Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանը հոկտեմբեր ամսից կունենա իր մարզաառողջարանային համալիրը: Այն կոչվում է «Ինսպորտ» և կառուցվել է Պարույր Սևակի 8/3 հասցեում՝ «ԵՊՀ շրջանավարտների միավորում» ՀԿ-ի «Մատչելի բնակարան երիտասարդ գիտնականներին և ստեղծագործական միությունների անդամներին» սոցիալական ծրագրի շրջանակում կառուցված բազմաբնակարան համալիրների հարևանությամբ: Ավելի ու ավելի շատ մարդիկ են այսօր մարզասրահներ հաճախում, զբաղվում լողով առողջությունը պահպանելու կամ վերականգնելու նպատակով: Եվ այսօրվա պահանջն է, որ յուրաքանչյուր քաղաքային համայնք հագեցած լինի նաև մարզական դպրոցներով ու համալիրներով: «Զեյթունում մարզաառողջարանային համալիր չի եղել: Նման կենտրոններ գործում են հարակից վարչական շրջաններում՝ Արաբկիր, Նոր Նորք, Փոքր Ավան, որտեղ էլ հաճախում են Զեյթունի բնակիչները: «Ինսպորտի» բացումից հետո նրանք կկարողանան լողով ու մարզումներով զբաղվել հենց իրենց համայնքում: Իսկ կոնկրետ այս տարածքն ընտրվեց, որովհետև նորակառույց համալիրը պետք է որոշակի հագեցվածություն ունենա, հասարակական նշանակության օբյեկտներ լինեն, այդ թվում նաև ազատ ժամանակը ճիշտ ու առողջ ձևով կազմակերպելու համար նախատեսված մի վայր»,- ասում է «Ինսպորտ» մարզաառողջարանային համալիրի տնօրեն Դավիթ Հայրապետյանը: «Ինսպորտ» մարզաառողջարանային համալիրի կառուցապատման ընդհանուր մակերեսը կազմում է 6400 մ²: Շենքը ունի երկու մասնաշենք: Առաջին մասնաշենքում կտեղակայվեն վարչական մասը, խմբային պարապմունքների մարզասրահները, հանդերձարաններ, մյուս մասնաշենքը նույն բարձրության միահարկ ամբողջական շինություն է, որտեղ լինելու է լողավազանը: Համալիրում գործելու է օլիմպիական չափորոշիչներին համապատասխան՝ 25 մետր երկարությամբ և 16 մ լայնությամբ լողավազան, որը կունենա գերժամանակակից ֆիլտրման քառաստիճան համակարգ, բացառվելու է ջրի ամբողջական քլորացումը: Համալիրի առաջին մասնաշենքը չորս հարկանի է: Զրոյական հարկում գործելու են երկու մարզադահլիճներ՝ նախատեսված ուժային պարապմունքների համար: Դրանք հագեցած են լինելու MBH ֆիթնես ֆիրմայի Թեխնոջիմ շարքի լավագույն մարզասարքերով՝ կարդիո և տարբեր մկանային համակարգերի համար: Նախատեսվում է ստեղծել նաև բռնցքամարտի պարապմունքների դահլիճ: Զրոյական հարկում է տեղակայված նաև ֆիննական և արևելյան սաունաների համակարգը: Կարդիո պարապմունքների սրահը լինելու է երկրորդ հարկում: Նույն հարկում կգործի սպա գոտի՝ մերսման և վերականգնողական, սպա և աղային վերականգնման սենյակներով: Երրորդ հարկում տեղակայված են լինելու յոգայի պարապմունքների սենյակը (որտեղ գործելու է նաև աերո յոգայի (առաստաղից կախված պարաններով) խմբակ), մանկական խաղասենյակը և թիմային պարապմունքների սրահը: Մարզասրահները հագեցած են լինելու նորագույն մարզագույքով ու սարքավորումներով: Կլինեն սփինինգ հեծանիվներ, վազքուղիները կունենան ինտերնետ հասանելիություն և վազելու ընթացքում մարզվողը կկարողանա հեռուստացույց դիտել: Մարզասրահները վերազինված կլինեն նորագույն աուդիոհամակարգով, որի շնորհիվ մարզիչը բարձրախոսով կկարողանա հրահանգավորել պարապողներին: Առաջին հարկում կգործի նաև խանութ, որտեղ կվաճառվեն «Ինսպորտ» ապրանքանշանով մարզահագուստ և սպորտային պարագաներ: Կլինի նաև սրճարան, որտեղ մարզվողներին կմատուցվի առողջ սնունդ: Տանիքում տեղակայվելու է 150 KW հզորությամբ էներգախնայող արևային ջրատաքացման համակարգ, որը ամբողջապես կապահովի լողասենյակների տաք ջրամատակարարումը: Կենտրոնը կունենա վերգետնյա և ստորգետնյա ավտոկայանատեղիներ՝ նախատեսված մինչև 30 ավտոմեքենա կայանելու համար: «Ինսպորտի» շենքն ունի 9 բալ սեյսմակայունություն: Շինարարությունն իրականացրել է «Էյ դի էյ թեք» ընկերությունը: Նախասրահի ինտերիերում գերակշռող է լինելու փայտը: Համալիրը մեկ ժամում 120 հաճախորդի սպասարկելու հնարավորություն է ունենալու: Մարզահամալիրում կստեղծվի 45 աշխատատեղ: Մարզահամալիրի կառուցապատման ընդհանուր արժեքը կազմում է 1.72 մլրդ ՀՀ դրամ: Այժմ ընթանում են ներքին հարդարման աշխատանքները:

Օգոստոսի 20-ին մեր հանրապետությունում նշում են շինարարների տոնը: Յուրաքանչյուր նոր կառուցում, որ նախաձեռնում ենք նրանք, լինի դա փոքր մի տուն թե արտադրական կամ հասարակական նշանակության կառույց, նոր կյանքի ու վերածննդի սկիզբ է դառնում: Որպեսզի այդ նոր կյանքը ունենա ամուր և հուսալի հիմքեր յուրաքանչյուր շինարար պետք է ունենա պատասխանատվության բարձր զգացում, պատասխանատվություն, որ ներկայիս շինարարը պետք է ունենա ապագա սերնդի հանդեպ: «Եկել է ժամանակը, որ մենք պետք է նորովի նայենք խնդիրներին, -ասում է ՀՀ քաղաքաշինության պետական կոմիտեի նախագահ Ավետիք Էլոյանը՝ գործընկերներին շնորհավորելուց հետո:- Այլևս անցել է դղյակ ու եկեղեցի կառուցելու ժամանակը. հիմա պուրակներ, այգիներ և համալսարաններ կառուցելու ժամանակն է: Բարենպաստ, կանաչով լի քաղաքն է ապագա սերնդի առողջության գրավականը, նոր համալսարանն է վաղը մեր պետությանը մրցակցային առավելություն տալու հարևանների հանդեպ և աշխարհում ընդհանրապես: Մեզ իրավունք է վերապահված կերտել կառույցներ և պարտականություն, դրանք կառուցել ամուր և հուսալի: Այսօր առաջարկում եմ այդ երկու գաղափարներին ավելացնել նորը. իրավունք պարտականություն և արտոնություն, կերտել ամուր և հուսալի շենքեր. դա մեր արտոնությունն է: Մաղթում եմ, որ ոչ միայն շինարարները, այլ յուրաքանչյուրն իր ոլորտում գիտակցի իր արտոնությունը, դա պետություն կառուցելու միակ ձևն է»: Ալ. Թամանյանի անվան ճարտարապետության թանգարան-ինստիտուտի «Թամանյան» սրահում շինարարներին իրենց մասնագիտական տոնի առիթով շնորհավորելու եկած ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանը շինարարի դերը պետության կյանքում անվանում է նաև հեղափոխական. «Շինարարությունը ամեն ինչից զատ նաև մշակույթ է, քաղաքային ապրելակերպի մշակույթ, հանրային տարածքի հանդեպ պատասխանատվության մշակույթ, ընդհանուրը անձնական շահերից ելնելով չյուրացնելու մշակույթ: Նոր ժամանակներում Ձեր դերը հեղափոխական է: Իհարկե շուկան և պատվիրատուն կարող են ունենալ տարբեր պահանջներ, որոնք կարող են հակոտնյա լինել հանրության շահերին, սակայն հենց այստեղ է որ Քաղաքաշինության պետական կոմիտեն պետք է հանդես գա որպես հանրության ներկայացուցիչ և ի կատար ածի մշակութային և մտքի հեղափոխության իր առաքելությունը»: Շինարարների միության նախագահ, Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի ռեկտոր Գագիկ Գալստյանը առանձնացնում է շինոլորտի հիմնախնդիրները. քաղաքաշինության պետական նորմեր, գնագոյացման շուկայական մեթոդաբանության մշակում, լիցենզիաների տրամադրման կարգ, վերահսկման բարելավում, շինարարական մրցույթների կանոնակարգում, որակյալ կադրերի պատրաստում: Խնդիրների հիմնավոր լուծման համար Գագիկ Գալստյանը նոր կառավարությանն առաջարկում է վերակազմավորել ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեն. «Կոմիտեն այս հիմնախնդիրների լուծման համար իր տնօրինության տակ շատ ավելի սահմանափակ կադրեր ու հարավորություններ ունի: Պետք է Քաղաքաշինության կոմիտեին վերադարձվեն իր նախկին բոլոր այն գործառույթները, որոնք այսօր կցվել են այլ նախարարությունների»: Շոշափելի արդյունքներ ունենալու համար պետք է փոխվեն շատ ընթացակարգեր, որոնք իրականացվում են հին, իրենց դարն ապրած, «սովետաբույր» մեխանիզմներով, շինարարության զարգացմանը զուգահեռ պետք է փոխվեն շինանյութերի և շինարարական աշխատանքների գնագոյացման չափորոշիչները, հավաստագրեր ստացած նորաթուխ շինարարական ընկերությունները հավասար իրավունքներ չունենան ոլորտի հին ու փորձառու ընկերությունների հետ. օրինակ՝ սկսեն ավելի ցածր հարկայնության շենքերի կառուցումից, մշակվեն քաղաքաշինության նոր նորմեր՝ համապատասխան մեր երկրի առանձնահատկություններին, այլ ոչ թե պատճենվեն օտար երկրներինը, կադրերի որակը բարձրացնելու համար անցկացնել պարբերական վերապատրաստումներ, ուժեղացնել շինարար-բանվորներ պատրաստող միջին մասնագիտական օղակը: Համալսարանը պետք է կապի մեջ լինի արտադրության հետ, արտադրության պահանջով պատրաստի մասնագետների համապատասխան քանակ համապատասխան մասնագիտացումներով: Խնդիրները շատ են, ոլորտի պատասխանատուներն էլ արտոնված դրանք լու

Մեր երկրում ինժեներական և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացմանը նոր թափ հաղորդելու, հայկական ինժեներական միտքը մեկտեղելու և նրա աշխատանքն ավելի արդյունավետ ու նշանակալի դարձնելու համար ՀՀ կառավարության որոշմամբ նախաձեռնվել է «Ինժեներական քաղաքի» ստեղծման ծրագիրը: Այսպիսով Հայաստանը կվերահաստատի իր՝ Կովկասի «Սիլիկոնային հովիտ» անվանումը՝ գլոբալ շուկաներ արտահանելով ինժեներական և բարձր տեխնոլոգիական արտադրանք ու ծառայություններ: Ինժեներների ապագա «քաղաքը» զբաղեցնելու է Բագրևանդ փողոցում գտնվող 3.0 հա մակերեսով տարածք: Այստեղ «բնակություն» կհաստատեն մոտ 40 ինժեներական ընկերություններ՝ մի վայրում մեկտեղելով հայկական ինժեներական մտքի հիմնական ներուժը: Ինժեներներն իրենց «քաղաքում» առավել արդյունավետ աշխատելու լայն հնարավորություններ կստանան. այստեղ կհիմնվեն համատեղ օգտագործման լաբորատորիաներ, փոքր չափաքանակներով նմուշային արտադրության արտադրամասեր: ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարի առաջին տեղակալ Հակոբ Արշակյանը մեծապես կարևորում է այդպիսով համապատասխան աշխատանքային միջավայր ստեղծելու հանգամանքը. «Ինժեներության մեջ պրոդուկտի թեստավորման, պրոտոտիպից արտադրական նմուշի ստեղծման, դրա ջերմաստիճանային փորձարկման համար անհրաժեշտ են համապատասխան լաբորատոր և արտադրական սարքավորումներ, որոնք իրենց կարող են թույլ տալ շատ քիչ ընկերություններ (անհրաժեշտության դեպքում էլ կամ վարձակալում են սարքավորումը կամ աշխատում պատվիրատու կազմակերպության սարքավորումներով): «Ինժեներական քաղաքում» նախատեսվող կենտրոնացված լաբորատորիաների առկայությունը զգալիորեն կհեշտացնի ընկերությունների աշխատանքը: Այդ լաբորատորիաները բաց կլինեն բոլորի համար»: Ընդհանուր առմամբ կստեղծվի բարձր տեխնոլոգիական մի միջավայր, որտեղ համատեղ օգտագործման լաբորատորիաներից բացի յուրաքանչյուր ընկերության համար կկառուցվի առանձին շենք, կստեղծվի համատեղ աշխատանքային տարածք՝ աքսելերացիոն և ինկուբացիոն գործունեության համար նախատեսված սարքավորումներով, թիմերի համար համատեղ աշխատանքային տարածք, վարչական տարածք` ղեկավար կազմի և տեխնիկական անձնակազմի համար, հանդիպումների սրահներ, համագումարների դահլիճ, դասընթացների սենյակներ: Առայժմ չի կազմվել «Ինժեներական քաղաքի» ճարտարապետական նախագիծը: Դեռ 2016 թ. անցկացվել էր «Ինժեներական քաղաքի» ճարտարապետական հայեցակարգերի մրցույթ, որտեղ հաղթող նախագիծ չէր ընտրվել: Հողատարածքը, որի վրա պիտի հառնի հայկական ինժեներական մտքի դարբնոցը, պետական է և համապատասխան կառույցին կփոխանցվի միայն Երևան քաղաքի ավագանու որոշումից հետո, որը դեռ չի կայացել: Ներկայումս «Ինժեներական քաղաքի» համար նախատեսված 3.0 հա տարածքի դիմաց՝ Բագրևանդ 21/1 հասցեում, գործում են Ինժեներական կենտրոնը, որտեղ արդեն աշխատում են տասնյակից ավելի ինժեներական ընկերություններ, Ինժեներական գրադարանը, Տիեզերքի ու Գիտության թանգարանները և կառուցվում է մանկապատանեկան ուսումնական տեխնոպարկի շենքը: Այս տարածքը (մոտ 5000մ²) կմիանա Ինժեներական քաղաքին, և կստեղծվի բարձրտեխնոլոգիական կենտրոնացված մի միջավայր՝ հայկական ինժեներական միտքը դարձնելով ավելի ներկայանալի: Հակոբ Արշակյանը նշում է, որ «Ինժեներական քաղաք» ունենալուց հետո արտասահմանցի պատվիրատուները վիզուալ կտեսնեն մեր ինժեներական պոտենցիալը՝ մեկ վայրում հավաքված 40 ընկերությունների տեսքով: Կտեսնեն համապատասխան միջավայր, որտեղ հստակ կպատկերացնեն իրենց խնդրի լուծումը: Բացի այդ «քաղաքը» տարբեր ընկերություններ կբերի իրար կողքի, նրանք ակամայից կփոխանակվեն իրենց գիտելիքներով ու հմտություններով, կլինի ցանցային համագործակցություն, կկազմակերպվեն էքսպոներ, կլինեն թրեյնինգներ ու վերապատրաստումներ: Այստեղ ինժեներական ընկերություններն արդիական ենթակառուցվածքների կիրառմամբ կմշակեն և կիրագործեն նորարարական գաղափարներ` տեղական ու միջազգային շուկաներում առաջարկելով բարդ տեխնոլոգիական լուծումներ: «Հայաստանը որպես տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կենտրոն ճանաչում են այն արտասահմանյան կազմակերպությունները, որոնք աշխատում են հայկական ընկերությունների հետ, իսկ ովքեր աշխատում են մեկ անգամ, ուզում են աշխատել կրկին, դա շատ կարևոր է,- նշում է Հակոբ Արշակյանը:- Բայց հայ ինժեներների հաջողությունների պատմությունը մնում է անհայտ, որովհետև նրանց աշխատանքը հիմնականում արտասահմանի հետ է և հաճախ ստրատեգիական նշանակության գաղտնի պահվող ծրագրերում»: Նախարարի առաջին տեղակալը նաև ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ ՀՀ համախառն ներքին արտադրանքի 6 %-ն ապահովում են բարձր տեխնոլոգիաները, իսկ այդ 6 %_ը գեներացնում է ոլորտի աշխատողների ընդամենը 1.4 %-ը. դա նշանակում է որ այդ աշխատողների գեներացված արդյունքը մեծ է, դա արդյունք ստեղծող խումբ է: Հենց այդ արդյունքի շնորհիվ է ոլորտի ֆինանսական շրջանառությունը վերջին 7 տարիների ընթացքում ավելացել հինգ անգամ: Բայց պետք է ավելացնել աճի տեմպերը, նշում է Հակոբ Արշակյանը: «Ինժեներական քաղաքի» ստեղծումը կնպաստի Հայաստանի տնտեսության մրցունակության և արտադրողականության մակարդակի բարձրացմանը: «Ինժեներական քաղաք»-ի ստեղծման ծրագրի իրականացման համար նախատեսվում է կառավարության կողմից Համաշխարհային բանկի միջոցով, և մասնավոր հատվածի կողմից մոտ 17 մլն ԱՄՆ դոլարի չափով ներդրում:

Այս տարի Գորիսը հռչակվեց ԱՊՀ մշակույթային մայրաքաղաք: Միջոցառումների մեկնարկը տրվեց հուլիսի 7-ին: Բնականաբար աշխարհի ուշադրությունը սևեռված է մեր պատմական քաղաքի վրա: ՀՀ մշակույթի նախարար Լիլիթ Մակունցի խոսքով «Գորիսի ընտրությունը պայմանավորված է դրա հետաքրքիր ճարտարապետությամբ և կոլորիտով: Այս օրերին Գորիս են այցելել ԱՊՀ ութ երկրից ավելի քան 150 արվեստի գործիչներ, պաշտոնատար անձիք»: Գորիսը մշակույթային մայրաքաղաք դարձնելու որոշումը զարմանալի չէր, քանզի Գորիսը այն եզակի քաղաքներից մեկն է, որ պահպանել է իր հին ճարտարապետությունը, ինչի միջոցով աշխարհին կարող է ներկայացնել իր դարավոր պատմությունը, մշակույթը, ինչը շատ գովելի և կարևոր է մեր օրերում: Այս ծրագրի շրջանակներում խորհրդանշական է քաղաքի մուտքը ազդարարող «Հին Զանգեր» («Զանգեր») հուշարձանի վերակառուցման նախագիծը, որն իրականություն դարձավ ի շնորհիվ համայնքապետ Առուշ Առուշանյանի, գործարարների, բարերարների, ինչպես նաև գորիսեցիների և շատերի գաղափարական և նյութական աջակցության շնորհիվ: Այս նախագծով «Հին զանգեր» հուշարձանը վերակենդանացավ որպես ավանդույթները և ազգային արժեքները պահող միասնականության խորհրդանիշ: Ծրագիրը հետաքրքրական է ոչ միայն ճարտարապետական, այլև այն առումով, որ առաջին անգամ հասարակական նշանակության հուշարձանը վերակառուցվեց նոր շինության տեղում: Հիշեցնենք, որ 1985թ-ին կառուցված այս գեղեցիկ կառույցը իր ճարտարապետական լուծումով հանդիսանում է Գորիս քաղաքի այցեքարտը և ինչպես յուրաքանչյուր հետաքրքիր գիրք սկսում է գրավիչ նախաբանով, այնպես էլ այս կառույցը յուրօրինակ խորհրդավոր «նախաբան» է Գորիսը իր ամբողջ շքեղությամբ բացահայտելու համար: Այս կառույցը ստիպում է ցանկացածին խորանալ ժայռերի, քաղաքի պատմության, մշակույթի, մարդկանց ճանաչելու մեջ: Այն կարծես թե արտահայտում է տեղի բնակիչների մտածողությունը և կազմում է Գորիսի անբաժանելի մի մասնիկը: Վերակառուցող ճարտարապետ Սևադա Զաքարյանի խոսքով «Հին զանգերի» վերակառուցման միտքը առաջացել էր անցյալ տարվա դեկտեմբերին, աշխատանքները մեկնարկել են ձմռանը, բայց, իմանալով, որ Գորիսը հռչակվել է ԱՊՀ երկրների մայրաքաղաք, արել են ամեն հնարավորը՝ աշխատանքները ժամանակին ավարտելու համար: Պետք է նկատենք, որ շինարարական աշխատանքները ընթացել են անկախ եղանակային պայմաններից, ինչի արդյունքում ռեկորդային՝ 3 ամսում ավարտին հասավ հուշարձանի վերակառուցումը: Մենք ճշտեցինք, որ վերակառուցված հուշարձանը գրեթե պահպանել է իր տեսքը, համալրվելով նոր ծավալատարածական լուծումներով: Հուշարձանի երկարությունը հասնում է 35մ-ի, իսկ ամենաբարձր ժայռի բարձրությունը 16մ-ի: Հուշարձանը վերակառուցվել է Իշխանասար հրաբխային ծագում ունեցող թեթև քարերից, որին տեղացիները անվանում են «մեռած» քար: Կառույցի գունային լուծումները համահունչ են շրջապատող բրգաձև ժայռերի վարդագույն երանգին: Վերակառուցման ծրագրի շրջանակներում այժմ իրականացվում են հարակից տարածքների բարեկարգման աշխատանքները: Այս պահին շինարարությունը գտնվում է երկրորդ փուլում՝ կառուցվում է դիտակետ, որտեղից բացվում է հրաշալի տեսարան դեպի քաղաք: Ճարտարապետ Սևադա Զաքարյանի խոսքով. «Կառույցի դիմաց գտնվող սարի վրա կա դիտակետ, որը դեռ պետք է կառուցել և հավանաբար մինչև աշուն ավարտին հասցնել: Սա ոչ միայն Արցախ-Սյունիք մայրուղու վրա կառուցված խորհրդանիշ է, այլև հանգստի գոտի»,- նշեց ճարտարապետը: Կառույցի հարակից լեռնալանջերը անտառածածկ են և ծառատնկման աշխատանքները շարունակական են լինելու: Մյուս կողմից՝ 5-10 հեկտար տարածք առանձնացված է գյուղատնտեսության նախարարության հետ համատեղ ծրագրով, իրականցվելու են ծառատնկման աշխատանքներ: Ինչ խոսք, հետևելով այս ամբողջ նախագծին և իրականցվող աշխատանքներին կարելի է ենթադրել, որ նոր այս տարածքը դառնալու է քաղաքի լավագույն հանգստի գոտիներից մեկը: Բացի դա, այս նախագծի իրականացումը ստեղծել է նոր ներդրումային ծրագրերի դաշտ: Ինչպես փաստում են մասնագետները արդեն իսկ կան մի քանի ներդրումային ծրագրերի առաջարկներ, որոնց իրականացման պարագայում տարածքը կվերածվի զբոսաշրջության համար ամենագրավիչ և աշխույժ վայրերից մեկը: Հուսանք, որ զբոսաշրջությունը կզարգանա ազգային և մշակույթային արժեքների հետ համահունչ: Ի դեպ ինչպես այլ հուշարձաններ, այդպես էլ «Հին զանգերը» հեշտ «ճակատագիր» չի ունեցել, 1996թ-ին այն քանդվել է և փոխարենը կառուցվել է մեկ այլ ՝ ճարտարապետական տեսանկյունից ոչ բացառիկ հուշարձան` «Գորիսի զանգեր»-ով, ինչը ժամանակին դժգոհության մեծ ալիք էր բարձրացրել բնակչության շրջանում: Եվ այդ ժամանակահատվածից սկսած «Հին զանգերի» վերականգման հարցը մշտապես քննարկման առարկա է եղել: Ինչ խոսք «Հին զանգերի» վերակառուցումը անհրաժեշտություն էր թե' որպես ճարտարապետական արժեքի և թե' որպես պատմական ժամանակահատվածի վերականգման տեսանկյունից, սակայն քանի որ «Գորիսի զանգերը» ոչ պակաս կարևոր նշանակություն ուներ նույն ճարտարապետության, մշակույթային և պատմական տեսանկյունից, ապա ճիշտ կլիներ եթե Գորիսում վերակառուցվեր նաև «Գորիսի զանգերը»:

Հյուսիս-հարավ ճանապարհի շինարարության շնորհիվ Հայաստանը պետք է ապագայում ունենա միջազգային բարձր չափանիշներին համապատասխանող ավտոճանապարհ: Մեղրի-Երևան-Բավրա վերակառուցվող ավտոճանապարհի միջոցով կապահովվեն արագ ուղևորաբեռնափոխադրումներ մեր երկրի հարավից դեպի Վրաստանի սահման, այնտեղից էլ՝ դեպի միջազգային առևտրային ուղիներ ու շուկաներ ՝ զարգացման նոր հեռանկարներ ստեղծելով Հայաստանի համար: Ծրագիրն իրականացվում է բազմատրանշ ֆինանսավորմամբ և բաժանված է առանձին 5 տրանշների: Բնական է, որ ռազմավարական նման խոշոր նշանակություն ունեցող այս նախագիծը պետք է ենթադրեր համապատասխան բարձրակարգ մոտեցում ու խիստ պահանջներ: ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Աշոտ Հակոբյանը լրատվամիջոցների հետ հանդիպման ժամանակ շեշտեց. «Շինարարները, ինժեներական կազմը, տեխհսկողներն ու նախագծողները, բոլորը հավասարապես պատասխան են տալու ճանապարհի որակի համար: ՀՀ վարչապետը հայտարարել է. «Հայաստանում անորակ ճանապարհներ չեն լինելու այսուհետ»: Հետևողականորեն անելու ենք ամեն ինչ, որ ունենանք պահանջվող որակին համապատասխան ճանապարհ: Մեր նպատակը մեկն է. նոր էջ բացել հյուսիս-հարավ տրանսպորտային միջանցք ներդրումային ծրագրում»: Հաշվի Չէր Առնվել Հայաստանի 45° Տաք Ամառը և Խիստ Ձմեռը Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքը ամբողջությամբ կառուցվելու է բետոնե ծածկերով և հավաստագրված շինանյութերով: Շինանյութը՝ ցեմենտը, բետոնե կոնստրուկցիաները, խիճը, ավազը, հողագրունտը ձեռք է բերվում տեղական արտադրողներից: 2016 թ. ավարտվել են առաջին տրանշի շինարարական աշխատանքները, որտեղ ի դեպ արձանագրվել են թերություններ: Դրանք կապալառու կազմակերպությունը պետք է վերացնի սահմանված ժամկետներում՝ վստահեցնում է նախարարը: Կապալառուն տուգանվել է գրեթե 6 մլն $-ի չափով: Խնդիրն այն է, որ ամերիկյան ճանապարհաշինական «ԱԱՇՏՕ» (AASHTO - American Association of State Highway and Transportation Officials) ստանդարտները (այն ընտրել է ֆինանսավորող Ասիական զարգացման բանկը), որոնց համաձայն պետք է կառուցվի հյուսիս-հարավը, ամբողջովին չեն համապատասխանել մի երկրի պայմանների, որը ծովի մակարդակից 1700 մ բարձր է և ամռան ամիսներին գրանցում է մինչև 45 ° ջերմություն: Բացի այդ ինչպես նշում է ՀՀ տրանսպորտի, կապի և ՏՏ ճանապարհաշինության գծով փոխնախարար Բագրատ Բադալյանը նման խնդիրների պատճառն այն է, որ մեր տեղական արտադրողները դժվարանում են «ԱԱՇՏՕ»-ի չափանիշներին համապատասխան սերտիֆիկատներ տրամադրել, բայց կապալառու կազմակերպությունները ունեն լաբորատորիաներ, որտեղ այդ նյութերը փորձարկվում են, ստուգվում է դրանց համապատասխանությունը պահանջվող չափանիշներին: «Նման մասշտաբի նոր աշխատանքներ սկսելն ունի իր բարդություները և փորձնական շրջանը: Օրինակ՝ Վրաստանում (որի ճանապարհներն այդքան գովում են մեր հայրենակիցները) կառուցված իրենց առաջին նման ճանապարհը որակով զիջում է մերին»,-ասում է նախարար Աշոտ Հակոբյանը: Ճանապարհի որակի հսկողություն իրականացնող «Սաֆեժ» կազմակերպության աշխատախմբի ղեկավար Բրոնիսլավ Դիմիտրիևիչը նշում է, որ խնդիրը ոչ թե ցեմենտի որակն է, այլ այն, որ տեխնիական մասնագրերը չեն հարմարեցվել Հայաստանի աշխարհագրական և կլիմայական պայմաններին. «Բետոնե սալերի արանքային կարերի բիտումային հիմքով լցանյութը միայն մեկ տարի անց ամռան ամիսներին ուլտրամանուշակագույն բարձր ցուցանիշի պատճառով սկսել էր գործել բետոնից զատ, ինչը կարերի եզրային հատվածների քայքայման պատճառ էր հանդիսացել: Դժբախտաբար չենք կարողացել վերանորոգել կարերի եզրային հատվածները, բայց լցանյութը փոխարինել ենք վերջին տեխնոլոգիաներով պատրաստվող ռետինե լցանյութով: Բացի այդ 2015-2016 թթ ձմռանը և գարնանը կապալառուի և ինժեների հետ մշակվել է ամբողջությամբ նոր բետոնե խառնուրդի բաղադրատոմս, որի ընթացքում իրականացվել են սառնակայունության փորձարկումներ: Այսօր մեր բետոնն անցնում է սառնակայունության 150 ցիկլը: Ի դեպ 2016 թ. կապալառուն ձեռք է բերել սառնակայունության փորձարկումներ իրականացնող սարքավորում, որը բացառիկ է այս տարածաշրջանում: Բետոնացումից հետո բետոնե մակերևույթը ծածկվում և խնամվում է ջրով առաջին 72 ժամվա ընթացքում: Բետոնի խոնավությունը այդ ժամանակահատվածում վերահսկվում է նոր գործիքներով: Մոտ ապագայում նպատակ ունենք խնամքի քիմիական նյութը փոխարինել լավագույններից մեկով փորձարկումն ավարտվել է և սկսվել է գնման գործընթացը:: Ինչ վերաբերում է ճաքերի վերանորոգման նոր տեխնոլոգիային, հիմա կիրառում ենք կամուրջների շինարարության ժամանակ կիրառվող ճաքերի էպօքսիդային սոսինձով ներակման տեխնոլոգիան: Առայժմ այն իրեն արդարացնում է: Իսկ նոր տեխնոլոգիայով ցեմենտով կայունացված ասֆալտն ավելի կայուն է քայքայամշակման և բուսականության աճի հանդեպ»: Բետոնե պատվածքով ճանապարհները կանխատեսվում է, որ կծառայեն 20-25 տարի, նշում է Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի ներդրումային ծրագրի առաջատար ինժեներ-համակարգող Արամ Գուգարացը: Հյուսիս-հարավ Ճանապարհի Վերջը Դեռ Չի Երևում Երբ կավարտվի Հյուսիս-հարավ ճանապարհային միջանցքի շինարարությունը. կոնկրետ ժամկետներ անհնար է նշել: Ճանապարհի ֆինանսավորումն իրականացնում են Ասիական զարգացման (ԱԶԲ), Եվրոպական ներդրումային (ԵՆԲ) և Եվրասիական զարգացման բանկերը (ԵԱԶԲ): ԱԶԲ-ի ֆինանսավորմամբ վերակառուցվել է Տրանշ1-ը՝ Երևան-Արտաշատ, Երևան-Աշտարակ (ընդհանուր 31 կմ), ընթացքի մեջ է Տրանշ 2-ը ՝ Աշտարակ-Թալին (42 կմ) և Տրանշ 3-ի Թալին-Լանջիկ հատվածը (18,7 կմ): Եվրոպական ներդրումային բանկը ֆինանսավորում է Լանջիկ-Գյումրի հատվածի շինարարությունը, Եվրասիական զարգացման բանկը՝ Տրանշ 4-ի Քաջարան-Ագարակ հատվածը (32 կմ): Տրանշ 4-ի գերակշիռ հատվածը և Տրանշ 5-ը առայժմ ֆինանսավորում չունեն: Այդ է պատճառը, որ ՀՀ տրանսպորտի, կապի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարար Աշոտ Հակոբյանը անհնար է համարում ճանապարհի շինարարության ավարտի մասին կոնկրետ ժամկետներ հայտարարելը. «Ֆինանսավորում չունենք ճանապարհի 4 հատվածների համար. Արտաշատ-Սիսիան 175 կմ-ի համար, որն անցնում է լեռնանցքով, բարդ ռելիեֆով և ենթադրվում է թունելների, կամուրջների շինարարություն,. Գյումրիի շրջանցիկ հատված, որը 23 կմ է, Գյումրի-Բավրա՝ 38 կմ և Սիսիան-Քաջարան՝ 60 կմ: Միայն այն ժամանակ, երբ կլուծվի մայրուղու այս հատվածների ֆինանսավորման հարցը և կլինեն նախագծային- նախահաշվարկային բոլոր փաստաթղթերը, հնարավոր կլինի խոսել վերջնաժամկետի մասին»: Նախարարը նաև մանրամասնորեն ներկայացրեց ֆինանսավորումը թվերով. ԱԶԲ-ի հետ կնքվել է 3 պայմանագիր. 1-ինը 60 մլն $, 2-րդը՝ 170 մլն $, 3-րդը՝ 100 մլն $, ԵՆԲ-ն վարկավորել է 60 մլն €, կա նաև 12 մլն € դրամաշնորհ, ԵԶԲ-ը՝ 150 մլն $: Ընդհանուր վարկավորումը կազմում է 540 միլիոն $, որից ձևակերպվել է ընդամենը 222 մլն $, իսկ որպես կանխավճար շինարարներին փոխանցվել է 56,5 մլն $: «Ծրագրի նախնական արժեքը, որը կազմվել է տեխնիկատնտեսական ուսումնասիրության արդյունքում, այլ ոչ թե նախագծման, նախատեսվել է 1 մլրդ ԱՄՆ $, բայց այդ գումարը աճելու է որովհետև մենք նպատակ ունենք հիմնականում ունենալ առաջին տեխնիկական կարգի ճանապարհ, որոշ տեղերում երկրորդ: Երկրորդ կարգի կլինեն Սիսիան-Քաջարան և Արտաշատ-Սիսիան հատվածները, որտեղ լինելու են 24,9 կմ երկարությամբ թունելներ և 18.7 կմ երկարությամբ կամուրջներ: Եթե սովորական հատվածներում ճանապարհի 1կմ արժեքը արժեքը կազմում է 3.6 մլն ԱՄՆ $, ապա այդ բարդ ռելիեֆով հատվածում կկազմի 12 մլն $» -մանրամասնում է տրանսպորտի նախարարը: Ի դեպ Սիսիան-Քաջարան ճանապարհի կառուցմամբ 556 կմ երկարությամբ հյուսիս-հարավ ճանապարհը կկրճատվի դառնալով 490 կմ: Կառուցումից հետո այս ճանապարհահատվածը կդառնա վճարովի: Կառուցվող ճանապարհին զուգահեռ որպես այլընտրանք կշարունակի գործել նաև ներկայիս ճանապարհը, որն անցնում է ավելի բարձրադիր տեղանքով և շուրջ 60 կմ-ով ավելի երկար է: «Ճանապարհի վճարի հետ արվել են մոտավոր հաշվարկներ, այդ վճարը չի գերազանցելու մարդատար և բեռնատար մեքենաների համար տվյալ կրճատված հատվածի վառելիքի և ամորտիզացիայի արժեքը»: Նախարարը նշում է մի կարևոր խնդիր ևս, որը հաճախ ձգձգում է ճանապարհաշինական աշխատանքները. հողերի օտարումն ու տարաբնակեցումը: Ճանապարհի շինարարությունն էլ սկսեց Երևան-Արտաշատ, Երևան-Աշտարակ հատվածից, որովհետև այստեղ ճանապարհի լայնացման և հողերի օտարման և տարաբնակեցման խնդիրներ չեն եղել: «Հողերի օտարումն ըստ էության մեզանից ամենաշատ ժամանակ ու էներգիա խլող գործընթացն է, հաճախ առնչվում ենք չձևակերպված տարածքների, կադաստրային անճշտությունների, չձևակերպված ժառանգությունների հետ: Արդեն 2000 հողակտոր օտարվել է ծրագրի միջոցներով, և մեր խնդիրն է այնպես անել, որ այդ օտարումը սոցիալական խնդիր չառաջացնի: Համենայն դեպս նախագծային փոփոխություններ չեն արվելու այդ առումով: Միայն երկու բացառիկ դեպքում ենք շեղվել նախագծից: Ագարակ և Բենիամին համայնքներում կան պատմամշակութային արժեքներ, որոնք ճանապարհը կշրջանցի»: