Այս տարվա ապրիլից կմեկնարկեն Գորիսի ֆուտբոլի մարզադաշտի վերակառուցման աշխատանքները: Հիմնանորոգման աշխատանքներն ամբողջությամբ պլանավորված է ավարտել 8 ամսում: Այս տեղեկատվությունը մեզ փոխանցեցին Գորիսի համայնքապետարանից։ Հիշեցնենք, որ մարզադաշտի հիմնանորոգման աշխատանքները պետք է սկսվեին այս տարվա մարտից, սակայն տեղացող ձյան պատճառով դրանք հետաձգվեցին, թեև Գորիսի համայնքապետարանից մեզ վստահեցրին, որ վերականգման աշխատանքները պլանավորված էր սկսել ապրիլից, բայց եղանակային պայմանները դեռևս այնքան էլ նպաստավոր չեն շինարարական աշխատանքներ սկսելու համար, համենայն դեպս՝ ապրիլի առաջին շաբաթվա ընթացքում; Հուսանք, բնությունը բարեհաճ կգտնվի և մարզադաշտի վերակառուցման աշխատանքները գոնե ապրիլի կեսից կսկսվեն։ Հիշեցնենք, որ դեռ անցած տարվա դեկտեմբերին շվեյցարահայ բարերարի ֆինանսական օժանդակությամբ, ՀՖՖ և Գորիսի համայնքապետարանի հետ համատեղ իրակացվում են այս մարզադաշտի հիմնանորոգման աշխատանքները և համայնքում ֆուտբոլի զարգացմանն ուղղված ծրագրերը։ Ցավոք մեզ հայտնի չէ ֆինանսավորող կողմի անունը, քանզի ըստ Գորիսի համայնաքապետարանի, շվեյցարացի բարերարը չի ցանկացնում իր անունը հրապարակել։ Վերակառուցվող մարզադաշտը կառուցվել է 80-ականներին, և մինչ օրս որևէ նորոգման աշխատանք չի իրականացվել։ Իսկ սա նշանակում է, որ վերակառուցման աշխատանքները կլինեն շատ ավելի խորքային և ծախսատար։ Ներկայիս դաշտի մակերեսը կազմում է 6000քմ։ Վերակառուցման աշխատանքների արդյունքում կավելան՞ա դաշտի մակերեսը թե ոչ, համայնքապետարանից չտեղեկացրեցին, սակայն նշեցին, որ ըստ նախագծի մարզադաշտը նախատեսված է 3500 հանդիսականի համար։ Նախագծի իրականացման համար կներդրվի 1մլն ԱՄՆ դոլլար։ Նախագծով պլանավորված է ունենալ ֆուտբոլի 2 բաց դաշտ, հանդերձարաններ և փակ մարզասրահ։ Նախատեսված է նաև մարզադաշտի վերակառուցումից զատ կառուցել ֆուտբոլի ակադեմիաի շենքը մոտ 300 երեխայի համար։ Ակադեմիայի նախագծման և կառուցման վերաբերյալ որևէ տեղեկություն Գորիսի համայնքապետարանից մեզ չհայտնեցին, քանզի աշխատանքները դեռևս քննարկումների փուլում են։ Իհարկե այս ծրագիրը լավ խթան կարող է հանդիսանալ ֆուտբոլային լավագույն ավանդույթները պահպանելու և մարզում ֆուտբոլը զարգացնելու համար։ Ծրագրի շրջանակներում սերտ համագործակցություն է սկսվել նաև ՖԱ Արցախ ֆուտբոլային ակումբի հետ։ «Դաշտի հիմնանորոգումից հետո համատեղ համագործակցության արդյունքում, երկուստեք ջանքերն ուղղվելու են Գորիսում ֆուտբոլը պրոֆեսիոնալ մակարդակի հասցնելու համար։ Գորիսի համայնքապետարանը բարձր է գնահատում համագործակցող բոլոր կողմերի ջանքներն ու պատրաստակամությունը համայնքում սպորտային կյանքի զարգացումը խրախուսելու, խոշոր ներդրումների իրականացնելու և վստահության համար»,- ասված է Գորիսի համայնքապետարանի հաղորդագրության մեջ: «Արցախ» ֆուտբոլային ակումբի ղեկավար, Չեխիայում բնակվող գործարար Սևան Ասլանյանի խոսքով Գորիսի ֆուտբոլի մարզադաշտի հիմնանորոգման աշխատանքների ավարտից հետո, Արցախի թիմը 2019-2020թթ ֆուտբոլային նոր շրջանի տնային խաղերը անց է կացնելու ոչ թե Երևանում, այլ Գորիսում` հաշվի առնելով ֆուտբոլային ավանդույթները։ Նախատեսվում է նաև Եվրոպայից հրավիրել ակադեմիայի տեխնիկական տնօրեն, ով երեք տարի պայմանագրային ժամկետով կվերապատրաստի մարզիչներին և կկրթի երեխաներին։ Նկատենք, որ 2018թ-ի վերջին շվեյցարահայ բարերարի աջակցությամբ 90 երեխա ստացել է մարզական կոշիկներ, գնդակներ և ֆուտբոլային պարագաներ։ Տրվել է համագործակցության և համատեղ աշխատանքի մեկնարկը։ Գորիս համայնքի ղեկավարն իր հերթին ընդգծել էր, որ Գորիսում սպորտի զարգացմանն ուղղված նախաձեռնությունները պետք է շոշափելի արդյունք ունենան, և համայնքի կողմից ներդրվելու են հնարավոր ջանքեր մաքսիմալ առաջընթացի հասնելու համար։ Ինչ խոսք, մարզերում ֆուտբոլի զարգացումը կարևոր նշանակություն ունի և գուցե Գորիսում ծնվեն ապագա լավագույն ֆուտբոլիստներ, սակայն նկատենք, որ մարզադաշտի վերակառուցումը յուրօրինակ խթան է հանդիսանում նաև մարզում շինարարական աշխատանքների ակտիվացման համար, որը մասնակիորեն կարող է լուծել նաև բնակչության զբաղվածության խնդիրը։

Շատ հաճախ մարզական մաշստաբային միջոցառումներից հետո բազմամիլիոնանոց մարզադաշտերը լքվում են և կամաց-կամաց ավերվում: Ավելի խնայողական շինարարություն իրականացնելու նպատակով Քաթարը հանրությանն է ներկայացրել աշխարհի առաջին ամբողջությամբ «հավաքովի» մարզադաշտի նախագիծը, որը կկառուցվի «Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022»-ին ընդառաջ: «Ռաս Աբու Աբուդ» (Ras Abu Aboud) մարզադաշտը նախագծել են «Ֆենվիկ Լրիբարրեն» (Fenwick Iribarren), «Շլեյչ Բերգերման Փարթներս» (Schlaich Bergermann Partner) և «Հիլսոն Մորան» (Hilson Moran) ճարտարապետական ընկերությունները: Ըստ նախնական տվյալների՝ 40 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված մարզադաշտի շինարարությունը կավարտվի 2020 թվականին: Այն կկառուցվիՊարսից ծոցի ափին Դոհա քաղաքում 450 հազար քառակուսի մետր մակերեսի վրա: Նավահանգստի հարևանությամբ ծովային բեռնարկղերից կառուցված մարզադաշտը կմիաձուլվի ընդհանուր պատկերին: Ինչպես տեղեկացնում է Archdaily պարբերականը, այս մարզադաշտը վերջինն է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության շրջանակներում կառուցվելի 8 մարզադաշտերից: Ի տարբերություն իր նախորդների, մարզադաշտը կառուցվելու է ծովային բեռնարկղերի օգտագործմամբ, որոնք նախապես մոդելավորվելու են գործարաններում: Ինչպես տեղեկացնում են նախագծի հեղինակները, շինարարության նման մեթոդը նվազեցնում է թափոնների և մթնոլորտ արտանետվող վնասակար գազերի ծավալները, իսկ կառույցը կհավակնի կանաչ շինարարության Global Sustainability Assessment համակարգի 4-աստղ սերտիֆիկացմանը:

