Դուբայը, փորձելով Մերձավոր Արևելքում պահպանել իր դիրքերը որպես զբոսաշրջության և տրանսպորտային առաջատար կենտրոն, վերջերս հանրությանն է ներկայացրել մի շարք ցնցող շինարարական նախագծեր, որոնք, ինչպես գրում է Wall Street Journal հրատարակչությունը, կարող են անշարժ գույքի շուկայում ճգնաժամի երկրորդ փուլի պատճառ դառնալ: Անցած ամիս Դուբայի կառավարիչ շեյխ Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Ալ-Մակթումը (Sheikh Mohammad Bin Rashid Al Maktoum) հայտարարել է «Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Քաղաք» (Mohammad Bin Rashid City) նախագծի իրականացման մասին, որն, ըստ նախնական հաշվարկների, կարժենա 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Նոր քաղաքում նախատեսված է 100 հյուրանոց, աշխարհի խոշորագույն առևտրային համալիրը, հսկայական զբոսայգի, պատկերասրահներ և ցուցասրահներ: Անմիջապես դրանից հետո, հայտարարվեց նոր նախագծի մասին, որն իրենից ներկայացնում է 5 թեմատիկ այգիներից կազմված զվարճանքների համալիր 2.7 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ: Բացի այդ Դուբայը նաև հայտ է ներկայացրել «Համաշխարհային ցուցահանդես 2020»-ի (World Expo in 2020) անցկացման համար, որը նոր ցուցասրահների կառուցում է ենթադրում: Ինչպես նշում է պարբերականը, չնայած առևտրային, զբոսաշրջության և տրանսպորտի ոլորտներում գրանցված աճին, Դուբայի կառավարությունն այսօր դեռևս պետք է վճարի նախորդ շինարարական բումի արդյունքում հավաքված 100 մլրդ ԱՄՆ դոլար պարտքը: Սակայն քաղաքի կառավարության վերոնշյալ քայլերը նոր հարցեր են առաջացնում, կարող են արդյոք այս նոր նախագծերը ոտքի հանել անշարժ գույքի շուկան, թե առաջարկի նոր ավելցուկի կբերեն առանց այն էլ փխրուն ոլորտում: Մերձավոր Արևելքում «Դելիոթ» (Deloitte) ընկերության կորպորատիվ ֆինանսների բաժնի տնօրեն Ռիզվան Շահի (Rizwan Shah) խոսքերով, անշարժ գույքի շուկայում նոր հայտարարված բումի ընթացքում կառավարություն այլ կերպ կվարվի: Նախագծերի ֆինանսավորման համար կընտրվեն բոլորովին այլ աղբյուրներ, իսկ շինարարական տենդերները կհայտարարվեն միջազգային շուկայում, ինչն էլ կնվազեցնի վարկատուների ախորժակը և կներգրավի փորձառու ներդրողների: Բանն այն է, որ 2004-2007 թթ-ների ընթացքում գրացված բումից հետո 2008 թ-ի ճգնաժամը բերեց անշարժ գույքի գների 60 տոկոս անկնման, ինչի արդյունքում շատ բանկեր կանգնեցին սնանկացման խնդրի առաջ: Իսկ 2009 թ-ին, երբ երկրի խոշորագույն կառուցապատող «Նակհիլ» (Nakheel) ընկերությունը չկարողացավ վճարել 4.1 մլրդ ԱՄՆ դոլար պարտքը, Դուբայի կառավարությունը ստիպված եղավ 10 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ վարկի համար դիմել իր նավթով հարուստ հարևան Աբու-Դաբիին: Բնականաբար այս բոլոր իրադարձություններից հետո, շատերն անհանգստանում են, որ անշարժ գույքի շուկայում նոր բում վառելով, Դուբայը կրկնում է անցյալի սխալները: Իսկ վերջերս կայացած ֆինանսական խորհրդակցության ժամանակ, երկրի ամենահարուստ հիմնադրամներից մեկի, Էմիրություններում ներդրումային կազմակերպության (Emirates Investment Authority) ֆինանսական տնօրեն Փիթեր Ժոլդովսկիի (Peter Jodlowski) խոսքերով, այսօր բոլորը կրկնում են, որ շատ բան են սովորել անցյալի սխալներից, սակայն շարունակում են անել այն, ինչ 3-4 տարի առաջ: Նա համոզված է, որ հաջորդ 5 տարիների ընթացքում, քաղաքի իշխանությունները կշարունակեն իրենց տալ այն նույն հարցը, ինչ 2008 թ-ին՝ «ինչպես այս ամենը կատարվեց»:
Դուբայի կառավարիչ շեյխ Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Ալ-Մակթումը (Sheikh Mohammad Bin Rashid Al Maktoum) հայտարարել է «Մուհամեդ Բին Ռաշիդ Քաղաք» (Mohammad Bin Rashid City) բազմամիլիարդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ նախագծի իրականացման մասին: Նոր նախագիծը կկառուցվի տարածաշրջանում որպես անշարժ գույքի ոլորտի ամենամեծ համագործակցություն ճանաչված «Դուբայ Հոլդինգ» (Dubai Holding) և «Էմաար Փրոփերթիս» (Emaar Properties) ընկերությունների կողմից: Նախագծի շինարարության ընդհանուր բյուջեն դեռևս չի հայտարարվում, սակայն նշվում է, որ այն կներառի աշխարհի խոշորագույն առևտրային համալիրը, ավելի քան 100 հյուրանոց, գոլֆ-ակումբներ, արվեստի կենտրոն, փոքր բիզնեսի զարգացման կենտրոններ և հսկայական զբոսայգի: Նոր քաղաքը, որը կտեղակայվի Շեյխ Զայեդ, Էմիրեյթս և Ալ Խալի փողոցների (Sheikh Zayed Road, Emirates Road, Al Khail Road) մեջտեղում կներառի դեռևս 2008 թ-ին հայտարարված «Մուհամեդ Բին Ռաշիդի Այգիներ» (Mohammed bin Rashid Gardens) նախագիծը: Դեռևս հայտնի չէ նախագծի սկզբնական տարբերակը, որի ընդհանուր մակերեսը կազմում էր 74.3 մլն քառակուսի մետր, իսկ բյուջեն 60 մլրդ ԱՄՆ դոլար, կփոփոխվի, թե կառաջարկվի նորը: Սակայն ըստ նոր տարածված հաղորդագրության՝ այս այգին 1.4 մլն քառակուսի մետր մակերեսով 30%-ով կգերազանցի Լոնդոնի «Հայդ Փարքին» (Hyde Park): Հայտարարված նոր ամբիցիոզ նախագիծը կներառի աշխարհի խոշորագույն առևտրային համալիրը «Աշխարհի առևտրային համալիր» (Mall of the World) անվանմամբ: Ըստ նախնական տվյալների՝ համալիրը տարեկան կարող է սպասարկել 80 մլն այցելու: Ըստ Մուհամեդ Ալ-Մակթումի հայտարարության՝ նախագիծը 4 թեմատիկ ուղղվածություն է ենթադրում: Առաջինը կկենտրոնանա ընտանեկան զբոսաշրջության վրա և կներառի հսկա զբոսայգի՝ «Մուհամեդ Բին Ռաշիդի Այգիները», ընտանեկան զվարճանքի կենտրոններ և հյուրանոցներ: Երկրորդը կկենտրոնանա առևտրի վրա և կներառի աշխարհի խոշորագույն առևտրային համալիրը: Երրորդ ուղղվածությունը կներառի տարածաշրջանի խոշորագույն արվեստի կենտրոնը, իսկ չորրորդը՝ լայն հնարավորություններ կտրամադրի տարածաշրջանում ձեռնարկատիրության և ինովացիոն տեխնոլոգիաների զարգացման համար: Բացի այդ նոր նախագիծը կներառի նաև «կանաչ» շինարարության չափանիշներով կառուցված բնակելի համալիրներ:
Երկրի տնտեսության զարգացման գործում գրագետ պետական մոտեցումը և համաշխարհային տնտեսության մեջ իր ապրանքների մրցունակության ապահովման մշտական մտահոգությունը Չինաստանի պետական կառավարման ամենակարևոր առանձնահատկությունն է, իսկ երկրի հարավ արևելքում մեգապոլիս-քաղաքի ստեղծման վերջին որոշումն այդ քաղաքականության վառ ապացույցն է: Մեգապոլիսն իր մեջ կընդգրկի 9 քաղաք՝ (ամենամեծը՝ Գուանչժոուն- 11. 7 միլիոն բնակչությամբ) 48 միլիոն ընդհանուր բնակչությամբ (չհաշված միջանկյալ բնակավայրերը) և 41.440 քռ. կիլոմետր ընդհանուր տարածքով: Համեմատության համար նշենք, որ այս «քաղաքի» տարածքը գրեթե 1.5 անգամ ավելի մեծ է քան Հայաստանինը, իսկ բնակեցման խտությունը՝ տասնապատիկ ավելի: Պետությունը մտադիր է այս քաղաքներն ինտեգրել մեկ «քաղաքային տարածքում» և 6 տարում իրականացնել մոտ 150 ենթակառուցվածքային ծրագիր, ավելի քան $ 300 մլրդ արժողությամբ: Այդ քաղաքների ինտեգրման համար կկառուցվեն տրանսպորտի, էլեկտրաէներգիայի, կապի, ջրատար համակարգերի և այլ հաղորդակցությունների ընդհանուր ցանցեր, ինչպես նաև կմիավորվեն և իրենց աշխատանքը կբարելավեն առողջապահական, կրթական և այլ սոցիալական համակարգերը, նվազագույնին կհասցվեն տրանսպորտային ծախսերը, իսկ կապը կէժանանա 85%-ով: Այս տարիների ընթացքում ավելի քան 5000 կմ ընդհանուր երկարությամբ լրացուցիչ 29 նոր արագընթաց երկաթուղային գծեր կկառուցվեն (Հայաստանում կա ընդամենը 852 կմ երկաթգիծ), որոնք կնվազեցնեն քաղաքների միջև ճանապարհորդության ժամանակը հասցնելով այն առավելագույնը 1 ժամի: Փաստորեն, պետությունը մտադիր է ստեղծել նվազագույն «հաղորդակցման ծախսերով» հսկայական տնտեսական միջավայր, դրանով իսկ ավելի իջեցնել արտադրության ինքնարժեքը և շարունակել ամրապնդել երկրի արտադրանքի մրցակցային դիրքերը համաշխարային շուկայում: Նման մի այլ ծրագիր է իրականացվում նաև Չինաստանի երկու շատ կարևոր քաղաքների՝ Պեկինի և Տիանջինի միջև: Այս 260 մլն մարդ բնակչությամբ սուպեր ժամանակակից մեգապոլիսը Bohai Economic Rim է կոչվում: Այստեղ արդեն իրենց ներկայացուցչություններն են բացել Fortune Global 500-ի 285 ընկերություններ, իսկ Չինաստանի այս տարածաշրջանի ՀՆԱ-ի տարեկան աճը կազմում է ավելի քան 30%: Քաղաքների միջև արդեն կառուցվում է արագընթաց երկաթուղի, իսկ ենթակառուցվածքային ծրագրերի մեջ առաջիկա 5 տարում նախատեսվում է ներդնել ավելի քան մեկ տրիլիոն դոլար: Մինչև այս տասնամյակի ավարտը Չինաստանը պատրաստվում է բավականին շատ այսպիսի մեգա քաղաքներ ստեղծել: Նախատեսվում է կառուցել մեծ «քաղաքներ» 50-100 մլն բնակչությամբ, և փոքրեր՝ 10-25 մլն բնակչությամբ: Չինաստանը հնարավոր է ժողովրդավարության առումով որոշ թերություններ ունի, սակայն այդ երկրի տնտեսական ծրագրերը, որոնք լիովին հագեցած են «պետական մտածելակերպով», բարի նախանձ և հիացմունք են առաջացնում:
