Հունաստանի սեփականաշնորհման պետական գործակալությունը (HRADF) վաճառքի է հանել 28 պետական հաստատություն: Ընդհանուր ցուցակում ներառված են մշակույթի, արդարադատության, առողջապահության, կրթության և ներքին գործերի նախարարություններին պատկանող շենքեր, ինչպես նաև ոստիկանության և հարկային մարմինների տարածաշրջանային կենտրոններ: Հունաստանի սեփականաշնորհման պետական գործակալությունը մտադիր է ապագա 20-25 տարիների ընթացքում տարեկան 39 մլն ԱՄՆ դոլար վաստակել կնքվելիք լիզինգային վաճառքի պայմանագրերից: Ինչպես նշել է գործակալությունը, առաջարկով հետաքրքրված ներդրողները պետք է հայտ ներկայացնեն մինչև ապրիլի 19-ը: Բյուջեի պակասուրդը լրացնելու և եկամուտներն ավելացնելու նպատակով Հունաստանում հսկայական սեփականաշնորհման գործընթացներ են իրականացվում: Անցած տարվա վերջին Հունաստանի անշարժ գույքի սեփականաշնորհման գործակալությունը սահմանել էր երկրի լավագույն անշարժ գույքի օբյեկտներից մեկի՝ ծովափնյա Հելենիկոն շրջանում գտնվող Աթենքի նախկին օդանավակայանի տարածքի վաճառքի պայմանները: Ավելի վաղ երկրի անշարժ գույքի սեփականաշնորհման գործակալությունն առաջարկել էր վարձով հանձնել երկրի 40 անմարդաբնակ կղզիները, որպեսզի փոքր-ինչ նվազեցնեն պետական պարտքը: Իսկ անցած տարվա սկզբին Հունաստանը որոշել էր վարձով հանձնել իր պատմական հուշարձանները, այդ թվում՝ «Ակրոպոլիսը» (Acropolis) և «Ապոլոնի տաճարը» Դելֆի (temple of Delphi) քաղաքում:

Տավուշի մարզի Դիլիջան քաղաքում այս շաբաթ կսկսվի սոցիալական բնակարանաշինության նոր ծրագրի շինարարությունը՝ լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարել է Ազգային սոցիալական բնակարանային ասոցիացիայի (ԱՍԲԱ) տնօրեն Արա Նազինյանը: Ծրագրի շինարարական փուլի մեկնարկը տրվել է 2012 թ-ի սեպտեմբերի 8-ին, երբ ԱՍԲԱ հիմնադրամի և Դիլիջանի քաղաքապետարանի միջև ստորագրվել է համաձայնագիր, որով արձանագրվել է մատչելի սոցիալական բնակարանային ծրագրի նախապատրաստական փուլի ավարտը և շինարարության փուլի մեկնարկը: Սոցիալական բնակարանային ծրագրի առաջին փուլի ընթացքում նախատեսվում է շահագործման հանձնել 50 բնակարան, որոնցից 20-25-ը հիմնադրամի տնօրենի խոսքերով պատրաստ կլինեն արդեն մինչև տարեվերջ: Դիլիջան քաղաքում ցածր և միջին եկամուտ ունեցող ընտանիքներին մատչելի բնակարաններով ապահովելու ծրագրի համար վարկային ռեսուրսը տրամադրվել է հոլանդական «Դիգ» (DIGH) կազմակերպության կողմից: Նշենք, որ դեռևս 2011 թ-ին Հայաստանի Ազգային սոցիալական բնակարանային ասոցիացիայի (ԱՍԲԱ) խորհրդի նախագահ Արթուր Բաղդասարյանի և «Հոլանդական միջազգային բնակարանային երաշխիքներ» (Dutch international quarantees for housing) հիմնադրամի նախագահ Էրիկ Բերժենի միջև համաձայնագիր է ստորագրվել: Համաձայն վերոնշյալ փաստաթղթի՝ համագործակցության առաջին փուլում շուրջ 3 մլն եվրո կտրամադրվի Հայաստանում միջին և ցածր եկամուտներ ունեցող ընտանիքների բնակարանային խնդիրների լուծման նպատակով: Նախատեսվում է շուրջ 1000 բնակարան կառուցել Հայաստանի մի շարք քաղաքներում: Այս նոր ծրագրի իրականացման արդյունքում նախատեսվում է բնակելի շենքերը շահագործման հանձնել 2013-2014 թթ-ին: Ընդհանուր բնակֆոնդի 52 տոկոսը կհանձնվի վարձակալությամբ, իսկ 48 տոկոսը կվաճառվի: Նոր կառուցվելիք 1.1 հեկտար ընդհանուր մակերեսով սոցիալական թաղամասը գտնվում է Դիլիջանի ժամանակին Մոլդովական թաղամաս անվանումը կրող արևմտյան շրջանում: Ծրագիրը նախատեսում է 9 կցաշար տիպի երկհարկանի շենքերի կառուցում և մեկ 4-հարկանի կիսակառույց բնակելի շենքի վերանորոգում: Նշենք, որ ծրագրի առավելությունն այն է, որ սոցիալական բնակարանները կառուցվում են առանձին թաղամասի տեսքով՝ մինչև վերջ հասցնելով բոլոր անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների շինարարությունը: Այսօր նախապատրաստական փուլում են գտնվում Աշտարակ և Հրազդան քաղաքներում իրականացվելիք սոցիալական բնակարանաշինական ծրագրերը: Քաղաքապետարանների հետ պայմանագրերն արդեն ստորագրված են, համաձայն որոնց՝ հիմնադրամին ծրագրի իրականացման համար տարածք և կիսակառույց շինություններ կտրամադրվեն: Հայաստանում առաջին սոցիալական բնակարանների շինարարության ծրագրերն իրականացրեց պետությունը՝ Երևանում, Գորիսում, Մարալիկում: Այսպես՝ Մարալիկում կառուցվեց 3 շենք 59 բնակարաններով: Դրանք ժամանակավոր օգտագործման են տրվել մանկատան սաներին, հաշմանդամներին ու միայնակ տարեցներին: Սակայն այդ ծրագրի թերությունն այն է, որ ենթակառուցվածքները բավարար չեն զարգացվել, բակային տարածքները բարեկարգված չեն: 2008-9 թթ-ին համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամը շատ ուժեղ հարվածեց անշարժ գույքի շուկային: Նույնիսկ զարգացած երկրներում բնակարանաշինությունը դարձել է ոչ շահավետ՝ անշարժ գույքի նկատմամբ ցածր պահանջարկի պատճառով: Ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվում, այսպես կոչված, սոցիալական բնակարաններին (social housing): Դրանք վարձով տրվող բնակարաններ են, որ պատկանում են համայնքին, պետությանը կամ շահույթ ստանալու նպատակ չհետապնդող կազմակերպություններին: Սոցիալական բնակարանաշինության պատմությունն իրականում սկսում է 50-ական թվականներից, երբ Հոնգ Կոնգի կառավարությունը ստիպված էր վերականգնել քաղաքի այրված թաղամասերից մեկը: Իսկ ներկայում Հոնգ Կոնգի բնակիչների կեսն ապրում է սոցիալական բնակարաններում: Իդեալական է համարվում, երբ սոցիալական բնակարանային ֆոնդը երկրում կազմում է ընդհանուրի մոտ 30 տոկոսը: Օրինակ՝ ԱՄՆ-ում մոտ 25 տոկոս է: Հյուսիսային խիստ կլիմա ունեցող երկրներում սոցիալական բնակարանային ֆոնդի տեսակարար կշիռը, որպես կանոն, ավելի բարձր է՝ 45-55 տոկոս: Սոցիալական բնակարանաշինությունը սկզբնական շրջանում զարգանում էր որպես անապահով խավերի բնակարանային ապահովման ձև, սակայն համաշխարհային ճգնաժամից հետո դիտարկվում է նաև որպես այլընտրանք հիփոթեքին: Միջին խավերն ավելի ու ավելի մեծ ուշադրություն են դարձնում սոցիալական բնակարաններին՝ և մատչելիության, և հարմարավետության համար:

Հեղինակավոր Forbes ամսագիրը հրապարակել է Ռուսաստանի անշարժ գույքի «արքաների» վարկանիշային աղյուսակը, որում ընդգրկված 30 ներկայացուցիչներից 3-ը հայեր են։ «Տաշիր» հոլդինգի սեփականատեր Սամվել Կարապետյանը 3-րդ հորիզոնականում է։ ՌԴ-ում անշարժ գույքի վարձակալությունից ստացվող նրա տարեկան եկամուտը կազմում է 720 մլն ԱՄՆ դոլար։ Ի դեպ, անցած տարվա վերջին ընկերության կողմից հրավիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարվել է, որ 2012 թ-ին ընկերության եկամուտը կկազմի 2.9 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Սամվել Կարապետյանն անշարժ գույք ունի Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Ռեուտովում, Յարոսլավլում, Բելգորոդում, Իվանովոյում, Կալուգայում, Սոչիում, Յալթայում, Վոլոգդայում, Տուլայում, Տվերում, Սմոլենսկում, Երևանում և այլուր։ Անցած տարվա հոկտեմբերին լուրեր տարածվեցին, որ ընկերությունը պատրաստվում է գործունեություն ծավալել նաև Սոչիում : Նրա ամենամեծ անշարժ գույքի համալիրներն են Մոսկվայում գտնվող «ՌԻՈ» առևտրի կենտրոնը՝ 300 հազար քառակուսի մետր տարածքով, և «Երևան պլազա»-ն՝ 80 հազար քառակուսի մետր տարածքով։ Սամվել Կարապետյանն առաջին գումարը վաստակել է Հայաստանում՝ 1990-ականների սկզբին, ապա տեղափոխվել է Կալուգա, որտեղ զբաղվել է մեծածախ առևտրով և տեքստիլի արտադրությամբ։ Այժմ «Տաշիր»-ը բազմապրոֆիլային ընկերություն է։ Ցուցակի 25-րդ տեղն է զբաղեցրել Դանիլ Խաչատուրովը, ով «Լեգիոն դեվելոփմենթ» (Legion Development) ընկերության սեփականատերն է։ Վարձավճարներից նրա տարեկան եկամուտը 80 մլն ԱՄՆ դոլար է կազմել։ Գործունեություն է ծավալում Մոսկվայում։ Խոշոր անշարժ գույքի համալիրներն են «Լեգիոն 1-ին» և «Լեգիոն 3-րդ»-ը՝ ընդհանուր 130 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով։ Խաչատուրովը սկզբում զբաղվել է արժեթղթերի առքուվաճառքով, աշխատել է «Սլավնավթ»-ում, մասնակցել է «Ռոսգոսստրախ» -ի մասնավորեցմանը, որի գլխավոր տնօրենն է դարձել 2004 թ-ին։ Այժմ «Ռոսգոսստրախ» բանկի համասեփականատեր է։ Դանիլ Խաչատուրովը սիրում է զբաղվել էքստրեմալ սպորտաձևերով։ 26-րդ տեղը զբաղեցրել է Գագիկ Ադիբեկյանը։ Վարձավճարներից նրա տարեկան եկամուտը 70 մլն ԱՄՆ դոլար է կազմել։ Գործունեություն հիմնականում ծավալում է Մոսկվայում։ Խոշոր օբյեկտներն են «Ռոմանով դվոր» (43.500 քառակուսի մետր) և «Վրեմենա գոդա» (64.000 քառակուսի մետր) բիզնես կենտրոնները։ «ԱրԴի Գրուփ»-ի (RD group) սեփականատեր Գագիկ Ադիբեկյանը մոսկովյան շուկայի ամենահանելուկային մարդկանցից է։ 1997թ-ին նա վերանորոգել է Մոսկվայի կենտրոնում գտնվող «Ռոմանով դվոր» բիզնես կենտրոնը։ Թե ինչով է զբաղվել մինչ այդ, անհայտ է։ «ԱրԴի Գրուփ»-ը 2012 թ-ին ձեռք է բերել «Վրեմենա գոդա» առևտրի կենտրոնի 40 տոկոսը և այժմ, մամուլի տվյալներով, բանակցություններ է վարում մյուս 60 տոկոսի գնման շուրջ։ Forbes-ի ցուցակը գլխավորում է «Կիևյան Հրապարակ» (Киевская Площадь) ընկերությունը, որի սեփականատերերն են ծագումով ադրբեջանից Զարահ Իլիևը և Գոդ Նիսանովը, որոնց տարեկան եկամուտը վարձավճարներից կազմում է 1.1 մլրդ ԱՄՆ դոլար։ Երկրորդ տեղում «ԻԿԵԱ Մոս.» (IKEA Мос.) ընկերությունն է, որի սեփականատերն ազգությամբ շվեդ Ինգվար Կամպրադն ու իր ընտանիքն է։

Թուրքիայի անշարժ գույքի շուկայում հարկերի բարձրացումը և հարկահավաքման նոր համակարգի բարդությունը կարող է վախեցնել արտասահմանյան գնորդներին, գրում է Hurrietdailynews պարբերականը: Ավելացված արժեքի հարկի ավելացմանը վերաբերող նոր օրենքը, որը հիմնականում կարտացոլվի մեծ քաղաքներում 150 քառակուսի մետր մակերեսից փոքր էլիտար տների առուվաճառքում, ուժի մեջ կմտնի 2013 թ-ի վերջից: Մասնագետների հիմնական մտավախությունն այն է, որ նոր օրենքը կարող է վախեցնել արտասահմանյան գնորդներին, քանի որ արդյունքում անշարժ գույքի գներն էականորեն կաճեն: Նոր օրենքի համաձայն՝ այն բնակարանները, որոնք ունեն 150 քառակուսի մետր մակերեսից քիչ տարածք և վաճառվում են քառակուսի մետրը 280-560 ԱՄՆ դոլարով, կհարկվեն 8 տոկոս ԱԱՀ-ով, իսկ այն բնակարանները, որոնց քառակուսի մետրը վաճառվում է 560 ԱՄՆ դոլարից ավել գնով կհարկվեն 18 տոկոսով: Թուրքիայի անշարժ գույքի շուկայի նկատմամբ օտարերկրյա ներդրողների հետաքրքրությունն առաջացավ այն ժամանակ, երբ անցած տարի ընդունվեց նոր օրենք , որն ավելի ազատականացրեց շուկան և արտասահմանցիներին թույլատրեց անշարժ գույք ձեռք բերել Թուրքիայում: Ինչպես նշում է պարբերականը, անցած տարվա մայիսից մինչև դեկտեմբերը ներառյալ օտարերկրացիները ձեռք են բերել ընդհանուր 1.1 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ անշարժ գույք, ինչը 4 անգամ ավել է, քան ամբողջ 2011 թ-ի ընթացքում կատարված գործարքների ընդհանուր գումարը: Թուրքիայի միայն 10 խոշորագույն քաղաքներում 8 ամսվա ընթացքում 112.3 հազար օտարերկրացի գնել է 90 հազար միավոր անշարժ գույք, որոնցից 1/3-ից ավելին Անթալիայում: Բայց այսօր մտավախություն կա, որ հարկերի բարձրացումը կնվազեցնի Թուրքիայի մրցակցային հնարավորությունները մյուս երկրների համեմատությամբ: Բացի գների բարձրացումից, օտարերկրացիներին կարող է վախեցնել նաև օրենքի բարդ ձևակերպումները: Հարկահավաքման նոր համակարգով հարկի մեծությունը որոշվում է հաշվի առնելով 6 բաղադրիչներ՝ բնակարանի քառակուսի մետրը, քառակուսի մետրի արժեքը, բնակարանի էլիտարության մակարդակը, գտնվելու շրջանը, քաղաքը, ինչպես նաև լիցենզիայի տրման ամսաթիվը: Միաժամանակ նշենք, որ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությունը այս տեսակետից ավելի պարզ է, բայց ոչ գրավիչ. Նմանատիպ գործարքները հարկվում են ԱԱՀ-ի ավելի բարձր և միակ՝ 20% դրույքաչափով:

Թուրքիայի քաղաքաշինության նախարար Էրդողան Բայրաքթարը հայտարարություն է արել Թուրքիայում օտարեկրացիներին վաճառված անշարժ գույքի վերաբերյալ, որտեղ հետաքրքիր մանրամասն է հայտնի դարձել։ Ինչպես նշում է news.am կայքը՝ հղում կատարելով թուրքական Milliyet-ին՝ Թուրքիայի քաղաքաշինության նախարար Էրդողան Բայրաքթարի խոսքով Թուրքիայում անշարժ գույքի գնման քանակով առաջին տեղում Գերմանիայի քաղաքացիներն են, որոնց հետևում են Ավստրիայի քաղաքացիները, իսկ Ռուսաստանի քաղաքացիները բարձրացել են երրորդ տեղ։ Թուրք նախարարը հետաքրքիր հայտարարություն է արել՝ հայտնելով, թե Հայաստանի 2 քաղաքացիների անունով անշարժ գույք է վաճառվել։ Նա նշել է նաև, թե 808 քառակուսի մետր տարածքով անշարժ գույք էլ գնվել է Հյուսիսային Կորեայի մի քաղաքացու կողմից։ Նշենք, որ Հայաստանի քաղաքացուն անշարժ գույք վաճառելը բավականին ողջունելի փաստ է, և դա հնարավոր եղավ միայն այն բանից հետո, երբ անցած տարվա մայիսի 3-ին Թուրքիան ընդունեց նոր ժողովրդավարական օրենք : Ի դեպ, նախկին օրենքը զուրկ էր որևէ ժողովրդավարական սկզբունքից. այն ոչ միայն օտարերկրացիներին էր արգելում Թուրքիայում անշարժ գույք գնել, այլև սահմանափակում էր նաև սեփական քաղաքացիների առուվաճառքի հնարավորությունները: Չնայած ընդդիմադիրներին, ովքեր ամեն կերպ փորձում էին խոչընդոտել օրենքի ընդունմանը, իշխող կուսակցությունը հաղթանակի հասավ, ըստ նրանց՝ սա մեկ քայլ առաջ է դեպի Թուրքիայի ազատականացման ամրապնդմանը: