Թուրքիայում հոկտեմբերի 29-ին բացվել է աշխարհի առաջին թունելը, որն իրար է միացնում 2 տարբեր մայրցամաքներ: «Մարմարայ» անվանումը ստացած թունելն իրար է միացնում Թուրքիայի խոշորագույն քաղաքի` Ստամբուլի եվրոպական և ասիական հատվածները: Ստամբուլի երկաթգծային ցանցի արդիականացման շրջանակներում իրականացվող «Մարմարայ» նախագծի շինարարությունը տևել է 9 տարի: Նմանատիպ թունելի մասին առաջին անգամ բարձրաձայնել է Օսմանյան սուլթան Աբդուլ Մեջիդը 1860-ական թթ-ին, սակայն այն ժամանակվա տեխնիկական սուղ հնարավորությունների պատճառով նախագիծը չի իրականացվել: 2004 թ-ին դեռևս Ստամբուլի քաղաքապետ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը քաղաքում իրականացվող մի շարք ծախսատար նախագծերի շարքում կանաչ լույս տվեց նաև այս թունելի շինարարությանը: «Մարմարայ» նախագծի առաջին փուլը, որի բյուջեն կազմել է 4.6 մլրդ ԱՄՆ դոլար, շահագործման է հանձնվել ժամանակացույցից 4 տարի ուշ: Թունելի ընդհանուր երկարությունը կազմում է 13.6 կիլոմետր, որից 1.4 կիլոմետրը ձգվում է 60 մետր խորության վրա՝ Բոսֆոր ծոցի հատակով, իսկ մնացյալ 12.2 կիլոմետրը ձգվում է ցամաքով և իրար է միացնում մետրոպոլիտենի 3 կայարաններ: Ի դեպ, ինչպես պնդում են նախագծի հեղինակները, այս թունելը կարող է դիմակայել հզոր երկրաշարժերին, ինչը խիստ կարևոր գործոն է սեյսմիկ ակտիվ այս գոտու համար:

Թուրքիան նախատեսում է խոշորագույն ռազմական հետազոտական կենտրոնի՝ «Ստամբուլի Տեխնոպարկի» (Teknopark Istanbul) շինարարությունն ավարտել առաջիկա 8-10 տարում, տեղեկացնում է Hurriyetdaily պարբերականը: Ստամբուլի արևելքում կառուցվող կենտրոնն ամերիկյան Սիլիկոնային հովտի (Silicon Valley) յուրօրինակ նմանակը կդառնա՝ պաշտպանական արդյունաբերության ոլորտում: Hurriyetdaily-ի տվյալներով, տեխնոպարկի տարածքը կկազմի 750 հազար քառակուսի մետր, որը կլինի խոշորագույնը ողջ Եվրոպայում: Այն ամեն տարի երկրի բյուջեն կավելացնի 10 մլրդ ԱՄՆ դոլարով: Տեխնոպարկում կաշխատի ավելի քան 30 հազար մարդ: Ավելի վաղ հաղորդվել էր, որ «Ստամբուլի Տեխնոպարկ»-ն առավելապես մասնագիտացած կլինի զինվորական եւ քաղաքացիական ավիացիայի, ինչպես նաև տիեզերական, ցամաքային ու ծովային համակարգերի, էլեկտրոնիկայի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտներում: Տեխնոպարկի հիմնական բաժնետերերը կդառնան Թուրքիայի պաշտպանական արդյունաբերության դեպարտամենտը, որին բաժին կհասնի բաժնետոմսերի 45 տոկոսը և Ստամբուլի առևտրային պալատը, ում կհասնի տեխնոպարկի 40 տոկոսը: Նշենք, որ տեխնոպարկի շինարարությունը սկսվել է անցած տարվա վերջին: Ներկայումս Թուրքիայում գործում են 37 տեխնոպարկեր, որոնց մասնակցում են ավելի քան 1200 ընկերություններ:

Ստամբուլում նախատեսվում է կառուցել նոր էկոլոգիապես մաքուր շրջան, տեղեկացնում է Turkishnews կայքը: Նոր շրջանը ստացել է «Ենիշեհիր» (Yenisehir) անվանումը, ինչը թուրքերենից թարգմանաբար նշանակում է «Նոր քաղաք»: Ծրագրի նախագծման աշխատանքներն իրականացրել է ամերիկացի ճանաչված ճարտարապետ «Ուրբան Գրին Գլոբալ» (Urban Green Global) ընկերության հիմնադիր Սիդնի Ռասեկը (Sidney Rasekh): Ամերիկացի ճարտարապետի նախագծած նոր շրջանը կկառուցվի Սև Ծովի հյուսիսային ծովափնյա շրջանում՝ 40 հազար հեկտար մակերեսով հողատարածքի վրա (400կմ²): Համեմատության համար նշենք, որ Երևանի տարածքի մակերեսը կազմում է 300կմ²: Նախագծի հիմնական գաղափարը էկոլոգիան է: Այդ իսկ պատճառով «Ենիշեհիրը» պետք է կառուցվի այնպես, որ նվազագույնի հասցվեն այնպիսի կործանարար երևույթներ, ինչպիսին են՝ էներգիայի, ջրի և ուտելիքի անխնա վատնումը, ջերմության արձակման հետևանքով մթնոլորտ արտանետված ածխաթթու գազի և մեթանի ծավալները, ջրի աղտոտումը: Ըստ նախնական տվյալների՝ «Ենիշեհիր»-ի կազմում կընդգրկվեն 10 բնակավայր, իսկ էկո-շրջանում հետագայում կապրի 1 մլն բնակիչ: Քանի որ Ստամբուլը 2020 թ-ի Օլիմպիական խաղերի անցկացման համար հայտ ներկայացրած քաղաքների ցուցակում է, այստեղ նախատեսվում է նաև 700 հեկտար մակերեսով Օլիմպիական գյուղ կառուցել: Բացի այդ, նոր շրջանում կկառուցվեն 2 համալսարան, բժշկական հետազոտությունների կենտրոն և 3.5 հազար հեկտար մակերեսով հսկայական օդանավակայան, որը կբեռնաթափի մայրաքաղաքի Աթաթուրքի անվան օդանավակայանի ծանրաբեռնվածությունը:

Ինչպես հաղորդում է Hurriyetdailynews-ը, դեկտեմբերի 8-ին Ստամբուլում բացվել է ավելի քան 100 շենքերի լուսանկարների ցուցահանդես, որոնք XIX դարում և XX դարի սկզբին կառուցել են Ստամբուլում ապրող և ստեղծագործող հայ ճարտարապետները: Ցուցահանդեսը կրում է «Ստամբուլի հայ ճարտարապետները արևմտականացման դարաշրջանում» անունը և կտևի մինչև հունվարի 2-ը: Ստամբուլը արժանապես համարվում է աշխարհի ամենագեղեցիկ քաղաքներից մեկը՝ իր հոյակապ ճարտարապետական հուշարձաններով, որոնք կառուցվել են Բյուզանդական կայսրության ժամանակաշրջանից սկսած: Ինչպես նշել է Թուրքիայի «Ռադիկալ» պարբերականը, Ստամբուլը երբեք այդքան գեղեցիկ չէր լինի, եթե այնտեղ չստեղծագործեին հայկական ծագումով ճարտարապետները: Քաղաքի հմայիչ կառուցապատման մեջ հատկապես խոշոր ներդրում ունի Բալյանների տոհմական ճարտարապետների ընտանիքը, ովքեր ավելի քան 100 տարի գործել են որպես կայսերական ճարտարապետներ: Ստամբուլի գեղեցկության մեջ նրանց ներդրումը փոքրիշատե հասկանալու համար ներկայացնում ենք մի շարք շենքերի լուսանկարներ, կամ ավելի շուտ՝ Պալատների, քանի որ միայն Բալյաններին էր վստահվում իշխող սուլթանների առավել պատվամոլ նախագծերի իրականացումը: Մենք հատուկ շնորհակալություն ենք հայտնում ցուցահանդեսի ղեկավար Հասան Կուռույազիչիին, ով ավելի քան 15 տարի է հատկացրել հայ ճարտարապետների աշխատանքների ուսումնասիրությանը և մեկ տարի ցուցահանդեսի լուսանկարների նախապատրաստման համար: