Անցած շաբաթ Ճապոնիայի Թահարա (Tahara City) քաղաքում տեղի է ունեցել երկրի խոշորագույն արևային և քամու էլեկտրակայանի հիմնարկեքի հանդիսավոր արարողությունը: Նոր այլընտրանքնային էլեկտրակայանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 800 հազար քառակուսի մետր: Ըստ նախնական տվյալների՝ այն տարեկան կարտադրի ժամում 67.5 հազար մեգավատ էլեկտրաէներգիա և էլեկտրականությամբ կապահովի Թահարայի տների մոտ 90 տոկոսին: Բացի այդ, մասնագետների հաշվարկներով՝ նոր էլեկտրակայանի շահագործումը տարեկան 32 հազար տոննայով կկրճատի մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի ծավալը: Նշենք, որ նոր արևային և քամու էլեկտրակայանը ճապոնական 7 ընկերությունների համագործակցության արդյունք է, որոնք համաձայնագիր են ստորագրել դեռևս անցած տարվա հոկտեմբերին, իսկ շինարարության թույլատվություն ստացել են այս տարվա սեպտեմբերին: Նոր այլընտրանքային էլեկտրակայանի շինարարության բյուջեն կկազմի 225 մլն ԱՄՆ դոլար, որի հիմնական մասը կֆինանսավորվի Ճապոնիայի Զարգացման բանկի տրամադրած վարկերով:

Ինչպես հաղորդում է inhabitat.com կայքը, այսօր Ճապոնիայում կանգնեցվեց վերջին աշխատող ատոմակայանը: Երկիր, որը մինչ 2011-ի մարտի երկրաշարժը և ցունամին ուներ 54 աշխատող ատոմակայան, այսօր կանգնեցրեց վերջին՝ Տոմարի (Tomari) ատոմակայանը: Բոլոր կայանները կանգնեցվել են ընթացիկ վերանորոգումների, սակայն շատերը համոզված են, որ նրանք էլ երբեք չեն վերագործարկվի: Մինչ երկրաշարժը, Ճապոնիայի ատոմային էլեկտրակայանները բավարարում էին էներգետիկ կարիքների մոտ 30%-ը, իսկ այսօր երկիրը պարտավորված է տնտեսել ամենուրեք, իսկ շատ գործարաններ աշխատում են գիշերային ժամերին: Ատոմային էլեկտրաէներգիայի պակասը Ճապոնացիները փորձում են լրացնել ջերմային էլեկտրակայանների էներգիայով, և որպես հետևանք, գազի և նավթի ներմուծման ծավալները շեշտակի բարձրացել են: Արդյունքում, 1970 թ-ից սկած առաջին անգամ, Ճապոնիայի ներմուծման ծավալները գերազանցել են արտահանումը: Միաժամանակ առաջացել է այլ էկոլոգիական խնդիր՝ էներգետիկայի նպատակների համար նավթի և գազի օգտագործումը 15%-ով ավելացել է ջերմոցային գազերի արտանետումը մթնոլորտ: Բայց ոչինչ չես կարող անել... Բնակչության վերջին հարցման ժամանակ ճապոնացիների մոտ 60%-ը դեմ են քվեարկել ատոմային էներգիայի օգտագործմանը, իսկ կառավարությունը հարգում և ընդունում է իր քաղաքացիների կարծիքը: Այս ամենի արդյունքում Ճապոնացիները սկսել են ակտիվ զարգացնել վերականգնվող էներգետիկայի ուղղությունը, ինչը այսօր կազմում է էլեկտրաէներգիայի ընդհանուր արտադրության 1%-ը: Սակայն հաշվի առնելով կառավարության հաստատակամությունը և նոր, ամբիցիոզ նախագծերը այս ոլորտում, համոզվում էս, որ ճապոնացիները պատվով դուրս կգան այս ծանր իրավիճակից: Ինչևէ, Հայաստանն ունի մեկ հին ատոմակայան և շատ ու շատ արև, և թե ինչ լուծում ընդունել և որ զարգացման ուղին ընտրել այսօր, դա չափազանց լուրջ պատասխանատվության խնդիր է մեր հետնորդների առջև:

2011 թ-ի մարտին Ճապոնիայում տեղի ունեցած ավերիչ երկրաշարժից և ցունամիից հետո, ինչի արդյունքում խափանվեց նաև «Ֆուկուսիմա» ատոմակայանի աշխատանքը, Ճապոնիայի կառավարությունը որոշեց նվազեցնել ատոմային էներգիայի օգտագործումը, և երկրում մեծացնել ավելի ապահով ու այլընտրանքային էներգիա արտադրող էլեկտրակայանների քանակը: Reuters լրատվական գործակալության հաղորդմամբ՝ 3 կազմակերպություններ՝ «Կիոսերա» (Kyocera) և «ԱյԷյջԱյ» (IHI) կորպորացիաները և «Միզուհո Քորփորեյթ» բանկը (Misuho Corporate Bank), Ճապոնիայի հարավային հատվածում նախատեսում են կառուցել 307 մլն ԱՄՆ դոլար արժողությամբ երկրի խոշորագույն արևային էլեկտրակայանը: «Կյոսերա» ընկերությունը կտրամադրի էլեկտրակայանի համար անհրաժեշտ 290 հազար արևային պանելներ, ինչպես նաև կիրականացնի էլեկտրակայանի սպասարկման և մոնտաժային որոշ աշխատանքեր, «ԱյԷյջԱյ» ընկերությունը կզբաղվի Կագոսիմա (Kagoshima) բնակավայրում 3.14 մլն քառակուսի մետր տարածքի ձեռք բերման աշխատանքերով, իսկ ահա «Միզուհո Քորփորեյթ» ֆինասական հաստատությունը կտրամադրի շինարարության համար անհրաժեշտ գումարը: Ըստ նախնական տվյալների՝ շահագործումից հետո 70 մեգավատ/ժամ հզորությամբ էլեկտրակայանը կկարողանա էլեկտրաէներգիայով ապահովել մոտ 22 հազար բնակարաններ՝ տարեկան արտադրելով 79 հազար մեգավատ/ժամ էլեկտրաէներգիա: Արևային էլեկտրակայանի շինարարության և շահագործման համար կստեղծվի հատուկ նշանակության խումբ (SPC): Համաձայն շրջանառվող տեղեկատվության` շինարարությունը նախատեսվում է սկսել այս տարվա հուլիսին, իսկ այլ մանրամասներ դեռևս չեն հաղորդվում:

2011 թ-ին մարտի 11-ին Ճապոնիայում տեղի ունեցած սարսափելի երկրաշարժից և ցունամիից հետո բազմաթիվ ճարտարապետներ փորձում են տարբեր հնարավոր ճարտարապետական լուծումներ առաջարկել հետագայում նմանատիպ բնական աղետներին դիմակայելու համար: Ինչպես տեղեկացնում է New Scientist ինտերնետային պարբերականը, Տոկիոյում գտնվող «Սակո Արքիթեքթս» (Sako Architects) ընկերության ճարտարապետ Կիիչիրո Սակոն (Keiichiro Sako) մշակել է «Տոհոկու Երկնային Գյուղ» (Tohoku Sky Village) նախագիծը, որը իրականություն դառնալու բոլոր հնարավորություններն ունի: Այսպես՝ ճապոնացի ճարտարապետի մշակած նոր մոդելն իրենից ներկայացնում է ցամաքից 10-20 մետր բարձր կառուցված 3 հարկանի կղզյակ, որի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 90 հազար քառակուսի մետր: Այս կղզյակն ամուր պողպատյա սյուներով հիմնված է ցամաքին: Եթե արտաքին պատերը կառուցված են 50 սանտիմետր հաստությամբ ամուր երկաթբետոնից, ապա կղզյակը պաշտպանող առաջին հարկը նման է հեծանիվի անիվին՝ սահմանափակված է շրջանաձև պատով, որը կենտրոնին է միանում բազմաթիվ շառավիղներով: Շատ կարևոր է նաև կղզյակների օվալաձև կառուցվածքը, որը կկոտրի ջրի ահռելի ճնշումը: Ի դեպ, առավել ավտոնոմ լինելու նպատակով, այս «Երկնային գյուղերը» կսնուցվեն քամու և արևային վերականգնվող էներգիայով: Ըստ նախնական տվյալների՝ յուրաքանաչյուր կղզյակում կլինի 100-500 բնակելի տուն: Ներքևի հարկերում կտեղադրվեն ավտոկայանատեղի, պահեստներ և խանութներ: Յուրաքանչյուր «Երկնային գյուղի» կենտրոնական հատվածում կլինի վարչական շենք, որտեղ կլինի թաղապետարան, դպրոց, ժամանցի կենտրոն: Կլինեն նաև արդյունաբերական կղզյակներ, որոնցում կտեղակայվեն տարբեր գործարաններ: «Տոհոկու Երկնային գյուղ» նախագիծը ոչ միայն ճարտարապետների երևակայության արդյունք է, այլև բավականին իրատեսական ծրագիր: Գլխավոր խոչընդոտող հանգամանքը ծրագրի մեծ բյուջեն է՝ 250 մլն ԱՄՆ դոլար յուրաքանչյուր կղզյակի համար: Սակայն մյուս կողմից էլ նախագծի հեղինակը համոզված է, որ այս յուրօրինակ գյուղը կդառնա զբոսաշրջիկների այցելության վայր՝ դրանով իսկ մասնակիորեն փակելով իրականացման ծախսերը: Ի դեպ՝ մեր կայքը նախկինում ևս անդրադարձել է ճապոնացի ճարտարապետների մշակած այնպիսի նախագծի, որը պետք է պաշտպանի երկրաշարժերից և ցունամիներից: Խոսքը վերաբերում է ճապոնական «Էյր Դենշին Սիսթեմս» (Air Danshin Systems Inc) ընկերության մշակած «Ճախրող տներ» նախագծին:

Ճապոնական «Էյր Դենշին Սիսթեմս» (Air Danshin Systems Inc) ընկերությունը մշակել է այնպիսի համակարգ, որը երկրաշարժի ժամանակ շինությանը հնարավորություն է տալիս բարձրանալ հիմքից և «ճախրել», տեղեկացնում է The Inhabitat ինտերնետային կայքը: «Էյր Դենշին Սիսթեմս»-ի տարածած հայտարարության մեջ նշվում է, որ ստեղծված տեխնոլոգիան ոչ միայն արդյունավետ է, այլև մոտ 3 անգամ ավելի էժան, քան ներկայումս կիրառվող նմանատիպ այլ տեխնոլոգիաներ: Այսպես՝ համակարգն աշխատելու համար անհրաժեշտ է շինության շուրջ տեղադրել որոշ սարքավորանքներ: Համակարգի սենսորը գրացում է երկրաշարժը, և ազդանշանն ուղարկում կոմպրեսորին, որն էլ անմիջապես սկսում է մեծ քանակությամբ օդ մղել հիմքի և տան սահմանում՝ վերջինս բարձրացնելով վերև: Օդի ճնշումը հնարավորություն է տալիս կառույցը երկրաշարժից ցնցվող հիմքից բարձրացնել մոտ 3 սանտիմետրով: Հատուկ փականը կարգավորում է տան հիմքում լցված օդի ճնշումը և հնարավորություն է տալիս պահպանել տան կայունությունը «թռիչքի» ժամանակ: Երկրաշարժի ավարտից հետո շինությունը կրկին իջնում է սեյսմակայուն երկաթբետոնե հիմքի վրա: Նշենք, որ «Էյր Դենշին Սիսթեմս»-ը նախատեսում է համակարգը տեղադրել Ճապոնիայի 88 տներում, և հույսով է, որ մոտ ապագայում այն լայն կիրառում կունենա ավելի մեծ կառույցների պաշտպանման հարցում: Հոդվածին հետևում են մեծ քանակությամբ մեկնաբանություններ տարբեր մտավախություններով, սկսած հոսանքի մատակարարման խափանումից մինչև սարքավորանքների վնասումը երկրաշարժի ընթացքում: Հույս ունենանք, որ Ճապոնական ընկերությունը բոլոր այս հանգամանքները հաշվի կառնի իր «թռչող» տների շինարարության ժամանակ: