Երևանի 7 արձանների վրա տեղադրվել են ցուցանակներ QR կոդերով (QR-կոդը շտրիխ կոդի տեսակ է, որը պարունակում է բազմազան տեղեկություններ՝ սկսած լինքերից մինչև կոնտակտային տվյալներ): QR-կոդի ինֆորմացիան կարդալու համար անհրաժեշտ է այն լուսանկարել հեռախոսով։ Ինչպես տեղեկացնում է PanARMENIAN.Net կայքը, Երևան Քաղաքի կառավարման տեխնոլոգիաների կենտրոնի տնօրեն Արա Յաղջյանի խոսքերով մինչև սեպտեմբերի 20-ը նման ցուցանակներ տեղադրվելու են ևս 37 հուշարձանների և 20 պատմամշակութային արժեք ներկայացնող շենքերի վրա։ Ըստ նրա՝ ՀՀ անկախության 20 ամյակի օրերին Հայաստան են ժամանելու մի շարք հյուրեր, ինչը հիանալի է, քանի որ ծրագիրը նախատեսված է հենց զբոսաշրջիկների համար։ Այս պահին QR կոդով ցուցանակներ տեղադրված են Կոմիտասի, Այվազովսկու, Սարյանի, Շահումյանի, Մյասնիկյանի, Առնո Բաբաջանյանի և Սասունցի Դավթի արձանների վրա։ Այս ծրագրի շնորհիվ զբոսաշրջիկները հեշտությամբ կստանան ինֆորմացիա պատմամշակութային արժեք ներկայացնող հուշարձանների մասին։ Յուրաքանչյուր QR կոդ տեղափոխում է monuments.yerevan.am կայքի համապատասխան հուշարձանի էջ, որտեղ կան եռալեզու (հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն) տեղեկություններ յուրաքանչյուր հուշարձանի մասին՝ սկսած ճարտարապետից, պատրաստված նյութից, հուշարձանի պատմությունից մինչև լուսանկարները: Ծրագիրը քաղաքապետարանի նախաձեռնությունն է, որն իրականացնում է Երևան քաղաքի կառավարման տեխնոլոգիաների կենտրոնը և «Սիթի օֆ դը Վորլդ» (City of the World) հիմնադրամը։ Յուրաքանչյուր QR-կոդով ցուցանակի ստեղծման համար տեխնոլոգիաների կենտրոնը ծախսում է 150 հազար դրամ։ QR-կոդը նախագծել է ճապոնական «Դենսո-Վեյվ» (Denso-Wave) ընկերությունը: Այն բաղկացած է տարբերանշաններից՝ ներառյալ այբուբեն, թվեր, հատուկ տարբերանշաններ: Մեկ QR-կոդը կարող է պարունակել 7089 թիվ կամ 4296 տառ: QR-կոդերը հաճախակի օգտագործում են հեռախոսներով կոնտակտային ինֆորմացիա, հղումներ և այլ տեղեկատվություն կարդալու համար։ Աշխարհում առաջինը Նյու-Յորքը, այնուհետև Դուբայը սկսել են օգտագործել QR կոդը շինությունների կառավարման գործում:

Մատենադարանի նոր մասնաշենքի հանդիսավոր բացման արարողությունը կկայանա Հայաստանի Հանրապետության անկախության 20 ամյա տարեդարձի օրը՝ սեպտեմբերի 21-ին: Նորակառույց շենքի նախագծի համար մրցույթ հայտարարվեց դեռևս 1987-88 թթ-ին: Այդ ժամանակ մրցույթում հաղթեց «Հայարդնախագիծ» ինստիտուտի հատուկ ճարտարապետական արվեստանոցում ճարտարապետ Արթուր Մեսչյանի ղեկավարությամբ մշակված նախագիծը: Կառույցի նոր սկսված շինարարական աշխատանքները, սակայն, դադարեցին Սպիտակի երկրաշարժի պատճառով, և միայն 8 տարի անց Մատենադարանի տնօրինությունը հարց բարձրացրեց` վերսկսելու նոր մասնաշենքի կառուցման աշխատանքները: Շինարարությունը կրկին վերսկսվեց 2008 թ-ին: Մատենադարանի նոր մասնաշենքի հիմնական ֆինանսավորումն իրականացրել է մոսկվայաբնակ գործարար և բարերար Սերգեյ Համբարձումյանը` ներդնելով 7.120 մլն ԱՄՆ դոլար: Երկրորդ խոշոր ներդրողը Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատն է` 2.840 մլն ԱՄՆ դոլարի ներդրմամբ: Շինարարության ավարտին հայտնի կդառնա ֆինանսական ներդրումների ողջ ծավալը: Մասնաշենքի կառուցման գլխավոր կապալառուն «Ալբերտ Կարախանյան» ՍՊԸ-ն է: Նոր մասնաշենքը` 30.5 մետր բարձրությամբ և 11358 քառակուսի մետր մակերեսով, բաղկացած է միմյանցից անջատված 4 հակասեյսմիկ կարաններով: Կառույցը հուսալի է ու թեև գտնվում է 3-րդ կարգի սեյսմիկ գոտում, կարող է դիմանալ անգամ 9 բալանոց երկրաշարժին: Անվտանգության համակարգով զինված պահոցները` ձեռագրատունն ու արխիվը, ունեն առանձին ընթերցասրահներ, առանձին պահոց էլ նախատեսված է թանկարժեք ձեռագրերի համար: Շենքը ունի նաև ձեռագրերի թվայնացման բաժին, վիրտուալ տարբերակների ուսումնասիրման համակարգչային սրահ, դիտահարթակ, ինչպես նաև 220 տեղանոց դահլիճ` ապահովված տեսահամակարգերով 4 լեզվով համաժամանակյա թարգմանությամբ: Ավելի քան 2000 քառակուսի մետր մակերեսով ներքին հարդարման աշխատանքներն իրականացվել են գրանիտով, տրավերտինով ու մարմարով: Նոր մասնաշենքի շինարարությունը ծրագրի ընդամենը 1-ին փուլն է: 2-րդ փուլում, գլխավոր մասնաշենքի վերակառուցումից հետո, նախատեսվում է այն դարձնել թանգարանային համալիր: 3-րդ փուլում բարեկարգվելու է Մատենադարանի տարածքը, վերակառուցվելու է Մաշտոցի պողոտայից մինչև Մատենադարան ձգվող ճանապարհը, նաև տեղադրվելու են վերելակներ, որոնք ապահովելու են վերին հարթակի կապը ճեմասրահի հետ:

Երևանում 2011-14 թթ-ին մետրոպոլիտենի «Հանրապետության հրապարակ» կայարանի հարակից տարածքում կկառուցվի միջազգային դասի հյուրանոցային համալիր: Հայաստանի կառավարությունը հինգշաբթի` օգոստոսի 18-ին, որոշեց Երևանի քաղաքապետին իրավունք տալ առանց մրցույթի, կառուցապատման իրավունքով, 99 տարի ժամկետով 5850 քառակուսի մետր մակերեսով հողամաս հատկացնել հյուրանոցի կառուցման համար: Ըստ քաղաքապետարանի ներկայացրած տեղեկանքի` հյուրանոցային համալիրն իր մեջ ներառելու է ընդունելությունների և խորհրդակցությունների սրահ, սպորտդահլիճ, խաղասրահ, գեղեցկության սրահ, ռեստորան և սրճարան։ Ինչպես հավաստիացնում են պատասխանատու մարմինները, հյուրանոցը կառուցվելու է գոյություն ունեցող պատմական կառույցների, շենքերի եւ շինությունների քաղաքաշինական, ծավալա-հատակագծային և ճարտարապետա-գունային լուծումներին համահունջ, որը կապահովի պատմական կենտրոնի ամբողջականությունը։ Հյուրանոցի կառուցապատողն է «Տաշիր գրուպ» ընկերությունը, որի հետ Երևանի քաղաքապետարանն արդեն համաձայնագիր է կնքել: Կառուցապատման իրականացման համար ստեղծվել է «Սամկար պլազա» սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունը, որին «Տաշիր գրուպ»-ը երաշխավորել է իրականացնել այս աշխատանքները։ Նշենք, որ մայրաքաղաքի կենտրոնում նմանատիպ հյուրանոց կառուցելու վերաբերյալ խոսակցությունները վաղուց են գնում, սակայն պաշտոնական քննարկումները սկսեցին այս տարվա հուլիսի 21-ին Երևանի քաղաքաշինական խորհրդում ունեցած հերթական նիստի ժամանակ, երբ ներկայացվեց «Հանրապետության հրապարակի» մետրոյին հարակից տարածքում 7-8 հարկանի հյուրանոցի կառուցման ներդրումային ծրագրի էսքիզային առաջարկությունը: Քվեարկությանը մասնակցեց 30 անդամներից 27-ը, որից 24 կողմ և 3 ձեռնպահ ձայներով նախագիծն ընդունվեց: Նշենք, որ նախագծին դեմ են արտահայտվում բազմաթիվ ճարտարապետներ, մասնավորապես ընդգծելով, որ նման նախագծերի արդյունքում Երևանը կորցնում է իր պատմաճարտարապետական ժառանգությունը: Սակայն չշտապենք եզրակացություններ անել և տեսնենք դրականը այս ամենի մեջ և հավատանք տրված հավաստիացումներին: Նշենք, որ նմանատիպ քայլերով կատարվում են Հանրապետության համար կարևոր ներդրումներ, ստեղծվում են նոր աշխատատեղեր և կառուցվում են նոր՝ սեյսմակայուն շենքեր: Նշենք նաև, որ Երևանի պատմական կենտրոնի գրեթե բոլոր հին կառույցները պետք է վաղ թե ուշ վերակառուցվեն՝ վատ սեյսմակայունության պատճառով: Իհարկե, անկասկած շատ ավելի ճիշտ կլիներ կենտրոնի հետագա կառուցապատումը իրականացնել հին և վտանգավոր կառույցների տեղերում, չավելացնելով կենտրոնի կառուցապատման խտությունը և հետզետե ստեղծելով ավելի սեյսմիկ-անվտանգ մայրաքաղաք:

Հարցը դնենք այսպես, ում՞ պետք է դիմել եթե դուք ցանկանում եք օրինական ճանապարհով «կապիտալ» կամ «կիսակապիտալ» վերանորոգել Ձեր բնակարանը: Կամ այսպես, ինչ՞ մասնագիտական կազմ պետք է ունենա կամ ինչ լիցենզիաների պիտի տիրապետի շինարարական կազմակերպությունը, որը ցանկանում է, կամ իրավունք ունի իրականացնել այս վերանորոգման աշխատանքները: Ըստ ՀՀ քաղաքաշինության նախարարության լիցենզավորման վարչության պարզաբանումների և լիցենզավորման մասին օրենքի վերջին փոփոխությունների, այս աշխատանքները սեփական ուժերով կարող են իրականացնել այն կազմակերպությունը, որոնք իրենց աշխատակազմում ունեն մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ-շինարար (ընդհանուր շինարարական աշխատանքների համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ հիդրոշինարար (ջրամատակարարման և կոյուղու աշխատանքների համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ-էլեկտրիկ (հոսանքների լարերի անցկացման համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող կապի ինժեներ (հեռախոսի և հեռուստատեսության գծերի համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող մեկ ինժեներ ջերմաէներգետիկ(ջեռուցման և տաք ջրի համար) և մեկ ստաժավոր ինժեներ էլ ցանկալի է օդափոխության և ջերմագազամատակարարման համար: Այսինքն, կազմակերպությունը անգամ շատ փոքր բնակարան սեփական ուժերով կիսակապիտալ վերանորոգելու իրավունք (լիցենզիա) ստանալու համար, պետք է աշխատանքի ընդունի 6 «ստաժավոր» մասնագետի և համաձայն լիցենզավորման մասին օրենքի վերջին փոփոխությունների մուծի պետական տուրք տարեկան 400 000 հազար դրամի չափով: Հիշեցնենք, որ այս դեպքում կազմակերպությունը հանդիսանում է 20% ԱԱՀ վճարող, որը նույնպես կգումարվի կազմակերպության վերադիր ծախսերին և ավելի կավելացնի աշխատանքների ինքնարժեքը «փոքր և միջին» գործարարների համար: Սակայն նշենք, որ մի շատ հետաքրքիր նրբություն կա լիցենզավորման օրենսդրության նոր մոտեցման մեջ: Եթե դուք ընտրում եք շինարարական լիցենզավորման համար նախատեսված հինգ ճյուղերից մեկը, ապա դուք մուծում եք ընդամենը 80 000 դրամ (1/5), որը համաձայն հարկային օրենսդրության (100 000հազար կամ ցածր) ձեզ ազատում է ԱԱՀ վճարող համարվելուց, իհարկե մինչ օրենքով սահմանված շրջանառության գումարային շեմը՝ 58,35 մլն. դրամը: Այս տեսակետից օրենքը ունի որոշակի դրական առաջնթաց, և մասնակիորեն կօգնի փոքր, բայց նեղ մասնագիտացված գործարարության զարգացմանը: Բայց նորից վերադառնանք մեր բնակարանի կիսակապիտալ վերանորոգման խնդրին և այս ոլորտում հանրապետությունում տիրող իրականությանը: Ներկա օրենսդրությամբ այս աշխատանքները կարող են իրականացվել կամ՝ մեկ կազմակերպության ուժերով, որը պետք է ունենա համապատասխան 6 ստաժավոր մասնագետների թիմ, որը ֆինանսապես հնարավոր կլինի միայն խոշոր կազմակերպությունների համար կամ երկրորդ տարբերակը՝ դա աշխատանքների իրականացնումն է 5 առանձին՝ նեղ մասնագիտացված կազմակերպությունների միջոցով՝ գլխավոր կապալառուի կամ պատվիրատուի ղեկավարությամբ: Երկու տարբերակների անհեթեթությունը ակնհայտ է, հատկապես այս ոլորտում տիրող այսօրվա համատարած անօրինականության իրավիճակում: Մենք փորձում ենք հնարել «հեծանիվ» , որը վաղուց հնարված և փորձարկված է առաջատար պետությունների կողմից: Մենք նորից հետաձգում ենք բնակարանային վերանորոգումների շուկայի օրինականացումը և այս ոլորտի փոքր, օրինական գործարարության զարգացումը: Իսկ աշխարհի փորձը հուշում է, որ ոլորտի օրինականացման և հավասար մրցակցային դաշտի ստեղծման գաղտնիքը դա արհեստավորների մասնագիտական որակավորումը և նրանց օրինական դաշտ բերելն է: ԱՄՆ ում օրինակ, գլխավոր կապալառու կարող է լինել ցանկացած մասնագիտության անձ, սակայն նա պետք է հանձնի համապատասխան՝ շատ հասարակ քննություն, շինարարության կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքների գծով: Աշխատանքների իրականացման տեխնիկական վերահսկողությունը իրականացնում է նախագծի հեղինակը, իսկ առանձին աշխատանքները իրականացնում են լիցենզավորված արհեստավորները: Ամեն ինչ պարզ է, բոլորն իրականացնում են իրենց պարտավորությունները, բոլորն անցնում են համապատասխան որակավորման լիցենզավորվում և ամեն ինչ անհատի մասնագիտական մակարդակով է կազմակերպված: Հարկային և իրավական պարտավորությունների տեսակետից, նույն անհատը կարող է աշխատել անհատական, կամ ցանկացած կազմակերպության կազմում, և նշենք ամենակարևոր հանգամանքը, հավասար մրցակցային դաշտի ապահովման համար 2 դեպքում էլ անհատը անցնում է նույն հարկային և սոցիալական բեռի ճանապարհը: Իսկ ինչ՞ է կատարվում մեզ մոտ: Հարկա-տուրքային ահռելի բեռակիր՝ լիցենզավորված կազմակերպությունները, պետք է մրցակեն անօրինական՝ ստվերում գործող մի ահռելի արհեստավորական բանակի հետ, որոնք ոչ մի հարկային կան որակային պատասխանատվություն իրականում չեն կրում: Խնդրի լուծումը մնում է բաց, օրինականացվում են տնտեսության շատ ոլորտներ, բայց ամենամեծ ստվերային ոլորտներից մեկը՝ վերանորոգումների շուկան, տարիներ շարունակ դուրս է մնում օրինականացման գործընթացից: Թե ինչքան դեռ ճանապարհ պիտի անցնենք այս անհեթեթության վերացման համար դեռ հայտնի չէ, որն ավելի է հիասթափեցնում փոքր և միջին շինարարական գործարարներության մասնակիցներին: Վերջում ավելացնենք, որ մեր բնակարանի կապիտալ կամ կիսակապիտալ վերանորոգմանը կարող գրագետ է հետևել ամեն մի ինժեներ շինարար (մեկ այլ տարբերակ), քանի որ մեր շինարարների ուսուցման ծրագրերում այս բոլոր 5 առարկաների ուսումնասիրությունը ընդգրկված է բավականին պատշաճ մակարդակով: Պետք չե որպեսզի խողովակների տեղադրմանը հետևի հիդրոշինարար, որը կարող է ջրամբարի շինարարության տասնամյա փորձ ունենա, սակայն անգամ պատկերացում չունենա մետաղապլաստե խողովակների միացումների կամ զուգարանակոնքի տեղադրման մասին: Խոշոր հիդրոշինարարը շատ ավելի գնահատելի կլինի համապատասխան խոշոր շինարարություններում, իսկ խողովակը և զուգարանակոնքը թող տեղադրի «լիցենզավորված վարպետը», որը կանցնի համապասխան որակավորման քննություն: Սա է այսօրվա մեզ ամենաշատ հուզող խնդիրներից մեկը և շատ ցանկալի կլիներ մեր մեկնաբանությունների մասում (ներքևում) կարդալ հայ փորձառու շինարարների և հարկային բարեփոխողների կարծիքները այս խնդրի վերաբերյալ:

Կոտայքի մարզում ավտոմատացված համակարգով կառավարվող 5 փոքր հիդրոէլեկտրակայան կկառուցվի: Ինչպես տեղեկացնում են կառավարության մամուլի ծառայությունից, «Հով-Խաչե» ՍՊԸ-ն կառուցել և 2010 թ-ին շահագործման է հանձնել «Յոթնաղբյուր-Գառնի» ինքնահոս ջրատարը, որը խմելու և ոռոգման ջուր է մատակարարում Կոտայքի մարզի Գառնի, Գեղարդ, Գողթ, Հացավան, Գեղադիր եւ Ողջաբերդ գյուղերին։ Այժմ ՍՊԸ-ն նախատեսում է ջրատար խողովակի երկայնքով կառուցել ամբողջությամբ ավտոմատացված համակարգով կառավարվող 5 փոքր հիդրոէլեկտրակայան: ՓՀԷԿ-ի կասկադի շահագործումը նախատեսված է 2012 թ-ի 3-րդ եռամսյակում։ Ի դեպ, կառավարության որոշմամբ ընկերությունը տուրբին-գեներատորների ներմուծման ժամանակ կստանա ԱԱՀ գումարի մինչեւ 3 տարով հետաձգելու արտոնություն։