Հայկական Նախագիծը Համաշխարհային Ճարտարապետության Փառատոնի Եզրափակիչում

Հայկական Նախագիծը Համաշխարհային Ճարտարապետության Փառատոնի Եզրափակիչում

Գյումրու Երկաթուղայինների մշակույթի տան, նույն Սևյանի մշակույթի պալատի ճարտարապետական դիզայնի կոնցեպտը ներկայացվել է Համաշխարհային ճարտարապետության փառատոնին (World Architecture Festival 2022) և անցել է եզրափակիչ փուլ «Կրթություն» և «Քաղաքաշինություն» ենթակարգում: Կոնցեպտը մշակել է կանադաբնակ հայ ճարտարապետ Ազատ Շիշմանյանը (NEUF ճարտարապետական արվեստանոց) «Ստորակետ» ճարտարապետական արվեստանոցի հետ համագործակցությամբ։ Հայկական ճարտարապետության այս նշանակալի երևույթի մասին ստորև։

Համաշխարհային ճարտարապետության փառատոնն (World Architecture Festival 2022) անցկացվում է արդեն 15 տարի։ Այստեղ ներկայացվում են ճարտարապետական գլուխգործոցներ աշխարհի տարբեր անկյուններից։ Յուրաքանչյուր փառատոնին ներկայացվում է մոտ 500 նախագիծ, որոնք հանձնաժողովի անդամները հեղինակների ներկայությամբ գնահատում ու քննարկում են տեղում։ Այստեղ ցուցադրվում և ներկայացվում են աշխարհի նորարարական լավագույն ճարտարապետական և դիզայներական նախագծերը։ Եվ Գյումրիի Երկաթուղայինների մշակույթի տան կամ Սևյանի մշակույթի պալատի շենքի վերականգնման նախագծի կոնցեպտը այդ ցանկում է:

Հիշեցնենք, որ «Բալետ 2021» հիմնադրամը նախաձեռնել էր «Խառատյան կատարողական արվեստի կենտրոն» ծրագիրը: Սևյանի մշակույթի պալատի կիսավեր շենքի մասին խոսելիս Ազատ Շիշմանյանը (NEUF Architect(e)s, Montreal), որը բազմաթիվ միջազգային մրցանակների դափնեկիր է, շեշտում է այս վայրի յուրահատուկ ձգողականությունը։ Շենքը գտնվում է Գյումրիի երկաթուղային կայարանի հարևանությամբ։ Այդ տարածքը նախկինում բանուկ վայր է եղել, սակայն 1988-ի երկրաշարժից հետո ավերվել ու լքվել է։ Եվ նախագիծը կանադահայ ճարտարապետը մշակել է «մոխիրից բարձրացող փյունիկ» մոտեցմամբ: Իսկ երկաթուղային կայարանին մոտ գտնվելու փաստը նախագծի հեղինակները խորհրդանշական են համարում Հայաստանի մշակութային կապը համաշխարհային արվեստի հետ ամրապնդելու առումով։ Կենտրոնն իր նորարարական և բազմաֆունկցիոնալ ենթակառուցվածքներով հանդերձ կպահպանի հնի հետ կապը՝ միակ կանգուն հատվածի՝ նեոկլասիկ ոճի մեջ կառուցված ֆասադի շնորհիվ։ «Նախագիծը մշակութային ժառանգության շարունակականությունը պահպանելու և ապագա փոխանցելու մասին է»,- ասում է Շիշմանյանը:

Քարե ֆասադից ներս տեղադրվելու են ժամանակակից երկրաչափական ծավալներ: Ամենամեծը՝ օվալաձև ծավալը, 500 հոգու համար նախատեսված ներկայացումների սրահն է լինելու։ Կլինեն նաև՝ 175 շարժական տեղով բազմաֆուկցիոնալ փոքր դահլիճ, պատերասրահ-ցուցասրահ, իսկ համերգային դահլիճը կծառայի նաև որպես պրոֆեսիոնալ աուդիո ձայնագրման ստուդիա, միջոցառումների բազմաֆուկցիոնալ սրահ, գրադարան, որը կլինի նաև կրթական ծրագրերի սրահ, վիզուալ էֆեկտների և 3D/Motion Capture ստուդիա, պարային և երաժշտական 3 փորձասրահ, VIP բացօթյա հանգստասենյակ, 9 հանդերձարան, սրճարան-հուշանվերների խանութ, բուրմունքի լաբորատորիա, գրասենյակներ, դեկորների և բեմական հագուստի արտադրամաս, տպարան, տեղեկատվական կենտրոն-տոմսարկղ, սննդի և գինու համտեսման տաղավար, առևտրային կրպակներ և վարձակալության կետեր։ Կենտրոնը շրջապատված կլինի հանրային վերականգնվող այգիով։ Կատարողական արվեստի կենտրոնում կանցկացվեն փառատոններ, օպերային և բալետի ներկայացումներ, հումորի թատրոն (Stand-up), համերգներ, կինոդիտումներ, հանրային միջոցառումներ, տոնավաճառներ և ցուցահանդեսներ։ Կգործեն պարարվեստի ակադեմիա՝ կատարողների և բեմադրող-խորեոգրաֆների ծրագրով, և կրթական ծրագրեր։ Կկազմակերպվեն գիտաժողովներ, սեմինարներ, աշխատարաններ, վերապատրաստման դասընթացներ և այլն: Նախատեսվում է ստեղծել Գյուրջիևի անվան հումանիտար գիտությունների և շարժման գիտա-հետազոտական կենտրոն։ Կլինի նաև DanceAbility՝ ծրագիր հաշմանդամություն ունեցող երեխաների համար։

Ծրագրի հիմնադիրը և գեղարվեստական ղեկավարը ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ռուդոլֆ Խառատյանն է, ծրագրի հիմնադիր տնօրենը՝ Լիլիթ Պետրոսյանը։ Գլխավոր ճարտարապետը Կանադայից Ազադ Շիշմանյանն է (NEUF Architects, Montreal), իսկ տեղական գործընկերը՝ «Ստորակետ» ճարտարապետական ստուդիան։

Հիմնվելով ճարտարապետական նախնական նախագծի վրա, որը գտնվում է լրամշակման փուլում՝ 2022-2026 թթ. ժամանակահատվածում ծրագրի նախագծման, շինարարական և մասնագիտական սարքավորումներով համալրման արժողությունն է 5 311 750 000 ՀՀ դրամ:

Ծրագրի շնորհիվ քաղաքի այս լքված հատվածը կվերակենդանանա։ Այս մասին Ա. Շիշմանյանն ասում է. «Նպատակն է քաղաքի այս հատվածում հավաքվելու տարբեր առիթներ ստեղծել մարդկանց համար. հանրային-մշակութային վայր, որտեղ ամեն օր կլինի դասընթաց, համերգ կամ փառատոն։ Մեկը դասի կգա, մյուսը՝ ներկայացման, մյուսն էլ՝ այգում զբոսնելու։ Մենք ուզում ենք ունենալ խնամքով ստեղծված մի այնպիսի տարածք, որը կոգեշնչի քաղաքի մյուս բնակիչներին»: Իսկ չոգևորվել անհնար է, երբ գտնվում ես մի շենքում, որի նախագիծը Համաշխարհային ճարտարապետության փառատոնի մասնակից է եղել։ Փառատոնը կկայանա Լիսաբոնում` 2022 թ. նոյեմբերի 30-ից դեկտեմբերի 2-ը։