Բրիտանական «Պոպուլուս» (Populous) ճարտարապետական ընկերությունը նախագծել է մարզադաշտ, որը նախատեսված է 2 տարբեր սպորտաձևերի համար: Շարժական հատակով մարզադաշտում հնարավոր կլինի խաղալ թե ամերիկյան, թե անգլիական ֆուտբոլ: Ի դեպ, այս նոր մարզադաշտը կառուցվում է «Տոտտենհեմ Հոտսպուր» (Tottenham Hotspur) անգլիական ֆուտբոլային ակումբի սեփական հարկի տակ խաղերն անցկացնելու նպատակով: Ինչպես տեղեկացնում է անգլիական ակումբի պաշտոնական կայքը, Լոնդոնի հյուսիսում կառուցվելիք մարզադաշտի բացման արարողությունը նախատեսված է 2018 թվականի ամռանը: Նոր մարզադաշտը նախատեսված է ավելի քան 61 հազար մարզասերի համար, իսկ տրիբունաներից մեկն ի վիճակի կլինի տեղավորել մոտ 17 հազար երկրպագուներ: Ի դեպ, շինարարության ավարտից հետո այս տրիբունան կդառնա ամենամեծ մշտական անշարժ հարթակը Մեծ Բրիտանիայում: Հիմնական մարզադաշտը բնական խոտածածկով նախատեսված է ավանդական ֆուտբոլի համար, իսկ արհեստական խոտածածկով պատված ստորգետնյա դաշտը՝ ամերիկյան ֆուտբոլի համար: Վերջինս ի վիճակի է հյուրընկալել նաև այլ սպորտաձևերի մրցելույթներ: Նորագույն մարզադաշտն այցելուներին նաև մեկ այլ հնարավորություն է ընձեռում: Մարզադաշտի տանիքը բաց է լինելու մարզասերների առաջ: Այստեղ 40 մետր բարձրության վրա տեղակայվելու է «Երկնային զբոսանք» (Sky Walk) անվանումը ստացած դիտահարթակը: Մարզադաշտի մուտքը նույնպես տարբերվելու է իր տեսակով: Վերջինս եռահարկ շինություն է, որտեղ տեղակայվելու են ֆուտբոլային ակումբի անվանական իրերի վաճառքով զբաղվող խանութ-սրահը, ակումբի ինտերակտիվ թանգարանը, և սրահ, որտեղ ցուցադրվելու են ակումբի մրցանակները: Այս բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտը կառուցվելու է Լոնդոնի հյուսիսում նախատեսված հսկայական «Նորթամբերլենդ Դեվելոփմենթ փրոջեքթ» (Northumberland Development Project) նախագծի շրջանակներում: Այս նախագծի շրջանակներում մարզադաշտի շուրջը կտեղակայվեն նաև 579 բնակարաններով 4 բնակելի շենքեր, բժշկական կենտրոն, հյուրանոց 180 համարներով, ինչպես նաև սրճարաններ և հանրային տարածքներ: Նախագծի բնակելի հատվածի նախագծմամբ զբաղվել է «Էլլիես և Մորրիսոն» (Allies and Morrison) ճարտարապետական ընկերությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ շենքերը կունենան 16-ից 32 հարկ, որոնցում կտեղակայվեն 1, 2 և 3 սենյականոց բնակարաններ յուրաքանչյուրը սեփական պատշգամբով: Նախատեսվում է կառուցել նաև 25 հազար քառակուսի մետր մակերեսով գրասենյակային տարածքներ, ինչպես նաև ստորգետնյա ավտոկայանատեղի նախատեսված 275 ավտոմեքենայի և 900 հեծանիվերի համար:

Ավանդական թենիս խաղում են խոտի կամ կավի վրա, սակայն ապագայում հնարավոր է թենիսի մրցաշարերի հետևել նաև ջրադիմացկուն գնդի մեջ՝ «ստորջրյա Ուիմբլդոնում»: Օրերս լեհ «8+8 Կոնցեպտ Ստուդիա» (8+8 Concept Studios) ճարտարապետական ընկերությունից ճարտարապետ Կրիշտոֆ Կոտալան (Krysztof Kotala) ներկայացրել է իր ամբիցիոզ նախագիծը` Դուբայի ափամերձ շրջանում կառուցել թենիսի ստորջրյա կորտեր: Նա հանրությանն է ներկայացրել մի շարք համակարգչային պատկերներ: Ըստ նախնական տվյալների՝ այս համալիրը կկառուցվի Դուբայի ափամերձ շրջանում «Փալմ Ջումերահ» արհեստական կղզիների (Palm Jumeirah) և «Բուրջ ալ Արաբ» (Burj al Arab) հյուրանոցի միջև: Յուրօրինակ կոնստրուկցիան իրենից ներկայացնում է և ակվարիում, և թենիսի համալիր՝ բաղկացած 7 սրահներից, որտեղ նախատեսվում է թենիսի մրցաշարեր անցկացնել; Այս մրցաշարերի հանդիսատեսը հնարավորություն կունենա դիտել խաղը և զուգահեռաբար հիանալ ստորջրյա ծովային կյանքով: Ինչպես գրում է Arabian Business պարբերականը՝ հղում կատարելով ճարտարապետին, այս նախագիծն իր մեջ իդեալականորեն համատեղում է բնապահպանությունը, ժամանակակից տեխնոլոգիաները և սպորտը: Կրիշտոֆը պնդում է, որ ստորջրյա կորտերը նաև կոմերցիոն տեսանկյունից են շահավետ: Ներկայումս նա փնտրում է այն պոտենցիալ գործարարին, ով պատրաստ կլինի ֆինանսավորել այս յուրօրինակ նախագիծը: Չնայած ստորջրյա համալիրի նախագիծը բավականին աչք շոյող է, այնուամենայնիվ, ճարտարագետները կասկածում են, որ այն հնարավոր կլինի կյանքի կոչել ներկայիս տեխնոլոգիաների և գիտելիքների պաշարով: Լոնդոնում Կառուցվածքային ճարտարագետների ինստիտուտի (Institution of Structural Engineers) տեխնիկական տնօրեն Սարա Ֆրեյը (Sarah Fray) բացատրում է, որ այս նախագծի իրականացման գլխավոր խնդիրը ապակու չափսերն են: Բանն այն է, որ նմանատիպ կոնստրուկցիա կառուցելու համար անհրաժեշտ է 33 մետր լայնությամբ ճկված ապակի: Այսօր արտադրվող ամենաընդարձակ ապակու լայնությունը կազմում է ընդամենը 10 մետր: Փաստորեն նախագծի իրականացնելուց առաջ պետք է նախ մշակել այնպիսի մեքենա, որն ի զորու կլինի արտադրել նմանատիպ ապակի: Ֆրայի կողմից նախանշված հաջորդ խնդիրը կոնստրուկցիան ցամաքին կապելու ուղին է, ինչի մասին նախնական փուլում ոչինիչ չի ասվում: Ի դեպ, ոլորտի փորձագետը նաև դրական կողմ է նկատել նախագծում: Ըստ նրա՝ ստորջրյա կառույցի կամարաձև տեսքը իդեալական մոտեցում է նմանատիպ շինության համար: Ծովի հատակին, հատկապես էական խորության դեպքում ջրի ճնշումը բավականին ուժեղ է, իսկ կոնստրուկցիայի նման ձև նվազեցնում է այդ ճնշումը: Լոնդոնի տեխնիկայի և տեխնոլոգիայի (Institution of Engineering and Technology) աշխատակից Վիլլ Ստյուարտը (Will Stewart) հավելել է, որ արդեն պատրաստ նախագիծն այնքան պայծառ ու լուսավոր չի լինի, ինչքան այն լուսանկարներում է պատկերված: Մանրամասնելով՝ նա բացատրել է, որ ապակին ծայրամասերում ավելի հաստ ապակի է լինելու, քան կամարների կենտրոնում, ուստի էականորեն նվազելու է ծովի պատկերի պայծառութունը: Հավելենք, որ Դուբայն անտարբեր չէ յուրօրինակ նախագծերի նկատմամբ: Մասնավորապես՝ 2005 թ-ին 305 մետր բարձրությամբ «Բուրջ ալ Արաբ» հյուրանոցի տանիքին թենիսի կորտեր է կառուցվել: Այստեղ են գտնվում նաև աշխարհի առաջին արհեստական կղզիները, աշխարհի ամենաբարձր շենքը, ստորջրյա հյուրանոց, առանձնատներ, ռեստորան և այլն: Տեխնոլոգիական մարտահրավերները մեծ են, սակայն հսկայական են մարդկային հնարավորություններն ու երևակայությունը, այնպես որ ապագայում ամեն ինչ հնարավոր է;

Օրերս կորեացի ճարտարապետները հանրությանն են ներկայացրել հյուրանոցի նոր նախագիծ, որը 2018 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղերի ընթացքում կհյուրընկալի երկիր այցելած մարզիկներին և հյուրերին: Ըստ նախնական տվյալների՝ հյուրանոցը կունենա անվերջության խորհրդանիշի կամ էլ Մոբիուսի ժապավենի տեսք: Յուրօրինակ արտաքին տեսք ունեցող հյուրանոցը կկառուցվի ծովափնյա շրջանում հարավկորեական Գանգնեունգ (Gangneung) քաղաքում: Հյուրանոցը կգտնվի օլիմպիական հիմնական շինություններից ընդամենը 5 կիլոմետր հեռավորության վրա: Ի դեպ, բոլոր այդ կառույցների շինարարությունը կավարտվի մինչև 2016 թվականը: Սեուլյան «Փլենինգ Կորեա» (Planning Korea) ճարտարապետական ընկերության կողմից նախագծված հյուրանոցը նմանվում է անվերջության եռաչափ պատկերի կամ էլ Մոբիուսի ծավալուն ժապավենի: Համաձայն ճարտարապետների մտահղացման՝ հյուրանոցը խորհրդանշում է նաև պլանկտոնի կենսաբանական կառուցվածքը: Ոլորված հանգուցաձև կառուցվածքը նախանշում է ներքին հարկաբաժինների դասավորվածությունը, որոնք տեղակայված են շենքի ոչ միայն ուղղահայաց, այլև թեքված հատվածներում: Հյուրանոցային համալիրը բաղկացած է ինչպես բաց պատշգամբներով հարկաբաժիններից, այնպես էլ հյուրանոցային համարներից: Հյուրանոցը կանգնած է մոտ 30 հազար քառակուսի մետր տարածքի վրա, իսկ կառույցում տեղակայվելու են 946 սենյակներ: Հյուրանոցում կառուցվելու են մի քանի լողավազանները, որոնք լինելու են բակում, հյուրանոցի դիմաց գտնվող բաց տարածությունում, ինչպես նաև 8-րդ հարկում՝ շինության 2 հիմնական բաժինների միջև: Շինության ներքևի հատվածներում տեղադրվելու է յուրօրինակ լուսադիոդային համակարգ, որը հնարավորություն է տալու նաև տեսանյութ հեռարձակել: Հյուրանոցի շրջակայքում ճարտարապետները առաջարկել են կառուցել փոքրիկ առևտրային ավան բազմաթիվ ռեստորաններով և խանութ-սրահներով: Ի դեպ, այս կառույցները պետք է ներկայացնեն կորեական ավանդական «հանոկ» տների ժամանակակից մեկնաբանությունը: 2018 թվականի ձմեռային Օլիմպիական խաղերի ավարտից հետո նախատեսվում է հյուրանոցն օգտագործել որպես հանգստյան գոտի, ինչպես նաև սեմինարների, ժողովների և խորհրդակցությունների անցկացման վայր: