Ճարտարապետները Շահեցին
Աղբյուր՝ https://www.construction.am
Երկու ամսից ավել է ինչ Ճարտարապետների միությունը վերակազմավորվեց որպես ՀՀ Ճարտարապետների պալատ: Ին՞չ աշխատանք է այս ժամանակահատվածում իրականացվել: «Առաջիկա օրերին ճարտարապետների պալատը, որպես կառույց պետք է հաստատվի Պետ. ռեգիստրում և այդ ուղղությամբ մենք աշխատանքներ ենք իրականացրել: Բացի այդ, մինչև այս տարվա հոկտեմբերը, պետք է մշակենք և ներկայացնենք տարբեր օրինակարգեր, որոնցով պետք է աշխատենք», - մեզ հետ հեռախոսազրույցում պարզաբանեց ճարտարապետների պալատի նորընտիր նախագահ Մկրտիչ Մինասյանը:
Գաղտնիք չէ, որ ճարտարապետների պալատի ստեղծման գաղափարը անցել է երկար քննարկումների, բանավեճերի ճանապարհ: Բայց և այնպես պարզվում է, որ մինչ օրս այն հանրությանը լիարժեքորեն բացահայված չէ: Շատերի ընկալմամբ ընդհամենը բառախաղ է իրականացվել՝ ճարտարապետների միությունը պալատի վերակազմամբ: Ավելին, տեսակետ կա, որ որևէ հստակ փոփոխություն ճարտարապետների պալատից չպետք է ակնկալել: Արդյո՞ք դա այդպես է:
Մասնագետների համոզմամբ պալատը նոր հնարավորություններ կբացի ճարտարապետների համար: Մասնավորապես նշվում է, որ այս պալատին տրվում է լայն լիազորություններ, որոնք մինչ այդ իրականցնում էին տարբեր կազմակերպություններ կամ մասնագետներ: Նկատենք, որ ճարտարապետների պալատին է վերապահվում տրամադրել արտոնագրեր և միայն լիցենզավորված ճարտարապետները իրավունք կունենան զբաղվելու մասնագիտական գործունեությամբ, իսկ մյուսները ոչ միայն պետք է ունենան աշխատանքային փորձ, այլև պետք է հանձնեն քննություն: Արտոնագիր ստանալու համար պետք է հանձնեն քննություն, իսկ պալատին անդամակցելու համար պետք է ներկայացնեն աշխատանքային ստաժ, իրականացված աշխատանքների ցանկը:
Ինչ խոսք, պալատի կողմից արտոնագրի տրամադրումը կբարձրացնի կառույցի դերն ու նշանակությունը, սակայն միևնույն ժամանակ պետք է բարձրացնի նաև պատասխանատվությունը: Գուցե սրանով է պայմանավորված այն, որ պալատը իրավունք ունի կիրառել տուգանքներ խախտումների դեպքում, այդ թվում նաև էսթետիկական նշանակության: Բոլոր դեպքերում ամենագլխավոր փոփոխությունը կարծում ենք այն է, որ ճարտարապետների աշխատանքը չեն կանոնակարգելու քաղաքապետարանն ու պատվիրատուները: Ճիշտ է այս փոփոխությամբ վերջիններիս աշխատանքը չեն կանոնակարգելու նաև քաղաքաշինության կոմիտեն, սակայն կարծում ենք, որ կոմիտեին ամբողջությամբ զրկելով այդ գործառույթից քաղաքաշինությունը կարող է տուժել, քանի որ քաղաքը և քաղաքաշինությունը դա մեկ ընդհանուր օրգանիզմ է: Համենայն դեպս այս փոփոխությունները ենթադրում են, որ ճարտարապետները իրենք են կարգավորելու իրենց աշխատանքները, որոնց կարծիքով «Ճարտարապետների գործունեույնության մասին օրենքը» պետք է դառնա ճարտարապետների պալատի ստեղծման անբաժանելի մասը, որի նպատակն է կարգավորել նախագծման շուկան և քաղաքաշինության իրավիճակը:
Այլ կերպ ասած եթե մինչ այս որևէ կառույցի կամ քաղաքաշինական նորմերի խախտման համար պատասխանատու էր քաղաքապետարանը, ապա ճարտարապետների պալատի ձևավորումից հետո այդ պատասխանատվությունը տեղափոխվում է ճարտարապետների դաշտ: Հաջորդ առանցքային փոփոխությունը ըստ մեզ այն է, որ սրանով կարգավորվում է նաև պատվիրատու - ճարտարապետ ստեղծագործական հարաբերությունները: Գաղտնիք չէ, որ հաճախ պատվիրատուն կոպտորեն խախտում է նախագծի պահանջները: Իհարկե, պատվիրատուն իրավունք ունի ներկայացնել իր պահանջները, քանի որ այն ինչ նախագծվում է իր համար է, բայց այն չպետք է տրամաբանությունից, քաղաքաշինական և էսթետիկական նորմերից դուրս լինի: Այս խնդրի լուծումը աշխարհը վաղուց ունի և ճարտարապետների պալատը պետք է հետամուտ լինի այդ օրինակին:
Գաղտնիք չէ, որ ճարտարապետների պալատի ստեղծման գաղափարը անցել է երկար քննարկումների, բանավեճերի ճանապարհ: Բայց և այնպես պարզվում է, որ մինչ օրս այն հանրությանը լիարժեքորեն բացահայված չէ: Շատերի ընկալմամբ ընդհամենը բառախաղ է իրականացվել՝ ճարտարապետների միությունը պալատի վերակազմամբ: Ավելին, տեսակետ կա, որ որևէ հստակ փոփոխություն ճարտարապետների պալատից չպետք է ակնկալել: Արդյո՞ք դա այդպես է:
Մասնագետների համոզմամբ պալատը նոր հնարավորություններ կբացի ճարտարապետների համար: Մասնավորապես նշվում է, որ այս պալատին տրվում է լայն լիազորություններ, որոնք մինչ այդ իրականցնում էին տարբեր կազմակերպություններ կամ մասնագետներ: Նկատենք, որ ճարտարապետների պալատին է վերապահվում տրամադրել արտոնագրեր և միայն լիցենզավորված ճարտարապետները իրավունք կունենան զբաղվելու մասնագիտական գործունեությամբ, իսկ մյուսները ոչ միայն պետք է ունենան աշխատանքային փորձ, այլև պետք է հանձնեն քննություն: Արտոնագիր ստանալու համար պետք է հանձնեն քննություն, իսկ պալատին անդամակցելու համար պետք է ներկայացնեն աշխատանքային ստաժ, իրականացված աշխատանքների ցանկը:
Ինչ խոսք, պալատի կողմից արտոնագրի տրամադրումը կբարձրացնի կառույցի դերն ու նշանակությունը, սակայն միևնույն ժամանակ պետք է բարձրացնի նաև պատասխանատվությունը: Գուցե սրանով է պայմանավորված այն, որ պալատը իրավունք ունի կիրառել տուգանքներ խախտումների դեպքում, այդ թվում նաև էսթետիկական նշանակության: Բոլոր դեպքերում ամենագլխավոր փոփոխությունը կարծում ենք այն է, որ ճարտարապետների աշխատանքը չեն կանոնակարգելու քաղաքապետարանն ու պատվիրատուները: Ճիշտ է այս փոփոխությամբ վերջիններիս աշխատանքը չեն կանոնակարգելու նաև քաղաքաշինության կոմիտեն, սակայն կարծում ենք, որ կոմիտեին ամբողջությամբ զրկելով այդ գործառույթից քաղաքաշինությունը կարող է տուժել, քանի որ քաղաքը և քաղաքաշինությունը դա մեկ ընդհանուր օրգանիզմ է: Համենայն դեպս այս փոփոխությունները ենթադրում են, որ ճարտարապետները իրենք են կարգավորելու իրենց աշխատանքները, որոնց կարծիքով «Ճարտարապետների գործունեույնության մասին օրենքը» պետք է դառնա ճարտարապետների պալատի ստեղծման անբաժանելի մասը, որի նպատակն է կարգավորել նախագծման շուկան և քաղաքաշինության իրավիճակը:
Այլ կերպ ասած եթե մինչ այս որևէ կառույցի կամ քաղաքաշինական նորմերի խախտման համար պատասխանատու էր քաղաքապետարանը, ապա ճարտարապետների պալատի ձևավորումից հետո այդ պատասխանատվությունը տեղափոխվում է ճարտարապետների դաշտ: Հաջորդ առանցքային փոփոխությունը ըստ մեզ այն է, որ սրանով կարգավորվում է նաև պատվիրատու - ճարտարապետ ստեղծագործական հարաբերությունները: Գաղտնիք չէ, որ հաճախ պատվիրատուն կոպտորեն խախտում է նախագծի պահանջները: Իհարկե, պատվիրատուն իրավունք ունի ներկայացնել իր պահանջները, քանի որ այն ինչ նախագծվում է իր համար է, բայց այն չպետք է տրամաբանությունից, քաղաքաշինական և էսթետիկական նորմերից դուրս լինի: Այս խնդրի լուծումը աշխարհը վաղուց ունի և ճարտարապետների պալատը պետք է հետամուտ լինի այդ օրինակին:
