Ինչպես ավելի վաղ ներկայացրել էինք, Էփլ (Apple) ընկերությունը սպասում էր Նյու Յորքի Մետրոպոլիտենի ղեկավար մարմինների թույլտվությանը, որպեսզի Գրանդ Սենթրալ (Grand Central) կայարանում սկսի իր ամենամեծ խանութ-սրահի շինարարությունը: Հիմա արդեն հանրահայտ կենտրոնական տերմինալում նոր համալրում կլինի: Ինչպես տեղեկացնում է constructiondigital.com կայքը, ընկերությունը Գրանդ Սենթրալ կայարանի գլխավոր սրահում արդեն սկսել է 2136 քառակուսի մետր մակերեսով խանութ-սրահի շինարարությունը: Նյու Յորքի Մետրոպոլիտենի ղեկավարությունը, որը հանդիսանում է Գրանդ Սենթրալի սեփականատերը, արդեն տվել է իր համաձայնությունը խանութի շինարարության համար: Շինարարության ավարտից հետո, խանութ-սրահը կլինի թվով 5-րդը Նյու-Յորքում: Նախատեսվում է խանութ-սրահի շինարարական աշխատանքներն ավարտել 4 ամիս հետո՝ տոնական գնումների շեմին: Գրանդ Սենթրալ տերմինալը բացվել է 1871 թ-ին: Այն համարվում է աշխարհի խոշորագույն երկաթգծային կայարաններից մեկը՝ 44 տարբեր հարթակներով, որոնք տեղակայված են 2 առանձին ստորգետնյա մակարդակների վրա:

Ինչպես տեղեկացնում է france24.com կայքը, Հռոմում կվերականգնվի Սուրբ Պողոսի հրապարակը և վերանորոգման աշխատանքներից հետո, որոնք նախնական տվյալներով կտևեն մոտ 30 ամիս, հրապարակը լայն հասարակությանը կներկայանա 17-րդ դարի իր նախնական հմայքով: Վերանորոգման աշխատանքներն արդեն սկսվել են Բերնինիի հանրաճանաչ սյունաշարքում, որը նախագծվել է հայտնի իտալացի ճարտարապետ և քանդակագործ Ջիանո Լորենցո Բերնինիի կողմից (1598-1680թթ.): Վատիկանի քաղաքաշինության տեխնիկական ծառայության ղեկավար Պիեռ Կառլո Կուշիանիի խոսքերով, վերականգնողական աշխատանքներից հետո հրապարակին կվերադարձվի Բերնինիի նախագծի իրական գույներն ու ճարտարապետական ամբողջականությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ վերանորոգման աշխատանքների ընթացքում նախատեսվում է վերականգնել 376 սյուն, 140 արձան, 1200 մետր երկարությամբ բացօթյա պատշգամբը, ինչպես նաև Կլիմենտական և Գրիգորիական շատրվաններն ու եգիպտական գրանիտե կոթողը: Սուրբ Պողոսի հրապարակի վերականգնողական աշխատանքերը կիրականացնեն իտալական Իտալիանա Քոսթրուզիոնի (Italiana Costruzioni) և Ֆրաթելլի Նավարրա (Fratelli Navarra) ընկերությունները, իսկ Վատիկանի թանգարանը հանդես կգա որպես շինարարական աշխատանքերի վերահսկող: Ի դեպ, Կուշիանին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ չցանկացավ հրապարակել այն առատաձեռն հովանավորների անունները, ովքեր կֆինանսավորեն վերականգնողական աշխատանքները:

Հարցը դնենք այսպես, ում՞ պետք է դիմել եթե դուք ցանկանում եք օրինական ճանապարհով «կապիտալ» կամ «կիսակապիտալ» վերանորոգել Ձեր բնակարանը: Կամ այսպես, ինչ՞ մասնագիտական կազմ պետք է ունենա կամ ինչ լիցենզիաների պիտի տիրապետի շինարարական կազմակերպությունը, որը ցանկանում է, կամ իրավունք ունի իրականացնել այս վերանորոգման աշխատանքները: Ըստ ՀՀ քաղաքաշինության նախարարության լիցենզավորման վարչության պարզաբանումների և լիցենզավորման մասին օրենքի վերջին փոփոխությունների, այս աշխատանքները սեփական ուժերով կարող են իրականացնել այն կազմակերպությունը, որոնք իրենց աշխատակազմում ունեն մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ-շինարար (ընդհանուր շինարարական աշխատանքների համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ հիդրոշինարար (ջրամատակարարման և կոյուղու աշխատանքների համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող ինժեներ-էլեկտրիկ (հոսանքների լարերի անցկացման համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող կապի ինժեներ (հեռախոսի և հեռուստատեսության գծերի համար), մինիմում երեք տարվա մասնագիտական ստաժ ունեցող մեկ ինժեներ ջերմաէներգետիկ(ջեռուցման և տաք ջրի համար) և մեկ ստաժավոր ինժեներ էլ ցանկալի է օդափոխության և ջերմագազամատակարարման համար: Այսինքն, կազմակերպությունը անգամ շատ փոքր բնակարան սեփական ուժերով կիսակապիտալ վերանորոգելու իրավունք (լիցենզիա) ստանալու համար, պետք է աշխատանքի ընդունի 6 «ստաժավոր» մասնագետի և համաձայն լիցենզավորման մասին օրենքի վերջին փոփոխությունների մուծի պետական տուրք տարեկան 400 000 հազար դրամի չափով: Հիշեցնենք, որ այս դեպքում կազմակերպությունը հանդիսանում է 20% ԱԱՀ վճարող, որը նույնպես կգումարվի կազմակերպության վերադիր ծախսերին և ավելի կավելացնի աշխատանքների ինքնարժեքը «փոքր և միջին» գործարարների համար: Սակայն նշենք, որ մի շատ հետաքրքիր նրբություն կա լիցենզավորման օրենսդրության նոր մոտեցման մեջ: Եթե դուք ընտրում եք շինարարական լիցենզավորման համար նախատեսված հինգ ճյուղերից մեկը, ապա դուք մուծում եք ընդամենը 80 000 դրամ (1/5), որը համաձայն հարկային օրենսդրության (100 000հազար կամ ցածր) ձեզ ազատում է ԱԱՀ վճարող համարվելուց, իհարկե մինչ օրենքով սահմանված շրջանառության գումարային շեմը՝ 58,35 մլն. դրամը: Այս տեսակետից օրենքը ունի որոշակի դրական առաջնթաց, և մասնակիորեն կօգնի փոքր, բայց նեղ մասնագիտացված գործարարության զարգացմանը: Բայց նորից վերադառնանք մեր բնակարանի կիսակապիտալ վերանորոգման խնդրին և այս ոլորտում հանրապետությունում տիրող իրականությանը: Ներկա օրենսդրությամբ այս աշխատանքները կարող են իրականացվել կամ՝ մեկ կազմակերպության ուժերով, որը պետք է ունենա համապատասխան 6 ստաժավոր մասնագետների թիմ, որը ֆինանսապես հնարավոր կլինի միայն խոշոր կազմակերպությունների համար կամ երկրորդ տարբերակը՝ դա աշխատանքների իրականացնումն է 5 առանձին՝ նեղ մասնագիտացված կազմակերպությունների միջոցով՝ գլխավոր կապալառուի կամ պատվիրատուի ղեկավարությամբ: Երկու տարբերակների անհեթեթությունը ակնհայտ է, հատկապես այս ոլորտում տիրող այսօրվա համատարած անօրինականության իրավիճակում: Մենք փորձում ենք հնարել «հեծանիվ» , որը վաղուց հնարված և փորձարկված է առաջատար պետությունների կողմից: Մենք նորից հետաձգում ենք բնակարանային վերանորոգումների շուկայի օրինականացումը և այս ոլորտի փոքր, օրինական գործարարության զարգացումը: Իսկ աշխարհի փորձը հուշում է, որ ոլորտի օրինականացման և հավասար մրցակցային դաշտի ստեղծման գաղտնիքը դա արհեստավորների մասնագիտական որակավորումը և նրանց օրինական դաշտ բերելն է: ԱՄՆ ում օրինակ, գլխավոր կապալառու կարող է լինել ցանկացած մասնագիտության անձ, սակայն նա պետք է հանձնի համապատասխան՝ շատ հասարակ քննություն, շինարարության կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքների գծով: Աշխատանքների իրականացման տեխնիկական վերահսկողությունը իրականացնում է նախագծի հեղինակը, իսկ առանձին աշխատանքները իրականացնում են լիցենզավորված արհեստավորները: Ամեն ինչ պարզ է, բոլորն իրականացնում են իրենց պարտավորությունները, բոլորն անցնում են համապատասխան որակավորման լիցենզավորվում և ամեն ինչ անհատի մասնագիտական մակարդակով է կազմակերպված: Հարկային և իրավական պարտավորությունների տեսակետից, նույն անհատը կարող է աշխատել անհատական, կամ ցանկացած կազմակերպության կազմում, և նշենք ամենակարևոր հանգամանքը, հավասար մրցակցային դաշտի ապահովման համար 2 դեպքում էլ անհատը անցնում է նույն հարկային և սոցիալական բեռի ճանապարհը: Իսկ ինչ՞ է կատարվում մեզ մոտ: Հարկա-տուրքային ահռելի բեռակիր՝ լիցենզավորված կազմակերպությունները, պետք է մրցակեն անօրինական՝ ստվերում գործող մի ահռելի արհեստավորական բանակի հետ, որոնք ոչ մի հարկային կան որակային պատասխանատվություն իրականում չեն կրում: Խնդրի լուծումը մնում է բաց, օրինականացվում են տնտեսության շատ ոլորտներ, բայց ամենամեծ ստվերային ոլորտներից մեկը՝ վերանորոգումների շուկան, տարիներ շարունակ դուրս է մնում օրինականացման գործընթացից: Թե ինչքան դեռ ճանապարհ պիտի անցնենք այս անհեթեթության վերացման համար դեռ հայտնի չէ, որն ավելի է հիասթափեցնում փոքր և միջին շինարարական գործարարներության մասնակիցներին: Վերջում ավելացնենք, որ մեր բնակարանի կապիտալ կամ կիսակապիտալ վերանորոգմանը կարող գրագետ է հետևել ամեն մի ինժեներ շինարար (մեկ այլ տարբերակ), քանի որ մեր շինարարների ուսուցման ծրագրերում այս բոլոր 5 առարկաների ուսումնասիրությունը ընդգրկված է բավականին պատշաճ մակարդակով: Պետք չե որպեսզի խողովակների տեղադրմանը հետևի հիդրոշինարար, որը կարող է ջրամբարի շինարարության տասնամյա փորձ ունենա, սակայն անգամ պատկերացում չունենա մետաղապլաստե խողովակների միացումների կամ զուգարանակոնքի տեղադրման մասին: Խոշոր հիդրոշինարարը շատ ավելի գնահատելի կլինի համապատասխան խոշոր շինարարություններում, իսկ խողովակը և զուգարանակոնքը թող տեղադրի «լիցենզավորված վարպետը», որը կանցնի համապասխան որակավորման քննություն: Սա է այսօրվա մեզ ամենաշատ հուզող խնդիրներից մեկը և շատ ցանկալի կլիներ մեր մեկնաբանությունների մասում (ներքևում) կարդալ հայ փորձառու շինարարների և հարկային բարեփոխողների կարծիքները այս խնդրի վերաբերյալ:

Ինչպես տեղեկացնում է emirates247.com, Միացյալ Արաբական Էմիրություններում և Մերձավոր Արևելքում բնակվող ոչ քաղաքացի հնդիկները իրենց լուման են ներդնում, որպեսզի Հնդկաստանի Կերալա նահանգում, Կալկաթա քաղաքի ծայրամասում կառուցվի երկրի ամենամեծ Շեր Մուբարաք Մեսջիթ (Share Mubarak Masjid) մզկիթը: Հնդկաստանում առաջատար կրոնական և բարեգործական Մարկազու Սաքուաֆադի Սսունիյա (Markazu Ssaquafathi Ssunniyya) հաստատության քարտուղար Ազարի Հակիմ Կանդապուրամը Արաբական Միացյալ Էմիրություններ կատարած այցի ժամանակ հայտարարել է, որ իրենց կազմակերպության անդամ հանդիսացող և Էմիրություններում բնակվող ավելի քան 1 մլն մարդ իրենց ներդրումն են կատարել մզկիթի և «Գիտելիքների Քաղաքի» (Knowledge City) ստեղծման համար՝ յուրաքանչյուրը նվիրաբերելով 22 ԱՄՆ դոլար: Նշենք, որ այս կրոնական կազմակերպության հիմնական նպատակներից է ծնողազուրկ և անօգնական մուսուլմաններին օգնել կրթություն ստանալու և սոցիալ-կուլտուրական զարգացման մեջ: Ըստ նախնական տվյալների՝ 23 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով մզկիթի կառուցման համար անհրաժեշտ կլինի 8.8 մլն ԱՄՆ դոլար: Շինարարության ավարտից հետո մզկիթում կկարողանա աղոթել մոտ 30 հազար հավատացյալ, ինչպես նաև այստեղ կլինեն գրադարան մուսուլմանական ուսումնասիրությունների համար և խորհրդակցությունների սրահ, որտեղ ինչպես մուսուլման, այնպես էլ այլ կրոնի պատկանող մարդիկ կարող են գալ և գիտելիքներ ստանալ: Ինչպես ներկայացված է հոդվածում, մզկիթը կկազմի 265 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ «Գիտելիքների Քաղաք» նախագծի միայն մի մասը: Կալկաթայի ծայրամասում կառուցվող փոքրիկ քաղաքում կլինեն նաև ինժեներական և բժշկական համալսարաններ, բազմաֆունկցիոնալ հիվանդանոց, հյուրանոցներ, խորհրդակցությունների սրահ և առևտրային կենտրոն: Ծրագրի նախագծման աշխատանքներն ավարտվում են և առաջիկա 6 ամիսների ընթացքում կսկսվեն շինարարական աշխատանքները: Այժմ Հնդկաստանի ամենամեծ մզկիթը Ջամիա Մեսջիթ (Jamia Masjid) մզկիթն է մայրաքաղաք Դելիում, կառուցված դեռևս 17-րդ դարում կարմիր ավազաքարից և սպիտակ մարմարից մոնղոլների կայսեր Շահ Ջահանի կողմից:

Կոտայքի մարզում ավտոմատացված համակարգով կառավարվող 5 փոքր հիդրոէլեկտրակայան կկառուցվի: Ինչպես տեղեկացնում են կառավարության մամուլի ծառայությունից, «Հով-Խաչե» ՍՊԸ-ն կառուցել և 2010 թ-ին շահագործման է հանձնել «Յոթնաղբյուր-Գառնի» ինքնահոս ջրատարը, որը խմելու և ոռոգման ջուր է մատակարարում Կոտայքի մարզի Գառնի, Գեղարդ, Գողթ, Հացավան, Գեղադիր եւ Ողջաբերդ գյուղերին։ Այժմ ՍՊԸ-ն նախատեսում է ջրատար խողովակի երկայնքով կառուցել ամբողջությամբ ավտոմատացված համակարգով կառավարվող 5 փոքր հիդրոէլեկտրակայան: ՓՀԷԿ-ի կասկադի շահագործումը նախատեսված է 2012 թ-ի 3-րդ եռամսյակում։ Ի դեպ, կառավարության որոշմամբ ընկերությունը տուրբին-գեներատորների ներմուծման ժամանակ կստանա ԱԱՀ գումարի մինչեւ 3 տարով հետաձգելու արտոնություն։