Կոնդի Վերակառուցման Երրորդ Փորձը

Կոնդի Վերակառուցման Երրորդ Փորձը

Կոնդի շինարարության հարցով ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեն հայտարարել է միջազգային բաց ճարտարապետա-քաղաքաշինական մրցույթ։ Հայտարարության վերջին հատվածում տեղ գտած միտքը «Առաջին մրցանակ շահած աշխատանքը ենթակա չէ պարտադիր իրականացման», տարաբնույթ մտորումների տեղիք է տալիս։

Մրցույթի արդյունքում ձևավորված հայեցակարգի իրագործման գործընթացի մասնագիտական հենքի ձևավորման նպատակով առաջարկվում է ստեղծել մասնագիտական աշխատանքային խումբ, որի կազմում ներգրավված են լինելու ճարտարապետներ, քաղաքաշինարարներ, տնտեսագետներ, սոցիոլոգներ, իրավաբաններ, հասարակական հարաբերությունների և մեդիա դաշտի ներկայացուցիչներ /այդ թվում՝ լրագրողներ/, նկարիչներ և քանդակագործներ, ազգագրագետներ, պատմաբաններ, հասարակական կազմակերպություններ, ինչպես նաև Կոնդի ակտիվ և սրտացավ բնակիչներ, այլ հետաքրքրված կամ կոմպետենտ անձիք, ովքեր կարող են իրենց խորհուրդներով օգտակար լինել ծրագրի իրականացմանը։ Ինչ խոսք, բոլոր շահագրգիռ կողմերի տեսակետը լսելը վատ բան չէ, հատկապես մասնագետներինը, կարևոր է նաև Կոնդի բնակիչների կարծիքը ։ Եվ բնականաբար, Կոնդի բնակիչներին տեղում բնակարանով ապահովելու հարցը առաջնահերթներից պետք է լինի։ Սակայն մյուս կողմից այնպես չստացվի, որ այս ծրագիրը արժանանա Կռիլովի հանրահայտ «Կարապը, խեցգետինը և գայլաձուկը» առակի ճակատագրին… Բազմակարծությունը լավ բան է, բայց լինում են դեպքեր, երբ բազմակարծությունը ձախողում է անգամ ամենալավ ծրագիրը։

Ըստ արված հայտարարության, նախագիծ-առաջարկի ներկայացման պայմանների մեջ առկա է մի կետ, որտեղ գրված է. «Հուշարձանների պահպանման գոտիների սահմանում և պեղման գոտիների առանձնացում»: Թե որքանով է հիմնավորված նման կետը, հասկանալի չէ, քանի որ, մինչ որևէ նախագիծ-առաջարկի մշակումը, ցանկալի է նախօրոք ուսումնասիրված և պեղված լինի նախատեսվող տարածքը, հակառակ դեպքում ներկայացված որևէ նախագիծ-առաջարկ դառնում է քիչ արժեքավոր: Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նախագծի գլխավոր նպատակն է պահպանել Կոնդի պատմական շունչը, նման շտապողականությամբ մրցութի հայտարարումը ավելի քան անընդունելի է։ Քանի որ Կոնդը հանդիսանում Երևանի պատմական կորիզը, մինչ մրցույթի հայտարարումը պետք է այն պեղվի և լիովին ուսումնասիրվի, այնինչ նրա ուսումնասիրության, պեղումների համար տարիներ են պահանջվում։ Մենք արդեն ունենք նման դառը փորձ, երբ շտապողականության արդյունքում մնացինք կանգնած ջարդված տաշտակի առաջ։ Նման շտապողականության զոհ դարձան երիտասարդական պալատը, այնուհետև Ֆիրդուսը՝ որոնց ճակատագիրը մինչ օրս անհայտ է։

Իհարկե շատ ցանկալի կլինի, որ Կոնդի վերակառուցման նախագիծն ամբողջությամբ արտահայտի հայկական մթնոլորտը՝ պահպանելով իր նեղլիկ փողոցները: Սակայն նախագիծը պետք է ներդաշնակ նայվի թե՛ քաղաքաշինական, թե՛ Կոնդի վերակառուցման և պատմական տեսակետից, և թե՛ դիրքից ելնելով։ Այսինքն, այնտեղ չեն կարող լինել 2-3 հարկից շատ հարկեր ունեցող շինություներ, և շատ կարևոր է, որ նախագծի գլխավոր նպատակը և խնդիրը լինի ոչ թե գերշահույթը, այլ գաղափարը, ինչի անտեսումը ոչնչացրել և ոչնչացնում է Երևանի պատմական կենտրոնը։ Սա բոլորովին չի նշանակում, որ մենք դեմ ենք առևտրային, ժամանցային կենտրոնների ստեղծմանը, պարզապես մեր առաջարկն է, որպեսզի այդ բոլոր կառույցները նախագծվեն հայկական ճարտարապետական ոգով և կանոններով։

Ըստ հայտարարության, թաղամասում կյանքի աշխուժացման նպատակով առաջարկվում է հայեցակարգային էսքիզ-նախագծում ներառել հետևյալ կազմակերպումը՝ դեպի թաղամաս բոլոր մուտքերի հասանելության կազմակերպում, թաղամասի ներսում տեղեկատվական յուրահատուկ միջոցով հաղորդակցությունն առավել դյուրին դարձնելուն միտված համակարգի մշակում, մասնագիտացված սրճարաններ, այցելուների տեղեկատվական կենտրոն, արվեստանոցներ/արհեստանոցներ, աշխատավայրի համար սարքավորված տարածքներ, մեդիա կենտրոն, հուշանվերների վաճառքի և ցուցադրության սրահներ, գիտաժողովների կազմակերպման սրահ՝ քաղաքի պատմության մասին տեսաֆիլմերի ցուցադրությամբ և մասնագիտական գրականության վաճառքով, միջոցառումների անցկացման բացօթյա/փակ տարածքներ, սթրիթ արթի-մրցույթի կազմակերպման տարածքներ, բացօթյա վաճառասրահներ, հյուրատներ, սննդի հաստատություններ, հանրային սանհանգույցներ, այցելուների համար ժամանակավոր կացարաններ։

Ի դեպ նկատենք, որ մինչ այս միջազգային մրցույթի հայտարարումը Կոնդի վերակառուցման վերաբերյալ երկու անգամ մրցույթ է հայտարարվել և միայն երկրորդ դեպքում է ընդունվել Արշավիր Աղեկյանի նախագիծը, որը համապատասխանում էր «Կարեն Դեմիրճյան» մտապատկերին։ Կոնդում ևս նախատեսվում էր հանգստի, տուրիզմի և զվարճանքի օջախ ստեղծել՝ պահպանելով ազգային կոլորիտը։ Ուղղանկյուն այգու պարագծով նախատեսվում էր վերականգնել պահպանված 2-3 հարկանի հին տները և օգտագործել հայկական խոհանոցի ճաշատեսակներով ռեստորանների, սրճարանների, թեյարանների, ատրակցիոնների, խաղերի (այդ թվում նաև ազգային), գեղանկարչական ակումբների և այլնի համար։ Զբոսայգում նկարիչները կարող էին նկարել, ցուցադրել իրենց նկարները։ Մի խոսքով, ստացվում էր հայկական «Մոնմարտր»։ Առաջարկությունը` շուրջը կառուցել նաև բնակելի շենքեր, Կարեն Դեմիրճյանը մերժել էր, նկատի ունենալով, որ դա կխախտի ռոմանտիկան և կոլորիտը։ Այդ նախագծերի իրականացման հարցում լուրջ բարդություններ չէին սպասվում, թեև Կոնդը գերբնակեցված տարածք էր և առկա էին իրացման դժվարություններ։ Սակայն Կոնդի վերակառուցման մի մասն արդեն սկսվել էր 1970-ական թթ. «Դվին» հյուրանոցի շինարարության ժամանակ։ Բայց և այնպես այս ծրագիրը ևս չիրականացվեց, և այժմ երրորդ փորձն է, և հայտարարված է միջազգային մրցույթ։

Ինչևէ, հուսանք, որ կգտնվեն այնպիսի գործարարներ, ովքեր մրցույթի ավարտից հետո անտարբեր չեն լինի այս նախագծի հանդեպ ու պատրաստ կլինեն ներդրում կատարել և իրականացնել այն, ինչի արդյունքում շահած դուրս կգան թե՛ Կոնդի բնակիչները, և թե՛ մեր մայրաքաղաքը։