Կալիֆորնիական Մոխավե անապատում շահագործման է հանձնվել աշխարհի խոշորագույն արևային «Իվանպահ» (Ivanpah Solar Electric Generating System) ջերմաէլեկտրակայանը: Արևային ջերմաէլեկտրակայանի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 14 մլն քառակուսի մետր, իսկ հզորությունը` 392 մեգավատ, ինչը բավական է, որպեսզի էլեկտրաէներգիայով ապահովվեն 140 հազար բնակարաններ և տարեկան տնտեսվի 400 հազար տոննա ածխաթթու գազի արտանետում: Այսօր այս կառույցը խոշորագույնն է իր տեսակի մեջ, ինչպես չափսերի, այնպես էլ հզորության տեսանկյունից: Աշխարհի խոշորագույն արևային ՋԷԿ-ը կառուցվել է 4 ընկերությունների համագործակցության արդյունքում՝ «ԲրայթՍորս» (BrightSource), «Բեչթել» (Bechtel), «ԷնԱրՋի Էներջի» (NRG Energy) և Google ընկերությունների: «Իվանպահ» արևային ջերմաէլեկտրակայանը կազմված է 300 հազար արևային հայելիներից, այլ կերպ ասած հելիոստատներից, որոնց կենտրոնում վեր են խոյանում 140 մետր բարձրությամբ 3 աշտարակները: Արևային էներգիան, անդրադառնալով հայելիներից, ջերմացնում է աշտարակներում գտնվող ջուրը: Արդյունքում արտադրված գոլորշին աշխատեցնում է տուրբինները, որի արդյունքում արտադրվում է էլեկտրաէներգիա՝ ինչպես ջերմաէլեկտրակայաններում: Առաջին աշխատող աշտարակի արտադրած էներգիան կվաճառվի California’s Pacific Gas and Electric ընկերությանը: Այս ընկերությանը կմատակարարվի նաև 3-րդ աշտարակի արտադրած էլեկտրաէներգիան, որը կսկսի գործել արդեն մի քանի ամսից: Մոտ ապագայում շահագործման հանձնվելիք 2-րդ աշտարակի արտադրած էլեկտրաէներգիան կվաճառվի «Հյուսիսային Կալիֆորնիա Էդիսոն» (Southern California Edison) ընկերությանը: Աշխարհի խոշորագույն ՋԷԿ-ի շինարարությունը սկսվել է 2010 թ-ին: Անցած տարի մենք հաղորդել էինք, որ արդեն նշմարվում է նախագծի ավարտը: Այս տարվա մարտին առաջին անգամ ստուգվել է էլեկտրակայանի աշխատունակությունը: Իսկ արդեն սեպտեմբերի 24-ին առաջին անգամ արտադրված էներգիան մատակարարվել է դեպի էլեկտրացանց: Նշենք, որ այս նախագիծը ևս հանրության կողմից միաձայն չի ընդունվել, և եղել են բազմաթիվ քննադատողներ: Ոմանց հուզում է այն հարցը՝ ինչու օգտագործել ջուր, այլ ոչ թե՝ ֆոտոգալվանային բջիջներ: Ոմանց էլ անհանգստացնում է ջերմաէլեկտրակայանի ազդեցությունը բնության վրա, մասնավորապես՝ ինչպես կազդի այն անապատային կրիաների հետագա սերնդի վրա:

ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի Մոխավե անապատում ավարտին է մոտենում 14.5 մլն քառակուսի մետր մակերեսով «Իվանպահ» (Ivanpah), արևային ջերմաէլեկտրակայանի (ՋԷԿ) շինարարությունը: Այս պահի դրությամբ աշխարհի խոշորագույն արևային ՋԷԿ-ը կառուցում է «ԲրայթՍորս» (BrightSource) ընկերությունը, իսկ որպես նախագծի տեխնիկական և շինարարության գլխավոր կապալառու հանդես է գալիս «Բեչթել» (Bechtel) ընկերությունը: 2.2 մլրդ ԱՄՆ դոլար արժողությամբ արևային ջերմաէլեկտրակայանի գլխավոր ներդրողներն են «ԷնԱրՋի Էներջի» (NRG Energy) և Google ընկերությունները: Ըստ նախնական տվյալների՝ շինարարության ավարտից հետո ՋԷԿ-ն արևային օրերին կկարողանա գեներացնել 377 մեգավատ էլեկտրաէներգիա: Նոր էլեկտրակայանը հնարավորություն կտա ԱՄՆ-ում արտադրվող արևային էլեկտրաէներգիան կրկնապատկել և ևս 140 հազար տներ ապահովել արևային էլեկտրաէներգիայով: Շինարարության թույլատվություն ստանալու համար «ԲրայթՍորս» ընկերությունը դիմել էր դեռևս 2007 թ-ին, սակայն վերջնական հաստատումը եղավ միայն 3 տարի անց: Պաշտոնապես շինարարությունը սկսվեց արդեն 2011 թ-ի հոկտեմբերին, իսկ արդեն այս տարվա փետրվարին տեղադրվեցին հարյուր հազարավոր հայելիներ: ՋԷԿ-ի շինարարությունը, որը նախատեսվում է ավարտել արդեն 2013 թ-ին, էականորեն դանդաղեց նաև անապատում հայտնաբերված բազմաթիվ կրիաների պատճառով: Ամեն ինչ արվեց, որպեսզի կրիաների այդ տարատեսակը չվերանա և անվնաս տեղափոխվի այլ վայր բնակության: «Իվանպահ» արևային ջերմաէլեկտրակայանը կաշխատի ինչպես ավանդական էլեկտրակայանները: Սակայն գոլորշի ստեղծելու համար այն կօգտագործի ոչ թե հանածո վառելիք կամ ատոմային էներգիա, այլ արևային էներգիա: Այս մեթոդը նաև հնարավորություն կտա տարեկան 400 հազար տոննայով նվազեցնել մթնոլորտ արտանետվող ածխաթթու գազի ծավալները: Բացի այդ, ջրային ռեսուրսների պահպանման նպատակով, գոլորշու վերափոխումը ջրի կկատարվի օդային հովացման եղանակով: Վերջինս հնարավորություն է տալիս 90 տոկոսով ավելի քիչ ջրային ռեսուրսներ օգտագործել, քան թաց հովացման ժամանակ և շատ կարևոր հանգամանք է անապատի համար: Այնուամենայնիվ, նշենք, որ արևային ջերմաէլեկտրակայնների ապագան դեռևս անորոշ է: Վերջին տարիներին արևային վահանակների գինը, որոնք արևային էներգիան անմիջապես վերածում են էլեկտրաէներգիայի, բավականին նվազել են՝ ավելի արդյունավետ դարձնելով այդ տիպի արևային էլեկտրակայանները: Սակայն պատկերը կարող է փոխվել: Ինչպես տեղեկացնում է The CNNMoney-ին, անցած ամիս ԱՄՆ-ի Առևտրի Նախարարությունը հայտարարել է, որ կարող է մինչև 250 տոկոս տուգանային հարկեր կիրառել Չինաստանից ներկրվող արևային վահանակների համար: Նախարարության տվյալներով չինական արտադրողները օգտագործում են դեմպինգային գներ, վաճառելով վահանակները արտադրական ինքնարժեքից ավելի ցածր գներով: Ի դեպ, անցած տարվա մայիսին ԱՄՆ-ի Կալիֆորնիա նահանգի նույն Մոխավե անապատում սկսվել էր մեկ այլ, աշխարհի խոշորագույն արևային էլեկտրակայանի շինարարությունը: Շինարարության ավարտից հետո շահագործման կհանձնվեն 4 արևային ջերմաէլեկտրակայան, որոնք միասին կկարողանան գեներացնել 1000 մեգավատ էլեկտրաէներգիա: Էներգիայի այսպիսի քանակն ի վիճակի է բավարարել մոտ 800 հազար ամերիկյան միջին տների պահանջարկը: Սակայն, ինչպես հայտնում է Forbes-ը, այս էլեկտրակայանի շինարարությունը բարդությունների է հանդիպել: Այսպես, կառուցապատող 2 ընկերությունները՝ Solar Trust of America-ն և Solar Millennium Group-ը, դիմել են դատարան իրենց սնանկ ճանաչելու հայտով:

ԱՄՆ-ում 34 տարի առաջ տեղի ունեցած «Թրի Մայլ Այլենդ» ԱԷԿ-ի (Three Mile Island) խոշոր վթարից հետո առաջին անգամ որոշել են վերսկսել ատոմային նոր էներգաբլոկերի շինարարությունը, տեղեկացնում է constructiondigital կայքը: Չնայած ատոմային էներգիայի ապահովության առումով միջազգային հանրության մտահոգությանը` ԱՄՆ-ում 3 տասնամյակ անց, այնուամենայնիվ, կսկսվի նոր էներգաբլոկների շինարարություն: Թրի Մայլ Այլենդի վթարի ժամանակ շարքից դուրս էր եկել Փենսիլվանիա նահանգի Դոֆին շրջանում (Dauphin County) գտնվող 2-րդ էներգաբլոկը: Արդյունքում ավելի քան 40 հազար գալոն ռադիոակտիվ նյութ էր արտանետվել Սաքսուեհաննա (Susquehanna) գետ: Վթարի հետևանքների վերացման աշխատանքներն արժեցան ավելի քան 1 մլրդ ԱՄՆ դոլար: Հսկա վթարից հետո այսօր միայն որոշել են կառուցել նոր ատոմակայաններ: Ըստ նախնական տվյալների՝ ԱՄՆ կառավարությունը նախատեսում է 4 նոր կայան կառուցել՝ երկուսը Ջորջիա (Georgia), երկուսը Հարավային Կարոլինա (South Carolina) նահանգներում: Նոր կայանները կաշխատեն Տոշիբա (Toshiba Corporation) ընկերության տուրբինային սարքավորումներով: 2016 թ-ին այս նոր կայանների շինարարության ավարտից հետո, ԱՄՆ-ում ատոմակայանների թիվը կհասնի 108-ի: Պետք է նշել, որ 26 նախագիծ էլ դեռևս գտնվում է ԱՄՆ ատոմային էներգիայի կարգավորման խորհրդի (USA Nuclear Regulatory Commission) քննարկման փուլում: «Թրի Մայլ Այլենդ» ատոմակայանի վթարը, որը համարվում է ատոմային էներգետիկայի պատմության մեջ խոշորագույններից մեկը, տեղի է ունեցել 1979 թ-ի մարտի 28-ին Սաքսուեհաննա գետի վրա տեղակայված ատոմակայանում: Նշենք՝ մինչև Չերնոբիլյան վթարը, որը տեղի ունեցավ 7 տարի անց, «Թրի Մայլ Այլենդը» համարվում էր աշխարհի խոշորագույն վթարը այս ոլորտում, և մինչ օրս էլ համարվում է ԱՄՆ-ի ամենածանր ատոմային վթարը: