Լոռու մարզի Դեբետ համայնքում արդեն գործում է «Հայաստանի Մանուկներ» հիմադրամ-ի (COAF) ֆինանսավորմամբ կառուցված ՍՄԱՐԹ կենտրոնը: Ճարտարապետը լիբանանահայ Պոլ Կալուստյանն է: Շինարարությունն իրականացրել է «Կանակա» շինարարական ձեռնարկությունը: Բուն շինարարական աշխատանքները տևել են 22 ամիս: 5 մլն ԱՄՆ դոլարի ներդրմամբ կառուցված այս կենտրոնը նպատակ ունի զարգացնելու տեղական ռեսուրսները և այն համայնքներում կիրառելու հնարավորություններ ստեղծել: «Եթե ուզում ես ոգեշնչել մարդկանց, հատկապես երիտասարդներին, պետք է կառուցել մի այնպիսի բան, որ բացառիկ ազդեցություն կունենա: Իմ ընկերոջ խոսքերն են: Ու մենք Հայաստանի գյուղական այս չքնաղ բնության գրկում ստեղծեցինք ՍՄԱՐԹ կենտրոնը», - ողջունելով հյուրերին՝ ասաց «Հայաստանի Մանուկներ» հիմադրամի հիմնադիր Գարո Արմենը: Գեղատեսիլ բնության մեջ կառուցված, 2230 քմ տարածքով և իր ճարտարապետությամբ տպավորիչ այս կառույցը ոչ ֆորմալ կրթության համապարփակ միջավայր է: ՍՄԱՐԹ կենտրոնը հավասար և համարժեք հնարավորություններ է ապահվում գյուղերի բնակիչների համար՝ առանց տարիքային սահմանափակման՝ երեք տարեկանից բարձր երիտասարդների և մեծահասակների համար: «Մինչև այս տարվա վերջ մենք աշխատելու ենք անմիջական հեռավորության վրա գտնվող 5 համայնքների հետ, տրանսպորտային միջոցների տրամադրումը կազմակերպվելու է «Հայաստանի Մանուկներ» հիմադրամի կողմից, իսկ հետագայում մեր ծրագրերին մասնակցելու համար կավելացնենք ևս 13 գյուղ, որոնք 30 և ավելի կմ հեռավորության վրա են գտնվում»,- մեզ հետ զրույցում ասաց ՍՄԱՐԹ կենտրոնի տնօրեն Քրիստ Մարուքյանը: ՍՄԱՐԹ կենտրոնի հայեցակարգի չորս հիմնասյուներն են նորարարությունը և ստեղծագործականությունը, լեզուն և հաղորդակցությունը, ձեռներեցությունը և տեղական տնտեսական զարգացումը, ակտիվ քաղաքացիությունը և անձնային զարգացումը։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաները և օտար լեզուն ՍՄԱՐԹ ծրագրերի և ուսուցման նյութերի հիմքում են։ Լեզուներ սովորելուց և համակարգչային գիտելիքներ ստանալուց բացի այստեղ կարող են նաև գիտելիքներ ստանալ արվեստի, արհեստի, գյուղատնտեսության, առողջապահության և բիզնեսի վարման հմտությունների վերաբերյալ: Նորարար այս կրթական կենտրոնում լինելու են նաև ռոբոտաշինության դասընթացներ: ՍՄԱՐԹ կենտրոնում կառուցվել է նաև 140 տեղանոց դահլիճ՝ ամֆիթատրոնի տեսքով: Իսկ դրսից հրավիրված մասնագետների և զբոսաշրջիկներին հյուրընկալելու համար կառուցվել է հյուրատուն:
Լոռու մարզի տնտեսության զարգացմանը նպաստող գերակա ճյուղերից մեկը զբոսաշրջությունն է: Լոռու մարզպետարանի տվյալներով՝ 2017 թվականին մարզ այցելած զբոսաշրջիկները թիվը 2016 թվականի համեմատ կրկնապատկվել է՝ հասնելով 200.000 –ի: Լոռու մարզում այս տարի նախատեսված են իրականացնել մի քանի ծրագրեր, որոնք լուրջ ազդեցություն կունենան զբոսաշրջության զարգացման վրա: Մասնավորապես մարզի Շահումյան համայնքում՝ Մայմեխ լեռան ստորոտում կառուցվելու է ճոպանուղի, որը եզակի կլինի տարածաշրջանում. «Այդ հզորությամբ ճոպանուղի տարածաշրջանում չի լինելու, իր հզորությամբ լինելու է եզակի, բոլոր հնարավոր պայմանները ստեղծվելու են ենթակառուցվածքները զարգացնելու և տնտեսական շարժն ապահովելու համար», - ասել է Լոռու մարզպետ Արթուր Նալբանդյանը՝ այս տարվա առաջին մամուլի ասուլիսի ընթացքում: Նախագծի համաձայն՝ ճոպանուղին կունենա 4 ուղղություն, և միաժամանակ կկարողանա տեղափոխել 2000 մարդու: Ճոպանուղու միջին արագությունը մոտ երկու անգամ գերազանցելու է «Տաթևեր» ճոպանուղու արագությանը: «Կառուցվելու է նաև ձմեռային սահուղի, որն ամենաերկարն է լինելու տարածաշրջանում՝ 8 կմ: Սահուղին նախատեսված կլինի դահուկորդների, սնոուբորդիստների, ինչպես նաև սահնակով սահելու համար: Ընդ որում, Լոռվա ձմեռը վայեյելու հնարավորություն կունենան և սիրողական, և պրոֆեսիոնալ սահորդները», - մեզ հետ զրույցում նշեց Լոռու մարզպետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի բաժնի պետ Վահե Դոխոյանը: Ճոպանուղին կառուցելու համար ընտրվել է հենց այդ տարածքը, քանի որ ըստ փորձագետների եզրակացության՝ Վանաձորի նախկին ճոպանուղու տարածքը անբարենպաստ է եղել ձմեռային հանգստի գոտի ստեղծելու համար, այնտեղ ձմեռը մեկուկես ամսով ավելի կարճ է, քան Շահումյանում: Ներկայում ընթանում են ճոպանուղու նախագծանախահաշվային աշխատանքներ, ինչպես նաև շարունակվում են տեղանքի ուսումնասիրությունները: Ճոպանուղու նախագիծը մշակում են կանադահայ մասնագետները: Ծրագրի իրականացման համար մասնավոր ներդրումները կկազմեն 50 մլն ԱՄՆ դոլար: Նախատեսված է կառուցել նաև հյուրանոցներ, սրճարաններ և սպասարկման ոլորտի այլ կառույցներ: «Ճոպանուղին կառուցելուց հետո, ծրագրի իրականացման միայն առաջին փուլում սպասվում է օրական միջինը 3500 այցելու, մինչդեռ Վանաձոր քաղաքի հյուրանոցներն ու հյուրատներն այս պահին հնարավորություն ունեն ընդունել օրական 1500 մարդ: Սա խթան կլինի հյուրանոցային բիզնեսը, ենթակառուցվածքները զարգացնելու համար՝ ներգրավելով նաև այլ ներդրողներ»,- ասաց Վահե Դոխոյանը: Ճոպանուղու կառուցման ծրագիրը նպաստելու է Վանաձորի զարգացմանը՝ դառնալով մարզկենտրոնի զարգացման ուղղություններից մեկը: «Վանաձորի քաղաքապետարանը անվճար երթուղի է տրամադրելու զբոսաշրջիկներին՝ ճոպանուղու տարածք գնալու և վերադառնալու համար»,- նշեց Վահե Դոխոյանը: Ճոպանուղու նախագիծը պատրաստ լինելուն պես կսկսվի շինարարությունը, առաջին փուլի աշխատանքները կտևեն 9-12 ամիս:
Լոռու մարզի Դեբետ և Դսեղ գյուղերի խաչմերուկում՝ գեղատեսիլ բնության մեջ, «Հայաստանի Մանուկներ» հիմադրամ-ի (COAF) ֆինանսավորմամբ կառուցվել է եռաթև ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը: Իր ճարտարապետությամբ տպավորիչ այս կառույցը եզակի է Հայաստանում: Ճարտարապետը լիբանանահայ Պոլ Կալուստյանն է: 2230 քմ տարածքով ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը հիմնականում ապակեպատ է, պատերը շատ քիչ են, ինչը հատկապես կարևոր է գյուղաբնակ երեխաներին բնությունից չկտրելու և ազատության զգացողությունը չսահմանափակելու համար: Այլընտրանքային Կրթություն Գյուղաբնակների Համար ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնը այլընտրանքային կրթություն է առաջարկելու Լոռու մարզի բնակիչներին՝ առանց տարիքային սահմանափակման: «Մեր համոզմամբ՝ Հայաստանում ինչ-որ բան փոխելու համար պետք է սկսել լուրջ քայլեր իրականացնել դեռևս վաղ տարիքում երեխաներին որակյալ, ինչպես նաև արտադասարանային կրթություն ապահովելու համար: Յուրաքանչյուր ոք ունի տաղանդ, պարզապես սահմանափակվելով գերազանցիկությամբ, դու անձնային զարգացում ապահովել չես կարող: Սմարթը լինելու է ոչ ֆորմալ կրթության կենտրոն, այդտեղ ակադեմիական դպրոցական կրթություն չեն ստանալու, այլ բազմակողմանի, ոչ ֆորմալ կրթություն՝ սկսած 3 տարեկան երեխաներից, որոնց համար գործելու է վաղ մանկական զարգացման սենյակը », - մեզ հետ զրույցում պատմեց Սմարթ նախաձեռնության ղեկավար Շահանե Հալաջյանը: Նորարար այս կրթական կենտրոնի ծրագրային թևում լինելու են նաև ռոբոտաշինության սենյակ, արվեստի կենտրոն, առողջապահական կրթության սենյակ, որն ունենալու է առաջին բուժօգնություն ցուցաբերելու համար բոլոր անհրաժեշտ սարքավորումները: Իսկ թվային գրադարանը մարզի բնակիչներին հնարավորություն կտա հիմնականում օգտվել էլեկտրոնային գրքերից, չնայած որ, կլինի նաև տպագիր գրականություն: Ի դեպ, թվային գրադարանը նույնպես տարածքի սահմանափակում չի ունենա, այն ամբողջովին ապակեպատ է՝ ապահովելու համար «բնության գրկում» ընթերցելու զգացողությունը: Կենտրոնում նաև գործելու է համակարգչային սենյակ, ուսուցանվելու է կոդավորում, ծրագրավորում, գրաֆիկական դիզայն, անիմացիա: Լինելու են նաև անգլերենի դասավանդման տարբեր ծրագրեր՝ ինչպես երեխաների, այնպես էլ մեծահասակների համար: «Մենք առաջնորդվելու ենք անհատական, նախագծային, համայնքահեն ուսուցման մեթոդներով, այսինքն երեխաներն իրենց սովորածի արդյունքում իրենց համայնքների համար պետք է տարբեր նախագծեր իրականացնեն», - ասաց Շահանե Հալաջյանը: Կլինեն նաև գյուղատնտեսության, ձեռներեցության վերաբերյալ տարբեր ծրագրեր, որոնք կհետաքրքրեն հատկապես մեծահասակներին: Կառուցվել է նաև մեծ դահլիճ՝ ամֆիթատրոնի տեսքով, իսկ շենքի ներքնահարկում լինելու են պարի և արվեստի ստուդիաներ՝ անհրաժեշտ սարքավորումներով և կահավորմամբ: Ներքնահարկում կլինեն նաև հանդերձարաններ՝ երեխաների համար: Շենքն ամբողջությամբ հարմարեցված է հաշմանդամություն ունեցող անձանց համար: Եռաթև կառույցի արտաքին տեսքը հետագայում կփոխվի. նախատեսված է կառուցել շենքի երկու թևերը միացնող ապակեպատ ճեմուղի, որի արդյունքում ստեղծված տարածքը նպատակահարմար կլինի օգտագործել բացօթյա միջոցառումների համար, բացի այդ, այն նաև կրթական նշանակություն կունենա՝ հնարավորություն տալով ուսուցումն իրականացնել նաև քայլելով և ճեմելով: Ապագայում՝ ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ Ավան Ըստ նախագծի՝ այս տեղանքում դեռ շինարարական աշխատանքներ կլինեն, քանի որ գլխավոր նպատակն է այստեղ կառուցել ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ ավան, որն ընդգրկելու է 81000 քմ տարածք: «ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ ավանը բազմաթիվ մոդուլներ է ունենալու՝ լինելու է սպորտային պարապմունքների համար նախատեսված դաշտ, կացարան երեխաների համար` ճամբարներ կազմակերպելու նպատակով: Դինամիկ զարգացող, աճող նախագիծ է լինելու: Ուսուցումն անվճար է լինելու, իսկ համայնքներից տեղափոխման խնդիրը հիմնադրամն է լուծելու, փորձելու ենք համագործակցել նաև մարզպետարանի հետ»,- ասաց Շահանե Հալաջյանը: Կառուցվել է նաև հյուրատուն՝ փորձագետների համար, իսկ հիմնական աշխատակազմը լինելու է Լոռու մարզից, նրանց համար նախատեսված է կազմակերպել վերապատրաստման դասընթացներ: 2015 թվականին սկսված ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնի բուն շինարարությունն ամբողջությամբ ավարտվել է: Այժմ շենքը գտնվում է կահավորման փուլում: 2018 թվականի մարտից կսկսվի ծրագրերի փորձնական փուլը, իսկ մայիսին նախատեսված է ՔՈԱՖ ՍՄԱՐԹ կենտրոնի պաշտոնական բացումը՝ նոր հնարավորություններ ստեղծելով ու հավասար պայմաններ ապահովելով գյուղաբնակ ու մայրաքաղաքի երեխաների համար:
