Ապրիլի 8-10-ը Երևանում՝ Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրում, տեղի ունեցավ «Կովկաս. Շինարարություն և վերանորոգում EXPO 2011» 8-րդ միջազգային մասնագիտացված ցուցահանդեսը: Ցուցահանդեսին իրենց ողջույնի խոսքով հանդես եկան ՀՀ վարչապես Տիգրան Սարգսյանը , ՀՀ Քաղաքաշինության նախարար Վարդան Վարդանյանը և այլք: Ըստ Տիգրան Սարգսյանի՝ այս ցուցահանդեսն անպայման իր լուման պետք է ներդնի ոլորտի զարգացման գործում: Իհարկե, բոլորիս ցանկությունն է, որ նման միջոցառումները ծառայեն կազմակերպությունների գործնական կապերի ամրապնդման, հեղինակության բարձրացման, բիզնեսի զարգացման, ինչպես նաև շինարարական շուկայի վերաբերյալ տեղեկատվության հարստացման գործում: : Չնայած ցուցահանդեսի աշխարհագրությունը լայն էր և ներկայացված էին ընկերություններ ոչ միայն Հայաստանից, այլև Թուրքիայից, Վրաստանից, Բելառուսից, Ուկրաինայից, Իրանից, այնուամենայնիվ, պետք է ռեալ նայենք ստեղծված իրականությանը և փաստենք, որ մի տեսակ նվազել է հետաքրքրվածությունը ցուցահանդեսների նկատմամբ: : Ըստ «Լոգոս Էքսպո» ընկերության տվյալների՝ նախորդ տարվա մոտ 100 կազմակերպությունների փոխարեն, այս տարի մասնակցում էին 60-ից քիչ ավելի: Այս ցուցանիշի նվազման պատճառը հնարավոր է Հայաստանի շինարարական ոլորտի ճգնաժամային իրավիճակն է, կամ, միգուցե, ընդհանրապես ցուցահանդեսների նկատմամբ հետաքրքրության անկումն է՝ կախված ինտերնետի լայնածավալ տարածմամբ: Չէ՞ որ այսպիսի ցուցահանդեսներին մասնակցելը զգալի ծախսեր է պահանջում, իսկ ինտերնետային «շուկան» գրեթե անվճար է և ունի անսահման հնարավորություններ ապրանքների և ծառայությունների լավագույն ներկայացման:
Թվով վեցերորդ «Դիսնեյլենդ» զվարճանքների այգու շինարարությունը սկսվեց այսօր՝ ապրիլի 8-ին Շանհայում: Ինչպես նախկինում հաղորդել էինք, անցյալ տարի ամերիկյան Walt Disney Company մեդիա հոլդինգը համաձայնագիր էր ստորագրել չինական Shanghai Shendi Group Co. Ltd ընկերության հետ` Շանհայում «Դիսնեյլենդի» շինարարություն սկսելու շուրջ: Շանհայի «Դիսնեյլենդը» իր մեջ կներառի 2 հյուրանոց, լիճ, ռեստորան և առևտրի կենտրոն: Disney զվարճանքների ու հանգստավայրերի բաժնի ղեկավար Թոմ Սթագասի խոսքերով, Շանհայի «Դիսնեյլենդի» շինարարությունը կավարտվի հինգ տարուց: Ըստ Շանհայի քաղաքապետարանի շինարարությունը կարժենա $3.7 միլլիարդ և կհանդիսանա Չինաստանում խոշորագույն ներդրումներից մեկը:
ՀՀ ԱԺ-ի կողմից 2010 թվականի վերջին ընդունված «Պետական տուրքի մասին» օրենքի փոփոխությունները, որոնցով չորս անգամ բարձրացվել է (100000 դրամից մինչև 400000 դրամ) քաղաքաշինության բնագավառում շինարարության իրականացման համար պետական տուրքի գանձվող տարեկան գումարը, արդեն բերել է բազմաթիվ շինարարական ընկերությունների դժգոհությունների: Վերջերս ԶԼՄ-ների կողմից լայնորեն լուսաբանված գյումրեցի շինարարների բողոքները, այս դժգոհությունների լողացող սառցալեռի միայն փոքր՝ երևացող մասն են կազմում: Պետք է համաձայնվենք գյումրեցիների հետ, որ այս փոփոխությունների ժամանակը բոլորովին էլ հարմար չի ընտրվել: Համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը, որը առաջնահերթ հուժկու հարվածեց հանրապետության շինարարական ոլորտին, կանգնեցրեց շատ շինարարական կազմակերպությունների սնանկացման վտանգի առաջ: Ստեղծված իրավիճակում իշխանությունների կողմից ճիշտ կլիներ ամեն կերպ օգնել այս կազմակերպություններին ոտքի կանգնել և ոչ թե ավելի սրել ստեղծված իրավիճակը: Նշենք, որ այս փոփոխությունները առավել աղետալի հետևանքներ կունենան փոքր և միջին շինարարական կազմակերպությունների համար, որոնք այսօր արդեն իսկ անմխիթարելի վիճակում են գտնվում: Չէ որ «շինարարության իրականացում» հասկացողությունը վերաբերում է անգամ շատ փոքրածավալ աշխատանքներին, ինչպիսիք են բնակարնների ծածկերի ամրացումը, որմնաանցքերի բացումը կամ ամենափոքր տան կամ շինության կառուցումը, այսինքն այն բոլոր աշխատանքները, որոնք պահանջում են շինթույլտվություն: Նշենք, որ այս կազմակերպությունները անգամ մինչև ճգնաժամը ոչ մի զարգացման հնարավորություն չունեին, քանի որ տիրապետելով շինարարական լիցենզիայի, նրանք մեխանիկորեն դառնում են ԱԱՀ-ի վճարող և հայտնվում «հարկային անհավասար մրցակցային դաշտում» (կարդալ հոդվածը): Իշխանությունների կողմից իրականացվող բյուջետային մուտքերի ավելացման ձգտումը միանգամայն հասկանալի է, բայց ձեռնարկված քայլերը, տնտեսության ( ոլորտի) և գործարար հասարակության տրամադրությունների այսօրվա տիրող իրականության մեջ , վերջնականապես սպանում են առանց այդ էլ ահռելի արագությամբ մարող ձեռնարկատիրական ձգտումները: Ցավալի է, որ այսօր շատ հայ գործարարներ մտածում են իրենց գործնեության տեղափոխման կամ կասեցման մասին, իսկ մեր երեխաները ավելի դժվարությամբ են պատկերացնում իրենց ապագա տեղը մեր հայրենիքում: Կարդալ օրենքի փոփոխությունները այստեղ P.S. Հայաստանի երրորդ ազգային մրցունակության զեկույցի շնորհանդեսի ողջույնի խոսքում նորանշանակ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Դավթյանը ասաց,- «Ամենակարևորն այն է, որ պետք է տնտեսական գործունեությունն իրականացնենք պրակտիկ գործունեությամբ և ռեալ արդյունքներով, ինչի համար պետք է գնահատենք իրական իրավիճակը»:
Ինչպես հաղորդում է Բրիտանական The Telegraph-ը, Անշարժ գույքի արտոնագրված գնահատողների Թագավորական ինստիտուտը (Royal Institution of Chartered Surveyors -RICS) առաջարկել է կրճատել 2011թվականի համար նախատեսված ԱԱՀ-ի (ավելացած արժեքի հարկ) 2,5% աճը՝ 17,5%-ից մինչև 20%, տների վերանորոգման ծառայությունների համար: Անշարժ գույքի ոլորտի ամենահեղինակավոր կազմակերպության հաշվարկները ցույց են տվել, որ ԱԱՀ-ի այս չնչին բարձրացումը մինչև 2019 թվականը կբերի ավելի քան 34000 աշխատատեղի կորստի, զգալիորեն կավելացնի ստվերային տնտեսության մասնաբաժինը և կբերի շուկայում անպարտաճանաչ կապալառուների քանակի ավելացմանը: Բրիտանիայում գործում է «Կրճատել ԱԱՀ-ն» կոալիցիան, որն իր մեջ արդեն ներգրավել է քսանից ավելի մասնագիտական ինստիտուտներ և հասարակական կազմակերպություններ: Կոալիցիան պահանջում է կրճատել ԱԱՀ-ն տների վերանորոգման աշխատանքների համար 17,5%-ից մինչև 5%, ինչպես և առաջարկված է Եվրոմիության համապատասխան դիրեկտիվներով (1999/85/EC; 2006/112/EC), բայց դեռ հաջողության է հասել միայն որոշ կարգավիճակի քաղաքացիների համար: Չնայած այս պայքարին, Բրիտանիայի կառավարությունը, ելնելով բյուջեի ահռելի պակասորդից, 2011թվականին նախատեսեց ավելացնել այս ծառայությունների ԱԱՀ-ն 2,5%-ով, սակայն RICS –ի հաշվարկները և ոլորտի տխուր իրավիճակը ստիպում են Բրիտանիայի կառավարությանը արդեն իսկ մեկ ամսից իջեցնել հարկի տոկոսադրույքը հին ցուցանիշին: Ի լրումն Բրիտանիայի տնտեսության դժվարություններին, ինչպես հաղորդում է կառավարությունը, 2010 թվականին գրանցվեց Անգլիայում նոր տների կառուցման 88 տարվա ամենացածր ցուցանիշը՝ 102,570 նոր տուն: Այս ցուցանիշի կտրուկ իջեցումը կախված չէ ԱԱՀ-ի հետ, քանի որ նոր տների կառուցումը, ինչպես նաև նոր տների հարդարումը Բրիտանիայում չի հարկվում ԱԱՀ-ով (զրոյական դրույքաչափ): Հայաստանում, ինչպես արդեն նշել ենք մեր հոդվածներում, տվյալ շուկայի ԱԱՀ-ն կազմում է 20%, եթե աշխատանքները իրականացվում են լիցենզավորված շինարարական կազմակերպությունների միջոցով՝ անկախ նրանից դա վերանորոգում է, հարդարում, թե նոր շինարարություն: Այս հանգամանքը լիցենզավորված կազմակերպություններին դարձնում է միանգամյան անմրցունակ շուկայում գործող չլիցենզավորված կազմակերպությունների կամ մասնավոր արհեստավորների նկատմամբ: Եվ արդյունքը ակնհայտ է՝ անհատական բնակելի տների կառուցման և հատկապես վերանորոգման շուկան գտնվում է գրեթե ամբողջությամբ ստվերում, այս շուկային ծառայություններ մատուցող փոքր և միջին կազմակերպությունները վերածվել են տնտեսական հանցագործների, ամենուրեք իրականացվում են անորակ աշխատանքներ, իսկ լուծումներ մինչ այժմ չկան: Կառավարության անգործնեությունը տվյալ հարցում անհասկանալի է...
Ինչպես հաղորդում է www.today.az գործակալությունը, շինանյութերի գները Բաքվում 2010/2009-ի արդյունքներով աճել են 36.6%-ով: Այս թիվը հրապարակել է Ադրբեջանի Անշարժ գույքի միությունը, որն ուսումնասիրել է 88 անվանում շինարարական նյութերի գները: Միության կողմից 2009/2008 –ի համար կատարված նույնատիպ ուսումնասիրությունը ցույց էր տվել շինանյութի գների 21.2% աճ: Փաստորեն վերջին 2 տարիների ընթացքում շինանյութի գները մեր հարևան հանրապետությունում բարձրացել են 57.8%-ով: Ինչպես հաղորդում է Անշարժ գույքի միությունը, շինանյութի 2010-ի շուկան բնութագրվել է որոշ նյութերի գների քաոսային և անկայուն թռիչքներով: Ինչպես նախկինում հաղորդել էր Ադրբեջանի վիճակագրական վարչությունը, 2010 թվականի 9 ամսվա արդյունքներով, շինարարական աշխատանքների ծավալների աճը կազմել էր 31.9%: Շատ վերլուծաբաններ այս ցուցանիշի բարձր լինելը ուղղակիորեն կապում են շինանյութերի գների կտրուկ բարձրացման հետ: Հիմնական շինանյութերի գների կտրուկ աճը կապալային պայմանագրեր կնքած շատ շինարարական կազմակերպություններին դրել է բավականին ծանր կացության մեջ, որոնք պատվիրատուների հետ համատեղ խնդրի լուծումներ են փնտրում:
