Վերջապես Հայաստանը կունենա էլեկտրաէներգիայի նոր, այլընտրանքային, վերականգնվող երկրաջերմային, բազային և համեմատաբար էժան աղբյուր: Սյունիքի մարզում՝ Կարկառ կոչվող տեղանքում, նախատեսվում է կառուցել երկրաջերմային (գեոթերմալ) էլեկտրակայան, որը ստորգետնյա ջրերի ջերմային էներգիան կփոխակերպի էլեկտրական էներգիայի: Երկրաջերմային էներգիայի Պաշարները Հայաստանում Երկրաջերմային պաշարներով հարուստ է հատկապես Սյունիքի մարզը, որտեղ հայտնի են Կարկառի, Ջերմաղբյուրի և Սիսիանի երկրաջերմային հանքավայրերը: Երկրաջերմային էներգիայի աղբյուրներ սովորաբար ունենում են հրաբխային շրջանները, որտեղ ստորգետնյա ջրերի ջերմաստիճանն առավել բարձր է: Հրաբուխներից հետո չսառած մագմատիկ օջախներում առաջանում են իջվածքներ, որոնք դառնում են տաք և գերտաք ջրերի կուտակման ավազան: Կարկառում երկրաջերմային նման պաշարների ուսումնասիրման աշխատանքները սկսել են իրականացվել դեռ խորհրդային շրջանում: Բայց միայն վերջին տարիներին դրանք գործնական բնույթ ստացան: 2015 թ. հուլիսի 21-ին ՀՀ Նախագահի հրամանագրով վավերացվեց ՀՀ և Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկի միջև ստորագրված «Երկրաջերմային հետախուզական հորատման ծրագրի» համաձայնագիրը: Հորատման աշխատանքները սկսվել են 2016 թ. հուլիսին: Ծրագրի շրջանակներում իրականացվել են երկու նեղ հորատանցքերի փորման համար մուտքային ճանապարհի, հորատման հարթակների և ջրամատակարարման համակարգի կառուցման աշխատանքները: «Ջերմաղբյուր» տեղանքի շրջակայքում՝ «Կարկառ» տեղանքում ավարտվել են նաև երկրաֆիզիկական և երկրաբանական համապատասխան ուսումնասիրությունները: Ավարտվել են 1500 մ խորությամբ առաջին և 1682 մ խորությամբ երկրորդ հորատանցքերի հորատման աշխատանքները, ինչպես նաև դրանց փորձարկումները և համապատասխան վերլուծությունները: Պատրաստ է նաև «Կարկառ» կոչվող տեղանքի համար երկրաջերմային կայանի կառուցման ծախսերի նախահաշվարկը: Այդ կայանի կառուցման ծրագրի իրականացման համար ընթանում են բանակցություններ՝ հնարավոր ներդրողների ներգրավման նպատակով: Հորատման արդյունքների հաշվետվությունները տրամադրվել են երկրաջերմային էներգետիկայի ոլորտում մոտ 50 խոշոր միջազգային կազմակերպություններին: ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը դիմել է ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությանը` շահագրգիռ ներդրողներին նաև դիվանագիտական խողովակներով վերը նշված հաշվետվությունները տրամադրելու նպատակով: Ակնկալվում է, որ «Կարկառ» տեղանքում երկրաջերմային էլեկտրակայանի կառուցման Ծրագրի ընդհանուր արժեքը կկազմի մոտ 100 մլն ԱՄՆ դոլար: Լեռնային բարձունք հասնելու և դրանով տեխնիկա տեղափոխելու համար կայան տանող գրունտային ճանապարհ է կառուցվել: Ճանապարհը չի ասֆալտապատվելու՝ Սյունիքի բարձրլեռնային ալպիական բնությունը չվնասելու համար. դա Կլիմայի ներդրումային հիմնադրամի պահանջն է, որը ծրագրի իրականացման համար 9 մլն դոլար է տրամադրել: Ի՞նչ Կփոխի Կարկառի Երկրաջերմային Էլեկտրակայանի Կառուցումը Հայաստանի Էներգետիկ Բնագավառում 30 ՄՎտ ծրագրվող հզորություն ունեցող Կարկառի երկրաջերմային կայանը կարտադրի տարեկան մոտ 250 մլն ԿՎտ/ժ էլեկտրաէներգիա: Երկրաջերմային էլեկտրական էներգիան արժեքավոր է նաև նրանով, որ բազային է, կախված չէ եղանակային պայմաններից, աշխատելու է անընդմեջ: Էլեկտրաէներգիայի այս հավելյալ, էկոլոգիապես մաքուր և վերականգնվող աղբյուրը զգալիորեն կանկախացնի Հայաստանի էներգետիկ ոլորտը: Ներկայումս ՀՀ Վերականգնվող էներգետիկայի և էներգախնայողության հիմնադրամն աշխատանքներ է տանում երկրաջերմային կայանի կառուցման նպատակով ներդրողների որոնման ուղղությամբ։ Նախապատվությունը կտրվի այն ներդրողներին, ովքեր արտադրվելիք էլեկտրաէներգիայի համար կառաջարկեն նվազագույն սակագին: Երկրաջերմային էլեկտրակայանի կառուցում է նախատեսվում է նաև Ջերմաղբյուր տեղանքում, որի երկրաբանական և երկրաֆիզիկական հետազոտությունները թույլ են տալիս ենթադրել, որ մոտ 2500-3000 մետր խորության վրա առկա են բարձր ճնշմամբ (20-25 մթն. ճնշ.) տաք ջրի (մինչև 250օC) պաշարներ: ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշման դեպքում հնարավորություն կառաջանա ՀՀ-ում երկրաջերմային էլեկտրակայանների կառուցման ծրագրերի փաթեթային լուծման համար՝ «Ջերմաղբյուր» և «Կարկառ» տեղանքների համար մեկ միասնական ներդրողի ներգրավմամբ: Երկրաջերմային էներգիան առաջինը օգտագործել են Իտալիայում 1904 թ., այսօր նման էլեկտրակայաններ են գործում Իսլանդիայում, Նոր Զելանդիայում, Ճապոնիայում, Մեքսիկայում, ԱՄՆ-ում, Կամչատկայում, Ֆիլիպիններում և այլ երկրներում: Կարկառ Տեղանքում Ապագա Ջերմաէլեկտրակայանի Կառուցման Նախնական Պլան Ծրագիրը ներկայացնող «Հետախուզական հորատում Կարկառի երկրաջերմային տեղանքում» փաստաթղթում նշվում է, որ ապագա էլեկտրակայանը կզբաղեցնի մոտ 1.5 հա տարածք և հնարավոր է տեղակայվի երկու հետախուզական հորատման հարթակներից մեկնումեկի մոտ կամ նույնիսկ դառնա դրանցից մեկի կցորդը: Կհորատվեն և կտեղադրվեն ընդհանուր թվով 4-ից մինչև 10 արտադրական չափի և ներարկման հորատանցքեր (18 5/8 դյույմ ամրակապման պատյանի տրամագծով՝ համաչափորեն նեղանալով մինչև 7 դյույմ 1250մ խորության վրա): Արտադրական հորատանցքերը կարտադրեն երկրաջերմային տաք հեղուկ, որն անհրաժեշտ է էլեկտրաէներգիայի արտադրության համար, իսկ ներարկման հորատանցքերը կօգտագործվեն երկրաջերմային հեղուկները դեպի երկրաբանական ձևավորում հետ ներարկելու համար: Արտադրական հորատանցքերը կտեղադրվեն էլեկտրակայանի ընդհանուր տարածքում, որտեղ կառուցված կլինեն նաև խողովակաշարերի, մեքենաների կայանման, պահեստների և սպասարկման հարմարությունները, հեղուկի պահեստը, աշխատողների կացարանները և հարակից հարմարությունները: Ներարկման հորատանցքերը կլինեն մինչև մեկ կիլոմետր հեռավորության վրա և միացված կլինեն էլեկտրակայանին վերգետնյա կամ ստորգետնյա խողովակաշարի միջոցով: Էլեկտրակայանի կառուցումը նախատեսվում է, որ կտևի 4 տարի: «Հայաստանի Հանրապետության էներգետիկ համակարգի երկարաժամկետ (մինչև 2036թ.) զարգացման ուղիները» ծրագրի համաձայն երկրաջերմային էլեկտրակայանի գործարկման միջնաժամկետը 2025թ. է:

Հնդկական Սուրատ (Surat) քաղաքում կկառուցվի աշխարհում իր մեծությամբ երկրորդ գրասենյակային շինությունը «Սուրատ Դայմոնդ» (Surat Diamond) ոսկերչական ընկերության պատվերով: Այս մասին տեղեկացնում է ArchDaily պարբերականը: «Սուրատ Դայմոնդ գրասենյակ» (Surat Diamond Office) անվանումը ստացած գրասենյակային համալիրում կտեղակայվեն 4000 գրասենյակներ 603.9 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով: Ըստ նախնական տվյալների՝ գրասենյակային համալիրում կաշխատի 45 000 աշխատակից: Ինչպես մանրամասնում է պարբերականը, գրասենյակային համալիրն իր մակերեսով զիջում է միայն Պենտագոնին: Գրասենյակային համալիրը նախագծել է հնդկական «Մորֆոջենեսիս» (Morphogenesis) ճարտարապետական ընկերությունը: Ճարտարապետները փորձել են այն դարձնել առավելագույնս խնայողական՝ գրեթե ամբողջ համալիրում կգերակշռի արևի լույսը, շինության 40 տոկոսի օդափոխությունը կիրականացվի բնական ճանապարհով, իսկ ներքին բակերը և գրասենյակները կձևավորվեն բուսականությամբ: Ինչպես պնդում են նախագծի հեղինակները, նման հսկա շինության մեջ մարդկանց տեղաշարժի ճիշտ կազմակերպելու համար համալիրում ներդրվել է օդանավակայաններում օգտագործվող համակարգեր: Գրասենյակային համալիրի հեղինակները նախատեսում են շինարարության ընթացքում օգտագործել առաջադեմ տեխնոլոգիաներ և շինանյութ, ինչը էականորեն կնվազեցնի ծախսերը: Շինարարության հաշվարկային ծախսը 1 քառակուսի մետրի համար կկազմի 555.6 ԱՄՆ դոլար: Նմանատիպ հաշվարկներով գրասենյակի ընդհանուր շինարարական բյուջեն կկազմի մոտ 325 մլն ԱՄՆ դոլար:

Շատ հաճախ մարզական մաշստաբային միջոցառումներից հետո բազմամիլիոնանոց մարզադաշտերը լքվում են և կամաց-կամաց ավերվում: Ավելի խնայողական շինարարություն իրականացնելու նպատակով Քաթարը հանրությանն է ներկայացրել աշխարհի առաջին ամբողջությամբ «հավաքովի» մարզադաշտի նախագիծը, որը կկառուցվի «Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնություն 2022»-ին ընդառաջ: «Ռաս Աբու Աբուդ» (Ras Abu Aboud) մարզադաշտը նախագծել են «Ֆենվիկ Լրիբարրեն» (Fenwick Iribarren), «Շլեյչ Բերգերման Փարթներս» (Schlaich Bergermann Partner) և «Հիլսոն Մորան» (Hilson Moran) ճարտարապետական ընկերությունները: Ըստ նախնական տվյալների՝ 40 հազար հանդիսատեսի համար նախատեսված մարզադաշտի շինարարությունը կավարտվի 2020 թվականին: Այն կկառուցվիՊարսից ծոցի ափին Դոհա քաղաքում 450 հազար քառակուսի մետր մակերեսի վրա: Նավահանգստի հարևանությամբ ծովային բեռնարկղերից կառուցված մարզադաշտը կմիաձուլվի ընդհանուր պատկերին: Ինչպես տեղեկացնում է Archdaily պարբերականը, այս մարզադաշտը վերջինն է ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության շրջանակներում կառուցվելի 8 մարզադաշտերից: Ի տարբերություն իր նախորդների, մարզադաշտը կառուցվելու է ծովային բեռնարկղերի օգտագործմամբ, որոնք նախապես մոդելավորվելու են գործարաններում: Ինչպես տեղեկացնում են նախագծի հեղինակները, շինարարության նման մեթոդը նվազեցնում է թափոնների և մթնոլորտ արտանետվող վնասակար գազերի ծավալները, իսկ կառույցը կհավակնի կանաչ շինարարության Global Sustainability Assessment համակարգի 4-աստղ սերտիֆիկացմանը:

ՀՀ բնապահպանության նախարար Արծվիկ Մինասյանը և ՀՀ ԳԱԱ Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանի տնօրեն Արեգ Միքայելյանը ստորագրել են համագործակցության համաձայնագիր, ըստ որի՝ Բյուրականի աստղադիտարանին պատկանող տարածքները, որոնք հարուստ բուսական ու կենդանական աշխարհ ունեն, ստացել են դենդրոպարկի կարգավիճակ: Շուրջ 35 հա այգիներում կան 150 ծառատեսակ և բուսատեսակ, սակայն այժմ նոր ուսումնասիրություն կատարելու և ծառատեսականերն ու բույսերը հաշվառելու, հազվագյուտ տեսակները պարզելու անհրաժեշտություն կա: Աստղադիտարանի տնօրեն Արեգ Միքայելյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ Բյուրականի աստղադիտարանի արժեքը ոչ միայն գիտական նվաճումներն են, այլ նաև ճարտարապետական համալիրը և հարուստ բուսաբանական այգին. «Դենդրոպարկում կավելանան բույսերի նոր տեսակներ՝ նպաստելով շրջակա միջավայրի պաշտպանությանը, ինչպես նաև էկոտուրիզմի զարգացմանը, քանի որ ներկայում ևս աստղադիտարանը մեծ հետաքրքրություն է վայելում և տեղացի, և արտասահմանցի զբոսաշրջիկների շրջանում»: Առաջիկայում նախատեսված է այգիների տարածքների ընդլայնման, պարիսպների վերանորոգման աշխատանքներ, ինչի համար անհրաժեշտ կլինի մոտ մոտ 50 մլն դրամ: Աստղադիտարանի տնօրենի խոսքով՝ անհրաժեշտություն կա նաև առանձնացնել աստղադիտարանի ճանապարհը Բյուրական գյուղ տանող ճանապարհից, որպեսզի գյուղի մեքենաները երթևեկեն այլ ճանապարհով՝ չվնասելով դենդրոպարկի տարածքի բուսականությունն ու կենդանիներին: Այգիների տարածքի ընդլայնումից, նոր տեսակներով համալրելուց հետո կսկսվեն դենդրոպարկի գեղարվեստական ձևավորման աշխատանքները՝ ստեղծելով յուրօրինակ պահպանվող տարածք:

Փարիզում ավարտվել է իտալացի ճարտարապետ Ռենցո Պիանոյի նախագծած «Տղիբունալ դը Պաղի» (Tribunal de Paris) դատական համալիրի շինարարությունը: Ինչպես գրում է The Dezeen պարբերականը, բացման արարողությունից հետո դատական համալիրը հավակնում է դառնալ ամենախոշորն ամբողջ Եվրոպայում: Ըստ նախնական տվյալների՝ դատական համալիրում կհամախմբվեն ֆրանսիական մայրաքաղաքով մեկ սփռված բոլոր իրավական կառույցները: Ինչպես գրում է պարբերականը, չնայած այն փաստին, որ կառույցի շինարարությունն ավարտված է, այն պաշտոնապես կբացվի 2018 թ-ի ապրիլից ոչ շուտ: Ռենցո Պիանոյի ճարտարապետական ընկերությունը համալիրի նախագծման մրցույթը շահել է դեռևս 2010 թվականին: Այն իրենից ներկայացնում է 4 մակարդակներից բաղկացած շինություն, որոնցից առաջինը պատվանդան է հանդիսանում մյուս երեք հարկերի համար: Առաջին հարկում տեղեկայված է 6 հազար քառակուսի մետր մակերեսով գլխավոր նախասրահը, որը բաժանված է 3 սենյակների 50 ընդունող սեղաններով, որպեսզի բոլոր այցելուները հնարավորինս արագ սպասարկվեն: Ստորին մակարդակում տեղակայված են 90 դատական դահլիճ, հանդիպումների սենյակներ և տարբեր մասնաճյուղերի գրասենյակներ: Համալիրի առաջին մակարդակում տեղակայված են ստորին դատական ատյանները, երկրորդ մակարդակում՝ դատախազները, իսկ վերին մակարդակում՝ նախագահող դատավորները: Ընդհանուր առմամբ այս դատական համալիրում կենտրոնացված է Փարիզի շրջանային դատարանը, ոստիկանական դատարանը և այլ դատական կառույցներ: Դատական համալիրը հագեցած է նորագույն տեխնոլոգիաներով: Յուրաքանչյուր մակարդակի տանիքը ծածկված է բուսականությամբ ու ծառերով, տեղադրված են արևային վահանակներ և անձրևաջրերը հավաքող համակարգեր: