիս խաղում են խոտի կամ կավի վրա, սակայն ապագայում հնարավոր է թենիսի մրցաշարերի հետևել նաև ջրադիմացկուն գնդի մեջ՝ «ստորջրյա Ուիմբլդոնում»: Օրերս լեհ «8+8 Կոնցեպտ Ստուդիա» (8+8 Concept Studios) ճարտարապետական ընկերությունից ճարտարապետ Կրիշտոֆ Կոտալան (Krysztof Kotala) ներկայացրել է իր ամբիցիոզ նախագիծը` Դուբայի ափամերձ շրջանում կառուցել թենիսի ստորջրյա կորտեր: Նա հանրությանն է ներկայացրել մի շարք համակարգչային պատկերներ: Ըստ նախնական տվյալների՝ այս համալիրը կկառուցվի Դուբայի ափամերձ շրջանում «Փալմ Ջումերահ» արհեստական կղզիների (Palm Jumeirah) և «Բուրջ ալ Արաբ» (Burj al Arab) հյուրանոցի միջև: Յուրօրինակ կոնստրուկցիան իրենից ներկայացնում է և ակվարիում, և թենիսի համալիր՝ բաղկացած 7 սրահներից, որտեղ նախատեսվում է թենիսի մրցաշարեր անցկացնել; Այս մրցաշարերի հանդիսատեսը հնարավորություն կունենա դիտել խաղը և զուգահեռաբար հիանալ ստորջրյա ծովային կյանքով: Ինչպես գրում է Arabian Business պարբերականը՝ հղում կատարելով ճարտարապետին, այս նախագիծն իր մեջ իդեալականորեն համատեղում է բնապահպանությունը, ժամանակակից տեխնոլոգիաները և սպորտը: Կրիշտոֆը պնդում է, որ ստորջրյա կորտերը նաև կոմերցիոն տեսանկյունից են շահավետ: Ներկայումս նա փնտրում է այն պոտենցիալ գործարարին, ով պատրաստ կլինի ֆինանսավորել այս յուրօրինակ նախագիծը: Չնայած ստորջրյա համալիրի նախագիծը բավականին աչք շոյող է, այնուամենայնիվ, ճարտարագետները կասկածում են, որ այն հնարավոր կլինի կյանքի կոչել ներկայիս տեխնոլոգիաների և գիտելիքների պաշարով: Լոնդոնում Կառուցվածքային ճարտարագետների ինստիտուտի (Institution of Structural Engineers) տեխնիկական տնօրեն Սարա Ֆրեյը (Sarah Fray) բացատրում է, որ այս նախագծի իրականացման գլխավոր խնդիրը ապակու չափսերն են: Բանն այն է, որ նմանատիպ կոնստրուկցիա կառուցելու համար անհրաժեշտ է 33 մետր լայնությամբ ճկված ապակի: Այսօր արտադրվող ամենաընդարձակ ապակու լայնությունը կազմում է ընդամենը 10 մետր: Փաստորեն նախագծի իրականացնելուց առաջ պետք է նախ մշակել այնպիսի մեքենա, որն ի զորու կլինի արտադրել նմանատիպ ապակի: Ֆրայի կողմից նախանշված հաջորդ խնդիրը կոնստրուկցիան ցամաքին կապելու ուղին է, ինչի մասին նախնական փուլում ոչինիչ չի ասվում: Ի դեպ, ոլորտի փորձագետը նաև դրական կողմ է նկատել նախագծում: Ըստ նրա՝ ստորջրյա կառույցի կամարաձև տեսքը իդեալական մոտեցում է նմանատիպ շինության համար: Ծովի հատակին, հատկապես էական խորության դեպքում ջրի ճնշումը բավականին ուժեղ է, իսկ կոնստրուկցիայի նման ձև նվազեցնում է այդ ճնշումը: Լոնդոնի տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի (Institution of Engineering and Technology) աշխատակից Վիլլ Ստյուարտը (Will Stewart) հավելել է, որ արդեն պատրաստ նախագիծն այնքան պայծառ ու լուսավոր չի լինի, ինչքան այն լուսանկարներում է պատկերված: Մանրամասնելով՝ նա բացատրել է, որ ապակին ծայրամասերում ավելի հաստ ապակի է լինելու, քան կամարների կենտրոնում, ուստի էականորեն նվազելու է ծովի պատկերի պայծառութունը: Հավելենք, որ Դուբայն անտարբեր չէ յուրօրինակ նախագծերի նկատմամբ: Մասնավորապես՝ 2005 թ-ին 305 մետր բարձրությամբ «Բուրջ ալ Արաբ» հյուրանոցի տանիքին թենիսի կորտեր է կառուցվել: Այստեղ են գտնվում նաև աշխարհի առաջին արհեստական կղզիները, աշխարհի ամենաբարձր շենքը, ստորջրյա հյուրանոց, առանձնատներ, ռեստորան և այլն: Տեխնոլոգիական մարտահրավերները մեծ են, սակայն հսկայական են մարդկային հնարավորություններն ու երևակայությունը, այնպես որ ապագայում ամեն ինչ հնարավոր է;

Եթե ձեզնից որևէ մեկը ցանկանում է առավոտյան արթնանալ՝ շրջապատված ստորջրյա աշխարհով և բազմաթիվ ձկներով, ապա Դուբայի «Աշխարհ» (The World) արհեստական կղզիներում առաջարկվող ընթացիկ նախագիծը լավագույն տարբերակ է ձեզ համար: Փետրվարի 5-ին «Քլեյնդիենսթ Գրուփ» (Kleindienst Group) ընկերությունը պաշտոնապես հանրությանը և պոտենցիալ գնորդներին է ներկայացրել ստորջրյա առանձնատների յուրօրինակ նախագիծ, որոնք գտնվում են Դուբայի ափամերձ գոտուց 4 կիլոմետր հեռավորության վրա տեղակայված «Աշխարհ» արհեստական կղզիներում: Ընկերության կողմից ներկայացված պաշտոնական առաջարկից անմիջապես հետո 5 յուրօրինակ առանձնատներ գտել են իրենց սեփականատերերին: Ինչպես տեղեկացնում են տեղական պարբերականները, գնորդներից 2-ը Եվրոպայից են, իսկ մյուս 3-ը Հնդկաստանից և Պարսից ծովածոցին հարող երկրներից: Այսօր ընկերությունը յուրօրինակ առանձնատները կառուցում է «Եվրոպայի Սիրտ» (Heart of Europe) նախագծի մաս կազմող Մոնակո կղզում: Յուրաքնաչյուր առանձնատան գինը կազմում է մոտ 1,36 մլն ԱՄՆ դոլար: Եռահարկ առանձնատների վերգետնյա 2 հարկը գտնվում է ջրի վրա, իսկ ներքևի հարկը 4 մետր խորությամբ ընկղմված է ստորջրյա յուրօրինակ աշխարհում: Առանձնատների մակերեսը կազմում է 156 քառակուսի մետր և նախատեսվում է, որ վերջիններս իրենց սեփականատերերին կարող են հյուրընկալել արդեն 2017 թ-ին: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Եվրոպայի Սիրտ» արհեստական կղզիները կառուցապատող ընկերությունը նախատեսում է կառուցել 42 ստորջրյա առանձնատուն, որոնցից 20-ն արդեն ներկայացվել են հանրությանը, իսկ մյուս 22-ն ընկերությունը տեղափոխել է նախագծի հաջորդ փուլ: «Աշխարհ» արհեստական կղզիները, որոնց լայնությունը կազմում է 9 կիլոմետր, երկարությունը 7 կիլոմետր, իսկ ընդհանուր մակերեսը 931 հեկտար, գտնվում են Դուբայի ափամերձ շրջանից 4 կիլոմետր հեռավորության վրա: Առանձին կղզիների մակերեսը տատանվում է 14-ից 42 հազար քառակուսի մետր մակերեսի սահմաններում: Վերոնշյալ նախագծի մաս է կազմում «Եվրոպայի Սիրտ» նախագիծը, որը բաղկացած է 6 կղզիներից՝ Գերմանիա, Ավստրիա, Շվեյցարիա, Մոնակո, Շվեդիա և Սանկտ Պետերբուրգ:

Վերջին ժամանակներս այցելուներին հնարավոր չէ զարմացնել հյուրանոցների 5 աստղանի շքեղությամբ կամ էլ լողավազանի, սպա-կենտրոնի, մարզասրահի և այլ լյուքս ծառայությունների առկայությամբ: Այցելուների մոտ ավելի շատ հետաքրքրություն են առաջացնում յուրօրինակ հյուրանոցները, դրանց անսովոր ձևավորումը կամ էլ ոչ ավանդական դիրքը՝ ժայռի ծայրին, ծառի վրա կամ էլ ջրի տակ: Օրերս Աֆրիկայում բացվել է մայրցամաքի առաջին ստորջրյա հյուրանոցը: Այն տեղակայված է Տանզանիայի Զանզիբար արշիպելագի Պեմբա կղզում: Հյուրանոցը գտնվում է ինչպես ջրի մակերեսին, այնպես էլ ջրի տակ: Յուրօրինակ փոքրիկ հյուրանոցը կազմված է 3 հարկից՝ ճաշասենյակը և աստղերի դիտահարթակը գտնվում են ջրի մակերեսին, իսկ ննջասենյակը տեղակայված է ստորին հարկում՝ ջրի տակ: Այս յուրօրինակ հյուրանոցային համարից այցելուների համար բացվում է ստորջրյա կյանքի 360 աստիճանի տեսարան: Ստորջրյա հյուրանոցային համարները, կամ ինչպես դրանց այլ կերպ անվանում են հիդրոպոլիսները, նորություն չեն մեր կյանքում: Աշխարհի առաջին ստորջրյա հյուրանոցը գտնվում է ԱՄՆ-ի Ֆլորիդա նահանգում: «Ժյուլի Անդրծովյա Հյուրանոցը» (Ժյուլ Վեռնի, Jules’ Undersea Lodge) անվանումը կրող փոքրիկ հյուրանոցը այցելուների առաջ բացվել է 1986 թ-ին: Այս ստորջրյա կառույցը գործում է 1970–ական թվականներից և մինչ հյուրանոց դառնալը ծառայել է որպես առաջատար հետազոտական լաբորատորիա: Աշխարհի այս առաջին ստորջրյա հյուրանոցը գտնվում է 9 մետր խորության վրա և այնտեղ մտնելու համար այցելուները պետք է սուզվեն ջրի հատակը: Հյուրանոցը բաղկացած է 2 համարից, ընդհանուր հյուրասենյակից, ցնցուղից, խոհանոցից, օդորակիչից և այլն: Եվրոպայի միակ ստորջրյա հյուրանոցը գտնվում է Շվեդիայում, մայրաքաղաք Ստոկհոլմի շրջակայքում Մոլարեն լճում: Հյուրանոցը բաղկացած է ընդամենը 1 փոքրիկ համարից նվազագույն հարմարություններով (խոհանոց և սանհանգույց): Աշխարհի հայտնի զբոսաշրջային կենտրոնում՝ Մալդիվյան կղզիներում ևս կա 2 ստորջրյա կառույցներ, սակայն դրանք հյուրանոցային համարներ չեն: Օրինակ՝ «Մալդիվների Քոնրադ Ռանգալի Այլենդ» (Conrad Maldives Rangali Island) հյուրանոցում կարելի է ճաշել ստորջրյա ռեստորանում, որը գտնվում է 5 մետր խորության վրա: Նմանատիպ մի բար-ռեստորան էլ ունի «Նիյամա Ռեզորթը» (Niyama Resort): Մարդկային երևակայությունը չի կարող տեղում մնալ և այսօր, տարբեր ԶԼՄ-ներով, կառուցապատող ընկերությունները ներկայացնում են զանազան ստորջրյա ամբիցիոզ նախագծեր: Որպես ապագայի նախագծեր առանձնացնենք «Ամֆիբիա 1000» (Amphibious 1000) կիսասույզ հյուրանոցը Քաթարում: Նախագծի մասին առաջին անգամ հայտարարվել է 2011 թ-ին սակայն շինարարական աշխատանքները դեռևս չեն սկսվել: Նախագծի ընդհանուր բյուջեն գնահատվում է 500 մլն ԱՄՆ դոլար: Այս յուրօրինակ նախագիծը կունենա 4 հյուրանոց ստորջրյա համարներով և 80 լողացող անհատական լյուքս համարներ, որոնք կանվանվեն մեդուզաներ: Նմանատիպ 2 անհայտ ճակատագրով նախագծեր էլ հայտարարել էր Դուբայը՝ «Վոթեր Դիսքաս» (Water Discus) և «Հիդրոպոլիս» (Hydropolis) ստորգետնյա հյուրանոցները: Կառուցվելու դեպքում «Վոթեր Դիսքաս» հյուրանոցը կունենա 2 մակարդակ՝ ստորջրյա և վերջրյա: Ստորջրյա հատվածում կլինեն 21 հյուրանոցային համարներ: «Հիդրոպոլիսի» նախագծի մասին Դուբայը հայտարարել է դեռևս 2006 թ-ին, սակայն 480 մլն ընդհանուր բյուջեյով նախագիծը բազմաթիվ հետաձգումներից հետո այդպես էլ մնաց անկառույց: Եթե աշխարհում կառուցվում են յուրօրինակ նախագծեր, ապա դրանցից մեկի հայրենիքն անպայման պետք է Չինաստանը լինի: Այնպես որ Չինաստանում ևս կառուցվում է նմանատիպ հյուրանոց: Այս յուրօրինակ գետնաքեր հյուրանոցի շինարարությունը սկսվել է 2012 թ-ին Շանհայում՝«Տյանմուշան» (Tianmushan) բարձունքի ստորոտում: Շինարարության ավարտը նախատեսված է 2015 թ-ին, որից հետո հյուրանոցի այցելուները կարող են յուրօրինակ ընթրիք վայելել ստորջրյա ռեստորանում: Հայտարարված, բայց դեռևս չկառուցված նախագծերից են նաև «Պոսեյդոն ստորջրյա հանգստավայրը» (Posejdon Undersea Resort) Ֆիջիում, որի շինարարությունը շարունակվում է արդեն 13 տարի, սակայն հյուրանոցը դեռևս պատրաստ չէ, յոթ-հարկանի ստորջրյա հյուրանոցը Ստամբուլում, որի շինարարության մեկնարկի մասին դեռևս ոչինչ հայտնի չէ և կորեական Վոնսան քաղաքում նախատեսվող հյուրանոցը: Արդարացիության համար պետք է նշել, որ մարդկային երևակայությունն այստեղ էլ կանգ չի առնում: Ամբողջ աշխարհում հայտարարված և կիսատ մնացած այս հյուրանոցների դառը փորձն անտեսելով` օրերս ճապոնական «Շիմիզու Քորփորեյշն» (Shimizu Corporation) ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել մի ամբողջ ստորջրյա քաղաքի նախագիծ: Ըստ նախնական տվյալների այն հնարավոր կլինի իրականացնել արդեն 2030 թ-ին:

Օրերս ճապոնական «Շիմիզու Քորփորեյշն» (Shimizu Corporation) ընկերությունը հանրությանն է ներկայացրել ցնցող մի նախագիծ, որի նախապատրաստական աշխատանքները տևել են շուրջ 2 տարի: Ըստ տարածված տեղեկատվության՝ ընկերությունը ցանկանում է կյանքը տեղափոխել ստորջրյա հարթություն՝ կառուցելով յուրօրինակ ստորջրյա մի քաղաք: Ինչպես պնդում են նախագծի հեղինակները՝ քաղաքի կառուցման համար կպահանջվի մոտ 26 մլրդ ԱՄՆ դոլար, իսկ տեխնոլոգիաները, որոնք թույլ կտան իրականացնել այն, միայն հասանելի կլինեն 2030 թվականին: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Օվկիանոսի պարուրակ» (Ocean Spiral) անվանումը ստացած ստորջրյա քաղաքում կկարողանա ապրել մոտ 5000 բնակիչ: Ստորջրյա քաղաքն իրենից ներկայացնում է ջրի մեջ ընկղմված հսկա գունդ: Այն բաղկացած կլինի 3 հատվածներից: Առաջին հատվածը, որն իրենից ներկայացնելու է 500 մետր տրամագծով գունդ, կիսով չափ կտեղակայվի ջրի մակերեսին: Ապա այդ շրջանը ստորին հատվածին կմիանա 15 կիլոմետր երկարությամբ պարուրաձև արահետով: Ստորին հատվածում կգտնվի ստորջրյա հիմնական բաղադրիչը: Այն ոչ միայն հիմք կհանդիսանա հսկայական կառույցի համար, այլ այստեղ կտեղակայվի գիտահետազոտական հսկա մի կենտրոն: Այս կենտրոնում նախատեսվում է էներգիա արտադրել, ինչը հնարավոր կլինի ծովի հատակի սառը և մակերեսային տաք ջրերի ջերմաստիճանների տարբերության շնորհիվ: Բացի այդ, նախատեսվում է մեթանոգենների օգնությամբ ածխաթթու գազից մեթան ստանալ, ինչպես նաև թորած ջուր արտադրել: «Շիմիզու Քորփորեյշն» ընկերության մամլո քարտուղար Մասատակա Նոգուչին (Masataka Noguchi) The Wall Street Journal պարբերականին տրված հարցազրույցում խոստովանել է, որ սա ընդամենը նախագիծ է, որի օգնությամբ ընկերությունը ձգտում է մշակել այնպիսի տեխնոլոգիաներ, որոնք հնարավորություն կտան կյանք ապահովել ստորջրյա տարածության մեջ: «Շիմիզու Քորփորեյշն» ընկերությունն այս նախագիծը մշակել է Տոկիոյի ինստիտուտի, Ճապոնիայի ջրային երկրաբանական գիտությունների գործակալության (Japan Agency for Marine-Earth Science) և երկրի Ձկնաբուծական տնտեսության հետազոտությունների (Fisheries Research Agency) հետ համատեղ: Ըստ նախատեսվածի՝ «Օվկիանոսի պարուրակ» նախագիծը հիմնականում կիրականացնի գիտական, ինչպես նաև արտադրական գործառույթներ: