Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանը հոկտեմբեր ամսից կունենա իր մարզաառողջարանային համալիրը: Այն կոչվում է «Ինսպորտ» և կառուցվել է Պարույր Սևակի 8/3 հասցեում՝ «ԵՊՀ շրջանավարտների միավորում» ՀԿ-ի «Մատչելի բնակարան երիտասարդ գիտնականներին և ստեղծագործական միությունների անդամներին» սոցիալական ծրագրի շրջանակում կառուցված բազմաբնակարան համալիրների հարևանությամբ: Ավելի ու ավելի շատ մարդիկ են այսօր մարզասրահներ հաճախում, զբաղվում լողով առողջությունը պահպանելու կամ վերականգնելու նպատակով: Եվ այսօրվա պահանջն է, որ յուրաքանչյուր քաղաքային համայնք հագեցած լինի նաև մարզական դպրոցներով ու համալիրներով: «Զեյթունում մարզաառողջարանային համալիր չի եղել: Նման կենտրոններ գործում են հարակից վարչական շրջաններում՝ Արաբկիր, Նոր Նորք, Փոքր Ավան, որտեղ էլ հաճախում են Զեյթունի բնակիչները: «Ինսպորտի» բացումից հետո նրանք կկարողանան լողով ու մարզումներով զբաղվել հենց իրենց համայնքում: Իսկ կոնկրետ այս տարածքն ընտրվեց, որովհետև նորակառույց համալիրը պետք է որոշակի հագեցվածություն ունենա, հասարակական նշանակության օբյեկտներ լինեն, այդ թվում նաև ազատ ժամանակը ճիշտ ու առողջ ձևով կազմակերպելու համար նախատեսված մի վայր»,- ասում է «Ինսպորտ» մարզաառողջարանային համալիրի տնօրեն Դավիթ Հայրապետյանը: «Ինսպորտ» մարզաառողջարանային համալիրի կառուցապատման ընդհանուր մակերեսը կազմում է 6400 մ²: Շենքը ունի երկու մասնաշենք: Առաջին մասնաշենքում կտեղակայվեն վարչական մասը, խմբային պարապմունքների մարզասրահները, հանդերձարաններ, մյուս մասնաշենքը նույն բարձրության միահարկ ամբողջական շինություն է, որտեղ լինելու է լողավազանը: Համալիրում գործելու է օլիմպիական չափորոշիչներին համապատասխան՝ 25 մետր երկարությամբ և 16 մ լայնությամբ լողավազան, որը կունենա գերժամանակակից ֆիլտրման քառաստիճան համակարգ, բացառվելու է ջրի ամբողջական քլորացումը: Համալիրի առաջին մասնաշենքը չորս հարկանի է: Զրոյական հարկում գործելու են երկու մարզադահլիճներ՝ նախատեսված ուժային պարապմունքների համար: Դրանք հագեցած են լինելու MBH ֆիթնես ֆիրմայի Թեխնոջիմ շարքի լավագույն մարզասարքերով՝ կարդիո և տարբեր մկանային համակարգերի համար: Նախատեսվում է ստեղծել նաև բռնցքամարտի պարապմունքների դահլիճ: Զրոյական հարկում է տեղակայված նաև ֆիննական և արևելյան սաունաների համակարգը: Կարդիո պարապմունքների սրահը լինելու է երկրորդ հարկում: Նույն հարկում կգործի սպա գոտի՝ մերսման և վերականգնողական, սպա և աղային վերականգնման սենյակներով: Երրորդ հարկում տեղակայված են լինելու յոգայի պարապմունքների սենյակը (որտեղ գործելու է նաև աերո յոգայի (առաստաղից կախված պարաններով) խմբակ), մանկական խաղասենյակը և թիմային պարապմունքների սրահը: Մարզասրահները հագեցած են լինելու նորագույն մարզագույքով ու սարքավորումներով: Կլինեն սփինինգ հեծանիվներ, վազքուղիները կունենան ինտերնետ հասանելիություն և վազելու ընթացքում մարզվողը կկարողանա հեռուստացույց դիտել: Մարզասրահները վերազինված կլինեն նորագույն աուդիոհամակարգով, որի շնորհիվ մարզիչը բարձրախոսով կկարողանա հրահանգավորել պարապողներին: Առաջին հարկում կգործի նաև խանութ, որտեղ կվաճառվեն «Ինսպորտ» ապրանքանշանով մարզահագուստ և սպորտային պարագաներ: Կլինի նաև սրճարան, որտեղ մարզվողներին կմատուցվի առողջ սնունդ: Տանիքում տեղակայվելու է 150 KW հզորությամբ էներգախնայող արևային ջրատաքացման համակարգ, որը ամբողջապես կապահովի լողասենյակների տաք ջրամատակարարումը: Կենտրոնը կունենա վերգետնյա և ստորգետնյա ավտոկայանատեղիներ՝ նախատեսված մինչև 30 ավտոմեքենա կայանելու համար: «Ինսպորտի» շենքն ունի 9 բալ սեյսմակայունություն: Շինարարությունն իրականացրել է «Էյ դի էյ թեք» ընկերությունը: Նախասրահի ինտերիերում գերակշռող է լինելու փայտը: Համալիրը մեկ ժամում 120 հաճախորդի սպասարկելու հնարավորություն է ունենալու: Մարզահամալիրում կստեղծվի 45 աշխատատեղ: Մարզահամալիրի կառուցապատման ընդհանուր արժեքը կազմում է 1.72 մլրդ ՀՀ դրամ: Այժմ ընթանում են ներքին հարդարման աշխատանքները:

Օգոստոսի 20-ին մեր հանրապետությունում նշում են շինարարների տոնը: Յուրաքանչյուր նոր կառուցում, որ նախաձեռնում ենք նրանք, լինի դա փոքր մի տուն թե արտադրական կամ հասարակական նշանակության կառույց, նոր կյանքի ու վերածննդի սկիզբ է դառնում: Որպեսզի այդ նոր կյանքը ունենա ամուր և հուսալի հիմքեր յուրաքանչյուր շինարար պետք է ունենա պատասխանատվության բարձր զգացում, պատասխանատվություն, որ ներկայիս շինարարը պետք է ունենա ապագա սերնդի հանդեպ: «Եկել է ժամանակը, որ մենք պետք է նորովի նայենք խնդիրներին, -ասում է ՀՀ քաղաքաշինության պետական կոմիտեի նախագահ Ավետիք Էլոյանը՝ գործընկերներին շնորհավորելուց հետո:- Այլևս անցել է դղյակ ու եկեղեցի կառուցելու ժամանակը. հիմա պուրակներ, այգիներ և համալսարաններ կառուցելու ժամանակն է: Բարենպաստ, կանաչով լի քաղաքն է ապագա սերնդի առողջության գրավականը, նոր համալսարանն է վաղը մեր պետությանը մրցակցային առավելություն տալու հարևանների հանդեպ և աշխարհում ընդհանրապես: Մեզ իրավունք է վերապահված կերտել կառույցներ և պարտականություն, դրանք կառուցել ամուր և հուսալի: Այսօր առաջարկում եմ այդ երկու գաղափարներին ավելացնել նորը. իրավունք պարտականություն և արտոնություն, կերտել ամուր և հուսալի շենքեր. դա մեր արտոնությունն է: Մաղթում եմ, որ ոչ միայն շինարարները, այլ յուրաքանչյուրն իր ոլորտում գիտակցի իր արտոնությունը, դա պետություն կառուցելու միակ ձևն է»: Ալ. Թամանյանի անվան ճարտարապետության թանգարան-ինստիտուտի «Թամանյան» սրահում շինարարներին իրենց մասնագիտական տոնի առիթով շնորհավորելու եկած ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը շինարարի դերը պետության կյանքում անվանում է նաև հեղափոխական. «Շինարարությունը ամեն ինչից զատ նաև մշակույթ է, քաղաքային ապրելակերպի մշակույթ, հանրային տարածքի հանդեպ պատասխանատվության մշակույթ, ընդհանուրը անձնական շահերից ելնելով չյուրացնելու մշակույթ: Նոր ժամանակներում Ձեր դերը հեղափոխական է: Իհարկե շուկան և պատվիրատուն կարող են ունենալ տարբեր պահանջներ, որոնք կարող են հակոտնյա լինել հանրության շահերին, սակայն հենց այստեղ է որ Քաղաքաշինության պետական կոմիտեն պետք է հանդես գա որպես հանրության ներկայացուցիչ և ի կատար ածի մշակութային և մտքի հեղափոխության իր առաքելությունը»: Շինարարների միության նախագահ, Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի ռեկտոր Գագիկ Գալստյանը առանձնացնում է շինոլորտի հիմնախնդիրները. քաղաքաշինության պետական նորմեր, գնագոյացման շուկայական մեթոդաբանության մշակում, լիցենզիաների տրամադրման կարգ, վերահսկման բարելավում, շինարարական մրցույթների կանոնակարգում, որակյալ կադրերի պատրաստում: Խնդիրների հիմնավոր լուծման համար Գագիկ Գալստյանը նոր կառավարությանն առաջարկում է վերակազմավորել ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեն. «Կոմիտեն այս հիմնախնդիրների լուծման համար իր տնօրինության տակ շատ ավելի սահմանափակ կադրեր ու հարավորություններ ունի: Պետք է Քաղաքաշինության կոմիտեին վերադարձվեն իր նախկին բոլոր այն գործառույթները, որոնք այսօր կցվել են այլ նախարարությունների»: Շոշափելի արդյունքներ ունենալու համար պետք է փոխվեն շատ ընթացակարգեր, որոնք իրականացվում են հին, իրենց դարն ապրած, «սովետաբույր» մեխանիզմներով, շինարարության զարգացմանը զուգահեռ պետք է փոխվեն շինանյութերի և շինարարական աշխատանքների գնագոյացման չափորոշիչները, հավաստագրեր ստացած նորաթուխ շինարարական ընկերությունները հավասար իրավունքներ չունենան ոլորտի հին ու փորձառու ընկերությունների հետ. օրինակ՝ սկսեն ավելի ցածր հարկայնության շենքերի կառուցումից, մշակվեն քաղաքաշինության նոր նորմեր՝ համապատասխան մեր երկրի առանձնահատկություններին, այլ ոչ թե պատճենվեն օտար երկրներինը, կադրերի որակը բարձրացնելու համար անցկացնել պարբերական վերապատրաստումներ, ուժեղացնել շինարար-բանվորներ պատրաստող միջին մասնագիտական օղակը: Համալսարանը պետք է կապի մեջ լինի արտադրության հետ, արտադրության պահանջով պատրաստի մասնագետների համապատասխան քանակ համապատասխան մասնագիտացումներով: Խնդիրները շատ են, ոլորտի պատասխանատուներն էլ արտոնված դրանք լու

Այս տարի Գորիսը հռչակվեց ԱՊՀ մշակույթային մայրաքաղաք: Միջոցառումների մեկնարկը տրվեց հուլիսի 7-ին: Բնականաբար աշխարհի ուշադրությունը սևեռված է մեր պատմական քաղաքի վրա: ՀՀ մշակույթի նախարար Լիլիթ Մակունցի խոսքով «Գորիսի ընտրությունը պայմանավորված է դրա հետաքրքիր ճարտարապետությամբ և կոլորիտով: Այս օրերին Գորիս են այցելել ԱՊՀ ութ երկրից ավելի քան 150 արվեստի գործիչներ, պաշտոնատար անձիք»: Գորիսը մշակույթային մայրաքաղաք դարձնելու որոշումը զարմանալի չէր, քանզի Գորիսը այն եզակի քաղաքներից մեկն է, որ պահպանել է իր հին ճարտարապետությունը, ինչի միջոցով աշխարհին կարող է ներկայացնել իր դարավոր պատմությունը, մշակույթը, ինչը շատ գովելի և կարևոր է մեր օրերում: Այս ծրագրի շրջանակներում խորհրդանշական է քաղաքի մուտքը ազդարարող «Հին Զանգեր» («Զանգեր») հուշարձանի վերակառուցման նախագիծը, որն իրականություն դարձավ ի շնորհիվ համայնքապետ Առուշ Առուշանյանի, գործարարների, բարերարների, ինչպես նաև գորիսեցիների և շատերի գաղափարական և նյութական աջակցության շնորհիվ: Այս նախագծով «Հին զանգեր» հուշարձանը վերակենդանացավ որպես ավանդույթները և ազգային արժեքները պահող միասնականության խորհրդանիշ: Ծրագիրը հետաքրքրական է ոչ միայն ճարտարապետական, այլև այն առումով, որ առաջին անգամ հասարակական նշանակության հուշարձանը վերակառուցվեց նոր շինության տեղում: Հիշեցնենք, որ 1985թ-ին կառուցված այս գեղեցիկ կառույցը իր ճարտարապետական լուծումով հանդիսանում է Գորիս քաղաքի այցեքարտը և ինչպես յուրաքանչյուր հետաքրքիր գիրք սկսում է գրավիչ նախաբանով, այնպես էլ այս կառույցը յուրօրինակ խորհրդավոր «նախաբան» է Գորիսը իր ամբողջ շքեղությամբ բացահայտելու համար: Այս կառույցը ստիպում է ցանկացածին խորանալ ժայռերի, քաղաքի պատմության, մշակույթի, մարդկանց ճանաչելու մեջ: Այն կարծես թե արտահայտում է տեղի բնակիչների մտածողությունը և կազմում է Գորիսի անբաժանելի մի մասնիկը: Վերակառուցող ճարտարապետ Սևադա Զաքարյանի խոսքով «Հին զանգերի» վերակառուցման միտքը առաջացել էր անցյալ տարվա դեկտեմբերին, աշխատանքները մեկնարկել են ձմռանը, բայց, իմանալով, որ Գորիսը հռչակվել է ԱՊՀ երկրների մայրաքաղաք, արել են ամեն հնարավորը՝ աշխատանքները ժամանակին ավարտելու համար: Պետք է նկատենք, որ շինարարական աշխատանքները ընթացել են անկախ եղանակային պայմաններից, ինչի արդյունքում ռեկորդային՝ 3 ամսում ավարտին հասավ հուշարձանի վերակառուցումը: Մենք ճշտեցինք, որ վերակառուցված հուշարձանը գրեթե պահպանել է իր տեսքը, համալրվելով նոր ծավալատարածական լուծումներով: Հուշարձանի երկարությունը հասնում է 35մ-ի, իսկ ամենաբարձր ժայռի բարձրությունը 16մ-ի: Հուշարձանը վերակառուցվել է Իշխանասար հրաբխային ծագում ունեցող թեթև քարերից, որին տեղացիները անվանում են «մեռած» քար: Կառույցի գունային լուծումները համահունչ են շրջապատող բրգաձև ժայռերի վարդագույն երանգին: Վերակառուցման ծրագրի շրջանակներում այժմ իրականացվում են հարակից տարածքների բարեկարգման աշխատանքները: Այս պահին շինարարությունը գտնվում է երկրորդ փուլում՝ կառուցվում է դիտակետ, որտեղից բացվում է հրաշալի տեսարան դեպի քաղաք: Ճարտարապետ Սևադա Զաքարյանի խոսքով. «Կառույցի դիմաց գտնվող սարի վրա կա դիտակետ, որը դեռ պետք է կառուցել և հավանաբար մինչև աշուն ավարտին հասցնել: Սա ոչ միայն Արցախ-Սյունիք մայրուղու վրա կառուցված խորհրդանիշ է, այլև հանգստի գոտի»,- նշեց ճարտարապետը: Կառույցի հարակից լեռնալանջերը անտառածածկ են և ծառատնկման աշխատանքները շարունակական են լինելու: Մյուս կողմից՝ 5-10 հեկտար տարածք առանձնացված է գյուղատնտեսության նախարարության հետ համատեղ ծրագրով, իրականցվելու են ծառատնկման աշխատանքներ: Ինչ խոսք, հետևելով այս ամբողջ նախագծին և իրականցվող աշխատանքներին կարելի է ենթադրել, որ նոր այս տարածքը դառնալու է քաղաքի լավագույն հանգստի գոտիներից մեկը: Բացի դա, այս նախագծի իրականացումը ստեղծել է նոր ներդրումային ծրագրերի դաշտ: Ինչպես փաստում են մասնագետները արդեն իսկ կան մի քանի ներդրումային ծրագրերի առաջարկներ, որոնց իրականացման պարագայում տարածքը կվերածվի զբոսաշրջության համար ամենագրավիչ և աշխույժ վայրերից մեկը: Հուսանք, որ զբոսաշրջությունը կզարգանա ազգային և մշակույթային արժեքների հետ համահունչ: Ի դեպ ինչպես այլ հուշարձաններ, այդպես էլ «Հին զանգերը» հեշտ «ճակատագիր» չի ունեցել, 1996թ-ին այն քանդվել է և փոխարենը կառուցվել է մեկ այլ ՝ ճարտարապետական տեսանկյունից ոչ բացառիկ հուշարձան` «Գորիսի զանգեր»-ով, ինչը ժամանակին դժգոհության մեծ ալիք էր բարձրացրել բնակչության շրջանում: Եվ այդ ժամանակահատվածից սկսած «Հին զանգերի» վերականգման հարցը մշտապես քննարկման առարկա է եղել: Ինչ խոսք «Հին զանգերի» վերակառուցումը անհրաժեշտություն էր թե' որպես ճարտարապետական արժեքի և թե' որպես պատմական ժամանակահատվածի վերականգման տեսանկյունից, սակայն քանի որ «Գորիսի զանգերը» ոչ պակաս կարևոր նշանակություն ուներ նույն ճարտարապետության, մշակույթային և պատմական տեսանկյունից, ապա ճիշտ կլիներ եթե Գորիսում վերակառուցվեր նաև «Գորիսի զանգերը»:

Հյուսիս-հարավ ճանապարհի շինարարության շնորհիվ Հայաստանը պետք է ապագայում ունենա միջազգային բարձր չափանիշներին համապատասխանող ավտոճանապարհ: Մեղրի-Երևան-Բավրա վերակառուցվող ավտոճանապարհի միջոցով կապահովվեն արագ ուղևորաբեռնափոխադրումներ մեր երկրի հարավից դեպի Վրաստանի սահման, այնտեղից էլ՝ դեպի միջազգային առևտրային ուղիներ ու շուկաներ ՝ զարգացման նոր հեռանկարներ ստեղծելով Հայաստանի համար: Ծրագիրն իրականացվում է բազմատրանշ ֆինանսավորմամբ և բաժանված է առանձին 5 տրանշների: Բնական է, որ ռազմավարական նման խոշոր նշանակություն ունեցող այս նախագիծը պետք է ենթադրեր համապատասխան բարձրակարգ մոտեցում ու խիստ պահանջներ: ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Աշոտ Հակոբյանը լրատվամիջոցների հետ հանդիպման ժամանակ շեշտեց. «Շինարարները, ինժեներական կազմը, տեխհսկողներն ու նախագծողները, բոլորը հավասարապես պատասխան են տալու ճանապարհի որակի համար: ՀՀ վարչապետը հայտարարել է. «Հայաստանում անորակ ճանապարհներ չեն լինելու այսուհետ»: Հետևողականորեն անելու ենք ամեն ինչ, որ ունենանք պահանջվող որակին համապատասխան ճանապարհ: Մեր նպատակը մեկն է. նոր էջ բացել հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցք ներդրումային ծրագրում»: Հաշվի Չէր Առնվել Հայաստանի 45° Տաք Ամառը և Խիստ Ձմեռը Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքը ամբողջությամբ կառուցվելու է բետոնե ծածկերով և հավաստագրված շինանյութերով: Շինանյութը՝ ցեմենտը, բետոնե կոնստրուկցիաները, խիճը, ավազը, հողագրունտը ձեռք է բերվում տեղական արտադրողներից: 2016 թ. ավարտվել են առաջին տրանշի շինարարական աշխատանքները, որտեղ ի դեպ արձանագրվել են թերություններ: Դրանք կապալառու կազմակերպությունը պետք է վերացնի սահմանված ժամկետներում՝ վստահեցնում է նախարարը: Կապալառուն տուգանվել է գրեթե 6 մլն $-ի չափով: Խնդիրն այն է, որ ամերիկյան ճանապարհաշինական «ԱԱՇՏՕ» (AASHTO - American Association of State Highway and Transportation Officials) ստանդարտները (այն ընտրել է ֆինանսավորող Ասիական զարգացման բանկը), որոնց համաձայն պետք է կառուցվի հյուսիս-հարավը, ամբողջովին չեն համապատասխանել մի երկրի պայմանների, որը ծովի մակարդակից 1700 մ բարձր է և ամռան ամիսներին գրանցում է մինչև 45 ° ջերմություն: Բացի այդ ինչպես նշում է ՀՀ տրանսպորտի, կապի և ՏՏ ճանապարհաշինության գծով փոխնախարար Բագրատ Բադալյանը նման խնդիրների պատճառն այն է, որ մեր տեղական արտադրողները դժվարանում են «ԱԱՇՏՕ»-ի չափանիշներին համապատասխան սերտիֆիկատներ տրամադրել, բայց կապալառու կազմակերպությունները ունեն լաբորատորիաներ, որտեղ այդ նյութերը փորձարկվում են, ստուգվում է դրանց համապատասխանությունը պահանջվող չափանիշներին: «Նման մասշտաբի նոր աշխատանքներ սկսելն ունի իր բարդություները և փորձնական շրջանը: Օրինակ՝ Վրաստանում (որի ճանապարհներն այդքան գովում են մեր հայրենակիցները) կառուցված իրենց առաջին նման ճանապարհը որակով զիջում է մերին»,-ասում է նախարար Աշոտ Հակոբյանը: Ճանապարհի որակի հսկողություն իրականացնող «Սաֆեժ» կազմակերպության աշխատախմբի ղեկավար Բրոնիսլավ Դիմիտրիևիչը նշում է, որ խնդիրը ոչ թե ցեմենտի որակն է, այլ այն, որ տեխնիական մասնագրերը չեն հարմարեցվել Հայաստանի աշխարհագրական և կլիմայական պայմաններին. «Բետոնե սալերի արանքային կարերի բիտումային հիմքով լցանյութը միայն մեկ տարի անց ամռան ամիսներին ուլտրամանուշակագույն բարձր ցուցանիշի պատճառով սկսել էր գործել բետոնից զատ, ինչը կարերի եզրային հատվածների քայքայման պատճառ էր հանդիսացել: Դժբախտաբար չենք կարողացել վերանորոգել կարերի եզրային հատվածները, բայց լցանյութը փոխարինել ենք վերջին տեխնոլոգիաներով պատրաստվող ռետինե լցանյութով: Բացի այդ 2015-2016 թթ ձմռանը և գարնանը կապալառուի և ինժեների հետ մշակվել է ամբողջությամբ նոր բետոնե խառնուրդի բաղադրատոմս, որի ընթացքում իրականացվել են սառնակայունության փորձարկումներ: Այսօր մեր բետոնն անցնում է սառնակայունության 150 ցիկլը: Ի դեպ 2016 թ. կապալառուն ձեռք է բերել սառնակայունության փորձարկումներ իրականացնող սարքավորում, որը բացառիկ է այս տարածաշրջանում: Բետոնացումից հետո բետոնե մակերևույթը ծածկվում և խնամվում է ջրով առաջին 72 ժամվա ընթացքում: Բետոնի խոնավությունը այդ ժամանակահատվածում վերահսկվում է նոր գործիքներով: Մոտ ապագայում նպատակ ունենք խնամքի քիմիական նյութը փոխարինել լավագույններից մեկով փորձարկումն ավարտվել է և սկսվել է գնման գործընթացը:: Ինչ վերաբերում է ճաքերի վերանորոգման նոր տեխնոլոգիային, հիմա կիրառում ենք կամուրջների շինարարության ժամանակ կիրառվող ճաքերի էպօքսիդային սոսինձով ներակման տեխնոլոգիան: Առայժմ այն իրեն արդարացնում է: Իսկ նոր տեխնոլոգիայով ցեմենտով կայունացված ասֆալտն ավելի կայուն է քայքայամշակման և բուսականության աճի հանդեպ»: Բետոնե պատվածքով ճանապարհները կանխատեսվում է, որ կծառայեն 20-25 տարի, նշում է Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի ներդրումային ծրագրի առաջատար ինժեներ-համակարգող Արամ Գուգարացը: Հյուսիս-հարավ Ճանապարհի Վերջը Դեռ Չի Երևում Երբ կավարտվի Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի շինարարությունը. կոնկրետ ժամկետներ անհնար է նշել: Ճանապարհի ֆինանսավորումն իրականացնում են Ասիական զարգացման (ԱԶԲ), Եվրոպական ներդրումային (ԵՆԲ) և Եվրասիական զարգացման բանկերը (ԵԱԶԲ): ԱԶԲ-ի ֆինանսավորմամբ վերակառուցվել է Տրանշ1-ը՝ Երևան-Արտաշատ, Երևան-Աշտարակ (ընդհանուր 31 կմ), ընթացքի մեջ է Տրանշ 2-ը ՝ Աշտարակ-Թալին (42 կմ) և Տրանշ 3-ի Թալին-Լանջիկ հատվածը (18,7 կմ): Եվրոպական ներդրումային բանկը ֆինանսավորում է Լանջիկ-Գյումրի հատվածի շինարարությունը, Եվրասիական զարգացման բանկը՝ Տրանշ 4-ի Քաջարան-Ագարակ հատվածը (32 կմ): Տրանշ 4-ի գերակշիռ հատվածը և Տրանշ 5-ը առայժմ ֆինանսավորում չունեն: Այդ է պատճառը, որ ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Աշոտ Հակոբյանը անհնար է համարում ճանապարհի շինարարության ավարտի մասին կոնկրետ ժամկետներ հայտարարելը. «Ֆինանսավորում չունենք ճանապարհի 4 հատվածների համար. Արտաշատ-Սիսիան 175 կմ-ի համար, որն անցնում է լեռնանցքով, բարդ ռելիեֆով և ենթադրվում է թունելների, կամուրջների շինարարություն,. Գյումրիի շրջանցիկ հատված, որը 23 կմ է, Գյումրի-Բավրա՝ 38 կմ և Սիսիան-Քաջարան՝ 60 կմ: Միայն այն ժամանակ, երբ կլուծվի մայրուղու այս հատվածների ֆինանսավորման հարցը և կլինեն նախագծային- նախահաշվարկային բոլոր փաստաթղթերը, հնարավոր կլինի խոսել վերջնաժամկետի մասին»: Նախարարը նաև մանրամասնորեն ներկայացրեց ֆինանսավորումը թվերով. ԱԶԲ-ի հետ կնքվել է 3 պայմանագիր. 1-ինը 60 մլն $, 2-րդը՝ 170 մլն $, 3-րդը՝ 100 մլն $, ԵՆԲ-ն վարկավորել է 60 մլն €, կա նաև 12 մլն € դրամաշնորհ, ԵԶԲ-ը՝ 150 մլն $: Ընդհանուր վարկավորումը կազմում է 540 միլիոն $, որից ձևակերպվել է ընդամենը 222 մլն $, իսկ որպես կանխավճար շինարարներին փոխանցվել է 56,5 մլն $: «Ծրագրի նախնական արժեքը, որը կազմվել է տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրության արդյունքում, այլ ոչ թե նախագծման, նախատեսվել է 1 մլրդ ԱՄՆ $, բայց այդ գումարը աճելու է որովհետև մենք նպատակ ունենք հիմնականում ունենալ առաջին տեխնիկական կարգի ճանապարհ, որոշ տեղերում երկրորդ: Երկրորդ կարգի կլինեն Սիսիան-Քաջարան և Արտաշատ-Սիսիան հատվածները, որտեղ լինելու են 24,9 կմ երկարությամբ թունելներ և 18.7 կմ երկարությամբ կամուրջներ: Եթե սովորական հատվածներում ճանապարհի 1կմ արժեքը արժեքը կազմում է 3.6 մլն ԱՄՆ $, ապա այդ բարդ ռելիեֆով հատվածում կկազմի 12 մլն $» -մանրամասնում է տրանսպորտի նախարարը: Ի դեպ Սիսիան-Քաջարան ճանապարհի կառուցմամբ 556 կմ երկարությամբ հյուսիս-հարավ ճանապարհը կկրճատվի դառնալով 490 կմ: Կառուցումից հետո այս ճանապարհահատվածը կդառնա վճարովի: Կառուցվող ճանապարհին զուգահեռ որպես այլընտրանք կշարունակի գործել նաև ներկայիս ճանապարհը, որն անցնում է ավելի բարձրադիր տեղանքով և շուրջ 60 կմ-ով ավելի երկար է: «Ճանապարհի վճարի հետ արվել են մոտավոր հաշվարկներ, այդ վճարը չի գերազանցելու մարդատար և բեռնատար մեքենաների համար տվյալ կրճատված հատվածի վառելիքի և ամորտիզացիայի արժեքը»: Նախարարը նշում է մի կարևոր խնդիր ևս, որը հաճախ ձգձգում է ճանապարհաշինական աշխատանքները. հողերի օտարումն ու տարաբնակեցումը: Ճանապարհի շինարարությունն էլ սկսեց Երևան-Արտաշատ, Երևան-Աշտարակ հատվածից, որովհետև այստեղ ճանապարհի լայնացման և հողերի օտարման և տարաբնակեցման խնդիրներ չեն եղել: «Հողերի օտարումն ըստ էության մեզանից ամենաշատ ժամանակ ու էներգիա խլող գործընթացն է, հաճախ առնչվում ենք չձևակերպված տարածքների, կադաստրային անճշտությունների, չձևակերպված ժառանգությունների հետ: Արդեն 2000 հողակտոր օտարվել է ծրագրի միջոցներով, և մեր խնդիրն է այնպես անել, որ այդ օտարումը սոցիալական խնդիր չառաջացնի: Համենայն դեպս նախագծային փոփոխություններ չեն արվելու այդ առումով: Միայն երկու բացառիկ դեպքում ենք շեղվել նախագծից: Ագարակ և Բենիամին համայնքներում կան պատմամշակութային արժեքներ, որոնք ճանապարհը կշրջանցի»:

Քաղաքների կանաչապատումը ոչ միայն ավարտական տեսք է հաղորդում քաղաքին այլև լուծում է մի շարք կարևոր խնդիրներ: Կանաչապատ տարածքների ստեղծումը բարելավում է քաղաքի միկրոկլիման և սանիտարահիգիենիկ պայմանները՝ նվազեցնում է օդի աղտոտվածությունը, քամու արագությունը, խոչընդոտում է փոշու տարածմանը, պաշտպանում և կլանում է արտանետվող գազերը ինչը և ստեղծում է մարդկանց կենսագործունեության համար հարմարավետ միջավայր: Քաղաքի կանաչապատումը իրականացվում է հաշվի առնելով տեղանքի դիրքը, բնակլիմայական պայմանները, քաղաքի հատակագծային կառուցվածքը, իսկ փոքր եղևնիների և միայն «գազոնի» օգտագործումը չեն լուծում վերը նշված խնդիրները: Այսպիսի մոտեցումը գործածվել է դեռ մ.թ ա, դեռևս մեր պատմական էջերում կան բազում օրինակներ, երբ իշխանությունների կողմից տնկվել են անտառներ, կառուցվել են արգելոցներ, ներքաղաքային այգիներ, որոնցից շատերը գոյություն ունեն մինչ օրս: Նման մոտեցմամբ է հատակագծվել նաև մեր մայրաքաղաքը: Հաշվի անելով այն հանգամանքը, որ Երևանի կլիման կիսաանապատային է, գլխավոր հատակագծի մշակման ընթացքում մեծ նշանակություն է տրվել կանաչապատմանը: Ժամանակին ունենալով այդպիսի կանաչապատ մայրաքաղաք այժմ կանգնած ենք այն փաստի առջև, երբ հանրությունը կռիվ է տալիս նույնիսկ ամենափոքր կանաչ տարածքի համար: Անկախությունից ի վեր Երևանը զրկվում է իր կանաչ գոտիներից: Միգուցե 90-ական թվականներին այդ քայլը անխուսափելի էր և արդարացված, սակայն տվյալ մոտեցումը ոչ միայն կանգ չառավ այլև սկսեց մեծ թափ հավաքել վերածվելով բիզնեսի: Տարիներ շարունակ ծառահատվեցին բազմաթիվ հանրային տարածքներ և բազմաթիվ ճարտարապետական համալիրներ էսթետիկական մեծ վնաս կրեցին կորցնելով իրենց շրջակա միջավայրը համալրվելով սրճարաններով, հյուրանոցներով և այլ նշանակության շինություններով: Բիզնեսի այս ալիքը չխնայեց նաև Վանի թագավորությունից մեզ հասած պատմամշակութային համալիր՝ Դալմայի այգիները: Ինչևէ: Բայց ինչպես ասում են սխալի կեսից ետ դառնալը ևս հաղթանակ է: Այս առումով կարևորում ենք Մյասնիկյանի արձանի ետնամասում նոր այգու կառուցումը, որին ձեռնամուխ է եղել «Վարդանյան ընտանիք» բարեգործական հիմնադրամը: Հիշեցնենք, որ 2017թ-ի դեկտեմբերի 26 –ին Երևանի ավագանի նիստում «Վարդանյան ընտանիք» բարեգործական հիմնադրամը ներկայացրեց այգու բարեկարգման նախագիծ – առաջարկ, նվիրված Երևան քաղաքի 2800 ամյակին, որը և միաձայն ընդունվեց: Ի դեպ փորձագետների գնահատմամբ ներկայացրած առաջարկը առաջի դեպքն է, որ ավագանին ընդունել է միաձայն: Սակայն շինաշխատանքների ընթացքում այգին ծառահատվեց, ինչը և բողոքի ալիք բարձրացրեց հասարակության շրջանում: Ինչպես ասում են աչքը տեսածից է վախենում, քանի որ ժողովուրդն իր աչքի առաջ ունի դառը փորձ: Բոլոր դեպքերում, ի պատասխան այդ ակցիայի, քաղաքապետարանը տեղեկացրեց. « Հիշեցնենք, որ այս տարվա փետրվարին արդեն իսկ առիթ ենք ունեցել սույնի հետ կապված տեղեկացնել, որ մայրաքաղաքի Իտալիայի և Բեյրութի փողոցների միջնամասում գտնվող այգում իրականացվող հիմնանորոգման աշխատանքների շրջանակում, մասնագիտական համապատասխան եզրակացությամբ, հատվել են չոր և ծերացած ծառեր: Միևնույն ժամանակ տեղեկացրել ենք, որ բարեկարգման աշխատանքների շրջանակում նախատեսված է այգին համալրել քառապատիկ ավել քանակությամբ նոր ու բարձրարժեք ծառերով, որոնք համահունչ են լինելու բարեկարգվող այգուն»: Ժողովրդի կողմից բարձրացրած խնդիրը անպատասխան չմնաց նաև «Վարդանյան ընտանիք» բարեգործական հիմնադրամի կողմից և պարզաբանվեց, որ առկա առողջ թվով 48 ծառ վերատնկվել և վերատնկվելու է այգու եզրային հատվածում: Եվ այսպես իչպիսի՞ նոր այգի է ունենալու մայրաքաղաքը իր 2800 ամյակին: Ըստ նախագծի հատված ծառերի փոխարեն տնկվելու են քառապատիկ ավելի ծառ, որոնց բարձրությունը հասնելու է 5-6 մ-ի:Կանաչապատումը իրականացվելու այլ երկրերից ներկրված 60-ից ավել ծառատեսակներով և դրանք ամբողջովին համապատասխանելու են մեր բնակլիմայական պայմաններին: Այգին ամբողջովին սալիկապատվելու է 7 գույնի գրանիտե սալերով, որոնց նկարվածքը հատակագծում համալրված է լինելու հայկական գորգերին յուրահատուկ զարդանախշերով: Այգին կահավորվելու է նոր ժամանակակից նստարաններով, լուսավորության համակարգով, տեղադրվելու են ուրարտական թեմատիկայով բրոնզե արձաններ, իսկ այգու չորս անկյուններում տեղադրվելու են բրոնզե շատրվանային արձաններ «ջուր վաճառող տղա»-ի ոճով: Այդ ամենից զատ կառուցվելու է նոր շատրվանային համակարգ: Շատրվանների հատվածի կենտրոնական մասում տեղադրվելու են Երևանի 12 վարչական շրջանների խորհրդանիշները, որոնք պատրաստված են լինելու օնիքս քարերից, բացի այդ կառուցվելու է գրանիտե սալահատակով շատրվանային հրապարակ, որի վրա փորագրված է լինելու Երևանի քարտեզը: Շատրվանային համակարգը կառուցելու է ռուսական VODALUX ընկերությունը: Միայն գեղեցկատեսիլ հանրային հանգստյան գոտու կառուցումով չէ սահմանափակվելու «Վարդանյան ընտանիք» հիմնադրամը, այն նաև պատրաստակամություն է հայտնել հետագա տարիներին իր միջոցների հաշվին իրականացնել այգու շատրվանների ինժեներական և տեխնիկական սպասարկումը, սարքավորումների խոտանման դեպքում՝ դրանց վերականգնումը, փոխարինումը նորով, վնասված սալերի փոխարինումը և վերանորոգումը, ինչպես նաև կանաչ գոտիների խնամքն ու սպասարկումը: Հաջորդ կարևոր, երկար սպասված և մեր օրերում խիստ հազվադեպ երևույթը այն է, որ հիմնադրամը տարածքը բառից բուն իմաստով իրենով չի արել, այն վարձակալված չէ, այլ շարունակում է մնալ համայնքային սեփականություն: Եվ որպեսզի այգին ամբողջությամբ ծառայի ժողովրդին և ժողովուրդը լիարժեք վայելի իր հանգիստը, հիմնադրամը ներկայացրել է մեկ պայման՝ այգու տարածքում 99 տարով պետք է արգելվի որևէ տեսակի ձեռնարկատիրական գործունեություն և այն պետք է ծառայի միայն որպես հանգստի գոտի երևանցիների համար: Այդպիսով իսկ հիմնադրամը փորձ է արել կանխել այգին գործարար կենտրոնի վերածելու գործարարների «ախորժակը»: Ավելին, այգու սպասարկումն ու խնամքը մշտապես իրականացնելու է «Վարդանյան ընտանիք» բարեգործական հիմնադրամը: Ուսումնասիրելով նախագիծը ու հետևելով հիմնադրամի պարզաբանումներին և խոստումներին, երևանցիները հույսով լի և անհամբեր սպասում են նոր այգու բացմանը: Գուցե Լինչի խոսքը մեր քաղաքի մասին կրկին իրականություն դառնա. «Հյուսիսից՝ ավելի բարձր մակարդակից լանդշաֆտը, որտեղից մոտենում եք Էրիվանին, այնպիսի տպավորություն է ստեղծում, որ երբեք չեք մոռանա: Ամբողջ Արարատի զանգվածը վերևից ներքև երևում է, բայց բարդիններն այնքան բարձր են և այնքան պտղատու ծառեր կան, որ մզկիթի գմբեթը, եկեղեցիները և ձեր ոտքերի շուրջ սփռված քաղաքը ամբողջությամբ թաղված է կանաչի մեջ»: