Տարին մեկ անգամ ամբողջ աշխարհի ուշադրությունը սևեռվում է Շվեցիա, Ստոկհոլմ, դեպի «Նոբելյան Մրցանակի» պարգևատրման արարողությունը: Վերջերս «Նոբելյան Հիմնադրամի» ղեկավարությունը հայտարարել էին իրենց նոր շենք տեղափոխման մտադրության մասին: Նոր նախագծի համար դիմում-հայտ ներկայացրած 140 ճարտարապետական ընկերություններից ընտրվել են ընդամենը 12-ը: Նշենք, որ ընտրված ընկերությունները հիմնականում ներկայացնում են Եվրոպան և Սկանդինավիան, և միայն 1 ընկերություն է ներկայացնում Ճապոնիան՝ «ԷսԷյԷնԷյԷյ» (SANAA) ճարտարապետական ընկերությունը Կազույո Սեջիմայի (Kazuyo Sejima) և Ռյու Նիշիզավայի (Ryue Nishizawa) գլխավորությամբ: Ընտրված ընկերությունների ցուցակում են այնպիսի հայտնի ընկերություններ, ինչպիսիքն են՝ «ՕԷմԷյ» (OMA), «Հերցոգ և դը Մյուրոն» (Herzog & de Meuron), «ԲիԱյՋի» (BIG), «Դեյվիդ Չիփփերֆիլդ Արքիթեքթս» (David Chipperfield Architects) և այլն: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Նոբելյան Հիմնադրամի» նոր շենքը կունենա թվային մեդիա կենտրոն, թանգարանային ցուցասրահ, խորհրդակցությունների սրահ, գիտական խորհրդակցական սենյակ, գրադարան, սրճարան և խանութ-սրահ: Նախագծման բավականին երկար ժամանակահատվածում մրցույթի մասնակիցներից յուրաքանչյուրը պետք է սեղմ հարաբերություններ հաստատի պատվիրատուի հետ և կարողանա իրականացնել նրանց հիմնական պահանջները: «Նոբելյան Հիմնադրամի» գլխավոր տնօրեն Լարս Հեյկենսթենի (Lars Heikensten) խոսքերով, մրցույթը կսկսվի այն ժամանակ, երբ նախագծի ֆինանսավորումը ապահովված լինի: Որոշ ներդրողների հետ բանակցություններ արդեն տարվում են, և Հեյկենսթենը համոզված է, որ նախագծի իրականացումը կմեկնարկի արդեն այս տարի: Հիմնադրամի նոր շենքը, ըստ Ստոկհոլմի իշխանությունների և Հիմնադրամի ղեկավարության հանաձայնության (2011թ դեկտեմբերի 1), կկառուցվի Բլասիհոլմեն թերակղզու վրա, որը գտնվում է Թագավորական պալատի դիմացը (տես' նկարը):

Այս տարի ճարտարապետական ամենահայտնի մրցանակին՝ «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակին,» է արժանացել ճապոնացի ճարտարապետ Տոյո Իտոն (Toyo Ito): 1995 թ-ին նույն մրցանակին արժանացած ճապոնացի ճարտարապետ Թադաո Անդոյի (Tadao Ando) հետ Իտոն համարվում է ժամանակակից ճապոնական ճարտարապետության հիմնասյունը: Իր մասնագիտական գործունեության 40 տարվա ընթացքում հանճարեղ ճարտարապետը կոնցեպտուալ նորարարությունների և հիանալի ճարտարագիտա-տեխնիկական լուծումների միաձուլման միջոցով մի շարք նախագծեր է կյանքի կոչել: Տոյո Իտոյի ամենահայտնի նախագծերի շարքում կարելի է առանձնացնել 2000 թ-ին կառուցված «Մեդիադիքա» (Mediatheque) 7-հարկանի ապակե շենքը, որը 2011 թ-ի երկրաշարժի ժամանակ խիստ տատանվել է, սակայն միայն չնչին վնասվել: Մյուս հանրահայտ նախագծերից են 2002 թ-ին Լոնդոնում կառուցված «Օձաձև պատկերասրահի» (Serpentine Gallery) ամառային տաղավարը, Ճապոնիայի Գիֆու քաղաքի «Սգո արարողությունների քաղաքային սրահը» (Municipal Funeral Hall), Տոկիոյի արվարձանում կառուցված «Տամա արվեստների համալսարանի գրադարանը» (Tama Art University Library), 2009 թ-ին Տայվանի Հաոսյուն քաղաքում համաշխարհային խաղերի համար կառուցված մարզադաշտը: Այսօր կառուցվող ամենահայտնի նախագծերից կարելի է առանձնացնել 58 հազար քառակուսի մետր մակերեսով Մայրաքաղաքային օպերայի շենքը Թայվանում (Taichung Metropolitan Opera House), որի բացման արարողությունը նախատեսված է հաջորդ տարի: Տոյո Իտոն 1965 թ-ին ավարտել է Տոկիոյի համալսարանի ճարտարապետության ֆակուլտետը և անմիջապես աշխատանքի անցել «Կիոնորի Կիկութեյք ենդ Ասսոշիեյթս» (Kiyonori Kikutake & Associates) ընկերությունում, իսկ 1971 թ-ին հիմնել է սեփական ճարտարապետական բյուրոն: Նա նաև եղել է 2010 թ-ին նույն «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» համատեղ դափնեկիր Ռյու Նիշիզավայի (Ryue Nishizawa) և Կազուո Սեջիմայի (Kazuyo Sejima) ուսուցիչը: «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» 100 հազար ԱՄՆ դոլար դրամաշնորհը և բրոնզե մեդալը ճարտարապետին կհանձնվի Բոսթոնում նախագահ Ջոն Քեննեդիի անվան թանգարանում մայիսի 29-ին կայանալիք հանդիսավոր արարողության ժամանակ: Տոյո Իտոն դարձել 6-րդ ճապոնացի ճարտարապետը, ով արժանացել է այս մրցանակին: «Պրիտցկերի ճարտարապետական մրցանակի» դափնեկիրներ են նաև հանրահայտ ճարտարապետներ Ֆրենկ Գերին, Տադաո Անդոն, Օսկար Նիմեյերը, Ռենցը Պիանոն, Ռեմ Կուլխասը և այլք: Նշենք, որ անցած տարի հանրահայտ մրցանակին արժանացել է չինացի ճարտարապետ Վան Շուն (Wang Shu): Ի դեպ, նա առաջին չինացի ճարտարապետն է, որ արժանացել է այդ մրցանակին:

Երբ մի քանի տարի առաջ ճարտարապետները սկսեցին խոսել «ուղղահայաց անտառների» մասին, ոչ ոք չէր հավատում, որ երբևէ դրանք կարող են երևակայությունից իրականություն դառնալ: Սակայն ճարտարապետները հասան իրենց նպատակին և արդեն այս տարի Միլանում շահագործման կհանձնվի աշխարհի առաջին «ուղղահայաց անտառ» աշտարակը: Բացի այդ օրերս Թայբեյում սկսվել է մեկ այլ նմանատիպ նախագծի՝ «Ագորա Գարդենի» (Agora Garden) շինարարությունը: Նախագծման մրցույթում դեռևս 2010 թ-ին հաղթել էր «Վինսենթ Քալլեբաութ Արքիթեքչր» (Vincent Callebaut Architectures) ընկերությունը: 2016 թ-ին շինարարության ավարտից հետո, 42.335 հազար քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով էլիտար շենքը կդառնա աշխարհի էկոլոգիապես ամենամաքուր շենքերից մեկը: Նախագծի արտաքին տեսքի տարբերակիչ հատկանիշներից մեկն այն է, որ բացի ուղղահայաց բուսականությունից, շենքը կազմված կլինի 2 մասերից, որոնք 90 աստիճանով կպտտվեն: Արդյունքում տարբեր դիտանկյուններից և ժամերի նայելիս, շենքը տարբեր տեսք կունենա: Եթե նայում ես շենքին արևմուտք/արևելք ուղղությամբ, ապա այն ադամանդանման բուրգի տեսք կունենա, եթե նայես հյուսիս/հարավ ուղղությամբ, շենքը կունենա շրջված բուրգի տեսք: 540 քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով բնակարանների պատուհաններից գեղեցիկ տեսարան կբացվի դեպի քաղաքի գործարար թաղամասը և աշխարհի ամենաբարձր «կանաչ» «Թայբեյ 101» աշտարակը: Շենքի ընդհանուր ուղղահայաց պատշգամբները նախատեսված են բոլոր բնակիչների համար: Այս պատշգամբներում տնկված կլինեն հսկայական օրգանական այգիներ, բուրումնավետ բույսեր, դեղաբույսեր և դեկորատիվ ծառեր, որոնց վրա ամրացված կլինեն թռչնաբներ: Պատշգամբներում տեղադրված կլինի նաև հարմարավետ կահույք՝ մաքուր օդն ու բուսականությունը վայելելու համար:

Այս ամիս Ստրասբուրգի կենտրոնում կսկսվի նոր ինովացիոն բնակելի թաղամասի շինարարությունը, որի հիմքում կներդրվի կայուն զարգացման գաղափարը: «Դանուբ» (Danube) անվանումը ստացած նոր էկո-շրջանը կկառուցվի նախկինում արտադրական նպատակներով օգտագործվող շրջանում: Հոլանդական «ՔեյՍիԷյՓի Արքիթեքթս Ենդ Փլեններս» (KCAP Architects&Planners) բյուրոյի ցյուրիխյան գրասենյակի կողմից նախագծված ծրագիրը կայուն զարգացման ոլորտում նոր փորձ է; Մի քանի հազար բնակչի համար կառուցվող թաղամասում կլինի 8 շենք, որտեղ բացի բնակարաններից կլինեն մթերային խանութներ, դեղատուն, գրադարան կոմերցիոն պատկերասրահներ և հասարակական կենտրոններ: Էկո-թաղամասի հիմնական առանձնահատկությունն այն է լինելու, որ բոլոր շենքերն ունենալու են «կանաչ» տանիքներ, տեղադրվելու են արևային մարտկոցներ, անձրևաջրերի հավաքման, վերամշակման և կրկնակի օգտագործման համակարգեր: Ամբողջ թաղամասը նախատեսվում է ջեռուցել արևային մարտկոցներով: Հատկանշական է, որ չնայած այն փաստին, որ էկո-թաղամասի շինարարությունը դեռ չի սկսվել, բազմաթիվ քաղաքացիներ արդեն գնել են իրենց բնակարանները նորարարական թաղամասում:

Չինաստանի Սիչուան (Sichuan) արվարձանի Չենդու (Chengdu) ադմինիստրատիվ կենտրոնում կառուցվում է «Նոր Դարաշրջանի Գլոբալ Կենտրոն» (New Century Global Centre) անվանումը ստացած աշխարհի խոշորագույն շենքը: 1.7 մլն քառակուսի մետր ընդհանուր մակերեսով շենքի երկարությունը կազմում է 500, լայնությունը 400, իսկ բարձրությունը 100 մետր: Համեմատության համար նշենք, որ նոր կառուցվող աշխարհի խոշորագույն շենքում կարող են տեղավորվել մոտ 20 «Սիդնեյյան Օպերայի» շենք, ինչպես նաև այն իր մակերեսով 3 անգամ գերազանցում է աշխարհի ամենամեծ գրասենյակային շենք համարվող Պենտագոնի ընդհանուր մակերեսը: «Նոր Դարաշրջանի Գլոբալ Կենտրոն»-ում կլինեն համալսարանային համալիր, մի քանի խորհրդակցությունների սրահ, 2 կոմերցիոն կենտրոն, 2 հինգաստղանի հյուրանոց 1000 սենյակով, ինչպես նաև զվարճանքի համալիրներ և կինոդահլիճ: Նշենք, որ կենտրոնում նախատեսվում է 400 հազար քառակուսի մետր մակերեսով առևտրային տարածքներ: Ի դեպ, այս նորակառույց նախագծի համար հատկանշական է այն, որ վերջինս կառուցվում է օվկիանոսային թեմատիկայով: Իրական ծովից 1000 կիլոմետր հեռավորության վրա գտնվող կենտրոնում կկառուցվի 5000 քառակուսի մետր մակերեսով արհեստական լողափ, հսկայական ջրային համալիր, բազմաթիվ շատրվաններ: Ի դեպ հյուրանոցային 1000 սենյակներն էլ կունենան գեղեցիկ տեսարան դեպի արհեստական ծովն ու լողափը: Իսկ պատկերն ամբողջացնելու համար կօգտագործվեն Ճապոնիայից բերված հատուկ լուսամփոփներ, որոնք իրական արևի էֆեկտ են ստեղծում 24 ժամվա ընթացքում: Բացի այդ կտեղադրվի նաև հսկայական էկրան, որտեղ կցուցադրվեն արևածագն ու արևամուտն իրենց ամբողջ հմայքով: Նշենք, որ այս յուրօրինակ շենքի շինարարությունը սկսվել է 2010 թ-ին, իսկ բացման հանդիսավոր արարողությունն էլ նախատեսված է այս տարվա ապրիլին: Ի դեպ վերջին տարիներին Չինաստանն աչքի է ընկնում իր յուրօրինակ շինարարական նախագծերով: Անցած տարվա վերջին Չինաստանում առաջին անգամ փորձարկվել է աշխարհի ամենաերկար արագընթաց երկաթուղին : Նոր արագընթաց երկաթուղու երկարությունը, որն իրար է միացնում մայրաքաղաք Պեկինը հյուսիսում ու Գուանչժոու (Guangzhou) ֆինանսական կենտրոնը հարավում, կազմում է 2298 կիլոմետր: Աշխարհի ամենաբարձր և ամենաերկար «թունելից-թունել» կամուրջը , շահագործման է հանձնվել 2012 թ-ի ապրիլին Կենտրոնական Չինաստանում: «Այժայ» (Aizhai) գերերկար կամուրջը, որն անհավանական անդունդի վրայով իրար է միացնում 2 թունելներ, գտնվում է Չինաստանի կենտրոնական Հունան (Hunan) նահանգում Դեհանգ (Dehang) անդունդի վրա: Կամուրջի երկարությունը կազմում է 1176, իսկ անդունդի խորությունը 355 մետր: Իսկ ահա անցած տարվա հոկտեմբերին «Բրոուդ Սըսթեյնըբլ բիլդինգ» (Broad Sustainable Building) ընկերության կողմից արված հայտարարությունը ցնցեց ամբողջ աշխարհը, երբ հայտարարվեց, որ ընկերությունը Չինաստանի Հունան նահանգի Չանշա քաղաքում պատրաստվում է ընդամենը 7 ամսում կառուցել 838 մետր բարձրությամբ 220-հարկանի աշխարհի ամենաբարձր երկնաքերը :