ԱՄՆ-ում նախատեսվում է կառուցել երկրի խոշորագույն փայտյա կառուցվածքներով գրասենյակային համալիրը: Ինչպես տեղեկացնում է The Dezeen պարբերականը, գրասենյակային համալիրը կկառուցվի Նյու Ջերսի նահանգի Նյուարկ քաղաքում: 47000 քառակուսի մետր մակերեսով համալիրը նախագծել է կանադական «Մայքլ Գրին Արքիթեքչը» (Micheal Green Architecture) ճարտարապետական ընկերությունը: Ըստ նախնական տվյալների՝ շինարարության ավարտից հետո գրասենյակային համալիրը 2 անգամ ավելի մեծ կլինի Մինեապոլիսում գտնվող նախորդ ռեկորդակրից՝ «Տ3 Նորթ Լուփ Էմ» (T3 North Loop M) շինությունից: Վերջին տարիներին ԱՄՆ-ում աճում է փայտյա շինարարության նկատմամբ հետաքրքրությունը, քանի որ այն ամուր է, էկոլոգիապես մաքուր, մատչելի և արագ է կառուցվում: Ըստ նախնական տվյալների՝ գրասենյակային համալիրը բաղկացած կլինի 3 աստիճանական շինություններից, որոնք փոխկապակցված կլինեն: Շինությունները համապատասխանաբար կունենան 6, 8 և 11 հարկ: Գրասենյակային համալիրի հիմքը կկառուցվի բետոնից, իսկ մնացած կոնստրուկցիաները փայտից: Ինչպես տեղեկացնում է պարբերականը, համալիրի ճակատային հատվածը կերեսապատվի մետաղական կամ աղյուսե վահանակներով: Ներքին հարդարման մեջ կգերակշռի փայտը, մեծ պատուհանների շնորհիվ շինություն կներթափանցի արևի բնական լույսը, իսկ տանիքին կտնկվի այգի աշխատակիցների համար: Նախագծի հեղինակների խոսքերով գրասենյակային համալիրը կկառուցվի «Ռիվերֆրոնթ Սքուեր» (Riverfront Square) անվանումը ստացած նախագծի շրջանակներում: Նախագծի ընդհանուր մակերեսը կկազմի 186 հազար քառակուսի մետր, որի մեջ կներառվեն գրասենյակային տարածքներ, 2000 բնակարաններ, հյուրանոց, հանրային տարածքներ և մշակութային կենտրոններ:
Հայաստանում հողմային խոշոր կայանների կառուցման հետաքրքրությունը տարեցտարի աճում է: Այդ գաղափարը անտարբեր չի թողել նաև էմիրաթական «Access Infra Central Asia Limited» ընկերությանը, որը քամու ռեսուրսի չափման նպատակով Գեղարքունիքի մարզում աշտարակ է տեղադրել, ինչպիսին մինչ այժմ Հայաստանի տարածքում չի եղել: Աշտարակի բարձրությունը կազմում է 80 մ, այն կգործարվի մոտ օրերս: Ապրիլին նախատեսվում է տեղադրել ևս մեկ աշտարակ՝ այլ վայրում: Դեռ անցած տարվա մարտի 30-ին էմիրաթական «Access Infra Central Asia Limited» ընկերության հետ պայմանագիր է կնքվել, ըստ որի Հայաստանի Հանրապետությունը աջակցելով, առանց մրցույթի՝ վարձակալության իրավունքով ընկերությանը տրամադրել է Գեղարքունիքի մարզի՝ Ծաղկունքի, Դդմաշենի, Զովաբերի համայնքների, Կոտայքի մարզի, Մեղրաձորի, Հրազդանի համայնքների վարչական սահմաններում գտնվող ընդհանուր մինչև 1250 հեկտար տարածք՝ վերջինիս կողմից մինչև 150 մեգավատանոց գումարային հզորությամբ քամու կայաններ կառուցելու նպատակով: Հայաստանում հողմային էլեկտրակայանի կառուցմամբ հետաքրքված է ևս մեկ այլ ընկերություն, դա իսպանական «Acciona Energia Global S.L» ընկերությունն է: Որի հետ անցած տարվա մարտին ՀՀ էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարությունը փոխըմբռման հուշագիր է ստորագրել՝100-150 ՄՎտ հզորությամբ հողմաէլեկտրակայանների կառուցման վերաբերյալ: «Ընկերությունը սկսել է քամու ներուժի գնահատման աշխատանքների իրականացումը: Տեղադրվել է 80 մետր բարձրությամբ երկու մոնիթորինգային կայան և մեկ «Sodar» համակարգ: Յուրաքանչյուր կայան համալրված է 8 հողմաչափով, 3 հողմացուցիչով, 2 ջերմախոնավաչափով և մեկ մթնոլորտային ճնշաչափով»,- տեղեկացրել է նախարարի տեղակալ Հայկ Հարությունյանը: Կայուն զարգացումն անհնար է իրագործել միայն շինարարության ծավալների աճով: Միևնույն ժամանակ էկոնոմիկայի այս կամ այն ճյուղի զարգացման գործընթացում շինարարությունը ուղղակի փոխկապակցված է: Եվ այսպես, Հայաստանն ունի այլընտրանքային էներգիայի զարգացման մեծ ներուժ: Այդ ոլորտի զարգացումը նոր հնարավորություններ է ընձեռնում: Մասնավորապես ՀՀ տնտեսական և էներգետիկ անկախության ամրապնդման, տնտեսական և էներգետիկ անվտանգության բարձրացման, նոր արտադրությունների ստեղծման և ծառայությունների կազմակերպման տեսանկյունից: Այս ամբողջ գործընթացը, սակայն, անհնար կլինի իրականացնել առանց կարևոր և առաջնային ոլորտի՝ շինարարության ներգրավմամբ: Բնականաբար ըստ հողմաէլեկրակայանների քանակի ավելացման՝ որոշ չափով կավելանան նաև շինարարության ծավալները: Հարկ է նշել, որ 2005թ-ի դեկտեմբերին Պուշկինի լեռնանցքում շահագործման հանձնվեց առաջինը Հայաստանում, ինչպես նաև Կովկասում ցանցային հողմաէլեկտրակայանը 2.6 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ: Այստեղ նախատեսվում է կառուցել մինչև 50 ՄՎտ ընդհանուր հզորությամբ հողմաէլեկտրոկայան: Ժամանակով ապացուցված փաստ է, որքան զարգանում է գիտությունը, այնքան մեծանում են էկոլոգիական խնդիրները: Կատարելագործելով և զարգացնելով արդյունաբերությունը, շինարարական և տրանսպորտային ինդուստրիան, մարդկությունը դարեր շարունակ օգտագործել և օգտագործում է բնական պաշարները՝ չմտածելով, որ դրանք անսպառ չեն: Այդ տեսակետից ճարտարապետական և շինարարական ոլորտը ևս լուրջ խնդիրներ ունի: Հենց այս գլոբալ խնդրի լուծման կարևոր օղակներից մեկն է ալտերնատիվ էներգիայի գործածումը: Այսպիսով, այս ոլորտի զարգացումը կխթանի էներգոխնայողության և վերականգնողական էներգետիակայի զարգացմանը, կնվազի նաև շրջակա միջավայրի և մարդու առողջության վրա տեխնոգեն ազդեցությունը: Նշենք, որ 2003թ-ին ԱՄՆ-ի վերականգնող էներգետիկայի ազգային լաբորատորիաի (NREL) կողմից մշակվել են Հայաստանի հողմաէներգետիկ պաշարների քարտեզները, ըստ որոնց տնտեսապես շահավետ հողմաէլեկտրակայանների ընդհանուր հզորությունը գնահատվում է մոտ 450 ՄՎտ և 1.26 մլրդ. կվտժ էլեկրաէներգիայի տարեկան արտադրանքով: Հեռանկարային հիմնական տեղանքներն են ՝ Զոդի լեռնանցք, Բազումի լեռներ՝ Քարախաչի և Պուշկինի լեռնանցք, Ջաջուռի լեռնանցք, Գեղամա լեռների շրջանը, Սևանի լեռնանցք, Ապարանի շրջանը, Սիսիանի և Գորիսի միջև գտնվող բարձրունքային գոտին և Մեղրիի շրջանը: Որոշ այլ գնահատումների համաձայն Հայաստանում տեսականորեն հողմային կայանների կարողությունը կարող է կազմել մինչև 5000 ՄՎտ: Ինչպես տեղեկանում ենք ՀՀ Էներգետիկայի ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարության կայքէջից ՝ Sanders and Partners ընկերության կողմից գերմանական KFW բանկի աջակցությամբ 2012թ-ին պատրաստվել և Էներգետիկայի և բնական պաշարների նախարարությանն է տրամադրվել Հայաստանի տարածքում քամու ներուժը գնահատող համակարգչային մոդելաին ծրագիրը: Այն իրենից ներկայացնում է 1981-2011թթ ժամանակահատվածում ՀՀ տարածքն ընդգրկող քամու ներուժը գնահատող բազա: Նշենք նաև, որ հողմաէլեկրակայանի կառուցման նպատակով «Zod Wind» ընկերությունն ավարտել է իր մոնիթորինգային աշխատանքները Սոտքի լեռնանցքի տարածքում: Ընկերությունը նպատակ ունի կառուցել մոտ 20 ՄՎտ գումարային դրվածքային հզորությամբ «Zod» հողմակայան և բանակցություններ է վարում տարբեր կազմակերպությունների հետ ներդրումներ ներգրավելու ուղղությամբ: Իր հերթին հայ-իտալական «Ar Energy» մասնավոր ընկերությունը ավարտել է մոնիթորինգային աշխատանքները Շիրակի մարզի Քարախաչ լեռնանցքի տարածքում: Ընկերությունը արդեն Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովից ստացել է կառուցման լիցենզիա մինչև 20 ՄՎտ գումարային դրվածքային հզորությամբ «Քարախաչ 1» հողմակաէլեկրակայանի կառուցման համար: Հետագայում նպատակ կա հզորությունը հասցնել 140 ՄՎտ-ի: Ինչպես նաև Եվրամիության TACIS-ի «Օժանդականություն` Հայաստանի էներգետիկ քաղաքականությանը» ծրագրի շրջանակներում ավարտվել են մոնիթորինգային աշխատանքները Սևանի Սեմյոնովկա լեռնանցքում, ինչի հիման վրա կազմվել է նախնական տեխնիկատնտեսական հիմնավորում 35 ՄՎտ գումարային դրվածքային հզորությամբ, հողմաէլեկտրակայանի կառուցման համար: Չնայաց այն հանգամանքի, որ Հայաստանը ունի մեծ ներուժ վերականգնվող էներգիայի անյպիսի ոլորտի զարգացման համար ինչպիսին է հողմային էներգետիկան, սակայն հաշվի առնելով աշխարհագրական և բարդ լեռնային պայմանները այն լիովին չի օգտագործվում, ինչը պայմանավորված է կիրառման հնարավորության սահմանափակմամբ: Այս հանգամանքը պայմանավորված է տեղափոխման և տեղադրման ծախսերի մեծացմամբ:
Սիեթլում բացվել է ինտերնետային առևտրային հսկա Amazon ընկերության նոր գրասենյակը: Ինչպես տեղեկացնում է Bloomberg լրատվական գործակալությունը, այս գրասենյակն իր յուրօրինակությամբ տարբերվում է նմանատիպ բոլոր շինություններից: «Գնդեր» անվանումը գրասենյակային համալիրը ստացել է իր արտաքին տեսքի համար: Բանն այն է, որ Սիեթլի գործարար թաղամասում հայտնվել են 3 ապակյա գնդեր, որոնցից ամենաբարձրն ունի 27 մետր բարձրություն: Գործակալության տվյալներով «ԷնԲիԲիՋեյ» (NBBJ) ճարտարապետական ընկերության հեղինակած նախագծի բյուջեն կազմել է 4 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Նորագույն գրասենյակում աշխատողները կարող են վայելել հսկայական արևադարձային անտառը: Ըստ նախնական տվյալների՝ այստեղ տնկված է 400 տեսակի մոտ 40 հազար բույս աշխարհի 30 երկրներից: Գնդերից մեկում ճարտարապետները նախագծել և կառուցել են 5 հարկանի ուղղահայաց այգի, որն ամրացված է հատուկ ցանցի վրա: Գրասենյակի ներսում ստեղծված է հատուկ միկրոկլիմա, որը ապահովում է 20-22 աստիճան ջերմություն և 60 տոկոս խոնավություն: Բացի այդ օդափոխության համակարգը անընդհատ ջուր է ցողում բույսերի վրա: Կառույցների տաքացման համար կօգտագործվի մոտակայքում գտնվող տվյալների կենտրոնի վերամշակված ջերմությունը: Գնդերի ներսում գրասենյակները բաղկացած են 4 հարկից: Ամենավերին հարկերում տեղակայված են աշխատակիցների համար նախատեսված հանգստի գոտիները: Սակայն այս անհավատալի արևադարձային անտառի գլխավոր զարդը Ռուբի անունը ստացած ֆիկուսի ծառն է: Այն տնկված է գրասենյակի կենտրոնում ունի 17 մետր բարձրություն և 16.300 կիլոգրամ քաշ: Նախագիծը գտնվում է կանաչ շինությունների համար նախատեսված LEED Ոսկե հավաստագրման ստացման ճանապարհին:
Չինաստանի կենտրոնական Շանսի նահանգի մայրաքաղաք Սիանում կառուցվել է 100 մետր բարձրությամբ օդը մաքրող աշտարակ, տեղեկացնում է The Inhabitat կայքը: Չինաստանի Գիտությունների Ակադեմիայի երկրային միջավայրի ինստիտուտի մասնագետների փորձարկումները ցույց են տվել, որ աշտարակի փորձարկումից հետո 10 քառակուսի կիլոմետր մակերեսով տարածքի օդը զգալիորեն մաքրվել է: Ի դեպ, նշենք, որ այս աշտարակը համարվում է իր տեսակի մեջ աշխարհում ամենաբարձրը: Աշտարակը կլանում է աղտոտված օդը հիմնային հատվածում տեղակայված ջերմոցների մասում, որտեղ օդը տաքանում է, իսկ հետագայում ֆիլտրվում աշտարակի մեջ մի քանի մակարդակներում և կրկին արտանետվում մթնոլորտ: Ի դեպ, արտանետված օդը պարունակում է 15 տոկոսով ավելի քիչ վնասակար նյութեր, քան մինչև մաքրվելը; Աշտարակի հիմնային մասում տեղադրված ջերմոցներն աշխատում են արևային էներգիայով տարվա ցանկացած եղանակի: Քանի որ առաջին նախագծի փորձարկումները դրական արդյունքներ են գրանցել, նախագծի հեղինակները նախատեսում են ևս 2 աշտարակ կառուցել 500 և 200 մետր բարձրությամբ, որոնք կկարողանան մաքրել մոտ 30 քառակուսի կիլոմետր տարածք, ինչը բավարար կլինի փոքր քաղաքների աղտոտված մթնոլորտի մաքրման նամար:
Հոլանդական «Aectual» ընկերությունը մշակել է նորագույն ռոբոտացված 3D տպիչներ, որոնք հնարավորություն են տալիս տպագրել ցանկացած չափսի և ոճի հատակներ: Ըստ ընկերության տարածած տվյալների՝ այս սարքերը կարող են տպել ցանկացած չափսի, ձևի և ոճի հատակներ: Եռաչափ հատակների տպագրության գործընթացն ընթանում է հետևյալ կերպ: Նախ՝ հսկա 3D տպիչները տպագրում են հատակի հիմքը, այնուհետև ռոբոտ-մեքենան, որն ունի 6 ուղղություններով աշխատանքի ռեժիմ, սկսում է տպագրել նախօրոք ընտրված հատակի նկարը: Ի դեպ, տպագրության ընթացքում օգտագործվում է բիոպլաստիկ, որը ստացվում է բույսերից: Այնուհետև տպագրության ավարտից հետո հատակի հինքը տեղադրվում է համապատասխան տեղում և լցոնվում է նախօրոք գրանիտից և մարմարից պատրաստված խառնուրդով: Այս ամենից հետո եզրափակիչ փուլը հատակի հարթեցումն ու փայլեցումն է: Ինչպես պնդում է «Aectual» ընկերությունը, տպագրված հատակները ունեն բարձր որակ և դիմացկունություն:
