Մանկական Երկաթուղին Կբարեկարգվի Բայց Դիմագիծը Չի Կորցնի

Մանկական Երկաթուղին Կբարեկարգվի Բայց Դիմագիծը Չի Կորցնի

Մանկական երկաթուղին չի կորցնի իր ճարտարապետամշակութային արժեքը։ Եվ սա օդից վերցրած ենթադրություն չէ, այլ հիմնված է քաղաքապետարանի խոսքի վրա։

Մեզ անհանգստացրել էր մանկական երկաթուղու բարեկարգման անվան տակ քաղաքապետարանին ներկայացված՝ ավտոկայանատեղի և մարզային կենտրոն կառուցելու առաջարկը։ Այլ կերպ ասած՝ ներկայացվածը ավելի շուտ նման էր բիզնես ծրագրի, որն ամբողջությամբ կխեղաթյուրեր մանկական երկաթուղու գաղափարախոսությունը։ Մտահոգված այգու ճակատագրով քաղաքապետարանից փորձեցինք պարզել, թե ի՞նչ շինարարական աշխատանքներ են իրականացվելու ներկայացված առաջարկով և որքանո՞վ է ճիշտ մանկական երկաթուղին բիզնես կենտրոնի վերածելը։ «Տեղեկացնում ենք, որ մանկական երկաթուղու տարածքի արդիականացման և ընդլայնման վերաբերյալ ներկայացված մի քանի ներդրումային առաջարկներ դիտարկվել են քաղաքաշինական ամբողջական լուծում պահանջող ծրագրերի քննարկման միջգերատեսչական հանձնաժողովում։ Արդյունքում որոշվել է, որ մանկական երկաթուղու տարածքում նպատակահարմար չէ իրականացնել կառուցապատման որևէ աշխատանք, բացի ամրակայման, վերականգնման, վերանորոգման և կանաչապատման աշխատանքներից»,- ասացին քաղաքապետարանից։

Այլ կերպ ասած, քաղաքապետարանի այս որոշման հիման վրա մեր քաղաքացիները չեն զրկվի մայրաքաղաքի հանրային կանաչապատ գոտուց։ Մանկական երկաթուղին ոչ միայն սերնդե սերունդ փոխանցում է մեր ծնողների վառ հուշերը: Այն կարծես մի փոքր անտառ լինի մայրաքաղի փոշոտ կենտրոնում և ունի իր ուրույն ֆունկցիան՝ ապահովում է քաղաքի օդափոխությունը։ Եվ միջամտությունը՝ բուռն շինարարությունը պարզապես անթույլատրելի կլիներ հատկապես քաղաքաշինական տեսակետից՝ ելնելով մայրաքաղաքի (կենտրոնի) խիտ կառուցապատումից։ Հիշեցնենք, որ մանկական երկաթուղին քաղաքի կենտրոնի հետ կապում են երկու թունելները։ Երևանի գլխավոր ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանյանի մտահղացմամբ Հրազդանի կիրճն իր բնությամբ պետք է ծառայեր որպես հանգստի գոտի։ Նա նախատեսել էր երկու թունելներ, որոնք Երևանի գլխավոր պողոտան պիտի կապեին մանկական երկաթուղու հետ։ Այդ թունելներով Հրազդանի կիրճի մաքուր օդը պիտի հասներ քաղաքի կենտրոն։ 400 մ երկարությամբ երկու թունելները կառուցվեցին 1940-ականներին՝ ի սկզբանե ձևակերպված լինելով որպես պատերազմի ապաստարաններ։

Ցավոք, անկախության տարիներից ի վեր ճարտարապետական ոլորտում տուրք է տրվում նորաձև լուծումներին, որոնք համահունչ չեն մեր ճարտարապետությանը և հաճախ իրականացվում են մեր ժառանգության հաշվին։ Նման մոտեցման արդյունքում հայկական ինքնատիպ ճարտարապետությունը կորցնում է իր դեմքը։ Այս ամենից հարց է առաջանում թե ինչու՞մն է խնդիրը, որ մեր երկիրը անըդհատ ձգտում է նմանվել ուրիշներին՝ կառուցելով նորը հների հաշվին։ Ասվածը չի վերաբերվում միայն առանձին շենքերին, այլ նաև քաղաքային ստեղծված ավարտուն անսամբլներին։ Այս ֆոնի վրա շատ կարևոր է մանկական երկաթուղու արտաքին տեսքի պահպանման որոշումը, որն ընդունել է քաղաքապետարանը։ Հարկ է նշել, որ այս տարվա մայիսին քաղաքապետարանի կողմից իրականացվել էին մանկական երկաթուղու թունելի մաքրման աշխատանքներ։ Հուսանք, որ մոտ ապագայում կմաքրվի և շահագործման կհանձնվի ոչ միայն երկրորդ թունելը, այլ նաև մանկական երկաթուղու բոլոր կայարանները։

Հիշեցնենք, որ մանկական երկաթուղու՝ այս չքնաղ վայրի կառուցման գաղափարը առաջ է քաշել ՀԿԿ կենտկոմի առաջին քարտուղար Աղասի Խանջյանը 1935 թ-ին։ 1936թ-ի ապրիլի 22-ին համամիութենական շաբաթօրյակի ժամանակ Աբովյանի անվան քաղաքային այգում Աղասի Խանջյանը դրել է այն հիմնաքարը, որի վրա կառուցվել է «Փարոս» կայարանը։ Այն հետագայում վերանվանվել է «Հայրենիքի»։ Այգու պաշտոնական բացումը տեղի է ունեցել 1937 թ-ի հուլիսի 6-ին։

Մանկական երկաթուղու այգու գլխավոր Ճարտարապետը Միքայել Մազմանյանն է: Երկաթուղային կայարանի նախկին շենքը կառուցված է եղել փայտից` կրկին Միքայել Մազմանյանի նախագծով։ Սակայն 1940-ականների վերջին այն փոխարինվեց քարե շենքով, որի հեղինակն է ճարտարապետ Գոհար Գրիգորյանը:

«Ուրախություն» կայարանից դեպի «Պիոներական» կայարան տանող հատվածի թունելի երկարությունը կազմում է 45 մ, այն կառուցվել է 1956 թ-ին։

Ականատեսներն այսօր էլ հիշում և պատմում են, որ թունելների շինարարության վրա որպես բանվոր աշխատել են գերմանացի գերիները։ «Մենք ապրում էինք Սպանդարյան փողոցի վրա (ներկայիս Արամի) և ես հիշում եմ թե երեխա ժամանակ ինչպես էինք բուխանկա հաց տանում գերմանացի գերիներին, իսկ իրենք մեզ համար փայտից տիկնիկներ էին սարքում և տալիս մեզ»,- մեզ հետ զրույցում պատմում էր