Վրաստանը, Թուրքիան եւ Ադրբեջանը...
GSE-ի հաղորդմամբ, խոսքը վերաբերում է Ախլցխա-Բորչխա էլեկտրահաղորդալերերի կառուցման ծրագրի մեջ Ադրբեջանին ներգրավելու մասին, որը պետք է Վրաստանի էներգահամակարգերը կապի Թուրքիայի հետ։
Վերջերս Սադախլո-Բագրատաշեն տարածքում՝ Դեբեդ գետի վրա, մեկնարկեցին «Բարեկամություն» կամրջի շինարարական աշխատանքները, ինչի մասին ազդարարեց տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունը։ Ի՞նչ փուլում են այդ աշխատանքները։ «Ներկայումս իրականացվում են առաջին ափային հենարանի նախապատրաստական շերտի բետոնացման աշխատանքները, արևմտյան առաջին միջանկյալ հենարանի ցցային հիմքերի հորատման և բետոնացման, ինչպես նաև մոտեցման ճանապարհների հողային աշխատանքները:»,- տեղեկացանք «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Ըստ նախագծի նախատեսված է կառուցել երկու զուգահեռ կամուրջ, յուրաքանչյուրը՝ երկու երթևեկելի գոտիներով և մայթով: Կամուրջներն ունենալու են 5 թռիչք, յուրաքանչյուրը՝ 32մ երկարությամբ։ Մինչ հողային աշխատանքները կավարտվեն, փորձեցինք ճշտել թե կոնստրուկտիվ ի՞նչ լուծումներով է կառուցվելու կամուրջը և ի՞նչ նյութեր են օգտագործվելու։ «Ճանապարհի երթևեկելի մասը բաղկացած է լինելու ասֆալտբետոնե երկու շերտից։ Կոնստրուկտիվ տեսակետից կամուրջը իրականացվելու է նախալարված երկաթբետոնյա հեծաններով։ Կառույցի միջանկյալ հենարանների հիմքերը, ըստ նախագծի նախատեսված է իրականացնել ցցային հորատման և բետոնացման եղանակով։»,-պարզաբանեցին «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Արդյո՞ք նախատեսվող կամուրջն իր կառուցվածքով և շինարարական լուծումներով տարբերվելու է Հայաստանում մինչ այժմ կառուցված կամուրջներից։ «Նոր կամրջի շինարարությունը համատեղ ծրագիր է երկու երկրների՝ Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի միջև։ Կամրջի նախագծման ընթացքում օգտագործվել է միջազգային լավագույն փորձը, ինչպես նաև համադրվել են երկու երկրների շինարարական նորմերն ու ստանդարտները, ինչը կապահովի բարձր որակական հատկանիշներ և տվյալ ենթակառուցվածքի բարձր կիրառությունը երկար տարիների ընթացքում:»,- տեղեկացրեցին «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Նշենք, որ կամուրջը համալրված է լինելու արտաքին լուսավորության և ջրահեռացման համակարգերով: Ըստ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությանը՝ կամրջի շին աշխատանքների տեխնիկական հսկողությունն իրականացնում է Soosung Engineering Co., Ltd և Korea Consultants International Co., Ltd. (Կորեա) համատեղ գործող ընկերությունը։ Շինարարական աշխատանքները պետք է ավարտվեն 12 ամսում: Այլ կերպ ասած՝ 2022թ-ի ապրիլին կամուրջը պետք է շահագործման հանձնվի։ Կամրջի կառուցման աշխատանքները ֆինանսավորվում են Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի (ՎԶԵԲ)‚ Հայաստանի և Վրաստանի կառավարությունների կողմից, համակարգվում՝ հայ-վրացական միջկառավարական համատեղ հանձնաժողովի կողմից: - Ըստ տարբեր խոսակցությունների, կամրջի շինարարական աշխատանքները ուշ են սկսվել՝ ինչո՞վ է դա պայմանավորված։ - Վարկային համաձայնագիրը կնքվել է 2014թ-ի դեկտեմբերի վերջին։ Համաձայնագրի վերջնաժամկետը 2022թ-ի մայիսի վերջին է։ Նախագծային աշխատանքների պաշտոնական մեկնարկը տրվել է 2018թ-ի նոյեմբերի 30-ին։ Նոր կամրջի շինարարությունը երկու երկրների միջև համատեղ ծրագիր է, ինչը բնականաբար ունի իր առանձնահատկությունները։ Վրաստանում՝ դաշտը կարգավորող օրենսդրական փոփոխություններ են տեղի ունեցել, ինչը որոշակիորեն երկարաձգել է գործընթացը, բացի այդ, մի կողմից 2020թ-ը համավարակով պայմանավորված կարանտինային տարի էր, մյուս կողմից՝ Հայաստանոմ պատերազմական իրավիճակ էր։ Այս բոլորը միասին որոշակիորեն անդրադարձել է ծրագրի ժամկետների վրա,- տեղեկացրեցին «Ճանապարհային դեպարտամենտ» ՊՈԱԿ-ից։ Հիշեցնենք, որ մենք 2018թ-ի փետրվարի 15-ին անդրադարձել էինք «Բարեկամություն» կամրջի կառուցմանը, որի համար Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկի էլեկտրոնային հարթակի միջոցով իրականացվել էր «Բագրատաշենի կամրջի նախագծում և շինարարություն» միջազգային մրցույթը՝ մասնակցել էին 7 կազմակերպություն, որոնցից 3-ը որակավորվել էին և անցել մրցութային հաջորդ փուլ: Ի վերջո, միջազգային մրցույթում հաղթող է ճանանչվել իրանական «Ariana Tunnel Dam Co.» շինարարական ընկերությունը, որը շահագործումից հետո դեռ երկու տարի էլ երաշխիքային սպասարկում է ապահովելու. կամրջի ասֆալտը վնասվի, թե անձրևաջրերի հեռացման համակարգը խափանվի՝ նորոգելու են իրենց հաշվին:
Լոնդոնյան «Բլեքֆրեյրս» (Blackfriars) կամուրջի վերակառուցման շինարարական աշխատանքները շարունակվում են մեծ արագությամբ, տեղեկացնում է Solarcentury-ին: Բրիտանական «Սոլարսենչըրի» ընկերության կողմից իրականացվող ծրագիրը արդեն հասել է իր կես ճանապարհին: Նշենք, որ շինարարական աշխատանքները սկսվել են անցած տարվա հոկտեմբերին, և պետք է ավարտվեն արդեն այս տարի: Ինչպես նշում է պարբերականը, չնայած արագ ընթացող շինարարական աշխատանքներին՝ «Բլեքֆրեյրս» կայարանը շարունակում է աշխատել իր ողջ հզորությամբ՝ լոնդոնցիներին և ամառային Օլիմպիական խաղերին այցելած զբոսաշրջիկներին Հարավային ափից (South Bank) տեղափոխելով քաղաքի ցանկացած շրջան: Դանդաղորեն սկսվում է հանվել 4.4 հազար արևային վահանակների տեղադրման համար մոնտաժված շինարարական տախտակամածը: Ի դեպ, արևային վահանակները պետք է տարեկան արտադրեն 900 մեգավատ/ժամ էլեկտրաէներգիա՝ մոտ 511 տոննայով կրճատելով մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի քանակը: Նշենք, որ պատմական կամուրջը միակն է այն 100 լոնդոնյան կամուրջներից, որը կդառնա արևային: Սակայն եթե տեղական կառավարման մարմինները որոշեն մյուս կամուրջները նույնպես վերակառուցեն և դարձնեն արևային, ապա կկարողանան զգալիորեն կրճատել ոչ միայն հանածո վառելիքի օգտագործումն, այլև մթնոլորտ արտանետված թունավոր գազերի քանակը: Ավելին՝ նրանք հսկայական «կանաչ» ժառանգություն կթողնեն ապագա սերունդներին:
Ադրբեջանը կունենա այլ գազատար դեպի Եվրոպա, տեղեկացնում է «Независимая Газета» պարբերականը: Թուրքական Ստամբուլ քաղաքում երեկ Թուրքիայի ու Ադրբեջանի միջև ստորագրվեց Տրանսանատոլիական գազատարի (TANAP) կառուցման վերաբերյալ միջկառավարական համաձայնագիր: Գազատարով ադրբեջանական գազը կհասցվի Եվրոպա, ի դեպ, սեփական խողովակաշարով: Նոր գազային մագիստրալն իրական այլընտրանք կդառնա Nabucco նախագծին, որը ժամանակին ենթադրում էր Ադրբեջանի մասնակցություն: Ստորագրման արարողությանը մասնակցել են Թուրքիայի վարչապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը: Ստորագրվել է երկու փաստաթուղթ՝ TANAP-ի կառուցման վերաբերյալ միջկառավարական համաձայնագիր և գազատարի կոնսորցիումի ստեղծման մասին առևտրային համաձայնագիր: Կոնսորցիումի հիմնադիրները կլինեն Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերությունը (80 տոկոս), թուրքական «Բոթաս» (Botas) պետական գազային և «Թուրքի Փեթրոլերրի» (Turkiye Petrolleri) նավթային ընկերությունները (20 տոկոս): Հետագայում կոնսորցիումին կարող են միանալ և այլ միջազգային նավթագազային ընկերություններ: «Մենք մտադիր ենք այս տարվա ընթացքում լուծել նախագծի հետ կապված բոլոր հարցերը, և, ժամանակ չկորցնելով, անցնել շինարարական աշխատանքներին, որպեսզի նոր խողովակաշարը պատրաստ լինի արդեն մինչև 2017-ը»,- ասել է Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերության նախագահ Ռովնագ Աբդուլաևը: Գազատարի երկարությունը կլինի մոտ 2000 կմ: Ադրբեջանից սկիզբ առնող գազատարը Թուրքիայի տարածքով կձգվի մինչև Հունաստան կամ Բուլղարիա: Առաջին փուլում դրա թողունակությունը տարեկան կլինի 16 մլրդ խորանարդ մետր, երկրորդում` 20 մլրդ խորանարդ մետր, երրորդում, հնարավոր է, կավելանա` հասնելով մինչև 24 մլրդ խորանարդ մետրի: Շինարարության առաջին փուլի արժեքը գնահատվել է 7-8 մլրդ ԱՄՆ դոլար:
