Քանդել, Վերակառուցելը` Պահպանել չէ

Քանդել, Վերակառուցելը` Պահպանել չէ

Կառուցել- քանդել, քանդել –կառուցել և նորից քանդել, կամ էլ ինչպես կասեին ԿՎՆ-ի ԵրՄԻ –ի տղանները «Что мы делаем? Правильно, балуемся»։ Այս տարբերակով են սկսել առաջնորդվել ճարտարապետությունում: Ոչ՛ սա կատակ չէ այլ փաստ: Տասնվեց տարի անց պարզվեց, որ Երիտասարդական պալատը զուր են քանդել։ Այլ կերպ ասած ժողովուրդը ավելի ճիշտ էր, երբ բողոքում էր ճարտարապետական այդ արժեքի քանդման դեմ քան մասնագետները։

Եվ այսպես վերջերս զարգացման և ներդրումային ծրագրերի ֆեյսբուքյան էջում հրապարակել էին Երիտասարդական պալատի՝ «Կուկուռուզնիկ»-ի վերակառուցման ծրագիրը, որը հանդիսանում էր Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանի նախընտրական խոստումը։ Շենքի վերակառուցման եռաչափ մոդելը վերջերս ներկայացրել է «A3 Architects» ճարտարապետական արհեստանոցը։ Ըստ ներկայացվածի՝ կառույցն արտաքին տեսքով ամբողջությամբ նախկինի կրկնօրինակն է։

Հիշեցնենք, որ Երևան քաղաքի խորհրդանիշ համարվող Երիտասարդական պալատը վաճառվեց 2004թ.-ին, այնուհետև 2 տարի անց քանդվեց հյուրանոց կառուցելու նպատակով, չնայաց այն հանգամանքին, որ իրականացվեցին մի շարք մրցույթներ, ծրագիրն այդպես էլ կյանքի չկոչվեց և տարածքը մինչ օրս ծառայում է որպես ավտոկայանատեղի։ Շենքի համահեղինակ Հրաչ Պողոսյանը իր հարցազրույցներից մեկում ասել է. «Հյուրանոցի սենյակները շատ մեծ չէին, փոքր լոգասենյակներ ունեին։ Հետագայում Երիտասարդական պալատի գնորդը, որպես շենքի քանդման հիմնական պատճառաբանություն բերում էր այն, թե հյուրանոցի սենյակները շատ փոքր են, առաստաղը ցածր, մինչդեռ ինքն ուզում է բարձրակագ հյուրանոց կառուցել։ 2004թ.-ին երբ երիտասարդական պալատը վաճառվեց, սեփականատիրոջ հետ աշխատանքի ընթացքում ես բազմաթիվ տարբերակներ առաջարկեցի, որոնք թույլ կտային պահպանել շենքը, վերականգնել այն, այլ ոչ թե հիմնովին քանդել։ Մասնավորապես առաջարկեցի շենքի ստորին հատվածում կառուցել բարձրակարգ հյուրանոցային համարներ, իսկ շենքի այլ հատվածներում պահպանել էժան սենյակները»։ Եվ այսպես վաստակաշատ ճարտարապետի և կառույցի համահեղինակի այս հետաքրքիր առաջարկը ցավոք անտեսվել է։ Այսօր, երբ նպատակ կա երիտասարդական պալատը վեր բարձրացնել քաղաքի սրտում, ճիշտ կլինի, որ այս ծրագրի իրականացման ընթացքում, նախագծման և շինարարական աշխատանքներում, ներգրավվի կառույցի համահեղինակ ճարտարապետ Հրաչ Պողոսյանը։

Նշենք, որ այս շենքը միակը չէ որ արժանացել է նման ճակատագրի։ Հիշեցնենք, որ այդ նույն քաղաքականությամբ 2015թ.-ին քանդեցին Աֆրիկյանների տունը և բազում այլ շենքեր, որոնց կրկնօրինակները այժմ կառուցվում են «Հին Երևան» նախագծի շրջանակում։ Սակայն ցավալին այն է, որ նման մոտեցումը շարունակական է։ Միակ հուսադրող հանգամանքը միգուցե նա է, որ նոր կառույցները կհամապասխանեն սեյսմիկ անվտանգության նոր չափանիշներին:

Եվ այսպիսով նորը կառուցելու այս քաղաքականությունը որքանո՞վ է արդարացված։ Մի կողմից քաղաքը զրկում են իր պատմական դեմքից, մյուս կողմից՝ մեծ հոգեբանական հարված հասցնում բազմավաստակ ճարտարապետներին։ Եվ նման օրինակները բազմաթիվ են։ Մեր կարծիքով, ժամանակն է հասկանալ, որ վերակառուցված ոչ մի հուշարձան իր նախկին համբավը չի կարող ունենալ։

Հիշեցնենք, որ Երիտասարդական պալատի շինարարությունը մեկնարկել է 1967թ-ին։ Այս ճարտարապետական հուշարձանի ճարտարապետներն են՝ Արթուր Թարխանյանը, Սպարտակ Խաչիկյանը, Մարտին Զաքարյանը և Հրաչյա Պողոսյանը։ 1979 թվականին տեղի է ունեցել Երիտասարդական պալատի պաշտոնական բացումը։ Հիշեցնենք նաև, որ արվեստի հետաքրքիր գործերը զարդարում էին շենքի ինտերիերը: Բարում տեղադրված էր քանդակագործ Մկրտիչ Մազմանյանի «Ադամ և Եվա» ոսկեզօծ քանդակը, սպասասրահում՝ Թոմ Գևորգյանի «Գարուն» քանդակը: Պալատը զարդարում էին Արﬕնե Կալենցի՝ Հայաստանը պատկերող որմնանկարները, Նելի Ասատրյանի գոբելեն աշխատանքը, Մարտին Զաքարյանի վիտրաժները, Զորիկ Ստեփանյանի պատրաստած Հայաստանի փայտե քարտեզը։