Այսօր, Թուրքիայի Վան քաղաքից 19 կմ հեռու, Թաբանլի գյուղի մոտ, Երևանի ժամանակով 15:41-ին տեղի է ունեցել հզոր երկրաշարժ: Ըստ Ամերիկյան Երկրաբանական հետազոտությունների կենտրոնի տվյալների (USGS – United States Geological Survey), երկրաշարժը տեղի է ունեցել 20 կմ խորության վրա, իսկ ուժգնությունը կազմել է 7,2 ըստ Ռիխտերի սանդղակի: Թուրքիայի երկրաշարժերի ազգային հետազոտման կենտրոնը (Turkey's National Earthquake Monitoring Center) բերում է այլ թվեր՝ համապատասխանաբար 5կմ և 6,6 ուժգնությամբ: Նշենք, որ երկրաշարժի ուժգնությունը խուճապի է մատնել Երևանի, հատկապես բարձրահարկ շենքերի բնակիչներին(էպիկենտրոնը Երևանից 192կմ): Եթե հավատանք Ամերիկյան տվյալներին, ապա այս ցնցումը ավելի հզոր է եղել, քան 1988թ-ի Սպիտակի երկրաշարժի ուժգնությունը: Ըստ նախնական տվյալների երկրաշարժը ավերիչ վնասներ է հասցրել Վան քաղաքին և մոտակա տարածքներին: Թուրքիայի կառավարությունը արդեն փրկարարների ջոկատներ է ուղղարկել աղետի գոտի, որոնք արդեն իսկ փորձում են փլատակների տակից դուրս բերել մարդկանց: Այս տարածքներում կառուցապատումը իրականացված է ոչ բարձր սեյսմակայունության նախագծերով (ինչպես և Հայաստանում) և ավերածությունների մասշտաբներն ու զոհերի թիվը ցավալի չափերի կարող են հասնել:

Bloomberg լրատվական գործակալությանը տրված հարցազրույցում, Մորի Թրասթ (Mori Trust Co) ընկերության նախագահ, միլիարդատեր Ակիրա Մորին հայտարարել է, որ մարտին Ճապոնիայում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժից հետո երկիրը պետք է հրաժարվի երկնաքերերի կառուցումից: Երկրի ամենահարուստ գործարարներից մեկը խորհուրդ է տվել ճապոնական կառավարությանը հաստատել կառույցների բարձրության նոր չափանիշներ` ոչ ավել քան 100 մետրը: Ըստ նրա, այս բարձրությունը, հաշվի առնելով հիմքերի սեյսմակայուն բարձիկների աշխատանքը, առավել բարենպաստ է երկրաշարժի ալիքների մարման համար: Նա նաև ավելացրել է, որ վարձակալների հետզհետե ավելացող հետաքրքրությունը շինությունների ավելի ցածր հարկերի նկատմամբ աստիճանաբար կնվազեցնի երկնաքերերի գրավչությունը: Այնպիսի շինարարական հսկաները, ինչպիսին է Ճապոնիայի ամենամեծ անշարժ գույքի Միցուի Ֆուդոսան (Mitsui Fudosan Co) ընկերությունը ետպատերազմյան տնտեսական բումից, 1960-ական թթ-ից ի վեր նախապատվությունը տալիս են բարձրահարկ աշտարակներին: Արդյունքում երկրում կառուցվում են այսպես կոչված «Մատիտ» կառույցներ, որոնց հիմքի մակերեսն անհամապատասխան է շինության բարձրությանը: Ակիրա Մորիի խոսքերով, կառուցապատողներն ուժերը համատեղելով, այսպես կոչված «Մատիտ» կառույցների փոխարեն կարող են կառուցել ոչ թե «Մատիտներ», այլ տարածական շինություններ: Ճապոնիայի 1-ին, իսկ աշխարհի 58-րդ ամենաբարձր երկնաքերը գտնվում է Տոկիոյից հարավ Յոկոհամա քաղաքում: 73 հարկանի, 296 մետր բարձրություն ունեցող Նշանաձող Աշտարակը (Landmark Tower) կառուցել է Միթսուբիշի Իսթեյթ (Mitsubishi Estate) ընկերությունը 1993 թ-ին: Տոկիոյի կենտրոնում է գտնվում մայրաքաղաքի ամենաբարձր Միդթաուն աշտարակը (Midtown Tower): 248 մետր բարձրությամբ երկնաքերը կառուցել է Միցուի Ֆուդոսան (Mitsui Fudosan Co) ընկերությունը: Իսկ այս տարվա դեկտեմբերին, շինարարության ավարտից հետո երկրի ամենաբարձր կառույցի տիտղոսը կպատկանի Տոկիոյի Երկնային Ծառ ( Tokyo Sky Tree) հեռուստաաշտարակին, որի բարձրությունը կկազմի 634 մետր: Ինչպես նշված է Ճապոնիայի ճարտարապետների ինստիտուտի ուսումնասիրության մեջ՝ երկրի 2568 շենքերի մոտ 30 տոկոսն ունի ավելի քան 20-25 հարկ և բարձր է 100 մետրից: Ի դեպ մարտի 11-ի ավերիչ՝ 9,0 մագնիտուդով եկրաշարժի արդյունքում Տոկիոյի շինությունները գրեթե չեն տուժել: Համաձայն Ճապոնիայի օդերևութաբանական ծառայության տվյալների՝ ամեն տարի Ճապոնիայում գրանցվում է ամենաքիչը 2 երկրաշարժ 6.8 և ավելի մագնիտուդով: Համեմատության համար նշենք, որ Սպիտակի 1988 թվականի երկրաշարժի մագնիտուդը եղել է մոտ 7,0:

Կանադական Իննովըթիվ Քոմփոզիթս Ինթերնեշնլ (Innovative Composites International ) ընկերությունը հաղթող է ճանաչվել, և Հայիթիում կկառուցի հազարավոր պլաստիկ տներ՝ հունվարյան կործանիչ երկրաշարժից տուժվածների համար: Ընկերության ղեկավարությունը բաղկացած է այնպիսի ընկերությունների նախկին փորձառու կառավարիչներից, ինչպիսիք են Մագնա Ինթերնեշնլը (Magna International Inc.) և Կրայսլեր Գրուպը (Chrysler Group LLC), և ինչպես նրանք են պնդում, այդ տները Հաիթիի կլիմայական պայմանների համար ամենահարմարն են, քանի որ չեն փտում, էկոլոգիապես անվնաս են, և որ ամենակարևորն է, շատ դիմացկուն են երկրաշարժերի և փոթորիկների նկատմամբ: Կանադական ICI ընկերությունը 3Դ Գլոբալ Սոլուշէնս (3D Global Solutions,US) և Բերկլիս Գեդի Գրուպ (Barclays Gedi Group,US) ընկերությունների հետ կոնսորցիում է ստեղծել տարեկան 5000 այնպիսի տների մատակարարման համար: Այս բնակարանային ծրագրի արժեքը գնահատվում է ԱՄՆ $ 4 մլրդ և կֆինանսավորվի Բիլ Քլինթոնի կողմից կառավարվող հիմնադրամի կողմից: Հայիթիում տեղի ունեցած երկրաշարժից զոհվել է շուրջ 230 հազար մարդ, և մոտ մեկ միլիոն տուն է ավերվել: Ի հավելումն բոլոր դժբախտությունների, Հայիթիում այսօր խոլերայի համաճարակից հազարավոր մարդիկ են մահանում, երկրում իշխում է անօրինականությունն ու բռնությունը, իսկ մարդիկ գրեթե ամբողջովին կորցրել են հավատը ապագայի նկատմամբ: Ահա թե ինչ է նշանակում մայրաքաղաքի ավերումը, որտեղ գրեթե ամբողջությամբ կենտրոնացված է երկրի կառավարումը ... Սեյսմիկ խոցելի քաղաքները, և առաջին հերթին փոքր պետությունների մայրաքաղաքները, պետք է նախապես պատրաստ լինեն նման աղետներին դիմակայելու՝ շինարարական աշխատանքների կատարման որակի խիստ վերահսկողությամբ և ոչ սեյսմակայուն՝ հին շենքերի անհետաձգելի վերակառուցման լայնամասշտաբ ծրագրերի իրականացման միջոցով:

Իհարկե վախենում եք, այլապես Դուք շատ վատ եք տեղեկացված: Արդյոք տեղյակ եք, որ Global Facility for Disaster Reduction and Recovery կազմակերպության 2009 թվականի հաշվետվությունում երկրաշարժերի նկատմամբ խոցելիության տեսակետից Հայաստանը զբաղեցրել է առաջին տեղը: Երկրաշարժը կարող է հատկապես ծանր հետևանքներ ունենալ Երևանում, քանզի որոշ փորձագետների գնահատմամբ, եթե Հայիթիի (2010) կամ Սպիտակի (1988) մագնիտուդի ուժգնությամբ երկրաշարժ տեղի ունենա մայրաքաղաքում, ապա շենքերի մոտ 80% կփլուզվեն: Հնարավոր ուժեղ երկրաշարժը Երևանում կործանարար հետևանքների կբերի՝ ստիպելով բազում–անհամար մարդկանց լքել երկիրը, և գրեթե անհնարին կդարձնի մայրաքաղաքի և պետության վերականգնումը: Մենք տեսել ենք Սպիտակի երկրաշարժի հետևանքների վերացումը, որը շարունակվում է արդեն 21 տարի, և հետևում ենք Հաիթիի երկրաշարժից հետո վերականգնողական աշխատանքների ընթացքին... Եզրակացությունը մեկն է. չնայած տրամադրվող ահռելի միջոցներին՝ երկրաշարժից հետո ստեղծված քաոսային իրավիճակում գրեթե անհնար է արդյունավետ կազմակերպել վերականգնողական աշխատանքներ՝ հատկապես մայրաքաղաքում: Նույնիսկ վերակառուցման սցենարի հաջող ընթացքի դեպքպում մենք, միևնույնն է, չենք կարող հետ բերել հարյուր հազարավոր կորցրած մարդկային կյանքեր: Արդյոք՛ մենք դրան ենք սպասում: Այսօր գրեթե բոլոր մեր հիվանդանոցները և դպրոցները (առաջին հերթին), կառավարական, հասարակական, բնակելի և այլ նշանակության շենքերը վերակառուցման կարիք ունենք: Նրանց հիմնական մասը չի համապատասխանում սեյսմակայունության նորմերին, և եթե այժմ հնարավորություն չկա լայնածավալ համազգային վերակառուցում իրականացնելու, ապա պետք է սկսել գեթ մեկ սեյսմակայուն հիվանդանոցի կառուցումից: Աշխարհում աճում է տարերային աղետների թիվը, և ավելի դժվար է դառնում դրանց դիմակայելը, իսկ պետությունների օգնությունների հնարավորությունները հետզհետե սպառվում են... Խնդրում ենք բոլոր հետաքրքրված անձանց իրենց կարծիքն արտահայտել հարցի վերաբերյալ, ինչպես նաև խորապես գիտակցել հարցի կարևորությունը և իրենց հերթին անել հնարավորինս աջակցելու խնդրի լուծմանը: