Կահիրեի կենտրոնում՝ Նեղոս գետի ափին, նախատեսվում է կառուցել Աֆրիկայի ամենաբարձր երկնաքերը, տեղեկացնում է The Forbes պարբերականը: Բարդ ճարտարագիտական լուծումների շնորհիվ երկնաքերը եռանկյունաձև հիմքից ոլորվելով կվերածվի երկար ուղղանկյուն կառույցի, որը 70 հարկ վեր բարձրանալով յուրօրինակ տեսարան կներկայացնի դեպի բուրգերն ու Նեղոս գետը: 300 մետր բարձրությամբ երկնաքերը Եգիպտոսի համար կդառնա կայունության խորհրդանիշ՝ «երկար անկայուն ժամանակահատվածից հետո երկիրը պատրաստ է խոշոր ներդրումների»: «Նեղոս Աշտարակ» անվանումը ստացած նախագիծը 2007 թվականին մշակել է Զահա Հադիդի ճարտարապետական ընկերությունը, որը պետք է դառնա Կահիրեյի և Նեղոս գետի միջև ընկած տարածաշրջանի վերակառուցման հիմնական կենտրոնը: Նախագծի կառուցապատող «Living in Interiors» ընկերության նախագծման բաժնի ղեկավար Դիաա Տանտավիի խոսքերով երկնաքերի ընդհանուր բյուջեն հաշվարկվել է 600 մլն ԱՄՆ դոլար, սակայն շինարարական աշխատանքների ընթացքում բյուջեն կարող է ավելանալ ևս 150 մլն ԱՄՆ դոլարով: Բանն այն է, որ Եգիպտոսում լուրջ տնտեսական բարեփոխումներ են իրականացվում, ինչի արդյունքում եգիպտական ֆունտը թուլանում է՝ զգալիորեն թանկացնելով ներկրվող շինանյութը: Նախագիծն առաջին անգամ հանրությանն է ներկայացվել 10 տարի առաջ նախագահ Հոսնի Մուբարաքի օրոք և սառեցվել հեղափոխությունից հետո: Այսօր նախագիծը աջակցության է արժանացել ներկայիս նախագահ Աբդել Ֆաթթահ ալ-Սիսիի կողմից, ով ամեն կերպ ջանում է ներդրողներ ներգրավել Եվրոպայից: Ինչպես պնդում է Տանտավին «Նեղոս Աշտարակը» ուղերձ է ամբողջ աշխարհին, որպեսզի բոլորն ընդունեն, որ Եգիպտոսն այլևս ուժեղ է, Աֆրիկայի և Մերձավոր Արևելքի առաջատարն է: Համաձայն ներկայացված նախագծի, երկնաքերի ամենաբարձր 36 հարկերը նախատեսված կլինեն բնակարանների համար, միջին 18 հարկերում կտեղակայվի հյուրանոց 230 սենյակներով, իսկ ստորին հարկերում կտեղակայվեն զվարճանքի կենտրոններ՝ խաղասրահ, գիշերային ակումբ, սպա և վերականգնողական կենտրոն, առևտրային կենտրոններ և ռեստորաններ:

Աշխարհի 7-րդ հրաշալիքներից մեկը՝ «Ալեքսանդրիայի Փարոսը» (Lighthouse of Alexandria), մտադիր են վերականգնել Եգիպտոսում: Այն կկառուցվի Փարոս կղզու վրա իր նախկին տեղակայման վայրից քիչ հեռու, քանի որ այսօր վերջինիս տեղում «Քեյթբեյ Միջնաբերդն» (Qaitbay Citadel) է: Եգիպտական ԶԼՄ-ների փոխանցմամբ, «Ալեքսանդրիայի Փարոսի» վերականգնման նախագիծը արդեն հաստատվել է Եգիպտոսի հնագիտական հարցերով զբաղվող մշտական խորհրդի կողմից: Ինչպես պնդում է խորհրդի գլխավոր քարտուղար Մուստաֆա Ամինը (Mostafa Amin), նախագիծն ուղարկվել է Ալեքսանդրիայի քաղաքապետարան վերջնական հաստատման նպատակով: «Ալեքսանդրիայի Փարոսը» համարվել է հնագույն աշխարհի ամենահայտնի ճարտարապետական գլուխգործոցներից մեկը: Ըստ տարածված տվյալների` այն կառուցվել է մ.թ.ա. 3-րդ դարում, իսկ բարձրությունը կազմել է մոտ 130 մետր: Հնագետների հավաստմամբ, այս յուրօրինակ փարոսը բաղկացած է եղել 3 մակարդակներից: Առաջին և ամենացածր հատվածը եղել է ութանկյուն կտրվածքով, մեջտեղի հատվածն եթել է ութանկյուն և ունեցել է պարուրաձև կառամատույց, իսկ ահա ամենավերին գլանաձև հատվածում էլ վառվել է կրակը: Փարոսը բազմաթիվ երկրաշարժերի հետևանքով էականորեն վնասվել է և, համաձայն տարածված կարծիքի, ամբողջությամբ ավերվել է 14-րդ դարի սկզբի երկրաշարժի ժամանակ:

Եգիպտոսի կառավարությունը որոշել է ներկայիս մայրաքաղաք Կահիրեից արևելք՝ անապատում, նոր մայրաքաղաք կառուցել: Ըստ նախնական տվյալների՝ նոր քաղաքի շինարարությունը կտևի 5-7 տարի, իսկ ընդհանուր բյուջեն կկազմի 45 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Նոր մայրաքաղաք կառուցելու նախագծի մասին երկրի կառավարությունը հայտարարել է մարտի 13-ին երկրի տնտեսական զարգացմանը նվիրված համաժողովի ժամանակ: Որպես նախագծի գլխավոր կապալառու հանդես է գալիս «Քեփիթալ Սիթի Փարթներս» (Capital City Partners) անշարժ գույքի մասնավոր հիմնադրամը Մուհամեդ Ալաբարի (Mohamed Alabbar) գլխավորությամբ: Նշենք, որ այս գործարարի ղեկավարությամբ է կառուցվել աշխարհի ամենաբարձր շենքը «Բուրջ Խալիֆան» (Burj Khalifa): Ինչպես նշում են նախագծի հեղինակները, նոր մայրաքաղաքը կկառուցվի ներկա մայրաքաղաքի և Կարմիր ծովի միջնամասում գտնվող անապատային հատվածում՝ միևնույն ժամանակ նոր մայրաքաղաքին ելք ապահովելով դեպի ծով: Քաղաքի ընդհանուր մակերեսը կկազմի 700 քառակուսի կիլոմետր, որից 200 քառակուսի կիլոմետրը կհատկացվի բուսականությանը: Ըստ նախնական տվյալների՝ նոր մայրաքաղաքում կտեղակայվեն 40 հազար հյուրանոցային համարներ, 700 մանկապարտեզներ և դպրոցներ, 663 առողջապահական հաստատություններ, 1250 մզկիթներ և եկեղեցիներ, 21 բնակելի թաղամասեր 1.1 մլն բնակելի միավորներով, որտեղ կկարողանան բնակվել ավելի քան 5 մլն բնակիչ: Եգիպտոսի նոր մայրաքաղաքի նախագծման հիմնական աշխատանքերը վստահված է «Էս-Օ-Էմ» (SOM) հանրահայտ ճարտարապետական բյուրոյին: «Նոր Կահիրեի» զարգացման հիմնական նախագիծն արդեն մշակված և հաստատված է ճարտարապետներ Ֆիլիպ Էնքվիսթի (Phillip Enquist), Դանիել Ռինգելստեյնի (Daniel Ringelstein) և Ջորջ Էֆստատուի (George J. Efstathiou) համագործակցության արդյունքում; Ըստ ընկերության նախագծի՝ նոր մայրաքաղաքը կբաժանվի մի քանի ֆունկցիոնալ գոտիների՝ ադմինիստրատիվ, գործարար, մշակութային, նորարարական և բնակելի: Եգիպտոսի նոր մայրաքաղաքի յուրաքանչյուր թաղամասի կենտրոնում կլինի հանրային տարածք, որի շուրջը կտեղակայվեն խանութներ, դպրոցներ, մշակութային և կրոնական հաստատություններ: Թաղամասերի նմանատիպ հատակագիծը հնարավորություն կտա ապակենտրոնացնել քաղաքը և բարելավել տրանսպորտային հասանելիությունը: «Ապագայի քաղաքը կամրացնի և կզարգացնի Եգիպտոսի տնտեսական պոտենցիալը՝ ստեղծելով նոր գայթակղիչ տարածք ապրելու և աշխատելու համար», - նշել է նախագծի համահեղինակներից Դանիել Ռինգելստեյնը: Նախագիծը շատ ամբիցիոզ և գայթակղիչ է, սակայն շատերը կասկածում են՝ այն իրականություն կդառնա, թե՝ ոչ: Ինչպես գրում է TheGuardian պարբերականը, Եգիպտոսում անգամ ամենալավ նախագծված քաղաքային նախագծերը ձախողվում են: Եգիպտոսն անապատում կառուցվող քաղաքների տխուր պատմություն ունի: Տեսականորեն, ռազմավարությունն այսպիսին է՝ եգիպտացիների մոտ 96 տոկոսն ապրում են իրենց երկրի միայն 4 տոկոս տարածքների վրա, և անհրաժեշտ է վերջիններիս տեղափոխել նոր տարածքներ: Սակայն փորձը կրկին ու կրկին հակառակն է ապացուցում: Վերջին 30 տարվա ընթացքում Եգիպտոսում կառուցվել է 22 անապատային քաղաք, որոնց ընդհանուր բնակչության քանակն այսօր կազմում է ընդամենը 1 մլն: Այս քաղաքներում հազարավոր դատարկ բնակարաններ կան: Նմանատիպ նախագծերի հեղինակներն իրենց նպատակները նույնպես գայթակղիչ էին համարում բազմամարդ քաղաքում ապրող բնակիչների համար: Սակայն, բազմամարդ քաղաքների բնակիչների մեծ մասը պարզապես հնարավորություն կամ ցանկություն չունի նոր քաղաքներ տեղափոխվելու համար:

Եգիպտական Լուքսոր քաղաքում Նեղոս գետի արևմտյան ափին արքայական դամբարանի մուտքի մոտ 3200 տարի անց իրեն արժանի տեղն է զբաղեցրել Ամենհոտեպ 3-րդ փարավոնի արձանը: Արքայական դամբարանը, որը հայտնի է Մեմնոսի 21 մետր բարձրությամբ 2 քարե արձաններով, համալրվել է նորագույն պատմական հուշարձանով, որի բարձրությունը 12.9 մետր է: Սա Ամենհոտեպ 3-րդ փարավոնի վերականգնված երկրորդ արձանն է, ում գահակալության տարիներին գրանցվել է հնագույն Եգիպտոսի քաղաքական և մշակութային զարգացման գագաթնակետը: Փարավոնի վերականգնված առաջին արձանը իր տեղն է զբաղեցրել այս տարվա մարտին: Հանդիսավոր կերպով բացված արձանը բառիս բուն իմաստով հավաքվել է հարյուրավոր մասերից: Մոտ 1 տարի է պահանջվել, որպեսզի հնագետները վերականգնեն 110 տոննա կշռով 89 խոշոր և բազմաթիվ մանր մասերի բաժանված արձանը: Ի դեպ, այն ավերվել է մ.թ.ա. 1200 թվականների ավերիչ երկրաշարժի արդյունքում: Արձանի գլխին դրված է վերին Եգիպտոսի խորհրդանշական թագը, իսկ ձեռքերում փարավոնը պահում է պապիրուսե ձեռագրերը, որոնց վրա գրված է իր անունը: Փարավոնի գոտուն ամրացված է սուր, որի գագաթին արծվի գլուխ է պատկերված: Աղբյուրներ՝ www.theguardian.com; www.abc.net.au; www.globalpost.com

Սահարա անապատում գտնվող Ջոսերի բուրգը (Pyramid of Djoser), որը համարվում է հնագույնը Եգիպտոսում, ավերվում է այն նույն ընկերության կողմից, որը իշխանությունների կողմից ընտրվել է վերականգնողական աշխատանքների համար: 4600 տարեկան պատմական հուշարձանը մասնակի քանդվել է 1992 թ-ի երկրաշարժի ժամանակ, այնուհետև երկրի կառավարությունը որոշել է այն վերականգնել, սակայն տիրող բարդ տնտեսական և քաղաքական իրավիճակի պատճառով բուրգն ավելի շատ վնասվում է քան վերականգնվում: Եգիպտացի ակտիվիստները պնդում են, որ «Շուրբեգի» (Shurbagy) ընկերությունը, որն ընտրվել է որպես վերականգնողական աշխատանքների գլխավոր կապալառու, ոչ մի փորձ չունի պատմական հուշարձանների վերականգնման ոլորտում: Ակտիվիստների առաջնորդ Ամիր Գամալը պնդում է, որ տեխնիկական տեսանկյունից վերոնշյալ ընկերությունը և երկրի հնագույն պատմական հարցերով զբաղվող Խորհուրդը հանցագործություն են գործել: Բուրգի սահմաններից դուրս նոր պատեր են կառուցվել` որպես ժամանակակից կառույց: Ի դեպ, պատմական հուշարձանների վերականգնման միջազգային չափորոշիչները թույլ են տալիս անհրաժեշտության դեպքում պատմական հուշարձանի տարածքում միայն 5 տոկոսով ավելացնել ժամանակակից կառույցներ: Բացի այդ, ակտիվիստների կարծիքով նորակառույց պատերը կարող են ավելի ճնշել բուրգը և արագացնել վերջինիս փլուզումը: Աստիճանաձև կառուցված բուրգը սկզբում ունեցել է 62 մետր բարձրություն: Բուրգի ներսում եղել են մի շարք միջանցքներ և գրանիտով և մարմարով կառուցված դամբարան: 1992 թ-ի երկրաշարժից հետո հսկայական քարեր են թափվել բուրգի կենտրոնական մասում, այդպիսով ստեղծելով բաց տարածությունը բուրգի վերևի հատվածում: Երկրաշարժից հետո հնէաբան Պիտեր Ջեյմսի ընկերությունը բուրգի ներսում տեղադրել էր գնդաձև կառուցվածք, որը լցված էր ջրով, որպեսզի պահպանի բուրգը ներսից: Վերոնշյալ ընկերությունը հույս ուներ, որ քարերը կամրացվեն պողպատե ձողերով` պաշտպանելով բուրգը փլուզումից: Բայց նախագծի ֆինանսավորումը ավարտվել էր քաղաքական ոչ կայուն իրավիճակի պատճառով: 2012 թ-ի հոկտեմբերին երկրի Հնագույն պատմական հարցերով զբաղվող նախարարությունը հայտարարել է, որ բուրգի տարածքում վերականգնողական բոլոր աշխատանքները ավարտվում են, քանի որ կառավարությունը այլևս չի կարող վճարել կապալառուներին: Այս հայտարարությունից հետո որոշվում է բոլոր վերականգնողական աշխատանքները վստահել «Շուրբեգի» ընկերությանը, որը սակայն արդեն համարվում է պատասխանատու բուրգի մի հատվածի ավերման համար: Ինչպես պնդում են ակտիվիստները, այս ընկերությունը ընդհանրապես փորձ չունի հնագույն և պատմական հուշարձանների վերականգնման ոլորտում: Մինչ այժմ նրա իրականացրած բոլոր նախագծերը միայն ժամանակակից շինարարությանն են վերաբերում: Ավելին` ընկերությունը վերջին 9 տարիների ընթացքում ստանձնած 6 նախագծերից ոչ մեկն ավարտին չի հասցրել: