Էրեբունի Արգելոց-Թանգարանը Շուտով Նոր Մասնաշենք Կունենա

Էրեբունի Արգելոց-Թանգարանը Շուտով Նոր Մասնաշենք Կունենա

Շատերս գիտենք, որ արդեն երկար ժամանակ է, ինչ քաղաքապետարանի զարգացման և ներդրումային ծրագրերում ներառված է «էրեբունի» թանգարանի նոր մասնաշենքի կառուցման նախագիծը։ 2019 թ. դեկտեմբերին Երևանի ավագանին հաստատեց հոկտեմբերի 3-ին քաղաքապետ Հայկ Մարությանի և «Ջոն և Սոս Բալյան հիմնադրամի» միջև կնքված համագործակցության պայմանագիրը: Ներդրումային ծրագրով նախատեսվում է «էրեբունի» պատմա-հնագիտական արգելոց-թանգարանի նոր մասնաշենքի կառուցում: Ժամանակակից տեխնոլոգիաներով հագեցած մասնաշենքն իր ճարտարապետությամբ համահունչ պետք է լինի տարածքին, և միևնուն ժամանակ՝ հագեցած նորարարական տեխնոլոգիաներով: Թանգարանի այս հատվածում կտեղակայվեն նոր ցուցասրահներ, որտեղ կլինեն անիմացիոն ցուցադրություններ, և այցելուները Երևանի պատմությանը կծանոթանան վիրտուալ շրջագայությամբ։ Տարածքում կբացվեն նաև գիտական լաբորատորիաներ: Շինարարության համար կհայտարարվի նախագծերի մրցույթ: Ծրագրի ընդհանուր արժեքն ավելի քան 1.65 մլն դոլլարին համարժեք դրամ է։

Գաղափարն ինքնին լավն է, սակայն՝ ելնելով համալիրի ներկա վիճակից, հարց է ծագում ՝ որքանո՞վ է հրատապ և կարևոր նոր մասնաշենքի կառուցումը, քանզի համալիրն արդեն իսկ ունի իր ավարտուն տեսքը։ Սակայն, քանի որ նոր մասնաշենքի կառուցման հարցը մեր քաղաքացիների և մասնագետների շրջանում հետաքրքրություն է առաջացրել, մանրամասների շուրջ զրուցեցինք թանգարանի տնօրեն Միքայել Բադալյանի հետ։

- Նոր մասնաշենքի կառուցման նախագիծը ներառու՞մ է իր մեջ «էրեբունի» ամրոցի վերականգման աշխատանքները։
- Ոչ։ Նախագիծը նախատեսում է ներկայիս թանգարանի ետևի հատվածում միայն նոր մասնաշենքի կառուցումը։
- Բազում անգամ այցելելով ամրոց, շատերիս մոտ հարց է առաջանում՝ թանգարանի ետևի կիսակառույցը ի՞նչ է իրենից ներկայացնում և ինչպե՞ս է օգտագործվելու։
-Թանգարանի ճարտարապետ Շմավոն Ազատյանի նախագծով այդտեղ նախատեսվում էր կառուցել ուրարտագիտական կենտրոն, սակայն ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո այն կյանքի չկոչվեց։
- Կարելի ենթադրել, որ նոր մասնաշենքը կառուցվելու է հենց այդ հատվածում։ Եվ քան՞ի հարկ է լինելու ըստ նախագծի։
- Ըստ նախագծի՝ նոր մասնաշենքը երկու կամ երեք հարկանի կլինի։ Հարկայնությունը կախված է ֆինանսավորման չափից։ Բացի այդ, մեր կողմից առաջնային պայման է դրված, որ նոր կառույցը չպետք է խանգարի կամ ստվերի համալիրին։
-Ներկայումս կա՞ն արդյոք ամրոցի վերականգնման նախագծեր։
-Ծրագրեր եղել են և մենք կարծում ենք, որ նման ծրագրերը պետք է շատ մանրամասն քննարկվեն բոլոր շահագրգիռ և պրոֆեսիոնալ մասնագետների կողմից, և նոր միայն այդ մասին խոսենք, որովհետև էրեբունին Երևանի և Հայաստանի այցեքարտերից մեկն է։ Ես կարծում եմ, որ սա այն դեպքն է, երբ մենք սխալվելու իրավունք չունենք։
-Իսկ չե՞ք կարծում, որ վերջին տարիներին «էրեբունի» ամրոցի վիճակն ավելի է վատթարացել։ Երբ ես վերջին անգամ այցելել եմ ամրոց՝ այն անմխիթար, թափթփված վիճակում էր՝ ամենուրեք փորված հողի կույտեր, թողնված տախտակներ, փայտեր և այլն։ Այդ ամենը վերջին տարիների իրականացված պեղումների հետևանքնե՞րն են։
-Ոչ, դրանք պեղումների հետևանքները չեն։ Պեղումներից հետո ամեն ինչ հավաքվել է։ Պեղումներից հետո մենք պարբերաբար փակում ենք բոլոր ռիսկային հատվածները։ Ուրարտական փողոցը և սյունազարդ դահլիճի տարբեր հատվածներ՝ բոլորը ծածկվել և կոնսերվացվել են։ Այն հատվածները գուցե չեն փակվում, որոնք նոր ուսումնասիրությունների, անալիզների կարիք ունեն և ռիսկային չեն։ Սրա հետ մեկտեղ՝ այստեղ կան գերաններ, որոնք ժամանակին սյունազարդ դահլիճի մաս են կազմել։ Եվ եթե չեմ սխալվում, 2008թ-ին էր, երբ դրանց մի հատվածն ընկավ։ Ընկած գերանները հավաքվել և շարվել են սյունազարդ դահլիճի պահպանված հատվածի ծածկի տակ։ Մենք փորձեր արեցինք մեր ուժերով բարձրացնել ընկած գերանները, սակայն դրանք շատ ծանր են՝ դրա համար պահանջվում է համապատասխան տեխնիկա, ինչը ենթադրում է լրացուցիչ ծախսեր։ Խնդիրը լուծելու երկու տարբերակ կա՝ կամ դրանք պետք է այս հատվածում օգտագործել, կամ էլ ընդհանրապես հանել։ Այժմ մենք խորհրդակցում ենք տարբեր մասնագետների հետ խնդրին ճիշտ լուծում գտնելու համար։ Ի դեպ, քննարկում ենք նաև դրանց օգտագործման հնարավորությունը «էրեբունի» թանգարանի ներքին բակում։ Մի խոսքով, փորձում ենք լուծում գտնել։ Ինչ վերաբերվում է սյունազարդ դահլիճի և վարչական հատվածի միջև ընկած միջանցքի փայտերին, որոնք դուք տեսել եք՝ ցավոք, դրանք շատ վաղուցվանից են, և անցած տարի դրանց մի հատվածը մաքրել ենք, որքանով մեր ֆինանսները ներեցին։ Այս տարվա գարնանը նախատեսում ենք սփռված հողի զգալի հատվածը ևս հեռացնել։ Թեև մենք մի հատվածը արդեն հեռացրել ենք, սակայն դուք հասկանում եք, որ այդ աշխատանքները ֆինանսական մեծ ծախսերի հետ են կապված։ Ահագին մաս նույնիսկ պեղումների ընթացքում ենք մաքրել։ Մենք մեղավոր չենք, որ այդպիսի վիճակ է ստեղծվել։ Եվ սկսել ենք տարրական ենթակառուցվածքներից՝ օրինակ նույն «էրեբունի» ամրոցում անգամ զուգարան չկար, ինչը մեծ խոչընդոտ էր այցելուների համար։ Տվյալ պահին այդ հարցն արդեն լուծված է։ Բացի այդ, խմելու ջուր չկար․․․ Մենք «Վեոլիա Ջուր» ՓԲԸ-ի և Ֆրանսիայի դեսպանատան աջակցությամբ կարողացանք նաև այդ հարցը լուծել, ինչպես նաև տարածքի մի մասը բարեկարգել։ Գիտեք, այդտեղ շատ անելիք կա։ Առաջիկայում պլանավորել ենք եռաչափ ցուցանակներ տեղադրել։ Այս ծրագրով մինչև մայիսի 20-ը նախատեսվում է 5 ցուցանակների տեղադրում։ -Իսկ ին՞չ ծրագրով է նախատեսվում այդ ցուցանակների տեղադրումը։
-Ծրագիրն իրականացվելու է մեր բյուջեով՝ «էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց թանգարանը այդ նպատակի համար ունի միջոցներ։ Բացի այդ, աշխատանքներ ենք իրականացնում նվիրատուների հետ։ Իմ խորին համոզմամբ՝ այս աշխատանքները կարելի էր իրականացնել նախկինում ևս՝ թանգարանի բյուջեի հաշվին, քանի որ դրանց համար մեծ գումարներ չեն պահանջվում։ Հիմա դուք ինչ խնդիր որ բարձրացնում եք, ես ձեզ հետ լիովին համաձայն եմ․․․ Քանի որ մի շարք հատվածներում կան ռիսկային խնդիրներ, մեզ համար առաջնային են դրանց լուծումները, իսկ երկրոդը՝ ամրոցը տեսքի բերելն է։ Ի դեպ կարծում եմ, որ տեղադրվող ցուցանակները մեծապես կփոխեն իրավիճակը։ Օրինակ՝ Շենգավիթում մենք դրեցինք 1 եռաչափ վահանակ 3 լեզվով, որը մեծ էֆեկտ տվեց։
Պատկերացրեք, որ դուք գնաք և սյունազարդ դահլիճը նայեք, որտեղ տեսնում եք միայն սյան խարիսխներ, պատեր՝ մասնագետների համար դա հետաքրքիր է, սակայն զբոսաշրջիկների համար տպավորիչ չի լինի։ Իսկ երբ տեսնեք դրա եռաչափ վերակազմությունը, դրա հին լուսանկարները (որովհետև շատ կարևոր է նաև շեշտել խորհրդային շրջանի վաստակը անկախ իր սխալներից), դրա հատակագիծը տարբեր լեզուներով գրված, ապա տպավորությունը շատ ավելի մեծ կլինի։ Այս ամենը կփոխի ոչ միայն զբոսաշրջիկների, այլև մեր քաղաքացիների ընկալումը։ Մենք այժմ գնում ենք այդ ճանապարհով։
-Ի՞նչ եք կարծում, արդյո՞ք ավելի ճիշտ չէ նոր մասնաշենքի համար հատկացվող ֆինանսները ներդնել վերականգման համար։ Թե՞ թանգարանի տարածքը իրոք փոքր է և անհրաժեշտություն կա նոր մասնաշենքի։
-Գիտեք, կա նեդնող, կա բարերար, ով ցանկանում է գումարը ներդնել նոր մասնաշենքի կառուցման մեջ։ Բարերարը նպատակ ունի աշխատանքները սկսել նոր մասնաշենքի կառուցումից և, եթե դա հաջողվի, ապա ծրագիրը շարունակական կարող է լինել և հնարավոր է նաև այլ շահառուների ևս ներգրավել։ Մեզ համար այս նախագիծը շատ կարևոր է, որովհետև «էրեբունի» թանգարանի այցելուները պետք է նաև որոշակի լրացուցիչ տեղեկատվություն, գիտելիքներ ստանան մեր պատմության մասին, ինչը հնարավոր է ապահովել անիմացիոն ցուցադրությամբ։ Եվ անիմացիոն Ուրարտուն Էրեբունու համատեքստում շատ կարևոր կլինի։ Նոր մասնաշենքի կառուցումը տալիս է այդ հնարավորությունը։ Ի դեպ, այս ծրագիրը կարող է նպաստել նաև ֆինանսական միջոցների ստեղծմանը, որը կնպաստի ամրոցում տարբեր աշխատանքների իրականացմանը։
-Չե՞ք կարծում, որ այս նոր մասնաշենքի կառուցմամբ, որտեղ իրականացվելու են անիմացիոն ցուցադրություններ, հետաքրքրությունը ամրոցի նկատմամբ կնվազի, հաշվի առնելով վերը նշված խնդիրները, որոնց մասին դուք խոսեցիք և որ այդ ցուցադրությունը տեսնելուց հետո մարդ կկորցնի հետաքրքրությունը և չի բարձրանա ամրոց։
- Այդպիսի մտավախություն կա։ Այդ իսկ պատճառով, մենք հիմա աշխատում ենք 3D վերակազմությունների վրա։ Պարոն Բալյանն այս փուլում պատրաստ է ներդրում կատարել նոր մասնաշենքի կառուցման համար։ Բնականաբար, մենք ևս ներկայացրել ենք մեր պահանջները՝ նոր կառուցվող մասնաշենքը պետք է ներդաշնակ լինի լանդշաֆտի և թանգարանի շենքի հետ։
- Այդ դեպքում թանգարանի շենքը այդ նախագծով ին՞չ ֆունկցիա է կրելու։
-Թանգարանի շենքում ցուցադրություններ են լինելու։ Այցելուն թանգարանում տեսնելու է ցուցադրված իրերը, իսկ նոր կառուցվող մասնաշենքում նա կստանա լրացուցիչ գիտելիքներ անիմացիոն ցուցադրության միջոցով, ինչը կնպաստի ստացված գիտելիքների ամրապնդմանը։