Այսօր գիտնականների և հետազոտողների կարծիքով գրեթե անխուսափելի է դարձել ծովերի և օվկիանոսների մակարդակի բարձրացումը: Ճարտարապետները ևս եկել են նույն համոզմունքին և սկսել են նոր կոնցեպտներ մշակել: Ինչպես տեղեկացնում է inhabitat.com կայքը, իտալացի ճարտարապետ Լուկա Կուրչին հանրությանն է ներկայացրել իր նոր աշտարակի դիզայնը: «Ուղղահայաց քաղաք» աշտարակը, որը նախատեսվում է կառուցել օվկիանոսի հատակին, ինքնաբավարարվելու է սեփական ռեսուրսներով: Ըստ նախնական տվյալների՝ 750 մետր բարձրությամբ, 180 հարկանի աշտարակի ճակատային հատվածը երեսապատված է լինելու ֆոտովոլտաիկ ապակուց, որի շնորհիվ աշտարակն արտադրելու է բավարար քանակի էներգիա սեփական կարիքների համար: Աշտարակի ընդհանուր մակերեսը կկազմի է 17650 քառակուսի մետր, որտեղ կտեղակայվեն բնակարաններ, գրասենյակային, առևտրային և զվարճանքի տարածքներ: Ստորջրյա հարկերում կլինեն ավտոկայանատեղի, մարզասրահ, հանգստի սենյակ և այլն: Նախագծի հիմնական նպատակներից մեկը մարդուն բնության հետ կապելն է: Այդ իսկ պատճառով աշտարակում ամեն ինչ նախագծված է պարզ և բնությանը մոտ: Աշտարակի դիմային հատվածի վրա տեղակայված բազմաթիվ բացվածքների շնորհիվ մաքուր օդը և բնական լույսը մշտապես ներթափանցելու են ներս: Բացի այդ աշտարակում մոտ 20000 քառակուսի մետր տարածքում կտնկվեն բույսեր և ծառերը: Նախատեսվում է նաև յուրօրինակ այգի ստեղծել աշտարակի տանիքին:
Դուբայում գտնվող «Մուհամեդ իբն Ռաշիդ ալ Մակթումի անվան» արևային էլեկտրակայանը (Mohammed bin Rashid Al Maktoum Solar Park) ավելացնում է իր հզորությունը ևս 700 մեգավատով: Օրերս ստորագրվել է ծրագրի ընդլայնման նոր համաձայնագիր: Վերջինս նախատեսում է հավելյալ կոնստրուկցիաների ավելացում, որոնք հնարավորություն կտան 2030 թվականին գեներացնել մինչև 5000 մեգավատ էներգիա: Նոր նախագծի ավարտից հետո արևային այգու մակերեսը կկազմի 215 քառակուսի կիլոմետր, իսկ մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի քանակը տարեկան կնվազի 6,5 մլն տոննայով: Այգու մեջտեղում կտեղակայվի 260 մետր բարձրությամբ աշխարհի ամենաբարձր արևային աշտարակը: Նշենք, որ նախագծի իրականացման մրցույթը շահել է Սաուդյան Արաբիայի ACWA Power և չինական Shanghai Electric ընկերություններից կազմված կոնսորցիումը: Արևային այգին շահագործման է հանձնվել 2013 թվականին 13 մեգավատ հզորությամբ: Այս տարվա սկզբին շահագործման է հանձվել կայանի երկրորդ հերթը 200 մեգավատ հզորությամբ: 2020 թվականին շահագործման կհանձնվի նախագծի երրորդ փուլը 800 մեգավատ հզորությամբ, որից հետո կսկսվի չորրորդ փուլի շինարարությունը: Արևային էլեկտրակայանների այս տեսակը գործում է ջերմային էլեկտրակայանների սկզբունքով, բայց այն տարբերությամբ, որ տուրբինները պտտող գոլորշին առաջանում է արևի ջերմային էներգիայի արդյունքում: Արևի ճառագայթները հայելիների օգնությամբ ուղղվում են դեպի արևային աշտարակը, որն իր հերթին գոլորշի է գեներացնում տուրբինների համար:
Հայաստանում նախատեսվում է կառուցել առաջին արդյունաբերական մաշստաբի արևային ֆոտովոլտային կայանը: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Մասրիկ 1» կայանի կառուցման համար պահանջվող ներդրումը կկազմի մոտ US$ 50 մլն: Կայանի նախատեսվող հզորությունը 55 մեգավատ է, և ըստ հաշվարկների՝ «Մասրիկ 1» տեղանքում՝ Գեղարքունիքի մարզի Մասրիկ համայնքում, 1 քառակուսի մետր արևային պանելից տարեկան հնարավոր է ստանալ մինչև 1800 ԿՎտ/ժամ էներգիա: Դեռևս այս տարվա հունվարին ավելի քան 40 օտարերկրյա ընկերություններ ժամանել էին Հայաստան մասնակցելու Արևային էներգետիկայի ներդրումային ժողովին և ծանոթանալու արևային էներգիայի զարգացման ներդրումային ծրագրերին: Կայանի կառուցման միջազգային մրցույթի առաջին փուլը ավարտվել է օրեր առաջ և երկրորդ փուլ են անցել 10 ընկերություններ և կոնսորցիումներ: Ծրագրի երկրորդ փուլը նախատեսվում է անցկացնել ընթացիկ տարվա սեպտեմբերին: Այս փուլում նիդեռլանդական, ամերիկական, կորեական, գերմանական և այլ արտասահմանյան ընկերություններ կմրցեն գնային առաջադրանքի համար: Բնականաբար նախապատվությունը կտրվի այն ընկերությանը, որը կներկայացնի ամենամրցունակ գնային առաջարկը: Մրցութային գործընթացը կավարտվի հաջորդ տարվա սկզբին և կմեկնարկի կայանի կառուցումը։ Ակնկալվում է, որ 2018-ին կսկսվի 55 մեգավատ հզորությամբ առաջին արևային համակարգային կայանի շինարարությունը։
Վերջին տարիներին բարձր տեխնոլոգիաների մշակմամբ զբաղվող բազմաթիվ ընկերություններ աշխատում են այն գաղափարի վրա, որը հնարավորություն կտա ստեղծել արևային էներգիա արտադրող պատուհաններ: Այսօր արդեն նմանօրինակ ցուցանմուշ կա: Հոլանդացի նախագծող Մարիան վան Օբելը (Marjan van Aubel) ստեղծել է վիտրաժային պատուհան, որը էներգիա է արտադրում: Այս պատուհանն աշխատում է բույսերում ընթացող ֆոտոսինթեզի օրինակով: Արևի ճառագայթները ընկնում են պատուհանի գունային ներկանյութերի վրա, ինչի արդյունքում էլ արտադրվում է արևային էներգիա: Էներգիան սպառողին է հասում պատուհանագոգին տեղադրված USB մուտքի շնորհիվ: Հեղինակի խոսքերով պատուհանները ստեղծված են արևի ճառագայթների նկատմամբ զգայուն ներկանյութերից, և այդ ներկանյութերին բնորոշ հատկություններն են հնարավորություն տալիս էներգիա ստանալ: Նշենք, որ նորարար պատուհանի արտադրած էներգիան հնարավոր է օգտագործել միայն փոքր կենցաղային տեխնիկայի համար: Մասնավորապես ստացված էներգիայով հնարավոր է 7 ժամում լիցքավորել սմարթփոնը: Սա, իհարկե, բավականին քիչ քանակությամբ էներգիա է, սակայն հոլանդացի նախագծողը համոզված է, որ պատուհանների ավելի մաշստաբային օգտագործման պարագայում, մասնավորապես՝ եկեղեցիների ճակատային հատվածներ, դպրոցների ընդարձակ պատուհաններ, հնարավոր է ստանալ բավականաչափ մաքուր արևային էներգիա:
Աշխարհագրորեն բավականին փոքրիկ Իսրայելը շատ կարևոր հայտարարություն և քայլ է կատարել արևային էներգետիկայի բնագավառում: Վերջերս երկրի քաղաքական գործիչները և բնապահպանները հավաքվել էին Երուսաղեմում՝ երկրի Ազգային Ժողովի բակում, մասնակցելու խորհրդարանի տանիքին գտնվող աշխարհում ամենամեծ մակերեսով «արևային դաշտի» բացման արարողությանը: Նշենք, որ այսօր Քնեսեթը համարվում է աշխարհում ամենաընդարձակ «արևային տանիքով» խորհրդարանը: Նրան հետևում է Գերմանիայի Բունդեսթագը, իսկ երրորդ տեղում է Ավստրայի խորհրդարանի շենքը: Խորհրդարանի և հարակից շինությունների տանիքներին տեղադրվել են մոտ 1500 արևային վահանակներ՝ 5000 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով: Ի դեպ, «արևային տանիքի» էներգիայի արտադրման ընդհանուր հզորությունը կկազմի 450 կիլովատ, և այն կկարողանա բավարարել Քնեսեթի էներգետիկ պահանջների 10 տոկոսը: «Արևային տանիքի» բացման հանդիսավոր արարողության ժամանակ Քնեսեթի նախագահ Յուլի Էդելշտեյնը հայտարարել է, որ սա զուտ արևային նախագիծ չէ, այլ ուղերձ՝ ուղղված ամբողջ աշխարհին: Սա ոչ միայն հեղափոխություն է էներգամատակարարման ոլորտում, այլև նոր գաղափար և ուղի: Խորհրդարանի տանիքին արևային վահանակների տեղադրումը 2014 թ-ի հունվարին հաստատված «Կանաչ Քնեսեթ» նախագծի միայն մի մասն է կազմում: Նախագծի հիմնական նպատակն է Իսրայելի խորհրդարանի շենքը վերածել կայուն զարգացման մոդելի ամբողջ աշխարհում: Արևային վահանակների տեղադրումից բացի նախագծի շրջանակներում նախատեսված են նաև մի շարք այլ միջոցառումներ: Մասնավորապես, խորհրդարանի բոլոր էլեկտրական լամպերը կփոխարինվեն լուսադիոդային լամպերով, կտեղադրվեն օդորակման և ջրօգտագործման նոր խնայող համակարգեր և այլն: Ըստ նախնական տվյալների՝ բոլոր այս միջոցառումների իրականացման արդյունքում 2015 թ-ի ավարտին խորհրդարանը կկարողանա կրճատել էներգիայի օգտագործումը մեկ երրորդով: Նշենք, որ վերոնշյալ միջոցառումը 13 ենթանախագծերից կազմված «Կանաչ Քնեսսեթ» նախագծի միայն մի փուլն են կազմում: Բոլոր հաստատված նախագծերը տնտեսապես կենսունակ են, և նախատեսվում է, որ ներդրվելիք 1.8 մլն ԱՄՆ դոլար գումարը 5 տարի անց կվերադարձվի:
