Ինչպես հայտնի է, արդեն երկար տարիներ ողջ աշխարհում մեծ տարածում է գտել պարամետրիկ նախագծումը, որն իրենից ներկայացնում է ալգորիթմական ճարտարապետություն: Այս ոճը, որ թվային դարաշրջանի ծնունդ է, ունի իր և՛ դրական, և՛ բացասական կողմերը։ Սակայն, մի շարք առավելությունների շնորհիվ, այն տարեցտարի ավելի ու ավելի է գրավում քաղաքային միջավայրերը։ Այս առումով Հայաստանը բացառություն չէ, և շուտով այս ճարտարապետական ոճը իր ուրույն տեղը կգտնի մեր մայրաքաղաքում։ Խոսքը Կոմիտասի պողոտայի և բուլվարի հատման հանգույցի վերնամասում նախատեսվող բազմաֆունկցիոնալ կենտրոնի նախագծի մասին է։ Այն նախատեսվում է իրականացնել Երևան քաղաքի հյուսիսային առանցքի վերջնահատվածում։ Նախագիծը գլխավորապես միտված է շեշտել և ակտիվացնել վերը նշված հանգույցը: Ի՞նչ փուլում է գտնվում նախագիծը և ինչպիսի՞ ծավալատարածական լուծումներով է այն իրականացվելու. այս և այլ հարցերի շուրջ զրուցեցինք «Իթակէ 999» ՍՊԸ ճարտարապետական արվեստանոցի տնօրեն, նախագծի գլխավոր ճարտարապետ, ճարտարապետության թեկնածու, միջազգային մրցանակների դափնեկիր` Տելեմակ Անանյանի հետ։ - Պարոն Անանյան, հայտնի է, որ նախագիծը ստեղծված է Գիտահետազոտական ինստիտուտի (ԳՀԱ) շենքերի հարևանությամբ։ Խնդրում եմ մանրամասնեք, թե նշված հանգույցի ո՞ր հատվածում է այն կառուցվելու: - Նախագիծը իրականացվելու է ներկայիս «Արաբկիր» հանրախանութի տեղում։ - Ինչո՞վ է պայմանավորված կառույցի նման կոնստրուկտիվ սխեմայի ընտրությունը։ - 20-րդ դարը տիպիզացիայի, ունիֆիկացիայի և ստանդարտիզացիայի դար էր, որն ինդուստրիալիզացիայի արդյունք էր, իսկ 21-րդ դարը պարամետրիկ ճարտարապետության դար է, ինչը պայմանավորված է ժամանակակից թվային և ռոբոտացված արդյունաբերական համակարգերի զարգացմամբ։ Պարամետրիկ մոդելավորումը թույլ է տալիս աշխատել կրկնակի կորության լարված մակերևույթների հետ, որոնք ոչ միայն աչք շոյող, նորարար, գեղեցիկ, տպավորիչ ու հիշվող են, այլև ունեն բարձր կրողունակություն, սեյսմակայունություն և թույլ են տալիս ստանալ շատ խիզախ թռիչքներով ամենատարբեր կերպարներ։ Մեծաթռիչք թաղանթը թույլ է տալիս մեկ վեղարի տակ վերցնել հսկա մակերեսներ, հեշտացնում է հատակագծային, տեխնոլոգիական, նավիգացիոն և այլ խնդիրների լուծումները։ Մեկ ծածկի տակ համախմբելով բազմաֆունկցիոնալ կենտրոնի բոլոր տիպի սպասարկման շենքերը, հնարավոր է դառնում ապահովել ժամանակակից միջազգային ստանդարտներին համապատասխան միջավայր, հարմար ժամանցի, սննդի, ցուցահանդեսների, առևտրի, երիտասարդների և երեխաների զարգացման ու զվարճանքի համար։ Նախագծի գմբեթը նախատեսվում է իրականացնել ժամանակակից պարամետրիկ ճարտարապետության հայտնի շինարարական տեխնոլոգիայով։ Ծածկը նախատեսվում է իրականացնել կրկնակի կորության թաղանթ-ցանցային մակերևույթով, որի ենթահամակարգում մետաղական տարածական թաղանթ-ցանցի կարկասն է, և արտաքին ապակյա երեսապատմամբ։ Համակարգը նախատեսվում է իրականացնել թեթև գլանված ալյումինե կոմպոզիտային բարդ տարածական պրոֆիլներից։ - Ո՞րքան տարածք է զբաղեցնելու ապագա կառույցը։ - Կառույցի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 4975 քմ։ - Պարոն Անանյան, իսկ ինչն՞ է հիմք հանդիսացել կառույցի ճարտարապետական ծավալատարածային նման «կերպարի» համար։ - Վերլուծելով քաղաքաշինական միջավայրը, մեր հեղինակային խումբը նպատակահարմար է գտել հնարավորինս հակադրվել գոյություն ունեցող քառանկյուն – պրիզմայաձև, ուղղանկյուն – վերտիկալ և հորիզոնական գերիշխող ծավալներին, կիրառելով առավել սահուն, սֆերիկ, կրկնակի կորության մակերևույթներով ստեղծված ծավալատարածական հորինվածք։ Վերոհիշյալ ծավալի ստեղծման համար ժամանակակից պարամետրիկ մոդելավորման սկզբունքների կիրառումը թույլ տվեց ստեղծել արդիական և արտահայտիչ մեկ խոշոր «վրձնահարվածով» կազմակերպված թե՛ ներքին, թե՛ արտաքին միջավայր՝ ոճային հայ ավանդական Վիշապի կերպարով, որն իշխում է հյուսիսային ճառագայթի վերջնամասում։ - Ինչպիսի՞ հատակագծային լուծումներ են կիրառված նախագծում։ - Կառույցն ունի բաց հատակագիծ։ Երկրորդ լույսերի առկայությամբ նպատակ է դրվում ստորին, նկուղային և կիսանկուղային հարկերն ապահովել բնական լուսավորությամբ։ Համալիրն ունի մեկ գլխավոր մուտք Կոմիտասի պողոտայի կողմից +4.65 նիշից և ևս երկու լրացուցիչ մուտքեր այգու վերին մասի 0.00 նիշից։ Ինչպես նաև նախատեսված է առանձին մուտք աշխատակիցների համար և ավտոկայանատեղի։ - Իսկ ինչ՞ նիշի վրա է գտնվում ստորգետնյա հատվածը։ - Կառույցի նկուղային հատվածը գտնվում է -8.20 նիշի վրա։ - Ո՞ր փուլում է այժմ գտնվում նախագիծը։ - Այժմ նախագիծը գտնվում է «Աշխատանքային փաստաթղթեր» փուլում։ - Հայտնի՞ է արդյոք, թե որ շինարարական ընկերությունն է իրականացնելու շինարարությունը։ - Իրականացնելու է ոչ թե մեկ, այլ մի քանի ընկերություն. երկաթբետոնե սյուն հեծանային համակարգը կիրականացնի հայկական ընկերությունը, իսկ պարամետրիկ ծածկի համար կհրավիրվեն համապատասխան փորձ ունեցող արտերկրյա գործընկերներ։ Կազմակերպությունները ընտրվելու են բաց մասնավոր մրցույթ -տենդերի արդյունքում։ - Որքա՞ն գումար է նախատեսված ծրագրի իրականացման համար և ե՞րբ է նախատեսվում սկսել և ավարտել շինարարությունը։ - Շինարարկան աշխատանքները նախատեսում ենք սկսել 2021թ-ի գարնանը, ավարտը 2022թ-ի աշնանը։ Նախնական բյուջեն կազմում է 10 մլն ԱՄՆ դոլար։ Սա ամբողջ ծրագրի բյուջեն է, ներառյալ այգու վերակառուցումը, շատրվանները, ստորգետնյա ավտոկայանատեղին և 2-րդ մասնաշենքը։ Տվյալ պահին ներկայացված է միայն առաջին մասնաշենքը, բայց շուտով հանրությանը կներկայացնենք նաև գերժամանակակից այգին՝ համալրված բաց ամֆիթատրոնով, շատրվաններով և այլն։ Իմանալ ավելին

Կասկադը երևանցիների և մայրաքաղաքի այցելուների ամենասիրված հանգստի ու զբոսանքի վայրերից մեկն է: Լինել Երևանում և չտեսնել Կասկադը, նույնն է թե լինել Փարիզում ու չտեսնել Էյֆելյան աշտարակը: Բայց Երևանի ճարտարապետությունում ու կյանքում մեծ նշանակություն ունեցող Կասկադը դեռ կիսակառույց է, այն մինչև հիմա չի ստացել իր ավարտուն տեսքը այնպես, ինչպես նախագծել էին համահեղինակ ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանը, Սարգիս Գուրզադյանն ու Ասլան Մխիթարյանը և մտահղացել Ալ. Թամանյանը: Ինչու՞ Կասկադի կառուցապատումը մնաց կիսատ Կասկադով բարձրանալը հետաքրքիր ու հաճելի հաղթահարման մարտահրավեր է, որի պարգևատրումը լինում է քաղաքի տեսարանով վերևից հիանալու հնարավորությունը: Բայց Կասկադի չորրորդ հարթակից հետո սպիտակ տրավերտինե հրաշքը կտրուկ ընդհատվում է. մեր առջև բացվում է արգելապատնեշ և կիսակառույցի հսկա սև ցանկապատված փոսորակ: Այն փորվել է 2007 թ., Կասկադի շարունակությունը կառուցելու և այն ավարտուն տեսքի բերելու համար: Ջերարդ Գաֆէսճյանը, ում բարերարությամբ բարեկարգվել ու կառուցապատվել է ամբողջ Կասկադ համալիրը, այստեղ նախատեսում էր թանգարան կառուցել՝ նորարական ու ինքնատիպ լուծումներով: Թանգարանը պիտի կառուցվեր նյույորքաբնակ ճարտարապետ Դեյվիդ Հաթսոնի նախագծով: Սկսվեցին հիմնային աշխատանքները: Բայց ընթացքում պարզվեց, որ նախագիծը մի քանի անգամ գերազանցում էր պատվիրատուի նախատեսած բյուջեն: Պատվիրատուի և ճարտարապետի անհամաձայնության պատճառով ծրագիրը կասեցվեց, այդ հատվածի ճակատագիրը, որը մինչև հուշակոթողը կազմում է 78 մ և գրավում մոտ 9.8 հա տարածք, մնաց անորոշ: Կասկադի համահեղինակ ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադի շարունակության 2 նախագծային տարբերակ է ներկայացրել ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան Ճարտարապետ Ասլան Մխիթարյանը Կասկադ համալիրի համահեղինակներից է: Նա Կասկադի շարունակության երկու նախագծային տարբերակ է մշակել: Դրանք ուղարկել է ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետին: Հույս ունի մի օր Կասկադը տեսնել որպես ավարտուն, լիարժեք մի կառույց այնպես, ինչպես պատկերացնում էին ինքն ու իր գործընկերները: «Առաջարկելու եմ Երևանի սրտում ստեղծել Արվեստի կամ Թանգարանային մղոն, որը կսկսվի Ազգային պատկերասրահից ու կավարտվի Կասկադում՝ Գաֆէսճյան կենտրոնում: Կասկադի շարունակությունն էլ պետք է կազմի «Գաֆէսճյան» կենտրոնի մի մասը, որովհետև այն, ինչ արեց Գաֆէսճյանը Կասկադի ու մեր քաղաքի համար, անգնահատելի է»: Առաջին տարբերակ ՀՀ վարչապետին և Երևանի քաղաքապետարան ուղարկված նախագծերից առաջինում Ասլան Մխիթարյանը կենտրոնական հատվածում նախատեսում է կառուցել Շառլ Ազնավուրի անվան ունիվերսալ համերգասրահ: Այսպես հեղինակը նաև ցանկացել է կապ ստեղծել մոտակայքում գտնվող «Ազնավուր» կենտրոնի հետ: Կասկադի ձախակողմյան հատվածում նախատեսվում է հյուրանոցային համալիր, իսկ աջակողմյան հատվածում՝ 3000 տեղանոց բացօթյա դահլիճ, որն իր չափերով ու տեղակայությամբ բավական հարմար կլինի խոշոր նշանակության միջոցառումներ իրականացնելու համար, և հնարավոր կլինի այստեղ տեղափոխել Հանրապետության հրապարակի միջոցառումները՝ խուսափելով խցանումներից և քաղաքի կենտրոնը տոնական միջոցառումների օրերին ծանրաբեռնելուց: Երկրորդ տարբերակ Մյուս տարբերակում հյուրանոցի փոխարեն առաջարկվում է կառուցել թանգարան (1200 քմ), ինչպես որ պլանավորում էր Ջ. Գաֆէսճյանը, իսկ աջ հատվածում՝ Շառլ Ազնավուրի անվան 1500 տեղանոց դահլիճ: Նախագծով նախատեսվում է նաև 1600 քմ բակային տարածք՝ ագորա, և շատրվաններ, նաև սրճարաններ, հանգստի ու ժամանցի վայրեր: Թանգարանն ու համերգասրահը ծածկված կլինեն արևային պանելներով, որոնք կապահովեն տարածքի էլեկտրաէներգիան: Կգործեն նաև դեպի հուշակոթող բարձրացող բաց շարժասանդուղքներ: «Նախատեսում ենք Կասկադի այս հատվածը դարձնել հրապարակի նման հանգստի ու ժամանցի մի վայր, որտեղ հանգստանալուց և Երևանի տեսարանով զմայլվելուց հետո մարդիկ կշարունակեն իրենց զբոսանքը, որ ուղղությամբ հարմար գտնեն՝ դեպի վերև՝ Հաղթանակի այգի, կամ դեպի ներքև՝ քաղաքի կենտրոն»,-ասում է ճարտարապետը: Կասկադի անավարտ ոդիսականը Կասկադ համալիրը նախագծման ու կառուցապատման շատ երկար ուղի անցավ ու դեռ անցնում է: Այն մտահղացավ Թամանյանը 1924 թ., իրականություն սկսեց դառնալ 1976 թվականից ճարտարապետներ Ջիմ Թորոսյանի, Սարգիս Գուրզադյանի և Ասլան Մխիթարյանի նախագծով: Կառուցվեց բազմաբնույթ կիրառությամբ մի կառույց՝ մոնումենտալ արտաքին աստիճաններով, ներսի երկար շարժասանդուղքներով թունելով, բակերի և բացօթյա պարտեզների բարդ ցանցով՝ այս ամենը մարմնացած սպիտակ տրավերտինե քարով, որը ներդաշնակորեն համադրվում է շրջակա միջավայրի հետ: Ի դեպ, կառուցապատման ընթացքում Կասկադի նախագիծը մի քանի անգամ փոփոխվեց: «Երևաննախագիծ» ինստիտուտի արխիվում պահպանվում է Կասկադի վերջնական նախագիծը, որը հեղինակներն ավարտել էին 1987-88 թթ.: Ըստ այդ նախագծի Կասկադի շարունակությունը պիտի կազմեր շատրվաններով բացօթյա ցուցասրահ՝ նվիրված հայկական միջնադարյան ճարտարապետությանը: Բացօթյա ցուցասրահից աստիճանները պիտի ձգվեին դեպի Հայաստանի զարթոնքը խորհրդանշող հուշակոթողի հարթակ: Բայց շինարարական աշխատանքներն ընդհատվեցին 1988 թ. երկրաշարժի և 1991 թ. Խորհրդային Միության փլուզման պատճառով: Նախատեսվող բացօթյա ցուցասրահը չկառուցվեց: 2002 թ. «Գաֆէսճեան Թանգարան» հիմնադրամի ստեղծումով հույս ծնվեց, որ Կասկադի շինարարությունը կավարտվի: 2009թ. նոյեմբերին Կասկադ համալիրն իր 10 նոր ցուցասրահներով և քանդակների պարտեզով վերաբացվեց որպես «Գաֆէսճեան» արվեստի կենտրոն: Բայց վերջնամասը դեռ կիսատ է, համալիրը դեռ չի ստացել իր ավարտուն տեսքը, չի հասել իր վերջնակետին՝ մնալով իր կիսաճանապարհին:

Մեր երկրում ինժեներական և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացմանը նոր թափ հաղորդելու, հայկական ինժեներական միտքը մեկտեղելու և նրա աշխատանքն ավելի արդյունավետ ու նշանակալի դարձնելու համար ՀՀ կառավարության որոշմամբ նախաձեռնվել է «Ինժեներական քաղաքի» ստեղծման ծրագիրը: Այսպիսով Հայաստանը կվերահաստատի իր՝ Կովկասի «Սիլիկոնային հովիտ» անվանումը՝ գլոբալ շուկաներ արտահանելով ինժեներական և բարձր տեխնոլոգիական արտադրանք ու ծառայություններ: Ինժեներների ապագա «քաղաքը» զբաղեցնելու է Բագրևանդ փողոցում գտնվող 3.0 հա մակերեսով տարածք: Այստեղ «բնակություն» կհաստատեն մոտ 40 ինժեներական ընկերություններ՝ մի վայրում մեկտեղելով հայկական ինժեներական մտքի հիմնական ներուժը: Ինժեներներն իրենց «քաղաքում» առավել արդյունավետ աշխատելու լայն հնարավորություններ կստանան. այստեղ կհիմնվեն համատեղ օգտագործման լաբորատորիաներ, փոքր չափաքանակներով նմուշային արտադրության արտադրամասեր: ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարի առաջին տեղակալ Հակոբ Արշակյանը մեծապես կարևորում է այդպիսով համապատասխան աշխատանքային միջավայր ստեղծելու հանգամանքը. «Ինժեներության մեջ պրոդուկտի թեստավորման, պրոտոտիպից արտադրական նմուշի ստեղծման, դրա ջերմաստիճանային փորձարկման համար անհրաժեշտ են համապատասխան լաբորատոր և արտադրական սարքավորումներ, որոնք իրենց կարող են թույլ տալ շատ քիչ ընկերություններ (անհրաժեշտության դեպքում էլ կամ վարձակալում են սարքավորումը կամ աշխատում պատվիրատու կազմակերպության սարքավորումներով): «Ինժեներական քաղաքում» նախատեսվող կենտրոնացված լաբորատորիաների առկայությունը զգալիորեն կհեշտացնի ընկերությունների աշխատանքը: Այդ լաբորատորիաները բաց կլինեն բոլորի համար»: Ընդհանուր առմամբ կստեղծվի բարձր տեխնոլոգիական մի միջավայր, որտեղ համատեղ օգտագործման լաբորատորիաներից բացի յուրաքանչյուր ընկերության համար կկառուցվի առանձին շենք, կստեղծվի համատեղ աշխատանքային տարածք՝ աքսելերացիոն և ինկուբացիոն գործունեության համար նախատեսված սարքավորումներով, թիմերի համար համատեղ աշխատանքային տարածք, վարչական տարածք` ղեկավար կազմի և տեխնիկական անձնակազմի համար, հանդիպումների սրահներ, համագումարների դահլիճ, դասընթացների սենյակներ: Առայժմ չի կազմվել «Ինժեներական քաղաքի» ճարտարապետական նախագիծը: Դեռ 2016 թ. անցկացվել էր «Ինժեներական քաղաքի» ճարտարապետական հայեցակարգերի մրցույթ, որտեղ հաղթող նախագիծ չէր ընտրվել: Հողատարածքը, որի վրա պիտի հառնի հայկական ինժեներական մտքի դարբնոցը, պետական է և համապատասխան կառույցին կփոխանցվի միայն Երևան քաղաքի ավագանու որոշումից հետո, որը դեռ չի կայացել: Ներկայումս «Ինժեներական քաղաքի» համար նախատեսված 3.0 հա տարածքի դիմաց՝ Բագրևանդ 21/1 հասցեում, գործում են Ինժեներական կենտրոնը, որտեղ արդեն աշխատում են տասնյակից ավելի ինժեներական ընկերություններ, Ինժեներական գրադարանը, Տիեզերքի ու Գիտության թանգարանները և կառուցվում է մանկապատանեկան ուսումնական տեխնոպարկի շենքը: Այս տարածքը (մոտ 5000մ²) կմիանա Ինժեներական քաղաքին, և կստեղծվի բարձրտեխնոլոգիական կենտրոնացված մի միջավայր՝ հայկական ինժեներական միտքը դարձնելով ավելի ներկայանալի: Հակոբ Արշակյանը նշում է, որ «Ինժեներական քաղաք» ունենալուց հետո արտասահմանցի պատվիրատուները վիզուալ կտեսնեն մեր ինժեներական պոտենցիալը՝ մեկ վայրում հավաքված 40 ընկերությունների տեսքով: Կտեսնեն համապատասխան միջավայր, որտեղ հստակ կպատկերացնեն իրենց խնդրի լուծումը: Բացի այդ «քաղաքը» տարբեր ընկերություններ կբերի իրար կողքի, նրանք ակամայից կփոխանակվեն իրենց գիտելիքներով ու հմտություններով, կլինի ցանցային համագործակցություն, կկազմակերպվեն էքսպոներ, կլինեն թրեյնինգներ ու վերապատրաստումներ: Այստեղ ինժեներական ընկերություններն արդիական ենթակառուցվածքների կիրառմամբ կմշակեն և կիրագործեն նորարարական գաղափարներ` տեղական ու միջազգային շուկաներում առաջարկելով բարդ տեխնոլոգիական լուծումներ: «Հայաստանը որպես տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կենտրոն ճանաչում են այն արտասահմանյան կազմակերպությունները, որոնք աշխատում են հայկական ընկերությունների հետ, իսկ ովքեր աշխատում են մեկ անգամ, ուզում են աշխատել կրկին, դա շատ կարևոր է,- նշում է Հակոբ Արշակյանը:- Բայց հայ ինժեներների հաջողությունների պատմությունը մնում է անհայտ, որովհետև նրանց աշխատանքը հիմնականում արտասահմանի հետ է և հաճախ ստրատեգիական նշանակության գաղտնի պահվող ծրագրերում»: Նախարարի առաջին տեղակալը նաև ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ ՀՀ համախառն ներքին արտադրանքի 6 %-ն ապահովում են բարձր տեխնոլոգիաները, իսկ այդ 6 %_ը գեներացնում է ոլորտի աշխատողների ընդամենը 1.4 %-ը. դա նշանակում է որ այդ աշխատողների գեներացված արդյունքը մեծ է, դա արդյունք ստեղծող խումբ է: Հենց այդ արդյունքի շնորհիվ է ոլորտի ֆինանսական շրջանառությունը վերջին 7 տարիների ընթացքում ավելացել հինգ անգամ: Բայց պետք է ավելացնել աճի տեմպերը, նշում է Հակոբ Արշակյանը: «Ինժեներական քաղաքի» ստեղծումը կնպաստի Հայաստանի տնտեսության մրցունակության և արտադրողականության մակարդակի բարձրացմանը: «Ինժեներական քաղաք»-ի ստեղծման ծրագրի իրականացման համար նախատեսվում է կառավարության կողմից Համաշխարհային բանկի միջոցով, և մասնավոր հատվածի կողմից մոտ 17 մլն ԱՄՆ դոլարի չափով ներդրում:

Արաբական «Ազիզի Դեվելոփմենթս» (Azizi Developments) ընկերությունը պատրաստվում է Դուբայի սրտում կառուցել 6,8 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ հսկա թաղամաս, տեղեկացնում է Arabian Business պարբերականը: Նոր նախագիծը, որի անվանումը դեռևս չի հայտարարվում, կառուցվելու է բրիտանական ոճով, այնպիսի ճարտարապետական լուծումներով, որոնց միջոցով զգացվելու է բրիտանական մշակույթի շունչը և վերջիններիս ապրելակերպը: Ըստ նախնական տվյալների՝ թաղամասը բաղկացած է լինելու բնակելի, կոմերցիոն, առևտրային նշանակության 105 բարձրահարկ և միջին բարձրության շինություններից, որոնք պարունակելու են մոտ 30 000 բնակարան: Այս հսկայական նախագիծը կառուցվելու է Դուբայի կենտրոնում 3.1 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով տարածքի վրա և ներառելու է կրթական, առևտրային, առողջարանական և զվարճանքի տարբեր կենտրոններ: Նախագծի շինարարությունը նախատեսվում է սկսել նոյեմբերին և ավարտել 2020 թվականին, մինչև «Էքսպո 2020»-ը: